Kena Upanishad - Part 4 - Gujarati

The fourth section of કેનોપનિષત્ concludes the teaching by moving from story to assimilation. After the narrative of the gods and the યક્ષ, the text now states clearly that victory belongs to Brahman alone, and that all excellence in beings is due to nearness to that truth.

This section also gives practical foundation: તપસ્, દમ, right કર્મ, and સત્યમ્. In other words, realization is not mere inspiration; it is stabilized through disciplined life.

સા બ્રહ્મેતિ હોવાચ બ્રહ્મણો વા એતદ્વિજયે મહીયધ્વમિતિ તતો હૈવ વિદાંચકાર બ્રહ્મેતિ ॥ 1॥

Translation (ભાવાર્થ):
She said, "That was Brahman. In truth, this victory was Brahman's alone." Only then did Indra clearly understand that it was Brahman.

તસ્માદ્વા એતે દેવા અતિતરામિવાન્યાંદેવાન્યદગ્નિર્વાયુરિંદ્રસ્તે હ્યેનન્નેદિષ્ઠં પસ્પર્શુસ્તે હ્યેનત્પ્રથમો વિદાંચકાર બ્રહ્મેતિ ॥ 2॥

Translation (ભાવાર્થ):
Therefore Agni, Vayu, and Indra are said to excel the other gods, because they came nearest to that Brahman and were first to approach its recognition.

તસ્માદ્વા ઇંદ્રોઽતિતરામિવાન્યાંદેવાન્સ હ્યેનન્નેદિષ્ઠં પસ્પર્શ સ હ્યેનત્પ્રથમો વિદાંચકાર બ્રહ્મેતિ ॥ 3॥

Translation (ભાવાર્થ):
Therefore Indra is said to excel the other gods, because he came nearest to that reality and was the first among them to understand it as Brahman.

તસ્યૈષ આદેશો યદેતદ્વિદ્યુતો વ્યદ્યુતદા(3) ઇતીન્ ન્યમીમિષદા(3) ઇત્યધિદૈવતમ્ ॥ 4॥

Translation (ભાવાર્થ):
This is the indication regarding Brahman in the cosmic sense: like a sudden flash of lightning, like the instant of a blink.

અથાધ્યાત્મં યદ્દેતદ્ગચ્છતીવ ચ મનોઽનેન ચૈતદુપસ્મરત્યભીક્ષ્ણં સંકલ્પઃ ॥ 5॥

Translation (ભાવાર્થ):
Now, in the inner sense: the mind seems to move toward That, and through repeated recollection and resolve, one keeps turning toward it again and again.

તદ્ધ તદ્વનં નામ તદ્વનમિત્યુપાસિતવ્યં સ ય એતદેવં વેદાભિ હૈનગં સર્વાણિ ભૂતાનિ સંવાંછંતિ ॥ 6॥

Translation (ભાવાર્થ):
That indeed is called "Tadvanam," the Adorable, and should be meditated upon as such. Whoever knows thus becomes one whom all beings naturally revere and seek.

ઉપનિષદં ભો બ્રૂહીત્યુક્તા ત ઉપનિષદ્બ્રાહ્મીં વાવ ત ઉપનિષદમબ્રૂમેતિ ॥ 7॥

Translation (ભાવાર્થ):
When asked, "Sir, teach the Upanishadic secret," the teacher replied, "Indeed, we have taught to you this Upanishad concerning Brahman."

તસૈ તપો દમઃ કર્મેતિ પ્રતિષ્ઠા વેદાઃ સર્વાંગાનિ સત્યમાયતનમ્ ॥ 8॥

Translation (ભાવાર્થ):
For this realization, austerity, self-restraint, and right action are the foundation; the Vedas are its supporting limbs, and truth is its abiding ground.

યો વા એતામેવં વેદાપહત્ય પાપ્માનમનંતે સ્વર્ગે લોકે જ્યેયે પ્રતિતિષ્ઠતિ પ્રતિતિષ્ઠતિ ॥ 9॥

Translation (ભાવાર્થ):
Whoever knows this in this way, having cast off impurity, becomes established in the infinite and supreme state - firmly established indeed.

॥ ઇતિ કેનોપનિષદિ ચતુર્થઃ ખંડઃ ॥

Translation (ભાવાર્થ):
Thus ends the fourth section of the Kena Upanishad.

ઓં આપ્યાયંતુ મમાંગાનિ વાક્પ્રાણશ્ચક્ષુઃ શ્રોત્રમથો બલમિંદ્રિયાણિ ચ સર્વાણિ । સર્વં બ્રહ્મૌપનિષદં માઽહં બ્રહ્મ નિરાકુર્યાં મા મા બ્રહ્મ નિરાકરોદનિરાકરણમસ્ત્વનિરાકરણં મેઽસ્તુ । તદાત્મનિ નિરતે ય ઉપનિષત્સુ ધર્માસ્તે મયિ સંતુ તે મયિ સંતુ ।

Translation (ભાવાર્થ):
May my limbs, speech, life-force, eyes, ears, strength, and all faculties be nourished. May I never reject Brahman, and may Brahman never be hidden from me. May the disciplines taught in the Upanishads abide in me.

ઓં શાંતિ@ઃ શાંતિ@ઃ શાંતિ#ઃ ॥

Translation (ભાવાર્થ):
Om. Peace, peace, peace.

॥ ઇતિ કેનોપનિષત્ ॥

Translation (ભાવાર્થ):
Thus ends the Kena Upanishad.

Browse Related Categories: