The second section of the third Mundaka is the Upanishad's final liberation seal. After guiding the seeker through discrimination, contemplative method, and witness-recognition, this concluding section states with directness what realization is, who is prepared for it, how bondage ends, and how the knower abides.
Its progression is exact: the Brahman-abode and desirelessness, the law of desire-driven rebirth, the limits of mere scholarship, the indispensability of strength, alertness, and disciplined austerity, the nature of realized sages, Vedantic certainty through renunciation, dissolution of constituents, river-ocean merging metaphor, becoming Brahman through knowledge, and disciplined transmission protocol.
॥ த்ருதீயமுண்ட³கே த்³விதீய: க²ண்ட:³ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This is the second section of the third Mundaka, the concluding liberation-oriented section of the Upanishad.
ஸ வேதை³தத் பரமம் ப்³ரஹ்ம தா⁴ம
யத்ர விஶ்வம் நிஹிதம் பா⁴தி ஶுப்⁴ரம் ।
உபாஸதே புருஷம் யே ஹ்யகாமாஸ்தே
ஶுக்ரமேதத³திவர்தந்தி தீ⁴ரா: ॥ 1॥
Translation (பா⁴வார்த²):
One who knows the supreme Brahman-abode in which the whole universe is established and shines pure - those desireless contemplatives of the supreme conscious reality, being steadfast, go beyond the seed of rebirth.
காமான் ய: காமயதே மன்யமான:
ஸ காமபி⁴ர்ஜாயதே தத்ர தத்ர ।
பர்யாப்தகாமஸ்ய க்ருதாத்மனஸ்து
இஹைவ ஸர்வே ப்ரவிலீயந்தி காமா: ॥ 2॥
Translation (பா⁴வார்த²):
One who continually desires objects is born again and again according to those desires; but for the fulfilled, self-integrated knower, all desires dissolve here itself.
நாயமாத்மா ப்ரவசனேன லப்⁴யோ
ந மேத⁴யா ந ப³ஹுனா ஶ்ருதேன ।
யமேவைஷ வ்ருணுதே தேன லப்⁴ய-
ஸ்தஸ்யைஷ ஆத்மா விவ்ருணுதே தனூம் ஸ்வாம் ॥ 3॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This Self is not attained by discourse, mere intelligence, or extensive hearing alone; it is attained by the one wholly aligned to it, to whom the Self reveals its own nature.
நாயமாத்மா ப³லஹீனேன லப்⁴யோ
ந ச ப்ரமாதா³த் தபஸோ வாப்யலிங்கா³த் ।
ஏதைருபாயைர்யததே யஸ்து வித்³வாம்-
ஸ்தஸ்யைஷ ஆத்மா விஶதே ப்³ரஹ்மதா⁴ம ॥ 4॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The Self is not attained by inner weakness, heedlessness, or merely external ascetic marks; but the discerning one who strives through right means realizes this Self in Brahman-abidance.
ஸம்ப்ராப்யைனம்ருஷயோ ஜ்ஞானத்ருப்தா:
க்ருதாத்மானோ வீதராகா³: ப்ரஶாந்தா:
தே ஸர்வக³ம் ஸர்வத: ப்ராப்ய தீ⁴ரா
யுக்தாத்மான: ஸர்வமேவாவிஶந்தி ॥ 5॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Having realized this, sages become fulfilled in knowledge, self-mastered, attachment-free, and peaceful; realizing the all-pervading, integrated in Self, they become one with all.
வேதா³ந்தவிஜ்ஞானஸுனிஶ்சிதார்தா²:
ஸம்ன்யாஸயோகா³த்³ யதய: ஶுத்³த⁴ஸத்த்வா: ।
தே ப்³ரஹ்மலோகேஷு பராந்தகாலே
பராம்ருதா: பரிமுச்யந்தி ஸர்வே ॥ 6॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Those who have firmly ascertained Vedantic truth, and through renunciate discipline are purified in mind, attain complete liberation as supreme immortality at final consummation.
க³தா: கலா: பஞ்சத³ஶ ப்ரதிஷ்டா²
தே³வாஶ்ச ஸர்வே ப்ரதிதே³வதாஸு ।
கர்மாணி விஜ்ஞானமயஶ்ச ஆத்மா
பரேவ்யயே ஸர்வே ஏகீப⁴வந்தி ॥ 7॥
Translation (பா⁴வார்த²):
At dissolution, the fifteen constituents return to their sources, sensory powers to their presiding principles, and karmic and intellect-associated individuality resolves into the supreme imperishable.
யதா² நத்³ய: ஸ்யந்த³மானா: ஸமுத்³ரே
ஸ்தம் க³ச்ச²ந்தி நாமரூபே விஹாய ।
ததா² வித்³வான் நாமரூபாத்³விமுக்த:
பராத்பரம் புருஷமுபைதி தி³வ்யம் ॥ 8॥
Translation (பா⁴வார்த²):
As flowing rivers enter the ocean leaving separate names and forms, so the knower, freed from name-form identification, attains the supreme luminous conscious reality beyond all.
ஸ யோ ஹ வை தத் பரமம் ப்³ரஹ்ம வேத³
ப்³ரஹ்மைவ ப⁴வதி நாஸ்யாப்³ரஹ்மவித்குலே ப⁴வதி ।
தரதி ஶோகம் தரதி பாப்மானம் கு³ஹாக்³ரந்தி²ப்⁴யோ
விமுக்தோம்ருதோ ப⁴வதி ॥ 9॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Who truly knows the supreme Brahman becomes Brahman; in that lineage ignorance does not persist. One crosses sorrow and sin-bondage, and being freed from the knots of the heart becomes immortal.
ததே³தத்³ருசாப்⁴யுக்தம் ।
க்ரியாவந்த: ஶ்ரோத்ரியா ப்³ரஹ்மனிஷ்டா²:
ஸ்வயம் ஜுஹ்வத ஏகர்ஷிம் ஶ்ரத்³த⁴யந்த: ।
தேஷாமேவைதாம் ப்³ரஹ்மவித்³யாம் வதே³த
ஶிரோவ்ரதம் விதி⁴வத்³ யைஸ்து சீர்ணம் ॥ 1௦॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Thus it is declared: this knowledge of Brahman should be taught only to those disciplined in conduct, grounded in scripture and Brahman-abidance, endowed with reverent trust, and who have duly completed the required observances.
ததே³தத் ஸத்யம்ருஷிரங்கி³ரா:
புரோவாச நைதத³சீர்ணவ்ரதோதீ⁴தே ।
நம: பரம்ருஷிப்⁴யோ நம: பரம்ருஷிப்⁴ய: ॥ 11॥
Translation (பா⁴வார்த²):
This indeed is truth, declared anciently by sage Angiras. It is not to be studied by one who has not completed the required discipline. Salutations to the supreme seers.
॥ இதி முண்ட³கோபனிஷதி³ த்ருதீயமுண்ட³கே த்³விதீய: க²ண்ட:³ ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Thus ends the second section of the third Mundaka in the Mundaka Upanishad.
॥ இத்யத²ர்வவேதீ³ய முண்ட³கோபனிஷத்ஸமாப்தா ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
Thus the Mundaka Upanishad belonging to the Atharva Veda is concluded.
ஓம் ப@⁴த்³ரம் கர்ணே#பி⁴: ஶ்ருணு@யாம# தே³வா: । ப@⁴த்³ரம் ப#ஶ்யேமா@க்ஷபி⁴@-ர்யஜ#த்ரா: । ஸ்தி²@ரைரங்கை³$ஸ்துஷ்டு@வாக்³ம் ஸ#ஸ்த@னூபி⁴#: । வ்யஶே#ம தே³@வஹி#தம்@ யதா³யு#: । ஸ்வ@ஸ்தி ந@ இந்த்³ரோ# வ்ரு@த்³த⁴ஶ்ர#வா: । ஸ்வ@ஸ்தி ந#: பூ@ஷா வி@ஶ்வவே#தா³: । ஸ்வ@ஸ்தி ந@ஸ்தார்க்ஷ்யோ@ அரி#ஷ்டனேமி: । ஸ்வ@ஸ்தி நோ@ ப்³ருஹ@ஸ்பதி#-ர்த³தா⁴து ॥
ஓம் ஶாந்தி@: ஶாந்தி@: ஶாந்தி#: ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
May we hear and see what is auspicious, and with steady faculties live the life aligned to divine good; may there be peace, peace, peace.
॥ ஓம் ஶாந்தி: ஶாந்தி: ஶாந்தி: ॥
Translation (பா⁴வார்த²):
The sacred syllable Om. Peace, peace, peace.
Browse Related Categories:
வேத³ மந்த்ரா: (111)
- க³ணபதி ப்ரார்த²ன க⁴னபாட:²
- கா³யத்ரீ மந்த்ரம் க⁴னபாட:²
- ஶ்ரீ ருத்³ரம் லகு⁴ன்யாஸம்
- ஶ்ரீ ருத்³ரம் நமகம்
- ஶ்ரீ ருத்³ரம் - சமகப்ரஶ்ன:
- புருஷ ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ ஸூக்தம்
- து³ர்கா³ ஸூக்தம்
- நாராயண ஸூக்தம்
- மந்த்ர புஷ்பம்
- ஶாந்தி மந்த்ரம் (த³ஶ ஶாந்தய:)
- நித்ய ஸந்த்⁴யா வந்த³னம் (க்ருஷ்ண யஜுர்வேதீ³ய)
- ஶ்ரீ க³ணபதி அத²ர்வ ஷீர்ஷம் (க³ணபத்யத²ர்வஷீர்ஷோபனிஷத்)
- ஈஶாவாஸ்யோபனிஷத்³ (ஈஶோபனிஷத்³)
- நக்ஷத்ர ஸூக்தம் (நக்ஷத்ரேஷ்டி)
- மன்யு ஸூக்தம்
- மேதா⁴ ஸூக்தம்
- விஷ்ணு ஸூக்தம்
- ஶிவ பஞ்சாம்ருத ஸ்னானாபி⁴ஷேகம்
- யஜ்ஞோபவீத தா⁴ரண
- ஸர்வ தே³வதா கா³யத்ரீ மந்த்ரா:
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஶீக்ஷாவல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஆனந்த³வல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ப்⁴ருகு³வல்லீ
- பூ⁴ ஸூக்தம்
- நவக்³ரஹ ஸூக்தம்
- மஹானாராயண உபனிஷத்³
- அருணப்ரஶ்ன:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் (பூர்ணம்)
- ஸரஸ்வதீ ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- பா⁴க்³ய ஸூக்தம்
- பவமான ஸூக்தம்
- நாஸதீ³ய ஸூக்தம்
- நவக்³ரஹ ஸூக்தம் (நவக்³ரஹ நமஸ்காரம்)
- பித்ரு ஸூக்தம்
- ராத்ரி ஸூக்தம்
- ஸர்ப ஸூக்தம்
- ஹிரண்ய க³ர்ப⁴ ஸூக்தம்
- ஸானுஸ்வார ப்ரஶ்ன (ஸுன்னால பன்னம்)
- கோ³ ஸூக்தம்
- த்ரிஸுபர்ணம்
- சித்தி பன்னம்
- அக⁴மர்ஷண ஸூக்தம்
- கேன உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்³விதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்ருதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - சதுர்த:² க²ண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- நாராயண உபனிஷத்³
- விஶ்வகர்ம ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ தே³வ்யத²ர்வஶீர்ஷம்
- து³ர்வா ஸூக்தம் (மஹானாராயண உபனிஷத்³)
- ம்ருத்திகா ஸூக்தம் (மஹானாராயண உபனிஷத்³)
- ஶ்ரீ து³ர்கா³ அத²ர்வஶீர்ஷம்
- அக்³னி ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- க்ரிமி ஸம்ஹாரக ஸூக்தம் (யஜுர்வேத³)
- நீலா ஸூக்தம்
- வேத³ ஆஶீர்வசனம்
- வேத³ ஸ்வஸ்தி வாசனம்
- ஐகமத்ய ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- ஆயுஷ்ய ஸூக்தம்
- ஶ்ரத்³தா⁴ ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ க³ணேஶ (க³ணபதி) ஸூக்தம் (ருக்³வேத³)
- ஶிவோபாஸன மந்த்ரா:
- ஶாந்தி பஞ்சகம்
- ஶுக்ல யஜுர்வேத³ ஸந்த்⁴யாவந்த³னம்
- மாண்டூ³க்ய உபனிஷத்³
- ருக்³வேத³ ஸந்த்⁴யாவந்த³னம்
- ஏகாத்மதா ஸ்தோத்ரம்
- பா⁴வனோபனிஷத்³
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 3
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 3
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்³விதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்ரிதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - சதுர்த:² ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - பஞ்ச ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ஷஷ்ட:² ப்ரஶ்ன:
- அன்ன ஸூக்தம்
- ருக்³வேதீ³ய பஞ்ச ருத்³ரம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - ௦. கலஶ ப்ரதிஷ்டா²பன மந்த்ரா:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 1. பஞ்சாங்க³ ருத்³ரன்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 2. பஞ்சமுக² த்⁴யானம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 3. அங்க³ன்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 4. த³ஶாங்க³ ந்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5. பஞ்சாங்க³ ந்யாஸ:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.1. ஹம்ஸ கா³யத்ரீ
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.2. தி³க் ஸம்புடன்யாஸ: (ஸம்புடீகரணம்)
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.3. த³ஶாங்க³ ரௌத்³ரீகரணம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 5.4. ஷோட³ஶாங்க³ ரௌத்³ரீகரணம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 6.1. மனோ ஜ்யோதி:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 6.2. ஆத்மரக்ஷா
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.1. ஶிவஸங்கல்பா:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.2. புருஷ ஸூக்தம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.3. உத்தர நாராயணம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.4. அப்ரதிரத²ம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.5. ப்ரதி பூருஷம்
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.6. ஶத ருத்³ரீயம் (த்வமக்³னே ருத்³ரோனுவாக:)
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.7. பஞ்சாங்க³ ஜப:
- ஶ்ரீ மஹான்யாஸம் - 7.8. அஷ்டாங்க³ ப்ரணாம:
- ஸரஸ்வதீ ஸூக்தம் (யஜுர்வேதீ³ய)
- உத³க ஶாந்தி (புண்யாஹ வாசனம்)
உபனிஷத:³ (34)
- ஈஶாவாஸ்யோபனிஷத்³ (ஈஶோபனிஷத்³)
- ஶிவஸங்கல்போபனிஷத் (ஶிவ ஸங்கல்பமஸ்து)
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஶீக்ஷாவல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ஆனந்த³வல்லீ
- தைத்திரீய உபனிஷத்³ - ப்⁴ருகு³வல்லீ
- மஹானாராயண உபனிஷத்³
- கேன உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்³விதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - த்ருதீய: க²ண்ட:³
- கேன உபனிஷத்³ - சதுர்த:² க²ண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - ப்ரத²ம முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்³விதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, ப்ரத²ம காண்ட:³
- முண்ட³க உபனிஷத்³ - த்ருதீய முண்டக³, த்³விதீய காண்ட:³
- நாராயண உபனிஷத்³
- சாக்ஷுஷோபனிஷத்³ (சக்ஷுஷ்மதீ வித்³யா)
- அபராத⁴ க்ஷமாபண ஸ்தோத்ரம்
- ஶ்ரீ ஸூர்யோபனிஷத்³
- மாண்டூ³க்ய உபனிஷத்³
- பா⁴வனோபனிஷத்³
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 1, வள்ளீ 3
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 1
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 2
- கடோ²பனிஷத்³ - அத்⁴யாய 2, வள்ளீ 3
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ப்ரத²ம: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்³விதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - த்ரிதீய: ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - சதுர்த:² ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - பஞ்ச ப்ரஶ்ன:
- ப்ரஶ்னோபனிஷத்³ - ஷஷ்ட:² ப்ரஶ்ன:
முண்ட³க உபனிஷத்³ (6)