ઉદક શાન્તિ (પુણ્યાહ વાચનં)

1.0 કલશ પ્રતિષ્ઠાપન પ્રયોગ મન્ત્રાઃ
બ્રહ્મ॑જજ્ઞા॒ન-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા॒-દ્વિસી॑મ॒ત-સ્સુ॒રુચો॑ વે॒ન આ॑વઃ ।
સ બુ॒ધ્નિયા॑ ઉપ॒મા અ॑સ્ય વિ॒ષ્ઠા-સ્સ॒તશ્ચ॒ યોનિ॒-મસ॑તશ્ચ॒ વિવઃ॑ ।

નાકે॑ સુપ॒ર્ણ મુપ॒ય-ત્પત॑ન્તગ્​મ્ હૃ॒દા વેન॑ન્તો અ॒ભ્યચ॑ક્ષ-તત્વા ।
હિર॑ણ્યપક્ષં॒-વઁરુ॑ણસ્ય દૂ॒તં-યઁ॒મસ્ય॒ યોનૌ॑ શકુ॒ન-મ્ભુ॑ર॒ણ્યુમ્ ।

આપ્યા॑યસ્વ॒ સમે॑તુ તે વિ॒શ્વત॑-સ્સોમ॒ વૃષ્ણિ॑યમ્ । ભવા॒ વાજ॑સ્ય સઙ્ગ॒થે ।
યો રુ॒દ્રો અ॒ગ્નૌ યો અ॒ફ્સુ ય ઓષ॑ધીષુ॒ યો રુ॒દ્રો વિશ્વા॒
ભુવ॑ના-ઽઽવિ॒વેશ॒ તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ । 1 (અપ ઉપસ્પૃશ્ય)

ઇ॒દં-વિઁષ્ણુ॒ ર્વિચ॑ક્રમે ત્રે॒ધા નિદ॑ધે પ॒દમ્ । સમૂ॑ઢમસ્ય પાગ્​મ્ સુ॒રે ।
ઇન્દ્રં॒-વિઁશ્વા॑ અવીવૃધન્-થ્સમુ॒દ્રવ્ય॑ચસ॒-ઙ્ગિરઃ॑ ।
ર॒થીત॑મગ્​મ્ રથી॒નાં-વાઁજા॑ના॒ગ્​મ્॒ સત્પ॑તિ॒-મ્પતિ᳚મ્ ।
આપો॒ વા ઇ॒દંગ્​મ્ સર્વં॒-વિઁશ્વા॑ ભૂ॒તાન્યાપઃ॑ પ્રા॒ણા વા આપઃ॑ પ॒શવ॒ આપો-ઽન્ન॒માપો-ઽમૃ॑ત॒માપ॑-સ્સ॒મ્રાડાપો॑ વિ॒રાડાપ॑-સ્સ્વ॒રાડાપ॒-શ્છન્દા॒ગ્॒શ્યાપો॒ જ્યોતી॒ગ્॒ષ્યાપો॒ યજૂ॒ગ્॒ષ્યાપ॑-સ્સ॒ત્યમાપ॒-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॒ આપો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રાપ॒ ઓમ્ । 2

અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ । શ્ર॒દ્ધા વા આપઃ॑ । શ્ર॒દ્ધામે॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ।
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
ય॒જ્ઞો વા આપઃ॑ । ય॒જ્ઞમે॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
વજ્રો॒ વા આપઃ॑ । વજ્ર॑મે॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યેભ્યઃ પ્ર॒હૃત્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ।
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ ર॑ક્ષો॒ઘ્નીઃ । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ દે॒વાના᳚-મ્પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ । દે॒વાના॑મે॒વ પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ સર્વા॑ દે॒વતાઃ᳚ । દે॒વતા॑ એ॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ।
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ શા॒ન્તાઃ । શા॒ન્તાભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્​મ્॑ શમયતિ । દે॒વો વઃ॑
સવિ॒તો-ત્પુ॑ના॒ત્વ-ચ્છિ॑દ્રેણ પ॒વિત્રે॑ણ॒ વસો॒સ્સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મિભિઃ॑ ॥ 3

1.1 વેદારમ્ભે સર્વસાધારણ્યેન જપ્યાઃ મન્ત્રાઃ
ઓ-મ્ભૂઃ તથ્સ॑વિ॒તુ-ર્વરે᳚ણ્યમ્ । ઓ-મ્ભુવઃ॑ ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ । ઓગ્​મ્ સુવઃ॑ ધિયો॒ યોનઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ।
ઓ-મ્ભૂઃ તથ્સ॑વિ॒તુ-ર્વરે᳚ણ્યમ્ । ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ । ઓ-મ્ભુવઃ ધિયો॒ યોનઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ।

ઓગ્​મ્ સુવઃ॑ તથ્સ॑વિ॒તુ-ર્વરે᳚ણ્યં॒ ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ । ધિયો॒ યોનઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ । ઓં શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ।

1.2 વેદાદયઃ
અ॒ગ્નિમી᳚ળે પુ॒રોહિ॑તં-ય॒જ્ઞસ્ય॑
દે॒વમૃ॒ત્વિજ᳚મ્ । હોતા᳚રં રત્ન॒ ધાત॑મમ્ ।
ઇ॒ષે ત્વો॒ર્જેત્વા॑ વા॒યવ॑સ્સ્થો પા॒યવ॑સ્થ દે॒વો વ॑સ્સવિ॒તા પ્રાર્પ॑યતુ॒ શ્રેષ્ઠ॑તમાય॒ કર્મ॑ણે ।
અગ્ન॒ આયા॑હિ વી॒તયે॑ ગૃણા॒નો હ॒વ્યદા॑તયે । નિહોતા॑ સથ્સિ બ॒ર્॒હિષિ॑ ।

શન્નો॑ દે॒વીર॒ભિષ્ટ॑ય॒ આપો॑ ભવન્તુ પી॒તયે᳚ । શં-યોઁર॒ભિસ્ર॑વન્તુ નઃ ॥ 1 (1) ॥

1.3 રક્ષોઘ્નં
કૃ॒ણુ॒ષ્વ પાજઃ॒ પ્રસિ॑તિ॒ન્ન પૃ॒થ્વીં-યાઁ॒હિ રાજે॒ વામ॑વા॒ગ્​મ્॒ ઇભે॑ન । તૃ॒ષ્વીમનુ॒ પ્રસિ॑તિં-દ્રૂણા॒નો-ઽસ્તા॑-ઽસિ॒ વિદ્ધ્ય॑ ર॒ક્ષસ॒ સ્તપિ॑ષ્ઠૈઃ । તવ॑ ભ્ર॒માસ॑ આશુ॒યા પ॑તં॒ ત્યનુ॑સ્પૃશ-ધૃષ॒તા શોશુ॑ચાનઃ । તપૂગ્॑ષ્યગ્ને જુ॒હ્વા॑ પતં॒-ગાનસ॑ન્દિતો॒ વિસૃ॑જ॒ વિષ્વ॑ ગુ॒લ્કાઃ । પ્રતિ॒સ્પશો॒ વિસૃ॑જ॒-તૂર્ણિ॑તમો॒ ભવા॑ પા॒યુર્વિ॒શો અ॒સ્યા અદ॑બ્ધઃ ॥ 2 ॥

યોનો॑ દૂ॒રે અ॒ઘશગ્​મ્॑સો॒યો અન્ત્યગ્ને॒ માકિ॑ષ્ટે॒ વ્યથિ॒રા દ॑ધર્​ષીત્ । ઉદ॑ગ્ને તિષ્ઠ॒ પ્રત્યા ત॑નુષ્વ॒ન્ય॑મિત્રાગ્​મ્॑ ઓષતા-ત્તિગ્મહેતે । યો નો॒ અરા॑તિગ્​મ્ સમિધાન ચ॒ક્રે ની॒ચા તન્ધ॑ક્ષ્યત॒ સન્ન શુષ્ક᳚મ્ । ઊ॒ર્ધ્વો ભ॑વ॒ પ્રતિ॑ વિ॒ધ્યા-ધ્ય॒સ્મદા॒ વિષ્કૃ॑ણુષ્વ॒ દૈવ્યા᳚ન્યગ્ને । અવ॑સ્થિ॒રા ત॑નુહિ યાતુ॒ જૂના᳚-ઞ્જા॒મિમજા॑મિં॒ પ્રમૃ॑ણીહિ॒ શત્રૂન્॑ ॥ 3 ॥

સતે॑ જાનાતિ સુમ॒તિં-યઁ॑ વિષ્ઠ॒ય ઈવ॑તે॒ બ્રહ્મ॑ણે ગા॒તુમૈર॑ત્ । વિશ્વા᳚ન્યસ્મૈ સુ॒દિના॑નિ રા॒યો દ્યુ॒મ્નાન્ય॒ર્યો વિદુરો॑ અ॒ભિદ્યૌ᳚ત્ । સેદ॑ગ્ને અસ્તુ સુ॒ભગ॑ સ્સુ॒દાનુ॒-ર્યસ્ત્વા॒ નિત્યે॑ન હ॒વિષા॒ ય ઉ॒ક્થૈઃ । પિપ્રી॑ષતિ॒ સ્વ આયુ॑ષિ દુરો॒ણે વિશ્વેદ॑સ્મૈ સુ॒દિના॒-સા-ઽસ॑દિ॒ષ્ટિઃ । અર્ચા॑મિતે સુમ॒તિ-ઙ્ઘોષ્ય॒ર્વાખ્-સન્તે॑ વા॒ વાતા॑ જરતા મિ॒યઙ્ગીઃ ॥ 4 ॥

સ્વશ્વા᳚સ્ત્વા સુ॒રથા॑ મર્જયે-મા॒સ્મે ક્ષ॒ત્રાણિ॑ ધારયે॒ર-નુ॒દ્યૂન્ । ઇ॒હ ત્વા॒ ભૂર્યા ચ॑રે॒દુપ॒ત્મ-ન્દોષા॑વસ્ત-ર્દીદિ॒વાગ્​મ્ સ॒મનુ॒દ્યૂન્ । ક્રીડ॑ન્તસ્ત્વા સુ॒મન॑સ સ્સપેમા॒ભિ દ્યુ॒મ્ના ત॑સ્થિ॒વાગ્​મ્સો॒ જના॑નામ્ ।
યસ્ત્વા॒ સ્વશ્વ॑સ્સુહિર॒ણ્યો અ॑ગ્ન ઉપ॒યાતિ॒ વસુ॑મતા॒ રથે॑ન । તસ્ય॑ ત્રા॒તા ભ॑વસિ॒ તસ્ય॒ સખા॒ યસ્ત॑ આતિ॒થ્ય મા॑નુ॒ષગ્ જુજો॑ષત્ ॥ 5 ॥

મ॒હોરુ॑જામિ બ॒ન્ધુતા॒ વચો॑ ભિ॒સ્તન્મા॑ પિ॒તુર્ગોત॑મા॒દ ન્વિ॑યાય । ત્વન્નો॑ અ॒સ્ય વચ॑સ-શ્ચિકિદ્ધિ॒ હોત॑ર્યવિષ્ઠ સુક્રતો॒ દમૂ॑નાઃ । અસ્વ॑પ્ન જસ્ત॒રણ॑ય સ્સુ॒શેવા॒ અત॑ન્દ્રાસો-ઽવૃ॒કા અશ્ર॑મિષ્ઠાઃ । તે પા॒યવ॑-સ્સ॒ધ્રિય॑ઞ્ચો નિ॒ષદ્યાગ્ને॒ તવ॑ નઃ પાન્ત્વમૂર । યે પા॒યવો॑ મામતે॒ય-ન્તે॑ અગ્ને॒ પશ્ય॑ન્તો અ॒ન્ધ-ન્દુ॑રિ॒તાદ ર॑ક્ષન્ન્ ।
ર॒રક્ષ॒ તાન્-થ્સુ॒કૃતો॑ વિ॒શ્વવે॑દા॒ દિફ્સ॑ન્ત॒ ઇદ્રિ॒પવો॒ નાહ॑ દેભુઃ ॥ 6 ॥

ત્વયા॑ વ॒યગ્​મ્ સ॑ધ॒ન્ય॑-સ્ત્વોતા॒ સ્તવ॒ પ્રણી᳚ત્ય શ્યામ॒ વાજાન્॑ । ઉ॒ભાશગ્​મ્ સા॑ સૂદય સત્યતા તે-ઽનુષ્ઠુ॒યા કૃ॑ણુહ્ય-હ્રયાણ ।
અ॒યા તે॑ અગ્ને સ॒મિધા॑ વિધેમ॒ પ્રતિ॒સ્તોમગ્​મ્॑ શ॒સ્યમા॑ન-ઙ્ગૃભાય । દહા॒શસો॑ ર॒ક્ષસઃ॑ પા॒હ્ય॑સ્મા-ન્દ્રુ॒હો નિ॒દો મિ॑ત્રમહો અવ॒દ્યાત્ । ર॒ક્ષો॒હણં॑ ઁવા॒જિન॒માજિ॑ ઘર્મિ મિ॒ત્ર-મ્પ્રથિ॑ષ્ઠ॒ મુપ॑યામિ॒ શર્મ॑ । શિશા॑નો અ॒ગ્નિઃ ક્રતુ॑ભિ॒ સ્સમિ॑દ્ધ॒-સ્સનો॒ દિવા॒ સ રિ॒ષઃ
પા॑તુ॒ નક્ત᳚મ્ ॥ 7 ॥
વિજ્યોતિ॑ષા બૃહ॒તા ભા᳚ત્ય॒ગ્નિ રા॒વિ-ર્વિશ્વા॑નિ કૃણુતે મહિ॒ત્વા । પ્રાદે॑વીર્મા॒યા સ્સ॑હતે દુ॒રેવા॒ શ્શિશી॑તે॒ શૃઙ્ગે॒ રક્ષ॑સે વિ॒નિક્ષે᳚ ।
ઉ॒તસ્વા॒નાસો॑ દિ॒વિષ॑ન્ત્વ॒ગ્ને સ્તિ॒ગ્માયુ॑ધા॒ રક્ષ॑સે॒ હન્ત॒ વા ઉ॑ ।
મદે॑ ચિદસ્ય॒ પ્રરુ॑જન્તિ॒ ભામા॒ નવ॑રન્તે પરિ॒બાધો॒ અદે॑વીઃ ॥ 8 (2) ॥

1.4 ઇન્દ્ર સૂક્તં
ઇન્દ્રં॑ ઁવો વિ॒શ્વત॒સ્પરિ॒ હવા॑મહે॒ જને᳚ભ્યઃ । અ॒સ્માક॑મસ્તુ॒ કેવ॑લઃ । ઇન્દ્ર॒-ન્નરો॑ ને॒મધિ॑તા હવન્તે॒ યત્પાર્યા॑ યુ॒નજ॑તે॒ ધિય॒સ્તાઃ । શૂરો॒ નૃષા॑તા॒ શવ॑સશ્ચકા॒ ન આ ગોમ॑તિ વ્ર॒જે ભ॑જા॒ ત્વન્નઃ॑ । ઇ॒ન્દ્રિ॒યાણિ॑ શતક્રતો॒ યા તે॒ જને॑ષુ પ॒ઞ્ચસુ॑ । ઇન્દ્ર॒ તાનિ॑ ત॒ આ વૃ॑ણે । અનુ॑તે દાયિ મ॒હ ઇ॑ન્દ્રિ॒યાય॑ સ॒ત્રાતે॒ વિશ્વ॒મનુ॑ વૃત્ર॒હત્યે᳚ ॥ 9 ॥

અનુ॑ ક્ષ॒ત્રમનુ॒ સહો॑ યજ॒ત્રેન્દ્ર॑ દે॒વેભિ॒રનુ॑ તે નૃ॒ષહ્યે᳚ । આયસ્મિ᳚ન્-થ્સ॒પ્તવા॑સ॒વા સ્તિષ્ઠ॑ન્તિ સ્વા॒રુહો॑ યથા ।
ઋષિ॑ર્​હ દીર્ઘ॒ શ્રુત્ત॑મ॒ ઇન્દ્ર॑સ્ય ઘ॒ર્મો અતિ॑થિઃ । આ॒માસુ॑ પ॒ક્વમૈર॑ય॒ આ સૂર્યગ્​મ્॑ રોહયો દિ॒વિ । ઘ॒ર્મન્ન સામ॑ન્તપતા સુવૃ॒ક્તિભિ॒-ર્જુષ્ટં॒ ગિર્વ॑ણ સે॒ગિરઃ॑ । ઇન્દ્ર॒મિ-દ્ગા॒થિનો॑ બૃ॒હદિન્દ્ર॑ મ॒ર્કેભિ॑ ર॒ર્કિણઃ॑ । ઇન્દ્રં॒ ઁવાણી॑રનૂષત ॥ 10 ॥

ગાય॑ન્તિત્વા ગાય॒ત્રિણોર્ચં॑ ત્ય॒ર્ક મ॒ર્કિણઃ॑ । બ્ર॒હ્માણ॑સ્ત્વા શતક્રત॒-વુદ્વ॒ગ્​મ્॒ શમિ॑વ યે મિરે । અ॒ગ્​મ્॒હો॒મુચે॒ પ્રભ॑રેમા મની॒ષા મો॑ષિષ્ઠ॒-દાવ્ને॑ સુમ॒તિ-ઙ્ગૃ॑ણા॒નાઃ ।
ઇ॒દમિ॑ન્દ્ર॒ પ્રતિ॑ હ॒વ્ય-ઙ્ગૃ॑ભાય સ॒ત્યાસ્સ॑ન્તુ॒ યજ॑માનસ્ય॒ કામાઃ᳚ । વિ॒વેષ॒યન્મા॑ ધિ॒ષણા॑ જ॒જાન॒ સ્તવૈ॑ પુ॒રા પાર્યા॒દિન્દ્ર॒ મહ્નઃ॑ । અગ્​મ્હ॑સો॒ યત્ર॑ પી॒પર॒દ્યથા॑ નો ના॒વેવ॒ યાન્ત॑ મુ॒ભયે॑ હવન્તે ॥ 11 ॥

પ્રસ॒મ્રાજ॑-મ્પ્રથ॒મ મ॑ધ્વ॒-રાણા॑મગ્​મ્ હો॒ મુચં॑ ઁવૃષ॒ભં-યઁ॒જ્ઞિયા॑નામ્ ।
અ॒પાન્ન-પા॑તમશ્વિના॒ હય॑ન્ત મ॒સ્મિન્ન॑ર ઇન્દ્રિ॒ય-ન્ધ॑ત્ત॒મોજઃ॑ । વિન॑ ઇન્દ્ર॒ મૃધો॑ જહિ ની॒ ચા ય॑ચ્છ પૃતન્ય॒તઃ । અ॒ધ॒સ્પ॒દ-ન્તમી᳚-ઙ્કૃધિ॒ યો અ॒સ્માગ્​મ્ અ॑ભિ॒દાસ॑તિ ।
ઇન્દ્ર॑ક્ષ॒ત્રમ॒ભિ વા॒મમોજો ઽજા॑યથા વૃષભ ચર.ષણી॒નામ્ । અપા॑નુદો॒ જન॑મમિત્ર॒ યન્ત॑ મુ॒રુ-ન્દે॒વેભ્યો॑ અકૃણોરુ લો॒કમ્ ।
મૃ॒ગો ન ભી॒મઃ કુ॑ચ॒રો ગિ॑રિ॒ષ્ઠાઃ પ॑રા॒વત॒ આજ॑ગામા॒-પર॑સ્યાઃ ॥ 12 ॥

સૃ॒કગ્​મ્ સ॒ગ્​મ્॒ શાય॑ પ॒વિમિ॑ન્દ્ર તિ॒ગ્મં-વિઁશત્રૂ᳚-ન્તાડિ॒ વિમૃધો॑ નુદસ્વ ।
વિશત્રૂ॒ન્॒. વિમૃધો॑નુદ॒ વિવૃ॒ત્રસ્ય॒ હનૂ॑ રુજ । વિમ॒ન્યુમિ॑ન્દ્ર ભામિ॒તો॑ ઽમિત્ર॑સ્યાભિ॒ દાસ॑તઃ ।
ત્રા॒તાર॒મિન્દ્ર॑ મવિ॒તાર॒ મિન્દ્ર॒ગ્​મ્॒ હવે॑ હવે સુ॒હવ॒ગ્​મ્॒ શૂર॒મિન્દ્ર᳚મ્ ।
હુ॒વે નુ શ॒ક્ર-મ્પુ॑રુહૂ॒ત મિન્દ્રગ્ગ્॑ સ્વ॒સ્તિ નો॑ મ॒ઘવા॑ ધા॒ત્વિન્દ્રઃ॑ ॥ 13 ॥

મા તે॑ અ॒સ્યાગ્​મ્ સ॑હસાવ॒-ન્પરિ॑ષ્ટા વ॒ઘાય॑ ભૂમ હરિવઃ પરા॒દૈ ।
ત્રાય॑સ્વનો ઽવૃ॒કેભિ॒-ર્વરૂ॑થૈ॒ સ્તવ॑ પ્રિ॒યાસ॑ સ્સૂ॒રિષુ॑ સ્યામ । અન॑વસ્તે॒ રથ॒મશ્વા॑ય તક્ષ॒ન્-ત્વષ્ટા॒ વજ્રં॑ પુરુહૂત દ્યુ॒મન્ત᳚મ્ ।
બ્ર॒હ્માણ॒ ઇન્દ્રં॑ મ॒હય॑ન્તો અ॒ર્કૈરવ॑ર્ધય॒-ન્નહ॑યે॒ હન્ત॒ વા ઉ॑ ।
વૃષ્ણે॒ યત્તે॒ વૃષ॑ણો અ॒ર્કમર્ચા॒ નિન્દ્ર॒ ગ્રાવા॑ણો॒ અદિ॑તિ-સ્સ॒જોષાઃ᳚ ।
અ॒ન॒શ્વાસો॒ યે પ॒વયો॑-ઽર॒થા ઇન્દ્રે॑ષિતા અ॒ભ્યવ॑ર્ત-ન્ત॒દસ્યૂન્॑ ॥ 14 (3) ॥
(તૈ. અર. 6.1.9; તૈ. સં. 1.4.41.1; તૈ. સં. 1.4.42.1)

યત॑ ઇન્દ્ર॒ ભયા॑મહે॒ તતો॑ નો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃધિ ।
મઘ॑વન્ ચ્છ॒ગ્ધિ તવ॒ તન્ન॑ ઊ॒તયે॒ વિદ્વિષો॒ વિમૃધો॑ જહિ । સ્વ॒સ્તિ॒દા વિ॒શસ્પતિ॑-ર્વૃત્ર॒હા વિમૃધો॑ વ॒શી । વૃષેન્દ્રઃ॑ પુ॒ર એ॑તુ ન સ્સ્વસ્તિ॒દા અ॑ભય-ઙ્ક॒રઃ ॥ 15અ ॥

મ॒હાગ્​મ્ ઇન્દ્રો॒ વજ્ર॑ બાહુ ષ્ષોડ॒શી શર્મ॑ યચ્છતુ । સ્વ॒સ્તિ નો॑ મ॒ઘવા॑ કરોતુ॒ હન્તુ॑ પા॒પ્માનં॒ યો᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॑ । સ॒જોષા॑ ઇન્દ્ર॒ સગ॑ણો મ॒રુદ્ભિ॒ સ્સોમં॑ પિબ વૃત્રહન્ ચ્છૂર વિ॒દ્વાન્ । જ॒હિ શત્રૂ॒ગ્​મ્॒ રપ॒મૃધો॑-નુદ॒સ્વાથા ભ॑ય-ઙ્કૃણુહિ વિ॒શ્વતો॑ નઃ ॥ 15બ્ (4) ॥

1.5 યે દેવાઃ
યે દે॒વાઃ પુ॑ર॒સ્સદો॒-ઽગ્નિ ને᳚ત્રા,
દક્ષિણ॒સદો॑ ય॒મને᳚ત્રા,
પશ્ચા॒થ્સદ॑ સ્સવિ॒તૃ ને᳚ત્રા,
ઉત્તર॒સદો॒ વરુ॑ણનેત્રા,
ઉપરિ॒ષદો॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ નેત્રા,
રક્ષો॒હણ॒સ્તે નઃ॑ પાન્તુ॒ તે નો॑-ઽવન્તુ॒ તેભ્યો॒ નમ॒સ્તેભ્ય॒ સ્સ્વાહા॒
-ઽગ્નયે॑ રક્ષો॒ઘ્ને સ્વાહા॑,
ય॒માય॑ સવિ॒ત્રે ,
વરુ॑ણાય॒ બૃહ॒સ્પત॑યે॒
દુવ॑સ્વતે રક્ષો॒ઘ્ને સ્વાહા᳚ ॥ 16 (5) ॥

1.6 યે દેવાઃ (અનુષઙ્ગં)
યે દે॒વાઃ પુ॑ર॒સ્સદો॒-ઽગ્નિ ને᳚ત્રા રક્ષો॒હણ॒સ્તેનઃ॑ પાન્તુ॒ તે નો॑-ઽવન્તુ॒
તેભ્યો॒ નમ॒સ્તેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । યે દે॒વા દ॑ક્ષિણ॒સદો॑ ય॒મ ને᳚ત્રા રક્ષો॒હણ॒સ્તેનઃ॑ પાન્તુ॒ તે નો॑-ઽવન્તુ॒
તેભ્યો॒ નમ॒સ્તેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । યે દે॒વાઃ પ॑શ્ચા॒થ્સદ॑ સ્સવિ॒તૃ ને᳚ત્રા રક્ષો॒હણ॒સ્તેનઃ॑ પાન્તુ॒ તે નો॑-ઽવન્તુ॒ તેભ્યો॒ નમ॒સ્તેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । યે દે॒વા ઉ॑ત્તર॒સદો॒ વરુ॑ણનેત્રા રક્ષો॒હણ॒સ્તેનઃ॑ પાન્તુ॒ તે નો॑-ઽવન્તુ॒
તેભ્યો॒ નમ॒સ્તેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । યે દે॒વા ઉ॑પરિ॒ષદો॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ નેત્રા રક્ષો॒હણ॒સ્તેનઃ॑ પાન્તુ॒ તે નો॑-ઽવન્તુ॒ તેભ્યો॒ નમ॒સ્તેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । અગ્નયે॑ રક્ષો॒ઘ્ને સ્વાહા᳚ । ય॒માય॑ રક્ષો॒ઘ્ને સ્વાહા᳚ । સવિ॒ત્રે ર॑ક્ષો॒ઘ્ને સ્વાહા᳚ । વરુ॑ણાય રક્ષો॒ઘ્ને સ્વાહા᳚ । બૃહ॒સ્પત॑યે॒ દુવ॑સ્વતે રક્ષો॒ઘ્ને સ્વાહા᳚ ॥ 16આ (5આ) ॥

1.7 આયુષ્કામેષ્ટિ મન્ત્રાઃ
અ॒ગ્નિરાયુ॑ષ્મા॒ન્​થ્સ વન॒સ્પતિ॑ભિ॒-રાયુ॑ષ્મા॒-ન્તેન॒ત્વા-ઽઽયુ॒ષા-ઽઽયુ॑ષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ॒,
સોમ॒ આયુ॑ષ્મા॒ન્​થ્સ ઓષ॑ધીભિર્,
ય॒જ્ઞ આયુ॑ષ્મા॒ન્​થ્સ દક્ષિ॑ણાભિ॒ર્,
બ્રહ્માયુ॑ષ્મ॒ત્ત-દ્બ્રા᳚હ્મ॒ણૈ-રાયુ॑ષ્મદ્,
દે॒વા આયુ॑ષ્મન્ત॒સ્તે॑ ઽમૃતે॒ના યુ॑ષ્મન્ત॒સ્તેન॒ત્વા
-ઽઽયુ॒ષા-ઽઽયુ॑ષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ ॥ 17 (6) ॥

1.8 આયુષ્કામેષ્ટિ મન્ત્રાઃ (અનુષઙ્ગં)
અ॒ગ્નિરાયુ॑ષ્મા॒ન્​થ્સ વન॒સ્પતિ॑ભિ॒ રાયુ॑ષ્મા॒-ન્તેન॒ત્વા ઽઽયુ॒ષા-ઽઽયુ॑ષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ । સોમ॒ આયુ॑ષ્મા॒ન્​થ્સ ઓષ॑ધીભિ॒રાયુ॑ષ્મા॒-ન્તેન॒ત્વા
-ઽઽયુ॒ષા-ઽઽયુ॑ષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ । ય॒જ્ઞ આયુ॑ષ્મા॒ન્​થ્સ દક્ષિ॑ણાભિ॒રાયુ॑ષ્મા॒-ન્તેન॒ત્વા
-ઽઽયુ॒ષા-ઽઽયુ॑ષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ ।
બ્રહ્માયુ॑ષ્મ॒ત્ત-દ્બ્રા᳚હ્મ॒ણૈ-રાયુ॑ષ્મ॒-ત્તેન॒ત્વા ઽઽયુ॒ષા-ઽઽયુ॑ષ્મન્તં
કરોમિ । દે॒વા આયુ॑ષ્મન્ત॒સ્તે॑ ઽમૃતે॒-નાયુ॑ષ્મન્ત॒સ્તેન॒ત્વા
-ઽઽયુ॒ષા-ઽઽયુ॑ષ્મન્ત-ઙ્કરોમિ ॥ 17આ(6આ) ॥

1.9 અગ્​મ્હોમુચ મન્ત્રાઃ
યા વા॑મિન્દ્રા વરુણા યત॒વ્યા॑ ત॒નૂસ્તયે॒ મમગ્​મ્હ॑સો મુઞ્ચતં॒ ,
ઁયા વા॑મિન્દ્રા વરુણા સહ॒સ્યા॑, રક્ષ॒સ્યા॑, તેજ॒સ્યા॑,
ત॒નૂસ્તયે॒ મમગ્​મ્હ॑સો મુઞ્ચતં॒,
ઁયો વા॑મિન્દ્રા વરુણા વ॒ગ્નૌ સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑ મે॒તેના વ॑યજે॒,
યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા દ્વિ॒પાથ્સુ॑ પ॒શુષુ॒, ચતુ॑ષ્પાથ્સુ,
ગો॒ષ્ઠે, ગૃ॒હે-, ષ્વ॒ફ્સોષ॑ધીષુ॒, વન॒સ્પતિ॑ષુ॒,
સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑ મે॒તેના વ॑યજે ॥ 18 (7) ॥

1.10 અગ્​મ્હોમુચ મન્ત્રાઃ (અનુષઙ્ગં)
યા વા॑મિન્દ્રા વરુણા યત॒વ્યા॑ ત॒નૂસ્તયે॒ મમગ્​મ્હ॑સો મુઞ્ચતમ્ ।
યા વા॑મિન્દ્રા વરુણા સહ॒સ્યા॑ ત॒નૂસ્તયે॒ મમગ્​મ્હ॑સો મુઞ્ચતમ્ ।
યા વા॑મિન્દ્રા વરુણા રક્ષ॒સ્યા॑ ત॒નૂસ્તયે॒ મમગ્​મ્હ॑સો મુઞ્ચતમ્ । યા વા॑મિન્દ્રા વરુણા તેજ॒સ્યા॑ ત॒નૂસ્તયે॒ મમગ્​મ્હ॑સો મુઞ્ચતમ્ ।
યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા વ॒ગ્નૌ સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે ।
યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા દ્વિ॒પાથ્સુ॑ પ॒શુષુ॒ સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે ।
યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા॒ ચતુ॑ષ્પાથ્સુ પ॒શુષુ॒ (ચતુ॑ષ્પાથ્સુ॒)સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે । યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા ગો॒ષ્ઠે સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે ।
યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા ગૃ॒હેષુ॒ સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે ।
યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા॒-ઽફ્સુ સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે ।
યો વા॑મિન્દ્રા વરુ॒ણૌષ॑ધીષુ॒ સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે ।
યો વા॑મિન્દ્રા વરુણા॒ વન॒સ્પતિ॑ષુ॒ સ્રામ॒સ્તં-વાઁ॑મે॒ તેના વ॑યજે ॥ (18આ) (7આ)

1.11 શાસ્તૃ સૂક્તં (આપ્યં)
અગ્ને॑ યશસ્વિ॒ન્॒. યશ॑સે॒ મમ॑ર્પ॒યેન્દ્રા॑વતી॒ મપ॑ચિતી મિ॒હાવ॑હ । અ॒ય-મ્મૂ॒ર્ધા પ॑રમે॒ષ્ઠી સુ॒વર્ચા᳚-સ્સમા॒નાના॑ મુત્ત॒મ શ્લો॑કો અસ્તુ । ભ॒દ્ર-મ્પશ્ય॑ન્ત॒ ઉપ॑સેદુ॒રગ્રે॒ તપો॑ દી॒ક્ષા મૃષ॑ય સ્સુવ॒ર્વિદઃ॑ । તતઃ॑, ક્ષ॒ત્ર-મ્બલ॒મોજ॑શ્ચ જા॒ત-ન્તદ॒સ્મૈ દે॒વા અ॒ભિસન્ન॑-મન્તુ । ધા॒તા વિ॑ધા॒તા પ॑ર॒મોત સ॒ન્દૃ-ક્પ્ર॒જાપ॑તિઃ પરમે॒ષ્ઠી વિ॒રાજા᳚ । સ્તોમા॒-શ્ચન્દાગ્​મ્॑સિ નિ॒વિદો॑મ આહુરે॒તસ્મૈ॑ રા॒ષ્ટ્રમ॒ભિ-સન્ન॑મામ । અ॒ભ્યાવ॑ર્તદ્ધ્વ॒-મુપ॒મેત॑ સા॒કમ॒યગ્​મ્ શા॒સ્તા-ઽધિ॑પતિર્વો અસ્તુ । અ॒સ્ય વિ॒જ્ઞાન॒મનુ॒સગ્​મ્-ર॑ભદ્ધ્વમિ॒મ-મ્પ॒શ્ચાદનુ॑ જીવાથ॒ સર્વે᳚ ॥ 19 (8) ॥

1.12 રાષ્ટ્રભૃતં
ઋ॒તા॒ષા-ડૃ॒તધા॑મા॒-ઽગ્નિ-ર્ગ॑ન્ધ॒ર્વસ્ત-સ્યૌષ॑ધયો-ઽફ્સ॒રસ॒
ઊર્જો॒ નામ॒ સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા॑ ,
સગ્​મ્હિ॒તો વિ॒શ્વસા॑મા॒ સૂર્યો॑ ગન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્ય॒ મરી॑ચયો-ઽફ્સ॒રસ॑ આ॒યુવ॑ ,
સ્સુષુ॒મ્ન સ્સૂર્ય॑ રશ્મિ-શ્ચ॒ન્દ્રમા॑ ગન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્ય॒ નક્ષ॑ત્રાણ્ય-
ફ્સ॒રસો॑ બે॒કુર॑યો,
ભુ॒જ્યુસ્સુ॑પ॒ર્ણો ય॒જ્ઞો ગ॑ન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્ય॒ દક્ષિ॑ણા અફ્સ॒રસ॑ સ્ત॒વાઃ,
પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ મનો॑ ગન્ધ॒ર્વસ્તસ્ય॑-ર્ખ્સા॒માન્ય॑-ફ્સ॒રસો॒ વહ્ન॑ય,
ઇષિ॒રો વિ॒શ્વ વ્ય॑ચા॒ વાતો॑ ગન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્યાપો᳚ ઽફ્સ॒રસો॑ મુ॒દા,
ભુવ॑નસ્ય પતે॒ યસ્ય॑ત ઉ॒પરિ॑ ગૃ॒હા ઇ॒હ ચ॑ ।

સ નો॑ રા॒સ્વાજ્યા॑નિગ્​મ્ રા॒યસ્પોષગ્​મ્॑ સુ॒વીર્યગ્​મ્॑ સં​વઁથ્સ॒રીણાગ્॑ સ્વ॒સ્તિમ્ ।
પ॒ર॒મે॒ષ્ઠ્યધિ॑પતિ-ર્મૃ॒ત્યુ-ર્ગ॑ન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્ય॒ વિશ્વ॑મફ્સ॒રસો॒ ભુવ॑,
સ્સુક્ષિ॒થિ- સ્સુભૂ॑તિ-ર્ભદ્ર॒કૃ-થ્સુવ॑ર્વા-ન્પ॒ર્જન્યો॑ ગન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્ય॑
વિ॒દ્યુતો᳚ ઽફ્સ॒રસો॒ રુચો॑,
દૂ॒રે હે॑તિર-મૃડ॒યો મૃ॒ત્યુ-ર્ગ॑ન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્ય॑ પ્ર॒જા અ॑ફ્સ॒રસો॑ ભી॒રુવઃ॒,

ચારુઃ॑ કૃપણ કા॒શી કામો॑ ગન્ધ॒ર્વ-સ્તસ્યા॒ધયો᳚ ઽફ્સ॒રસ॑ શ્શા॒ચય॑ન્તી॒ર્,
નામ॒ સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તસ્મૈ॒ સ્વાહા॒
તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા॒,
સ નો॑ ભુવનસ્ય પતે॒ યસ્ય॑ત ઉ॒પરિ॑ ગૃ॒હા ઇ॒હ ચ॑ । ઉ॒રુ બ્રહ્મ॑ણે॒-ઽસ્મૈ ક્ષ॒ત્રાય॒ મહિ॒ શર્મ॑ યચ્છ ॥ 20 (9) ॥

1.13 રાષ્ટ્રભૃતં (અનુષઙ્ગં)
ઋ॒તા॒ષા-ડૃ॒તધા॑મા॒-ઽગ્નિ-ર્ગ॑ન્ધ॒ર્વસ્સ-ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્યૌષ॑ધયો-ઽફ્સ॒રસ॒ ઊર્જો॒ નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥
સગ્​મ્હિ॒તો વિ॒શ્વસા॑મા॒ સૂર્યો॑ ગન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્ય॒ મરી॑ચયો-ઽફ્સ॒રસ॑ આ॒યુવો॒ નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥
સુષુ॒મ્નસ્સૂર્ય॑-રશ્મિશ્ચ॒ન્દ્રમા॑ ગન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્ય॒ નક્ષ॑ત્રાણ્ય ઽફ્સ॒રસો॑ બે॒કુર॑યો॒ નામ॒ તા
ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥
ભુ॒જ્યુસ્સુ॑પ॒ર્ણો ય॒જ્ઞો ગ॑ન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒ તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્ય॒ દક્ષિ॑ણા અફ્સ॒રસ॑ સ્ત॒વા નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥
પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ મનો॑ ગન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્ય॑ર્​-ખ્સા॒માન્ય॑-ઽફ્સ॒રસો॒ વહ્ન॑યો॒ નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥

ઇષિ॒રો વિ॒શ્વવ્ય॑ચા॒ વાતો॑ ગન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્યાપો᳚-ઽફ્સ॒રસો॑ મુ॒દા નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑
ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥ ભુવ॑નસ્ય પતે॒ યસ્ય॑ત ઉ॒પરિ॑ ગૃ॒હા ઇ॒હ ચ॑ ।
સ નો॑ રા॒સ્વાજ્યા॑નિગ્​મ્ રા॒યસ્પોષગ્​મ્॑ સુ॒વીર્યગ્​મ્॑ સં​વઁથ્સ॒રીણાગ્॑
સ્વ॒સ્તિગ્ગ્​ સ્વાહા᳚ ॥
પ॒ર॒મે॒ષ્ઠ્યધિ॑પતિ-ર્મૃ॒ત્યુ-ર્ગ॑ન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્ય॒ વિશ્વ॑મફ્સ॒રસો॒ ભુવો॒ નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥
સુક્ષિ॒થિ-સ્સુભૂ॑તિ-ર્ભદ્ર॒કૃ-થ્સુવ॑ર્વા-ન્પ॒ર્જન્યો॑ ગન્ધ॒ર્વસ્સ
ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒ તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્ય ॑વિ॒ધ્યુતો᳚-ઽફ્સ॒રસો॒ રુચો॒ નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥
દૂ॒રે હે॑તિર મૃડ॒યો મૃ॒ત્યુ-ર્ગ॑ન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્ય॑ પ્ર॒જા અ॑ફ્સ॒રસો॑ ભી॒રુવો॒ નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥ ચારુઃ॑ કૃપણ કા॒શી કામો॑ ગન્ધ॒ર્વસ્સ ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા॑તુ॒
તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ । તસ્યા॒ધયો᳚ ઽફ્સ॒રસ॑ શ્શો॒ચય॑ન્તિ॒-ર્નામ॒ તા ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ ક્ષ॒ત્ર-મ્પા᳚ન્તુ॒ તાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥

સ નો॑ ભુવનસ્યપતે॒ યસ્ય॑ત ઉ॒પરિ॑ ગૃ॒હા ઇ॒હ ચ॑ ।ઉ॒રુ બ્રહ્મ॑ણે॒-ઽસ્મૈ ક્ષ॒ત્રાય॒ મહિ॒ શર્મ॑ યચ્છ॒ સ્વાહા᳚ ॥ (20આ) (9આ)

1.14 સર્પ સૂક્તં
નમો॑ અસ્તુ સ॒ર્પેભ્યો॒ યે કે ચ॑ પૃથિ॒વી મનુ॑ । યે અ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ યે દિ॒વિ તેભ્ય॑ સ્સ॒ર્પેભ્યો॒ નમઃ॑ । યે॑-ઽદો રો॑ચ॒ને દિ॒વો યે વા॒ સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મિષુ॑ । યેષા॑મ॒ફ્સુ સદઃ॑ કૃ॒ત-ન્તેભ્ય॑ સ્સ॒ર્પેભ્યો॒ નમઃ॑ । યા ઇષ॑વો યાતુ॒ ધાના॑નાં॒ ઁયે વા॒ વન॒સ્પતી॒ગ્​મ્॒ રનુ॑ । યે વા॑-ઽવ॒ટેષુ॒ શેર॑તે॒ તેભ્ય॑ સ્સ॒ર્પેભ્યો॒ નમઃ॑ ॥ 21 (10) ॥

1.15 પઞ્ચચોડાઃ
અ॒ય-મ્પુ॒રો હરિ॑કેશ॒ સ્સૂર્ય॑રશ્મિ॒-સ્તસ્ય॑ રથગૃ॒થ્સશ્ચ॒ રથૌ॑જાશ્ચ સેનાનિ
ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ પુઞ્જિકસ્થ॒લા ચ॑ કૃતસ્થ॒લા ચા᳚ફ્સ॒રસૌ॑ યાતુ॒ ધાના॑ હે॒તી રક્ષાગ્​મ્॑સિ॒ પ્રહે॑તિ ,
ર॒ય-ન્દ॑ક્ષિ॒ણા વિ॒શ્વ ક॑ર્મા॒ તસ્ય॑ રથ સ્વ॒નશ્ચ॒ રથે॑-ચિત્રશ્ચ સેનાનિ
ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ મેન॒કા ચ॑ સહજ॒ન્યા ચા᳚-ઽફ્સ॒રસૌ॑ દં॒ષ્ણવઃ॑ પ॒શવો॑ હે॒તિઃ પૌરુ॑ષેયો વ॒ધઃ પ્રહે॑તિ,
ર॒ય-મ્પ॒શ્ચા-દ્વિ॒શ્વ-વ્ય॑ચા॒ સ્તસ્ય॒ રથ॑ પ્રોત॒શ્ચા-સ॑મરથશ્ચ સેનાનિ
ગ્રામ॒ણ્યૌ᳚ પ્ર॒મ્લોચ॑ન્તી ચા નુ॒મ્લોચ॑ન્તી-ચા-ઽફ્સ॒રસૌ॑ સ॒ર્પા હે॒તિ-ર્
વ્યા॒ઘ્રાઃ પ્રહે॑તિ,
ર॒ય મુ॑ત્ત॒રા-થ્સં॒​યઁદ્વ॑સુ॒સ્તસ્ય॑ સેન॒જિચ્ચ॑ સુ॒ષેણ॑શ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યૌ॑
વિ॒શ્વાચી॑ચ ઘૃ॒તાચી॑ ચા-ફ્સ॒રસા॒ વાપો॑ હે॒તિ-ર્વાતઃ॒ પ્રહે॑તિ ,
ર॒ય-મુ॒પર્ય॒-ર્વાગ્વ॑-સુ॒સ્તસ્ય॒ તાર્ક્ષ્ય॒-શ્ચારિ॑ષ્ટ-નેમિશ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યા॑
વુ॒ર્વશી॑ ચ પૂ॒ર્વચિ॑ત્તિશ્ચા-ફ્સ॒રસૌ॑ વિ॒દ્યુદ્ધે॒તિ-ર॑વ॒સ્પૂર્જ॒-ન્પ્રહે॑તિ॒ ,
સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒
જમ્ભે॑ દધામિ ॥ 22 (11) ॥

1.16 પઞ્ચચોડાઃ (અનુષઙ્ગં)
અ॒ય-મ્પુ॒રો હરિ॑કેશ॒ સ્સૂર્ય॑રશ્મિ॒-સ્તસ્ય॑ રથગૃ॒થ્સશ્ચ॒ રથૌ॑જાશ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ પુઞ્જિકસ્થ॒લા ચ॑ કૃતસ્થ॒લા ચા᳚ફ્સ॒રસૌ॑ યાતુ॒ધાના॑ હે॒તી રક્ષાગ્​મ્॑સિ॒ પ્રહે॑તિ॒સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥

અ॒ય-ન્દ॑ક્ષિ॒ણા વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ તસ્ય॑ રથસ્વ॒નશ્ચ॒ રથે॑ ચિત્રશ્ચ સેનાનિ
ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ મેન॒કા ચ॑ સહજ॒ન્યા ચા᳚ફ્સ॒રસૌ॑ દં॒ષ્ણવઃ॑ પ॒શવો॑
હે॒તિઃ પૌરુ॑ષેયો વ॒ધઃ પ્રહે॑તિ॒સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒ તે
ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥

અ॒ય-મ્પ॒શ્ચા-દ્વિ॒શ્વ વ્ય॑ચા॒-સ્તસ્ય॒ રથ॑પ્રોત॒શ્ચા-સ॑મરથશ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યૌ᳚ પ્ર॒મ્લોચ॑ન્તીચા નુ॒મ્લોચ॑ન્તી-ચાફ્સ॒રસૌ॑ સ॒ર્પા હે॒તિ-ર્વ્યા॒ઘ્રાઃ પ્રહે॑તિ॒સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒ તેય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥

અ॒ય-મુ॑ત્ત॒રા-થ્સં॒​યઁદ્વ॑સુ॒સ્તસ્ય॑ સેન॒જિચ્ચ॑ સુ॒ષેણ॑શ્ચ સેનાનિ
ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ વિ॒શ્વાચી॑ચ ઘૃ॒તાચી॑ચા-ફ્સ॒રસા॒ વાપો॑ હે॒તિ-ર્વાતઃ॒
પ્રહ॑તિ॒સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒
દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥
અ॒યમુ॒પર્ય॒-ર્વાગ્વ॑સુ॒સ્તસ્ય॒ તાર્ક્ષ્ય॒-શ્ચારિ॑ષ્ટ-નેમિશ્ચ સેનાનિ
ગ્રામ॒ણ્યા॑ વુ॒ર્વશી॑ ચ પૂ॒ર્વચિ॑ત્તિ-શ્ચાફ્સ॒રસૌ॑ વિ॒દ્યુદ્ધે॒તિર॑-
વ॒સ્પૂર્જ॒-ન્પ્રહે॑તિ॒સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒
તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥ 22આ(11આ) ॥

1.17 અપ્રતિરથઃ
આ॒શુ-શ્શિશા॑નો વૃષ॒ભો ન યુ॒ધ્મો ઘ॑નાઘ॒નઃ, ક્ષોભ॑ણ-શ્ચર્​ષણી॒નામ્ । સ॒ઙ્ક્રન્દ॑નો-ઽનિમિ॒ષ એ॑ક વી॒રશ્શ॒તગ્​મ્
સેના॑ અજયથ્સા॒કમિન્દ્રઃ॑ । સ॒ઙ્ક્રન્દ॑નેના નિમિ॒ષેણ॑ જિ॒ષ્ણુના॑ યુત્કા॒રેણ॑ દુશ્ચ્યવ॒નેન॑ ધૃ॒ષ્ણુના᳚ । તદિન્દ્રે॑ણ જયત॒ ત-થ્સ॑હધ્વં॒ ઁયુધો॑ નર॒ ઇષુ॑ હસ્તેન॒ વૃષ્ણા᳚ । સ ઇષુ॑હસ્તૈ॒-સ્સ નિ॑ષ॒ઙ્ગિભિ॑ર્વ॒શી સગ્ગ્​ સ્ર॑ષ્ટા॒ સ યુધ॒ ઇન્દ્રો॑ ગ॒ણેન॑ । સ॒ગ્​મ્॒સૃ॒ષ્ટ॒જિ-થ્સો॑મ॒પા બા॑હુ શ॒ર્ધ્યૂ᳚ર્ધ્વ ધ॑ન્વા॒ પ્રતિ॑હિતાભિ॒રસ્તા᳚ । બૃહ॑સ્પતે॒ પરિ॑દીયા॒ રથે॑ન રક્ષો॒હા ઽમિત્રાગ્​મ્॑ અપ॒ બાધ॑માનઃ ॥ 23 ॥

પ્ર॒ભ॒ઞ્જન્-થ્સેનાઃ᳚ પ્રમૃ॒ણો યુ॒ધા જય॑ન્ન॒સ્માક॑-મેધ્યવિ॒તા રથા॑નામ્ । ગો॒ત્ર॒ભિદં॑ ગો॒વિદં॒ ઁવજ્ર॑બાહું॒ જય॑ન્ત॒મજ્મ॑ પ્રમૃ॒ણન્ત॒-મોજ॑સા । ઇ॒મગ્​મ્ સ॑જાતા॒ અનુ॑વીર-યધ્વ॒ મિન્દ્રગ્​મ્॑ સખા॒યો-ઽનુ॒ સગ્​મ્ ર॑ભધ્વમ્ । બ॒લ॒વિ॒જ્ઞા॒ય-સ્સ્થવિ॑રઃ॒ પ્રવી॑ર॒-સ્સહ॑સ્વાન્. વા॒જી સહ॑માન ઉ॒ગ્રઃ । અ॒ભિવી॑રો અ॒ભિસ॑ત્વા સહો॒જા જૈત્ર॑મિન્દ્ર॒ રથ॒માતિ॑ષ્ઠ ગો॒વિત્ ॥ 24 ॥

અ॒ભિગો॒ત્રાણિ॒ સહ॑સા॒ ગાહ॑માનો-ઽદા॒યો વી॒રશ્શ॒તમ॑ન્યુ॒રિન્દ્રઃ॑ । દુ॒શ્ચ્ય॒વ॒નઃ પૃ॑તના॒ષાડ॑ યુ॒ધ્યો᳚-સ્માક॒ગ્​મ્॒ સેના॑ અવતુ॒ પ્રયુ॒થ્સુ । ઇન્દ્ર॑ આસાં-ને॒તા બૃહ॒સ્પતિ॒-ર્દક્ષિ॑ણા ય॒જ્ઞઃ પુ॒ર એ॑તુ॒ સોમઃ॑ । દે॒વ॒સે॒નાના॑-મભિભઞ્જતી॒ના-ઞ્જય॑ન્તીના-મ્મ॒રુતો॑ ય॒ન્ત્વગ્રે᳚ । ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ વૃષ્ણો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ રાજ્ઞ॑ આદિ॒ત્યાના᳚-મ્મ॒રુતા॒ગ્​મ્॒ શર્ધ॑ ઉ॒ગ્રમ્ । મ॒હામ॑નસા-મ્ભુવનચ્ય॒વાનાં॒ ઘોષો॑ દે॒વાનાં॒ જય॑તા॒ મુદ॑સ્થાત્ । અ॒સ્માક॒-મિન્દ્ર॒-સ્સમૃ॑તેષુ ધ્વ॒જેષ્વ॒સ્માકં॒ ઁયા ઇષ॑વ॒સ્તા જ॑યન્તુ ॥ 25 ॥

અ॒સ્માકં॑ ઁવી॒રા ઉત્ત॑રે ભવન્ત્વ॒સ્માનુ॑ દેવા અવતા॒ હવે॑ષુ । ઉદ્ધ॑ર્​ષય મઘવ॒-ન્નાયુ॑ધા॒-ન્ન્યુથ્​સત્વ॑ના-મ્મામ॒કાનાં॒ મહાગ્​મ્॑સિ । ઉદ્વૃ॑ત્રહન્-વા॒જિનાં॒ ઁવાજિ॑ના॒ન્યુદ્રથા॑નાં॒ જય॑તામેતુ॒ ઘોષઃ॑ । ઉપ॒પ્રેત॒ જય॑તા નરસ્સ્થિ॒રા વ॑સ્સન્તુ બા॒હવઃ॑ ।
ઇન્દ્રો॑ વ॒-શ્શર્મ॑ યચ્છ ત્વના-ધૃ॒ષ્યા યથાસ॑થ । અવ॑સૃષ્ટા॒ પરા॑પત॒ શર॑વ્યે॒ બ્રહ્મ॑ સગ્​મ્શિતા ॥ 26 ॥

ગચ્છા॒મિત્રા॒-ન્પ્રવિ॑શ॒ મૈષાં॒ કઞ્ચ॒નોચ્છિ॑ષઃ । મર્મા॑ણિ તે॒ વર્મ॑ભિશ્છાદયામિ॒ સોમ॑સ્ત્વા॒ રાજા॒ ઽમૃતે॑ના॒ભિ-વ॑સ્તામ્ । ઉ॒રોર્વરી॑યો॒ વરિ॑વસ્તે અસ્તુ॒ જય॑ન્તં॒ ત્વામનુ॑ મદન્તુ દે॒વાઃ । યત્ર॑ બા॒ણા-સ્સ॒મ્પત॑ન્તિ કુમા॒રા વિ॑શિ॒ખા ઇ॑વ । ઇન્દ્રો॑ ન॒સ્તત્ર॑ વૃત્ર॒હા વિ॑શ્વા॒હા શર્મ॑ યચ્છતુ ॥ 27 (12) ॥

1.18 ચમક-ન્તૃતીય અનુવાકઃ
શ-ઞ્ચ॑ મે॒ મય॑શ્ચ મે પ્રિ॒ય-ઞ્ચ॑ મે-ઽનુકા॒મશ્ચ॑ મે॒
કામ॑શ્ચ મે સૌમન॒સશ્ચ॑ મે ભ॒દ્ર-ઞ્ચ॑ મે॒ શ્રેય॑શ્ચ મે॒
વસ્ય॑શ્ચ મે॒ યશ॑શ્ચ મે॒ ભગ॑શ્ચ મે॒ દ્રવિ॑ણ-ઞ્ચ મે
ય॒ન્તા ચ॑ મે ધ॒ર્તા ચ॑ મે॒ ક્ષેમ॑શ્ચ મે॒ ધૃતિ॑શ્ચ મે॒
વિશ્વં॑ ચ મે॒ મહ॑શ્ચ મે (28)
સં॒​વિઁચ્ચ॑ મે॒ જ્ઞાત્ર॑-ઞ્ચ મે॒
સૂશ્ચ॑ મે પ્ર॒સૂશ્ચ॑ મે॒ સીર॑-ઞ્ચ મે લ॒યશ્ચ॑ મ
ઋ॒ત-ઞ્ચ॑ મે॒-ઽમૃતં॑ ચ મે ઽય॒ક્ષ્મ-ઞ્ચ॒ મે-ઽના॑મયચ્ચ મે
જી॒વાતુ॑શ્ચ મે દીર્ઘાયુ॒ત્વ-ઞ્ચ॑ મે-ઽનમિ॒ત્ર-ઞ્ચ॒ મે-ઽભ॑ય-ઞ્ચ મે
સુ॒ગ-ઞ્ચ॑ મે॒ શય॑ન-ઞ્ચ મે સૂ॒ષા ચ॑ મે સુ॒દિન॑-ઞ્ચ મે ॥ 29 (13) ॥

1.19 વિહવ્યમ્
મમા᳚ગ્ને॒ વર્ચો॑ વિહ॒વેષ્વ॑સ્તુ વ॒ય-ન્ત્વેન્ધા॑ના સ્ત॒નુવ॑-મ્પુષેમ ।
મહ્ય॑-ન્નમન્તા-મ્પ્ર॒દિશ॒શ્ચત॑સ્ર॒ સ્ત્વયા-ઽદ્ધ્ય॑ક્ષેણ॒ પૃત॑ના જયેમ ।
મમ॑ દે॒વા વિ॑હ॒વે સ॑ન્તુ॒ સર્વ॒ ઇન્દ્રા॑વન્તો મ॒રુતો॒ વિષ્ણુ॑ર॒ગ્નિઃ ।
મમા॒ન્તરિ॑ક્ષ મુ॒રુ ગો॒પમ॑સ્તુ॒ મહ્યં॒ ઁવાતઃ॑ પવતા॒-ઙ્કામે॑ અ॒સ્મિન્ન્ ।
મયિ॑ દે॒વા દ્રવિ॑ણ॒ માય॑જન્તા॒-મ્મય્યા॒ શીર॑સ્તુ॒ મયિ॑ દે॒વહૂ॑તિઃ ॥ 30 ॥

દૈવ્યા॒ હોતા॑રા વનિષન્ત॒ પૂર્વે ઽરિ॑ષ્ટા-સ્સ્યામ ત॒નુવા॑ સુ॒વીરાઃ᳚ । મહ્યં॑ ઁયજન્તુ॒ મમ॒ યાનિ॑ હ॒વ્યા-ઽઽકૂ॑તિ સ્સ॒ત્યા મન॑સો મે અસ્તુ ।
એનો॒ માનિગા᳚-ઙ્કત॒મચ્ચ॒ નાહં-વિઁશ્વે॑ દેવાસો॒ અધિ॑વોચ તા મે ।
દેવી᳚ષ્ષડુ-ર્વીરુ॒રુણઃ॑ કૃણોત॒ વિશ્વે॑ દેવાસ ઇ॒હ વી॑રયદ્ધ્વમ્ ।
માહા᳚સ્મહિ પ્ર॒જયા॒ મા ત॒નૂભિ॒-ર્માર॑ધામ દ્વિષ॒તે સો॑મરાજન્ન્ ।
અ॒ગ્નિર્મ॒ન્યુ-મ્પ્ર॑તિનુ॒દ-ન્પુ॒રસ્તા॒-દદ॑બ્ધો ગો॒પાઃ પરિ॑પાહિ ન॒સ્ત્વમ્ ॥ 31 ॥

પ્ર॒ત્યઞ્ચો॑ યન્તુ નિ॒ગુતઃ॒ પુન॒સ્તે॑ ઽમૈષા᳚-ઞ્ચિ॒ત્ત-મ્પ્ર॒બુધા॒ વિને॑શત્ ।
ધા॒તા ધા॑તૃ॒ણા-મ્ભુવ॑નસ્ય॒ યસ્પતિ॑-ર્દે॒વગ્​મ્ સ॑વિ॒તાર॑મભિ માતિ॒ષાહ᳚મ્ ।
ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞ મ॒શ્વિનો॒ભા બૃહ॒સ્પતિ॑-ર્દે॒વાઃ પા᳚ન્તુ॒ યજ॑માન-ન્ન્ય॒ર્થાત્ ।
ઉ॒રુ॒વ્યચા॑ નો મહિ॒ષ શ્શર્મ॑યગ્​મ્ સદ॒સ્મિન્. હવે॑ પુરુહૂ॒તઃ પુ॑રુ॒ક્ષુ ।
સ નઃ॑ પ્ર॒જાયૈ॑ હર્યશ્વ મૃડ॒યેન્દ્ર॒ મા નો॑ રીરિષો॒ મા પરા॑દાઃ ॥ 32 ॥

યે ન॑ સ્સ॒પત્ના॒ અપ॒તે ભ॑વન્ત્વિન્દ્રા॒-ગ્નિભ્યા॒ મવ॑ બાધામહે॒ તાન્ ।
વસ॑વો રુ॒દ્રા આ॑દિ॒ત્યા ઉ॑પરિ॒ સ્પૃશં॑ મો॒ગ્રં-ચેત્તા॑રમધિ રા॒જમ॑ક્રન્ન્ ।
અ॒ર્વાઞ્ચ॒ મિન્દ્ર॑ મ॒મુતો॑ હવામહે॒ યો ગો॒જિ-દ્ધ॑ન॒-જિદ॑શ્વ॒-જિદ્યઃ ।
ઇ॒મન્નો॑ ય॒જ્ઞં-વિઁ॑હ॒વે જુ॑ષસ્વા॒સ્ય કુ॑ર્મો હરિવો મે॒દિનં॑ ત્વા ॥ 33 (14) ॥

1.20 મૃગારઃ
અ॒ગ્ને-ર્મ॑ન્વે પ્રથ॒મસ્ય॒ પ્રચે॑તસો॒ય-મ્પાઞ્ચ॑જન્ય-મ્બ॒હવ॑ સ્સમિ॒ન્ધતે᳚ ।
વિશ્વ॑સ્યાં-વિઁ॒શિ પ્ર॑વિવિશિ॒વાગ્​મ્ સ॑મીમહે॒ સ નો॑ મુઞ્ચ॒ત્વગ્​મ્ હ॑સઃ ।
યસ્યે॒દ-મ્પ્રા॒ણ-ન્નિ॑મિ॒ષ-દ્યદેજ॑તિ॒ યસ્ય॑ જા॒ત-ઞ્જન॑માન-ઞ્ચ॒ કેવ॑લમ્ ।
સ્તૌમ્ય॒ગ્નિ-ન્ના॑થિ॒તો જો॑હવીમિ॒ સ નો॑ મુઞ્ચ॒ત્વગ્​મ્ હ॑સઃ ।
ઇન્દ્ર॑સ્ય મન્યે પ્રથ॒મસ્ય॒ પ્રચે॑તસો વૃત્ર॒ઘ્ન-સ્સ્તોમા॒ ઉપ॒મા મુ॒પાગુઃ॑ ।
યો દા॒શુષ॑-સ્સુ॒કૃતો॒ હવ॒મુપ॒ ગન્તા॒ સ નો॑ મુઞ્ચ॒ત્વગ્​મ્ હ॑સઃ ॥ 34 ॥

ય સ્સં॑ગ્રા॒મ-ન્નય॑તિ॒ સં​વઁ॒શી યુ॒ધે યઃ પુ॒ષ્ટાનિ॑ સગ્​મ્સૃ॒જતિ॑ ત્ર॒યાણિ॑ । સ્તૌમીન્દ્ર॑-ન્નાથિ॒તો જો॑હવીમિ॒ સ નો॑ મુઞ્ચ॒ત્વગ્​મ્ હ॑સઃ । મ॒ન્વેવાં᳚ મિત્રાવરુણા॒ તસ્ય॑ વિત્ત॒ગ્​મ્॒ સત્યૌ॑જસા દૃગ્​મ્હણા॒ ય-ન્નુ॒દેથે᳚ । યા રાજા॑નગ્​મ્ સ॒રથં॑ ઁયા॒થ ઉ॑ગ્રા॒ તા નો॑ મુઞ્ચત॒ માગ॑સઃ ।
યો વા॒ગ્​મ્॒ રથ॑ ઋ॒જુર॑શ્મિ-સ્સ॒ત્યધ॑ર્મા॒ મિથુ॒-શ્ચર॑ન્ત-મુપ॒યાતિ॑ દૂ॒ષયન્ન્॑ ॥ 35 ॥

સ્તૌમિ॑ મિ॒ત્રાવરુ॑ણા નાથિ॒તો જો॑હવીમિ॒ તૌ નો॑ મુઞ્ચત॒ માગ॑સઃ । વા॒યો-સ્સ॑વિ॒તુ-ર્વિ॒દથા॑નિ મન્મહે॒ યાવા᳚ત્મ॒ન્-વદ્બિ॑ભૃ॒તો યૌ
ચ॒ રક્ષ॑તઃ । યૌ વિશ્વ॑સ્ય પરિ॒ભૂ બ॑ભૂ॒વતુ॒સ્તૌ નો॑ મુઞ્ચત॒ માગ॑સઃ ।
ઉપ॒શ્રેષ્ઠા॑ન આ॒શિષો॑ દે॒વયો॒ર્ધર્મે॑ અસ્થિરન્ન્ । સ્તૌમિ॑ વા॒યુગ્​મ્ સ॑વિ॒તાર॑-ન્નાથિ॒તો જો॑હવીમિ॒ તૌ નો॑ મુઞ્ચત॒ માગ॑સઃ ।
ર॒થીત॑મૌ રથી॒ના મ॑હ્વ ઊ॒તયે॒ શુભ॒ઙ્ગમિ॑ષ્ઠૌ સુ॒યમે॑-ભિ॒રશ્વૈઃ᳚ ॥ 36 ॥

યયો᳚ર્વા-ન્દેવૌ દે॒વેષ્વ-નિ॑શિત॒ મોજ॒સ્તૌ નો॑ મુઞ્ચત॒ માગ॑સઃ । યદયા॑તં-વઁહ॒તુગ્​મ્ સૂ॒ર્યાયા᳚-સ્ત્રિચ॒ક્રેણ॑ સ॒ગ્​મ્॒ સદ॑મિ॒ચ્છમા॑નૌ । સ્તૌમિ॑ દે॒વા વ॒શ્વિનૌ॑ નાથિ॒તો જો॑હવીમિ॒ તૌ નો॑ મુઞ્ચત॒ માગ॑સઃ ।
મ॒રુતાં᳚ મન્વે॒ અધિ॑નો બ્રુવન્તુ॒ પ્રેમાં-વાઁચં॒ ઁવિશ્વા॑મવન્તુ॒ વિશ્વે᳚ ।
આ॒શૂન્. હુ॑વે સુ॒યમા॑નૂ॒તયે॒ તે નો॑ મુઞ્ચ॒ન્ત્વેન॑સઃ । તિ॒ગ્મમાયુ॑ધં-વીઁડિ॒તગ્​મ્ સહ॑સ્વદ દિ॒વ્યગ્​મ્ શર્ધઃ॒ પૃત॑નાસુ જિ॒ષ્ણુ ॥ 37 ॥

સ્તૌમિ॑ દે॒વા-ન્મ॒રુતો॑ નાથિ॒તો જો॑હવીમિ॒ તે નો॑ મુઞ્ચ॒ન્ત્વેન॑સઃ । દે॒વાના᳚-મ્મન્વે॒ અધિ॑ નો બ્રુવન્તુ॒ પ્રેમાં-વાઁચં॒ ઁવિશ્વા॑મવન્તુ॒ વિશ્વે᳚ । આ॒શૂન્. હુ॑વે સુ॒યમા॑નૂ॒તયે॒ તે નો॑ મુઞ્ચ॒ન્ત્વેન॑સઃ । યદિ॒દ-મ્મા॑-ઽભિ॒શોચ॑તિ॒ પૌરુ॑ષેયેણ॒ દૈવ્યે॑ન । સ્તૌમિ॒ વિશ્વા᳚-ન્દે॒વા-ન્ના॑થિ॒તો જો॑હવીમિ॒ તે નો॑ મુઞ્ચ॒ન્ત્વેન॑સઃ ।
અનુ॑નો॒-ઽદ્યાનુ॑મતિ॒રન્વિદ॑નુ મતે॒ ત્વં-વૈઁ᳚શ્વાન॒રો ન॑ ઊ॒ત્યા પૃ॒ષ્ટો દિ॒વિ ॥ 38 ॥

અનુ॑નો॒-ઽધ્યાનુ॑મતિ-ર્ય॒જ્ઞ-ન્દે॒વેષુ॑ મન્યતામ્ । અ॒ગ્નિશ્ચ॑ હવ્ય॒ વાહ॑નો॒ ભવ॑તા-ન્દા॒શુષે॒ મયઃ॑ । અન્વિદ॑નુમતે॒ ત્વ-મ્મન્યા॑સૈ॒ શઞ્ચ॑ નઃ કૃધિ । ક્રત્વે॒ દક્ષા॑ય નો હિનુ॒ પ્રણ॒ આયૂગ્​મ્॑ષિ તારિષઃ ॥ 38અ ॥

વૈ॒શ્વા॒ન॒રો ન॑ ઊ॒ત્યા ઽઽપ્રયા॑તુ પરા॒વતઃ॑ । અ॒ગ્નિરુ॒ક્થેન॒ વાહ॑સા ।

પૃ॒ષ્ટો દિ॒વિ પૃ॒ષ્ટો અ॒ગ્નિઃ પૃ॑થિ॒વ્યા-મ્પૃ॒ષ્ટો વિશ્વા॒ ઓષ॑ધી॒રા-વિ॑વેશ ।
વૈ॒શ્વા॒ન॒ર સ્સહ॑સા પૃ॒ષ્ટો અ॒ગ્નિસ્સનો॒ દિવા॒ સરિ॒ષઃ પા॑તુ॒ નક્ત᳚મ્ ॥ 38બ્ ॥
યે અપ્ર॑થેતા॒ મમિ॑તેભિ॒ રોજો॑ભિ॒ ર્યે પ્ર॑તિ॒ષ્ઠે અભ॑વતાં॒-વઁસૂ॑નામ્ । સ્તૌમિ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ના॑થિ॒તો જો॑હવીમિ॒ તે નો॑ મુઞ્ચત॒મગ્​મ્ હ॑સઃ ।
ઉર્વી॑ રોદસી॒ વરિ॑વઃ કૃણોત॒-ઙ્ક્ષેત્ર॑સ્ય પત્ની॒ અધિ॑નો બ્રૂયાતમ્ । સ્તૌમિ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ના॑થિ॒તો જો॑હવીમિ॒ તે નો॑ મુઞ્ચત॒મગ્​મ્ હ॑સઃ ।
યત્તે॑ વ॒ય-મ્પુ॑રુષ॒ત્રાય॑ વિ॒ષ્ઠા વિ॑દ્વાગ્​મ્ સશ્ચ કૃ॒મા કચ્ચ॒ નાગઃ॑ ॥ 39 ॥
કૃ॒ધી સ્વ॑સ્માગ્​મ્ અદિ॑તે॒રના॑ગા॒ વ્યેનાગ્​મ્॑સિ શિશ્રથો॒ વિષ્વ॑ગગ્ને । યથા॑ હ॒ ત-દ્વ॑સવો ગૌ॒ર્યં॑ ચિ-ત્પ॒દિષિ॒તા મમુ॑ઞ્ચતા યજત્રાઃ ।
એ॒વા ત્વમ॒સ્મ-ત્પ્રમુ॑ઞ્ચા॒ વ્યગ્​મ્હઃ॒ પ્રાતા᳚ર્યગ્ને પ્રત॒રાન્ન॒ આયુઃ॑ ॥ 40 (15) ॥

1.21 સર્પાહુતી મન્ત્રાઃ
સ॒મીચી॒ નામા॑સિ॒ પ્રાચી॒ દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ ઽગ્નિરધિ॑પતિ રસિ॒તો ર॑ક્ષિ॒તા યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌનો॑ મૃડયતાં॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાઁ॒-ઞ્જમ્ભે॑ દધામ્યો-,
-જ॒સ્વિની॒ નામા॑સિ દક્ષિ॒ણા દિક્તસ્યા᳚સ્ત॒ ઇન્દ્રો-ઽધિ॑પતિઃ॒ પૃદા॑કુઃ॒ ,
પ્રાચી॒ નામા॑સિ પ્ર॒તીચી॒ દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ સોમો-ઽધિ॑પતિ સ્સ્વ॒જો॑ ,
-ઽવ॒સ્થાવા॒ નામા॒-સ્યુદી॑ચી॒ દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ વરુ॒ણો-ઽધિ॑પતિ-સ્તિ॒રશ્ચ॑ રાજિ॒,
-રધિ॑પત્ની॒ નામા॑સિ બૃહ॒તી દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ બૃહ॒સ્પતિ॒-રધિ॑પતિ શ્શ્વિ॒ત્રો,
વ॒શિની॒ નામા॑સી॒ ય-ન્દિક્તસ્યા᳚સ્તે ય॒મો-ઽધિ॑પતિઃ ક॒લ્માષ॑ ગ્રીવો,
રક્ષિ॒તા યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌ નો॑ મૃડયતાં॒
તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાઁ॒-ઞ્જમ્ભે॑ દધામિ ॥ 41 (16) ॥

1.22 સર્પાહુતી મન્ત્રાઃ (અનુષઙ્ગં)
સ॒મીચી॒ નામા॑સિ॒ પ્રાચી॒ દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ ઽગ્નિરધિ॑પતિ રસિ॒તો ર॑ક્ષિ॒તા-યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા
તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌ નો॑ મૃડયતાં॒
તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાંઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ।

ઓ॒જ॒સ્વિની॒ નામા॑સિ દક્ષિ॒ણા દિક્તસ્યા᳚સ્ત॒ ઇન્દ્રો-ઽધિ॑પતિઃ॒ પૃદા॑કૂ રક્ષિ॒તા યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌ નો॑ મૃડયતાં॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાંઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ।

પ્રાચી॒ નામા॑સિ પ્ર॒તીચી॒ દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ સોમો-ઽધિ॑પતિ સ્સ્વ॒જો ર॑ક્ષિ॒તા યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌ નો॑ મૃડયતાં॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાઁ॒-ઞ્જમ્ભે॑ દધામિ ।

અ॒વ॒સ્થાવા॒ નામા॒-સ્યુદી॑ચી॒ દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ વરુ॒ણો-ઽધિ॑પતિ-સ્તિ॒રશ્ચ॑ રાજી રક્ષિ॒તા યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌ નો॑ મૃડયતાં॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાઁ॒-ઞ્જમ્ભે॑ દધામિ ।

અધિ॑પત્ની॒ નામા॑સિ બૃહ॒તી દિક્તસ્યા᳚સ્તે॒ બૃહ॒સ્પતિ॒-રધિ॑પતિ-શ્શ્વિ॒ત્રો ર॑ક્ષિ॒તા યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌ નો॑ મૃડયતાં॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાઁ॒-ઞ્જમ્ભે॑ દધામિ ।

વ॒શિની॒ નામા॑સી॒ય-ન્દિક્તસ્યા᳚સ્તે ય॒મો-ઽધિ॑પતિઃ ક॒લ્માષ॑ ગ્રીવો રક્ષિ॒તા યશ્ચાધિ॑પતિ॒-ર્યશ્ચ॑ ગો॒પ્તા તાભ્યાં॒ નમ॒સ્તૌ નો॑ મૃડયતાં॒
તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વાંઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥ 41આ (16આ) ॥

1.23 ગન્ધર્વાહુતીઃ
હે॒તયો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઃ ઁપુ॒રો ગૃ॒હા અ॒ગ્નિર્વ॒ ઇષ॑વ સ્સલિ॒લો,
નિ॑લિ॒પા-ન્નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વોઁ દક્ષિ॒ણા ગૃ॒હાઃ પિ॒તરો॑ વ॒ ઇષ॑વ॒ સ્સગ॑રો,
વ॒જ્રિણો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઃ ઁપ॒શ્ચા-દ્ગૃ॒હા સ્સ્વપ્નો॑ વ॒ ઇષ॑વો॒ ગહ્વ॑રો,
-ઽવ॒સ્થાવા॑નો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઁ ઉત્ત॒રા-દ્ગૃ॒હા આપો॑ વ॒ ઇષ॑વ સ્સમુ॒દ્રો-,
-ઽધિ॑પતયો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઁ ઉ॒પરિ॑ ગૃ॒હા વ॒ર્॒ષં-વઁ॒ ઇષ॒વો-ઽવ॑સ્વાન્,
ક્ર॒વ્યા નામ॑સ્થ॒ પાર્થિ॑વા॒-સ્તેષાં᳚-વઁ ઇ॒હ ગૃ॒હા અન્નં॑ ઁવ॒ ઇષ॑વો નિમિ॒ષો,
વા॑ત ના॒મ-ન્તેભ્યો॑ વો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયત॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒
તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥ 42 (17) ॥

1.24 ગન્ધર્વાહુતીઃ (અનુષઙ્ગં)
હે॒તયો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઃ ઁપુ॒રો ગૃ॒હા અ॒ગ્નિર્વ॒ ઇષ॑વ-સ્સલિ॒લો વા॑ત ના॒મ-ન્તેભ્યો॑ વો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયત॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ।

નિ॒લિ॒પા-ન્નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વોઁ દક્ષિ॒ણા ગૃ॒હાઃ પિ॒તરો॑ વ॒ ઇષ॑વ॒-સ્સગ॑રો વાત ના॒મ-ન્તેભ્યો॑ વો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયત॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ।

વ॒જ્રિણો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઃ ઁપ॒શ્ચા-દ્ગૃ॒હા સ્સ્વપ્નો॑ વ॒ ઇષ॑વો॒ ગહ્વ॑રો વાત ના॒મ-ન્તેભ્યો॑ વો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયત॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ।

અ॒વ॒સ્થા વા॑ નો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઁ ઉત્ત॒રા-દ્ગૃ॒હા આપો॑ વ॒ ઇષ॑વસ્સમુ॒દ્રો વા॑ત ના॒મ-ન્તેભ્યો॑ વો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયત॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધા॒મિ ।

અધિ॑પતયો॒ નામ॑સ્થ॒ તેષાં᳚-વઁ ઉ॒પરિ॑ ગૃ॒હા વ॒ર્॒ષં-વઁ॒ ઇષ॒વો-ઽવ॑સ્વાન્ વાત ના॒મ-ન્તેભ્યો॑ વો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયત॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ।

ક્ર॒વ્યા નામ॑સ્થ॒ પાર્થિ॑વા॒-સ્તેષાં᳚-વઁ ઇ॒હ ગૃ॒હા અન્નં॑ ઁવ॒ ઇષ॑વો નિમિ॒ષો વા॑ત ના॒મ-ન્તેભ્યો॑ વો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયત॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ ॥ 42આ (17આ) ॥

1.25 અજ્યાનિ મન્ત્રાઃ
શ॒તાયુ॑ધાય શ॒તવી᳚ર્યાય શ॒તોત॑યે ઽભિમાતિ॒ષાહે᳚ । શ॒તં-યોઁ ન॑ શ્શ॒રદો॒ અજી॑તા॒-નિન્દ્રો॑ નેષ॒દતિ॑ દુરિ॒તાનિ॒ વિશ્વા᳚ ।
યે ચ॒ત્વારઃ॑ પ॒થયો॑ દેવ॒યાના॑ અન્ત॒રા દ્યાવા॑પૃથિ॒વી વિ॒યન્તિ॑ । તેષાં॒-યોઁ અજ્યા॑નિ॒- મજી॑તિ-મા॒વહા॒ત્તસ્મૈ॑ નો દેવાઃ॒ પરિ॑દત્તે॒હ સર્વે᳚ । ગ્રી॒ષ્મો હે॑મ॒ન્ત ઉ॒ત નો॑ વસ॒ન્ત શ્શ॒ર-દ્વ॒ર્॒ષા સ્સુ॑વિ॒તન્નો॑ અસ્તુ ।
તેષા॑-મૃતૂ॒નાગ્​મ્ શ॒તશા॑રદાના-ન્નિવા॒ત એ॑ષા॒મભ॑યે સ્યામ । ઇ॒દુ॒વ॒થ્સ॒રાય॑ પરિવથ્સ॒રાય॑ સં​વઁથ્સ॒રાય॑ કૃણુતા બૃ॒હન્નમઃ॑ । તેષાં᳚ ઁવ॒યગ્​મ્ સુ॑મ॒તૌ ય॒જ્ઞિયા॑ના॒-ઞ્જ્યોગજી॑તા॒ અહ॑તા સ્સ્યામ ।
ભ॒દ્રાન્ન॒-શ્શ્રેય॒ સ્સમ॑નૈષ્ટ દેવા॒ સ્ત્વયા॑-ઽવ॒સેન॒ સમ॑શી મહિત્વા ।
સનો॑મયો॒ ભૂઃ પિ॑તો॒ આવિ॑શસ્વ॒ શન્તો॒કાય॑ ત॒નુવે᳚ સ્યો॒નઃ ॥ 43 (18) ॥

ભૂ॒ત-મ્ભવ્યં॑ ભવિ॒ષ્ય-દ્વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમ॒ ઋ-ખ્સામ॒-યજુ॒-ર્વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમો॑ ગાય॒ત્રી ત્રિ॒ષ્ટુપ્ જગ॑તી॒ વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમઃ॑ પૃથિ॒વ્ય॑ન્તરિ॑ક્ષં॒ દ્યૌ-ર્વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમો॒ ઽગ્નિર્વા॒યુ-સ્સૂર્યો॒ વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમઃ॑ પ્રા॒ણો-વ્યા॒નો॑-ઽપા॒નો વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમો-ઽન્નં॑ કૃ॒ષિ-ર્વૃષ્ટિ॒-ર્વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમઃ॑ પિ॒તા પુ॒ત્રઃ પૌત્રો॒ વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ ,
નમો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒ ર્વષ॒-ટ્થ્સ્વાહા॒ નમઃ॑ ॥ 44 (19) ॥

1.26 અથર્વશીર્​ષં
(તૈ. બ્રા. 1.5.8.1-1.5.8.3)
ઇન્દ્રો॑ દધી॒ચો અ॒સ્તભિઃ॑ । વૃ॒ત્રાણ્ય પ્ર॑તિષ્કુતઃ । જ॒ઘાન॑ નવ॒તીર્નવ॑ । ઇ॒ચ્છન્ન-શ્વ॑સ્ય॒ યચ્છિરઃ॑ । પર્વ॑તે॒ષ્વપ॑શ્રિતમ્ । તદ્વિ॑દચ્છર્​ય॒ણાવ॑તિ ।
અદ્રાહ॒ ગોરમ॑ન્વત । નામ॒ ત્વષ્ટુ॑ર-પી॒ચ્ય᳚મ્ । ઇ॒ત્થા ચ॒ન્દ્રમ॑સો ગૃ॒હે ।
ઇન્દ્ર॒મિ-દ્ગા॒થિનો॑ બૃ॒હત્ ॥ 45 ॥

ઇન્દ્ર॑ મ॒ર્કેભિ॑ ર॒ર્કિણઃ॑ । ઇન્દ્રં॒ ઁવાણી॑રનૂષત । ઇન્દ્ર॒ ઇદ્ધર્યો॒ સ્સચા᳚ ।
સ-મ્મિ॑શ્લ॒ આવ॑ચો॒ યુજા᳚ । ઇન્દ્રો॑ વ॒જ્રી હિ॑ર॒ણ્યયઃ॑ । ઇન્દ્રો॑ દી॒ર્ઘાય॒ ચક્ષ॑સે । આસૂર્યગ્​મ્॑ રોહય-દ્દિ॒વિ । વિ ગોભિ॒રદ્રિ॑મૈરયત્ । ઇન્દ્ર॒ વાજે॑ષુ નો અવ । સ॒હસ્ર॑ પ્રધનેષુ ચ ॥ 46 ॥

ઉ॒ગ્ર ઉ॒ગ્રાભિ॑-રૂ॒તિભિઃ॑ । તમિન્દ્રં॑ ઁવા જયામસિ । મ॒હે વૃ॒ત્રાય॒ હન્ત॑વે । સ વૃષા॑ વૃષ॒ભો-ભુ॑વત્ । ઇન્દ્ર॒ સ્સદા મ॑ને કૃ॒તઃ । ઓજિ॑ષ્ઠ॒ સ્સબલે॑ હિ॒તઃ । દ્યુ॒મ્ની શ્લો॒કી સ સૌ॒મ્યઃ॑ । ગિ॒રા વજ્રો॒ ન સમ્ભૃ॑તઃ । સબ॑લો॒ અન॑પચ્યુતઃ । વ॒વ॒ક્ષુ રુ॒ગ્રો અસ્તૃ॑તઃ ॥ 47 (20) ॥

1.27 પ્રત્યઙ્ગિરસઃ
(તૈ. બ્રા. 2.4.2.1-2.4.2.4)
ચક્ષુ॑ષો હેતે॒ મન॑સો હેતે । વાચો॑ હેતે॒ બ્રહ્મ॑ણો હેતે । યોમા॑-ઽઘા॒યુ-ર॑ભિ॒દાસ॑તિ । તમ॑ગ્ને મે॒ન્યા-ઽમે॒નિ-ઙ્કૃ॑ણુ । યોમા॒ ચક્ષુ॑ષા॒ યો મન॑સા । યો વા॒ચા બ્રહ્મ॑ણા-ઽઘા॒યુ-ર॑ભિ॒દાસ॑તિ । તયા᳚-ઽગ્ને॒ ત્વ-મ્મે॒ન્યા । અ॒મુમ॑ મે॒નિ-ઙ્કૃ॑ણુ । ય-ત્કિઞ્ચા॒સૌ મન॑સા॒ યચ્ચ॑ વા॒ચા । ય॒જ્ઞૈ-ર્જુ॒હોતિ॒ યજુ॑ષા હ॒વિર્ભિઃ॑ ॥ 48 ॥

ત-ન્મૃ॒ત્યુ-ર્નિર્-ઋ॑ત્યા સં​વિઁદા॒નઃ । પુ॒રા દિ॒ષ્ટા દાહુ॑તી રસ્યહન્તુ ।
યા॒તુ॒ ધાના॒ નિર્-ઋ॑તિ॒ રાદુ॒રક્ષઃ॑ । તે અ॑સ્યઘ્નં॒ ત્વનૃ॑તેન સ॒ત્યમ્ ।
ઇન્દ્ર॑ષિતા॒ આજ્ય॑મસ્ય મથ્નન્તુ । માત-થ્સમૃ॑દ્ધિ॒ યદ॒સૌ ક॒રોતિ॑ ।
હન્મિ॑તે॒-ઽહ-ઙ્કૃ॒તગ્​મ્ હ॒વિઃ । યો મે॑ ઘો॒રમચી॑ કૃતઃ ।
અપા᳚ઞ્ચૌ ત ઉ॒ભૌ બા॒હૂ । અપ॑નહ્યામ્યા॒સ્ય᳚મ્ ॥ 49 ॥

અપ॑નહ્યામિતે બા॒હૂ । અપ॑ નહ્યામ્યા॒સ્ય᳚મ્ । અ॒ગ્ને-ર્દે॒વસ્ય॒ બ્રહ્મ॑ણા । સર્વં॑ તે ઽવધિષ્-ઙ્કૃ॒તમ્ । પુ॒રા-ઽમુષ્ય॑ વષ-ટ્કા॒રાત્ । ય॒જ્ઞ-ન્દે॒વેષુ॑ નસ્કૃધિ । સ્વિ॑ષ્ટ-મ॒સ્માકં॑ ભૂયાત્ । મા-ઽસ્મા-ન્પ્રાપ॒ન્નરા॑તયઃ । અન્તિ॑દૂ॒રે સ॒તો અ॑ગ્ને । ભ્રાતૃ॑વ્યસ્યા ભિ॒દાસ॑તઃ । વ॒ષ॒-ટ્કા॒રેણ॒ વજ્રે॑ણ । કૃ॒ત્યાગ્​મ્ હ॑ન્મિ કૃ॒તામ॒હમ્ । યો મા॒ નક્તં॒ દિવા॑ સા॒યમ્ । પ્રા॒ત-શ્ચાહ્નો॑ નિ॒પીય॑તિ । અ॒દ્યા-તમિ॑ન્દ્ર॒ વજ્રે॑ણ । ભ્રાતૃ॑વ્ય-મ્પાદયામસિ ॥ 50 (21) ॥

(તૈ. બ્રા. 2.5.1.1-2.5.1.3)
પ્રા॒ણો ર॑ક્ષતિ॒ વિશ્વ॒મેજ॑ત્ । ઇર્યો॑ ભૂ॒ત્વા બ॑હુ॒ધા બ॒હૂનિ॑ । સ ઇ-થ્સર્વં॒ ઁવ્યા॑નશે । યો દે॒વો દે॒વેષુ॑ વિ॒ભૂર॒ન્તઃ ।
આવૃ॑દૂ॒દા-ત્ક્ષેત્રિય॑દ્ધ્વ॒ગ-દ્વૃષા᳚ । તમિ-ત્પ્રા॒ણ-મ્મન॒સોપ॑ શિક્ષત ।
અગ્રં॑ દે॒વાના॑-મિ॒દમ॑ત્તુ નો હ॒વિઃ । મન॑સ॒શ્ચિ-ત્તે॒દમ્ । ભૂ॒ત-મ્ભવ્યં॑ ચ ગુપ્યતે । તદ્ધિ દે॒વેષ્વ॑-ગ્રિ॒યમ્ ॥ 51 ॥

આન॑ એતુ પુરશ્ચ॒રમ્ । સ॒હ દે॒વૈ-રિ॒મગ્​મ્ હવ᳚મ્ । મન॒-શ્શ્રેય॑સિ શ્રેયસિ । કર્મ॑ન્. ય॒જ્ઞપ॑તિં॒ દધ॑ત્ । જુ॒ષતાં᳚ મે॒ વાગિ॒દગ્​મ્ હ॒વિઃ । વિ॒રા-ડ્દે॒વી પુ॒રોહિ॑તા । હ॒વ્ય॒વાડન॑-પાયિની । યયા॑ રૂ॒પાણિ॑ બહુ॒ધા વદ॑ન્તિ । પેશાગ્​મ્॑સિ દે॒વાઃ પ॑ર॒મે જ॒નિત્રે᳚ । સા નો॑ વિ॒રાડન॑પ સ્ફુરન્તી ॥ 52 ॥

વાગ્દે॒વી જુ॑ષતા મિ॒દગ્​મ્ હ॒વિઃ । ચક્ષુ॑-ર્દે॒વાનાં॒ જ્યોતિ॑ર॒મૃતે॒ ન્ય॑ક્તમ્ ।
અ॒સ્ય વિ॒જ્ઞાના॑ય બહુ॒ધા નિધી॑યતે । તસ્ય॑ સુ॒મ્ન-મ॑શીમહિ । મા નો॑ હાસી-દ્વિચક્ષ॒ણમ્ । આયુ॒રિન્નઃ॒ પ્રતી᳚ર્યતામ્ । અન॑ન્ધા॒-શ્ચક્ષુ॑ષા વ॒યમ્ । જી॒વા જ્યોતિ॑-રશીમહિ । સુવ॒-ર્જ્યોતિ॑-રુ॒તામૃતં᳚ । શ્રોત્રે॑ણ ભ॒દ્ર મુ॒ત-શૃ॑ણ્વન્તિ સ॒ત્યમ્ । શ્રોત્રે॑ણ॒ વાચં॑ બહુ॒ધોદ્યમા॑નામ્ । શ્રોત્રે॑ણ॒ મોદ॑શ્ચ॒ મહ॑શ્ચ શ્રૂયતે ।
શ્રોત્રે॑ણ॒ સર્વા॒ દિશ॒ આશૃ॑ણોમિ । યેન॒ પ્રાચ્યા॑ ઉ॒ત દ॑ક્ષિ॒ણા । પ॒તીચ્યૈ॑ દિ॒શ-શ્શૃ॒ણ્વન્ત્યુ॑ત્ત॒રાત્ । તદિચ્છ્રોત્રં॑ બહુ॒ધોદ્યમા॑નમ્ ।
અ॒રાન્ન ને॒મિઃ પરિ॒સર્વં॑ બભૂવ ॥ 53 (22) ॥

(તૈ. બ્રા. 2.7.7.1-2.7.7.7)
સિ॒ગ્​મ્॒હે વ્યા॒ઘ્ર ઉ॒ત યા પૃદા॑કૌ । ત્વિષિ॑-ર॒ગ્નૌ બ્રા᳚હ્મ॒ણે સૂર્યે॒યા ।
ઇન્દ્રં॒ ઁયા દે॒વી સુ॒ભગા॑ જ॒જાન॑ । સા ન॒ આગ॒ન્ વર્ચ॑સા સં​વિઁદા॒ના । યા રા॑જ॒ન્યે॑ દુન્દુ॒-ભાવાય॑તાયામ્ । અશ્વ॑સ્ય॒ ક્રન્દ્યે॒ પુરુ॑ષસ્ય મા॒યૌ । ઇન્દ્રં॒ ઁયા દે॒વી સુ॒ભગા॑ જ॒જાન॑ । સા ન॒ આગ॒ન્ વર્ચ॑સા સં​વિઁદા॒ના । યા હ॒સ્તિનિ॑ દ્વી॒પિનિ॒ યા હિર॑ણ્યે । ત્વિષિ॒-રશ્વે॑ષુ॒ પુરુ॑ષેષુ॒ ગોષુ॑ ॥ 54 ॥

ઇન્દ્રં॒ ઁયા દે॒વી સુ॒ભગા॑ જ॒જાન॑ । સા ન॒ આગ॒ન્ વર્ચ॑સા સં​વિઁદા॒ના । રથે॑ અ॒ક્ષેષુ॑ વૃષ॒ભસ્ય॒ વાજે᳚ । વાતે॑ પ॒ર્જન્યે॒ વરુ॑ણસ્ય॒ શુષ્મે᳚ । ઇન્દ્રં॒ ઁયા દે॒વી સુ॒ભગા॑ જ॒જાન॑ । સા ન॒ આગ॒ન્ વર્ચ॑સા સં​વિઁદા॒ના । રાડ॑સિ વિ॒રાડ॑સિ । સ॒મ્રાડ॑સિ સ્વ॒રાડ॑સિ । ઇન્દ્રા॑ય ત્વા॒ તેજ॑સ્વતે॒ તેજ॑સ્વન્તગ્ગ્​ શ્રીણામિ । ઇન્દ્રા॑ય॒ ત્વૌજ॑સ્વત॒ ઓજ॑સ્વન્તગ્ગ્​ શ્રીણામિ ॥ 55 ॥

ઇન્દ્રા॑ય ત્વા॒ પય॑સ્વતે॒ પય॑સ્વન્તગ્ગ્​ શ્રીણામિ । ઇન્દ્રા॑ય॒ ત્વા-ઽઽયુ॑ષ્મત॒ આયુ॑ષ્મન્તગ્ગ્​ શ્રીણામિ । તેજો॑-ઽસિ । તત્તે॒ પ્રય॑ચ્છામિ । તેજ॑સ્વદસ્તુ મે॒ મુખ᳚મ્ । તેજ॑સ્વ॒ચ્છિરો॑ અસ્તુ મે । તેજ॑સ્વાન્. વિ॒શ્વતઃ॑ પ્ર॒ત્યમ્ । તેજ॑સા॒ સ-મ્પિ॑પૃગ્ધિમા । ઓજો॑-ઽસિ । તત્તે॒ પ્રય॑ચ્છામિ ॥ 56 ॥

ઓજ॑સ્વદસ્તુ મે॒ મુખ᳚મ્ । ઓજ॑સ્વ॒ચ્છિરો॑ અસ્તુ મે । ઓજ॑સ્વાન્. વિ॒શ્વતઃ॑ પ્ર॒ત્યમ્ । ઓજ॑સા॒ સમ્પિ॑પૃગ્ધિ મા । પયો॑-ઽસિ । તત્તે॒ પ્રય॑ચ્છામિ । પય॑સ્વદસ્તુ મે॒ મુખ᳚મ્ । પય॑સ્વ॒ચ્છિરો॑ અસ્તુ મે । પય॑સ્વાન્. વિ॒શ્વતઃ॑ પ્ર॒ત્યમ્ । પય॑સા॒ સમ્પિ॑પૃગ્ધિ મા ॥ 57 ॥

આયુ॑રસિ । તત્તે॒ પ્રય॑ચ્છામિ । આયુ॑ષ્મદસ્તુ મે॒ મુખ᳚મ્ । આયુ॑ષ્મ॒ચ્છિરો॑ અસ્તુ મે । આયુ॑ષ્માન્. વિ॒શ્વતઃ॑ પ્ર॒ત્યમ્ । આયુ॑ષા॒ સમ્પિ॑પૃગ્ધિ મા । ઇ॒મ મ॑ગ્ન॒ આયુ॑ષે॒ વર્ચ॑સે કૃધિ । પ્રિ॒યગ્​મ્ રેતો॑ વરુણ સોમ રાજન્ન્ । મા॒ તે વા᳚સ્મા અદિતે॒ શર્મ॑ યચ્છ । વિશ્વે॑ દેવા॒ જર॑દષ્ટિ॒-ર્યથા-ઽસ॑ત્ ॥ 58 ॥

આયુ॑રસિ વિ॒શ્વાયુ॑રસિ । સ॒ર્વાયુ॑રસિ॒ સર્વ॒માયુ॑રસિ । યતો॒ વાતો॒ મનો॑જવાઃ । યતઃ॒, ક્ષર॑ન્તિ॒ સિન્ધ॑વઃ । તાસાં᳚ ત્વા॒ સર્વા॑સાગ્​મ્ રુ॒ચા । અ॒ભિષિ॑ઞ્ચામિ॒ વર્ચ॑સા । સ॒મુ॒દ્ર ઇ॑વાસિ ગ॒હ્મના᳚ । સોમ॑ ઇવા॒સ્યદા᳚ભ્યઃ । અ॒ગ્નિરિ॑વ વિ॒શ્વતઃ॑ પ્ર॒ત્યમ્ । સૂર્ય॑ ઇવ॒ જ્યોતિ॑ષા વિ॒ભૂઃ ॥ 59 ॥

અ॒પાં-યોઁ દ્રવ॑ણે॒ રસઃ॑ । તમ॒હમ॒સ્મા આ॑મુષ્યાય॒ણાય॑ । તેજ॑સે બ્રહ્મવર્ચ॒સાય॑ ગૃહ્ણામિ । અ॒પાં-યઁ ઊ॒ર્મૌ રસઃ॑ । તમ॒હમ॒સ્મા આ॑મુષ્યાય॒ણાય॑ । ઓજ॑સે વી॒ર્યા॑ય ગૃહ્ણામિ । અ॒પાં-યોઁ મ॑દ્ધ્ય॒તો રસઃ॑ । તમ॒હમ॒સ્મા આ॑મુષ્યાય॒ણાય॑ । પુષ્ટૈ᳚ પ્ર॒જન॑નાય ગૃહ્ણામિ । અ॒પાં-યોઁ ય॒જ્ઞિયો॒ રસઃ॑ । તમ॒હમ॒સ્મા આ॑મુષ્યાય॒ણાય॑ । આયુ॑ષે દીર્ઘાયુ॒ત્વાય॑ ગૃહ્ણામિ ॥ 60 (23) ॥

1.28 અન્ન સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.8.1-2.8.8.4)
અ॒હમ॑સ્મિ પ્રથમ॒જા ઋ॒તસ્ય॑ । પૂર્વં॑ દે॒વેભ્યો॑ અ॒મૃત॑સ્ય॒ નાભિઃ॑ ।
યો મા॒ દદા॑તિ॒ સ ઇ દે॒વ મા વાઃ᳚ । અ॒હમન્ન॒ મન્ન॑ મ॒દન્ત॑મદ્મિ । પૂર્વ॑-મ॒ગ્નેરપિ॑ દહ॒ત્યન્નં᳚ । ય॒ત્તૌ હા॑સાતે અહમુત્ત॒રેષુ॑ । વ્યાત્ત॑મસ્ય પ॒શવ॑-સ્સુ॒જમ્ભ᳚મ્ । પશ્ય॑ન્તિ॒ ધીરાઃ॒ પ્રચ॑રન્તિ॒ પાકાઃ᳚ ।
જહા᳚મ્ય॒ન્ય-ન્ન જ॑હામ્ય॒ન્યમ્ । અ॒હમન્નં॒ ઁવશ॒મિચ્ચ॑રામિ ॥ 61 ॥

સ॒મા॒નમર્થં॒ પર્યે॑મિ ભુ॒ઞ્જત્ । કો મા મન્નં॑ મનુ॒ષ્યો॑ દયેત ।
પરા॑કે॒ અન્નં॒ નિહિ॑તં-લોઁ॒ક એ॒તત્ । વિશ્વૈ᳚-ર્દે॒વૈઃ પિ॒તૃભિ॑-ર્ગુ॒પ્તમન્ન᳚મ્ ।
યદ॒દ્યતે॑ લુ॒પ્યતે॒ ય-ત્પ॑રો॒પ્યતે᳚ । શ॒ત॒-ત॒મીસા ત॒નૂર્મે॑ બભૂવ ।
મ॒હાન્તૌ॑ ચ॒રૂ સ॑કૃ-દ્દુ॒ગ્ધેન॑ પપ્રૌ । દિવ॑ઞ્ચ॒ પૃશ્ઞિ॑ પૃથિ॒વી-ઞ્ચ॑ સા॒કમ્ ।
તથ્સં॒-પિબ॑ન્તો॒ નમિ॑નન્તિ વે॒ધસઃ॑ । નૈતદ્ભૂયો॒ ભવ॑તિ॒ નો કની॑યઃ ॥ 62 ॥

અન્નં॑ પ્રા॒ણમન્ન॑ મપા॒ન-મા॑હુઃ । અન્નં॑ મૃ॒ત્યુ-ન્તમુ॑ જી॒વાતુ॑ માહુઃ ।
અન્નં॑ બ્ર॒હ્માણો॑ જ॒રસં॑ ઁવદન્તિ । અન્ન॑માહુઃ પ્ર॒જન॑ન-મ્પ્ર॒જાના᳚મ્ ।
મોઘ॒-મન્નં॑ ઁવિન્દતે॒ અપ્ર॑ચેતાઃ । સ॒ત્ય-મ્બ્ર॑વીમિ વ॒ધ ઇથ્સ તસ્ય॑ ।
નાર્ય॒મણં॒ પુષ્ય॑તિ॒ નો સખા॑યમ્ । કેવ॑લાઘો ભવતિ કેવલા॒દી ।
અ॒હ-મ્મે॒ઘ સ્સ્ત॒નય॒ન્ વર્​ષ॑ન્નસ્મિ । મામ॑દન્ત્ય॒-હમ॑દ્મ્ય॒ન્યાન્ ॥ અ॒હગ્​મ્ સદ॒મૃતો॑ ભવામિ । મદા॑દિ॒ત્યા અધિ॒ સર્વે॑ તપન્તિ ॥ 63 ॥

1.29 વા-ખ્સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.8.4)
દે॒વીં-વાઁચ॑મ જનયન્ત॒ ય-દ્વાગ્વદ॑ન્તિ ॥ 64 ॥

દે॒વીં-વાઁચ॑મજનયન્ત દે॒વાઃ । તાં-વિઁ॒શ્વરૂ॑પાઃ પ॒શવો॑ વદન્તિ । સા નો॑ મ॒ન્દ્રેષ॒ મૂર્જં॒ દુહા॑ના । ધે॒નુર્વાગ॒સ્મા-નુપ॒સુષ્ટુ॒તૈતુ॑ ॥ 64અ ॥

ય-દ્વાગ્વદ॑ન્ત્ય વિચેત॒નાનિ॑ । રાષ્ટ્રી॑ દે॒વાના᳚-ન્નિષ॒સાદ॑ મ॒ન્દ્રા । ચત॑સ્ર॒ ઊર્જં॑ દુદુહે॒ પયાગ્​મ્॑સિ । ક્વ॑સ્વિ દસ્યાઃ પર॒મ-ઞ્જ॑ગામ ॥ 64બ્ ॥

(તૈ. બ્રા. 2.8.8.4-2.8.8.5)
અ॒ન॒ન્તા-મન્તા॒દધિ॒ નિર્મિ॑તા-મ્મ॒હીમ્ । યસ્યાં᳚ દે॒વા અ॑દધુ॒-ર્ભોજ॑નાનિ । એકા᳚ક્ષરા-ન્દ્વિ॒પદા॒ગ્​મ્॒ ષટ્પ॑દાઞ્ચ । વાચ॑-ન્દે॒વા ઉપ॑જીવન્તિ॒ વિશ્વે᳚ । વાચ॑-ન્દે॒વા ઉપ॑જીવન્તિ॒ વિશ્વે᳚ । વાચ॑-ઙ્ગન્ધ॒ર્વાઃ પ॒શવો॑ મનુ॒ષ્યાઃ᳚ । વા॒ચીમા વિશ્વા॒ ભુવ॑ના॒-ન્યર્પિ॑તા । સા નો॒ હવં॑ જુષતા॒-મિન્દ્ર॑ પત્ની ।
વાગ॒ક્ષરં॑ પ્રથમ॒જા ઋ॒તસ્ય॑ । વેદા॑ના-મ્મા॒તા-ઽમૃત॑સ્ય॒ નાભિઃ॑ ॥ 65 ॥

સા નો॑ જુષા॒ણોપ॑ ય॒જ્ઞ માગા᳚ત્ । અવ॑ન્તી દે॒વી સુ॒હવા॑ મે અસ્તુ । યા મૃષ॑યો મન્ત્ર॒ કૃતો॑ મની॒ષિણઃ॑ । અ॒ન્વૈચ્છ॑-ન્દે॒વા-સ્તપ॑સા॒ શ્રમે॑ણ । તા-ન્દે॒વીં-વાઁચગ્​મ્॑ હ॒વિષા॑ યજામહે । સા નો॑ દધાતુ સુકૃ॒તસ્ય॑ લો॒કે ।
ચ॒ત્વારિ॒ વા-ક્પરિ॑મિતા પ॒દાનિ॑ । તાનિ॑ વિદુ-ર્બ્રાહ્મ॒ણા યે મ॑ની॒ષિણઃ॑ । ગુહા॒ ત્રીણિ॒ નિહિ॑તા॒ નેઙ્ગ॑યન્તિ । તુ॒રીયં॑ ઁવા॒ચો મ॑નુ॒ષ્યા॑ વદન્તિ ॥ 66 ॥

1.30 શ્રદ્ધા સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.8.5-2.8.8.8)
શ્ર॒દ્ધયા॒-ઽગ્નિ સ્સમિ॑ધ્યતે । શ્ર॒દ્ધયા॑ વિન્દતે હ॒વિઃ । શ્ર॒દ્ધા-મ્ભગ॑સ્ય મૂ॒ર્ધનિ॑ । વચ॒સા વે॑દયામસિ । પ્રિ॒યગ્ગ્​ શ્ર॑દ્ધે॒ દદ॑તઃ । પ્રિ॒યગ્ગ્​ શ્ર॑દ્ધે॒ દિદા॑સતઃ । પ્રિ॒ય-મ્ભો॒જેષુ॒ યજ્વ॑સુ । ઇ॒દ-મ્મ॑ ઉદિ॒ત-ઙ્કૃ॑ધિ । યથા॑ દે॒વા અસુ॑રેષુ । શ્ર॒દ્ધા મુ॒ગ્રેષુ॑ ચક્રિ॒રે ॥ 67 ॥

એ॒વ-મ્ભો॒જેષુ॒ યજ્વ॑સુ । અ॒સ્માક॑-મુદિ॒ત-ઙ્કૃ॑ધિ । શ્ર॒દ્ધા-ન્દે॑વા॒ યજ॑માનાઃ । વા॒યુ-ગો॑પા॒ ઉપા॑સતે । શ્ર॒દ્ધાગ્​મ્ હૃ॑દ॒ય્ય॑યા-ઽઽકૂ᳚ત્યા । શ્ર॒દ્ધયા॑ હૂયતે હ॒વિઃ ।
શ્ર॒દ્ધા-મ્પ્રા॒તર્-હ॑વામહે । શ્ર॒દ્ધા-મ્મ॒દ્ધ્યન્દિ॑નં॒ પરિ॑ । શ્ર॒દ્ધાગ્​મ્ સૂર્ય॑સ્ય નિ॒મ્રુચિ॑ । શ્રદ્ધે॒ શ્રદ્ધા॑પયે॒ હમા᳚ ॥ 68 ॥

શ્ર॒દ્ધા દે॒વાન-ધિ॑વસ્તે । શ્ર॒દ્ધા વિશ્વ॑ મિ॒દ-ઞ્જગ॑ત્ । શ્ર॒દ્ધા-ઙ્કામ॑સ્ય મા॒તર᳚મ્ । હ॒વિષા॑ વર્ધયામસિ ॥ 69અ ॥

1.31 બ્રહ્મ સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.8.10-2.8.8.11)
બ્રહ્મ॑જજ્ઞા॒ન-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા᳚ત્ । વિસી॑મ॒ત-સ્સુ॒રુચો॑ વે॒ન આ॑વઃ ।
સ બુ॒દ્ધ્નિયા॑ ઉપ॒મા અ॑સ્ય વિ॒ષ્ઠાઃ । સ॒તશ્ચ॒ યોનિ॒-મસ॑તશ્ચ॒ વિવઃ॑ ॥ પિ॒તા-વિ॒રાજા॑ મૃષ॒ભો-ર॑યી॒ણામ્ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષં-વિઁ॒શ્વરૂ॑પ॒ આવિ॑વેશ ॥ 69બ્ ॥

તમ॒ર્કૈર॒ભ્ય॑ર્ચ્ચન્તિ વ॒થ્સમ્ । બ્રહ્મ॒ સન્ત॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા વ॒ર્ધય॑ન્તઃ ॥ બ્રહ્મ॑ દે॒વાન॑જનયત્ । બ્રહ્મ॒ વિશ્વ॑મિ॒દ-ઞ્જગ॑ત્ ॥
બ્રહ્મ॑ણઃ, ક્ષ॒ત્ર-ન્નિર્મિ॑તમ્ । બ્રહ્મ॑ બ્રાહ્મ॒ણ આ॒ત્મના᳚ ॥ અ॒ન્તર॑સ્મિ-ન્નિ॒મે લો॒કાઃ । અ॒ન્ત ર્વિશ્વ॑મિ॒દ-ઞ્જગ॑ત્ । બ્રહ્મૈ॒વ ભૂ॒તાના॒-ઞ્જ્યેષ્ઠ᳚મ્ । તેન॒ કો॑-ઽર્​હતિ॒ સ્પર્ધિ॑તુમ્ ॥ 70 ॥

બ્રહ્મં॑ દે॒વા-સ્ત્રય॑સ્ત્રિગ્​મ્શત્ । બ્રહ્મ॑-ન્નિન્દ્ર પ્રજાપ॒તી । બ્રહ્મ॑નઃઅ॒ વિશ્વા॑ ભૂ॒તાનિ॑ । ના॒વી વા॒ન્ત-સ્સ॒માહિ॑તા ॥ ચત॑સ્ર॒ આશાઃ॒ પ્રચ॑રન્ત્વ॒-ગ્નયઃ॑ । ઇ॒મન્નો॑ ય॒જ્ઞન્ન॑યતુ પ્રજા॒નન્ન્ ।
ઘૃ॒ત-મ્પિન્વ॑ન્ન॒ જરગ્​મ્॑ સુ॒વીર᳚મ્ । બ્રહ્મ॑ સ॒મિ-દ્ભ॑વ॒ત્યાહુ॑તીનામ્ ॥ 71 ॥

1.32 ગો સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.8.11)
આગાવો॑ અગ્મન્નુ॒ત ભ॒દ્ર-મ॑ક્રન્ન્ । સીદ॑ન્તુ ગો॒ષ્ઠે-ર॒ણય॑ન્ત્વ॒સ્મે ॥ પ્ર॒જાવ॑તીઃ પુરુ॒ રૂપા॑ ઇ॒હ સ્યુઃ । ઇન્દ્રા॑ય પૂ॒ર્વી રુ॒ષસો॒ દુહા॑નાઃ । ઇન્દ્રો॒ યજ્વ॑ને પૃણ॒તે ચ॑ શિક્ષતિ । ઉપેદ્દ॑દાતિ॒ ન સ્વ-મ્મુ॑ષાયતિ । ભૂયો॑ ભૂયો ર॒યિમિદ॑સ્ય વ॒ર્ધયન્ન્॑ । અભિ॑ન્ને ખિ॒લ્લે નિદ॑ધાતિ દેવ॒યુમ્ ।
ન તા ન॑શન્તિ॒ ન તા અર્વા᳚ ॥ 72 ॥

ન તા ન॑શન્તિ॒ નદ॑ભાતિ॒ તસ્ક॑રઃ । નૈના॑ અમિ॒ત્રો વ્યથિ॒રા દ॑ધર્​ષતિ ।
દે॒વાગ્​શ્ચ॒ યાભિ॒-ર્યજ॑તે॒ દદા॑તિ ચ । જ્યોગિત્તાભિ॑ સ્સચતે॒ ગોપ॑તિ સ્સ॒હ ॥ 72અ ॥

ન તા અર્વા॑ રે॒ણુ ક॑કાટો અશ્નુતે । ન સગ્ગ્॑ સ્કૃત॒ત્ર-મુપ॑યન્તિ॒ તા અ॒ભિ ।
ઉ॒રુ॒ગા॒યમ॑ભય॒-ન્તસ્ય॒ તા અનુ॑ । ગાવો॒ મર્ત્ય॑સ્ય॒ વિચ॑રન્તિ॒ યજ્વ॑નઃ ॥ 72બ્ ॥

(તૈ. બ્રા. 2.8.8.12)
ગાવો॒ ભગો॒ ગાવ॒ ઇન્દ્રો॑ મે અચ્છાત્ । ગાવ॒ સ્સોમ॑સ્ય પ્રથ॒મસ્ય॑ ભ॒ક્ષઃ ।
ઇ॒મા યા ગાવ॒-સ્સજ॑નાસ॒ ઇન્દ્રઃ॑ । ઇ॒ચ્છામી-દ્ધૃ॒દા મન॑સા-ચિ॒દિન્દ્ર᳚મ્ ।
યૂ॒ય-ઙ્ગા॑વો મેદયથા કૃ॒શઞ્ચિ॑ત્ । અ॒શ્લી॒લ-ઞ્ચિ॑-ત્કૃણુથા સુ॒પ્રતી॑કમ્ ॥ 73 ॥

ભ॒દ્ર-ઙ્ગૃ॒હ-ઙ્કૃ॑ણુથ ભદ્ર વાચઃ । બૃ॒હદ્વો॒ વય॑ ઉચ્યતે સ॒ભાસુ॑ । પ્ર॒જાવ॑તી સ્સૂ॒યવ॑સગ્​મ્-રિ॒શન્તીઃ᳚ । શુ॒દ્ધા અ॒પ સ્સુ॑પ્રપા॒ણે પિબ॑ન્તીઃ ।
માવ॑ સ્તે॒ન ઈ॑શત॒ માઘશગ્​મ્॑સઃ । પરિ॑વો હે॒તી રુ॒દ્રસ્ય॑ વૃઞ્જ્યાત્ । ઉપે॒દ-મુ॑પ॒-પર્ચ॑નમ્ । આ॒સુ ગોષૂપ॑ પૃચ્યતામ્ । ઉપ॑ર્​ષ॒ભસ્ય॒ રેત॑સિ । ઉપે᳚ન્દ્ર॒ તવ॑ વી॒ર્યે᳚ ॥ 74 (24) ॥

1.33 સૂર્યા ચન્દ્રમસા સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.9.1)
તા સૂ᳚ર્યા ચન્દ્ર॒મસા॑ વિશ્વ॒-ભૃત્ત॑મા મ॒હત્ । તેજો॒ વસુ॑મદ્રાજતો દિ॒વિ । સામા᳚ત્માના ચરત સ્સામ-ચા॒રિણા᳚ । યયો᳚ર્વ્ર॒ત-ન્નમ॒મે જાતુ॑ દે॒વયોઃ᳚ । ઉ॒ભાવન્તૌ॒ પરિ॑યાત॒ અર્મ્યા᳚ । દિ॒વો ન ર॒શ્મીગ્​ સ્ત॑નુ॒તો-વ્ય॑ર્ણ॒વે । ઉ॒ભા ભુ॑વ॒ન્તી ભુવ॑ના ક॒વિક્ર॑તૂ । સૂર્યા॒ ન ચ॒ન્દ્રા ચ॑રતો હ॒તામ॑તી । પતી᳚દ્યુ॒મ-દ્વિ॑શ્વ॒-વિદા॑ ઉ॒ભા દિ॒વઃ । સૂર્યા॑ ઉ॒ભા ચ॒ન્દ્રમ॑સા વિચક્ષ॒ણા ॥ 75 ॥

વિ॒શ્વવા॑રા વરિવો॒ ભા વરે᳚ણ્યા । તા નો॑-ઽવત-મ્મતિ॒મન્તા॒ મહિ॑વ્રતા । વિ॒શ્વ॒વપ॑રી પ્ર॒તર॑ણા તર॒ન્તા । સુ॒વ॒ર્વિદા॑ દૃ॒શયે॒ ભૂરિ॑ રશ્મી । સૂર્યા॒ હિ ચ॒ન્દ્રા વસુ॑ત્વે॒ષ-દ॑ર્​શતા । મ॒ન॒સ્વિનો॒ ઽભાનુ॑ચર॒તોનુ॒-સન્દિવ᳚મ્ । અ॒સ્ય શ્રવો॑ ન॒દ્ય॑ સ્સ॒પ્ત બિ॑ભ્રતિ । દ્યાવા॒ ક્ષામા॑ પૃથિ॒વી દ॑ર્​શ॒તં-વઁપુઃ॑ । અ॒સ્મે સૂ᳚ર્યા ચન્દ્ર॒મસા॑-ઽભિ॒ચક્ષે᳚ । શ્ર॒દ્ધેક-મિ॑ન્દ્ર ચરતો વિચર્તુ॒રમ્ ॥ 76 ॥
પૂ॒ર્વા॒પ॒ર-ઞ્ચ॑રતો મા॒ય યૈ॒તૌ । શિશૂ॒ ક્રીડ॑ન્તૌ॒ પરિ॑યાતો અધ્વ॒રમ્ । વિશ્વા᳚ન્ય॒ન્યો ભુવ॑ના ઽભિ॒ચષ્ટે᳚ । ઋ॒તૂન॒ન્યો વિ॒દધ॑જ્જાયતે॒ પુનઃ॑ । હિર॑ણ્યવર્ણા॒-શ્શુચ॑યઃ પાવ॒કા યાસા॒ગ્​મ્॒ રાજા᳚ । યાસાં᳚ દે॒વા શ્શિ॒વેન॑ મા॒ ચક્ષુ॑ષા પશ્યત । આપો॑ ભ॒દ્રા આદિત્પ॑શ્યામિ ॥ 77 ॥

હિર॑ણ્યવર્ણા॒-શ્શુચ॑યઃ પાવ॒કા યાસુ॑ જા॒તઃ ક॒શ્યપો॒ યાસ્વિન્દ્રઃ॑ । અ॒ગ્નિં-યાઁ ગર્ભં॑ દધિ॒રે વિરૂ॑પા॒સ્તા ન॒ આપ॒શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥
યાસા॒ગ્​મ્॒ રાજા॒ વરુ॑ણો॒ યાતિ॒ મધ્યે॑ સત્યાનૃ॒તે અ॑વ॒પશ્યં॒ જના॑નામ્ ।
મ॒ધુ॒શ્ચુત॒-શ્શુચ॑યો॒ યાઃ પા॑વ॒કાસ્તા ન॒ આપ॒શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ 77અ ॥

યાસાં᳚ દે॒વા દિ॒વિ કૃ॒ણ્વન્તિ॑ ભ॒ક્ષય્યા અ॒ન્તરિ॑ક્ષે બહુ॒ધા ભવ॑ન્તિ ।
યાઃ પૃ॑થિ॒વી-મ્પય॑સો॒ન્દન્તિ॑ શુ॒ક્રાસ્તા ન॒ આપ॒શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥
શિ॒વેન॑ મા॒ ચક્ષુ॑ષા પશ્યતાપ શ્શિ॒વયા॑ ત॒નુવોપ॑ સ્પૃશત॒ ત્વચ॑-મ્મે ।
સર્વાગ્​મ્॑ અ॒ગ્નીગ્​મ્ ર॑ફ્સુ॒ષદો॑ હુવે વો॒ મયિ॒ વર્ચો॒ બલ॒મોજો॒ નિધ॑ત્ત ॥ 77બ્ ॥

આપો॑ ભ॒દ્રા ઘૃ॒તમિદાપ॑ આસુર॒ગ્ની-ષોમૌ॑ બિભ્ર॒ત્યાપ॒ ઇત્તાઃ । તી॒વ્રો રસો॑ મધુ॒પૃચા॑-મરઙ્ગ॒મ આ મા᳚ પ્રા॒ણેન॑ સ॒હ વર્ચ॑સા ગન્ન્ ।
આદિત્પ॑શ્યા મ્યુ॒તવા॑ શૃણો॒મ્યામા॒ ઘોષો॑ ગચ્છતિ॒ વાન્ન॑ આસામ્ । મન્યે॑ ભેજા॒નો અ॒મૃત॑સ્ય॒ તર્​હિ॒ હિર॑ણ્યવર્ણા॒ અતૃ॑પં-યઁ॒દા વઃ॑ ॥ 77ચ્ ॥

1.34 નાસદાસીય સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.9.3-2.8.9.7)
નાસ॑દાસી॒ન્નો સદા॑સીત્ત॒દાની᳚મ્ । નાસી॒દ્રજો॒ નો વ્યો॑મા-પ॒રોયત્ । કિમા વ॑રીવઃ॒ કુહ॒કસ્ય॒ શર્મન્ન્॑ । અભંઃ॒ કિમા॑સી॒-દ્ગહ॑ન-ઙ્ગભી॒રમ્ ॥ 78 ॥
ન મૃ॒ત્યુ-ર॒મૃત॒-ન્તર્​હિ॒ ન । રાત્રિ॑યા॒ અહ્ન॑ આસી-ત્પ્રકે॒તઃ । આની॑દ વા॒તગ્ગ્​ સ્વ॒ધયા॒ તદેક᳚મ્ । તસ્મા᳚દ્ધા॒ન્ય-ન્ન પ॒રઃ કિઞ્ચ॒નાસ॑ ।
તમ॑ આસી॒-ત્તમ॑સા ગૂ॒ઢમગ્રે᳚ પ્રકે॒તમ્ । સ॒લિ॒લગ્​મ્ સર્વ॑ મા ઇ॒દમ્ । તુ॒ચ્છે ના॒ભ્વપિ॑હિતં॒ ઁયદાસી᳚ત્ । તમ॑સ॒સ્ તન્મ॑હિ॒ના જા॑ય॒તૈક᳚મ્ ।
કામ॒સ્તદગ્રે॒ સમ॑વર્ત॒તાધિ॑ । મન॑સો॒ રેતઃ॑ પ્રથ॒મં-યઁદાસી᳚ત્ ॥ 79 ॥

સ॒ તો બન્ધુ॒મસ॑તિ॒ નિર॑વિન્દન્ન્ । હૃ॒દિ-પ્ર॒તીષ્યા॑ ક॒વયો॑ મની॒ષા ।
તિ॒ર॒શ્ચીનો॒ વિત॑તો ર॒શ્મિ-રે॑ષામ્ । અ॒ધસ્વિ॑દા॒સી(3) દુ॒પરિ॑સ્વિદાસી(3)ત્ ।
રે॒તો॒ધા આ॑સ-ન્મહિ॒માન॑ આસન્ન્ । સ્વ॒ધા અ॒વસ્તા॒-ત્પ્રય॑તિઃ પ॒રસ્તા᳚ત્ ।
કો અ॒દ્ધા વે॑દ॒ક ઇ॒હ પ્રવો॑ચત્ । કુત॒ આજા॑તા॒ કુત॑ ઇ॒યં-વિઁસૃ॑ષ્ટિઃ ।
અ॒ર્વાગ્ દે॒વા અ॒સ્ય વિ॒સર્જ॑નાય । અથા॒ કો વે॑દ॒ યત॑ આ બ॒ભૂવ॑ ॥ 80 ॥

ઇ॒યં-વિઁસૃ॑ષ્ટિ॒-ર્યત॑ આબ॒ભૂવ॑ । યદિ॑ વા દ॒ધે યદિ॑ વા॒ ન ।
યો અ॒સ્યાદ્ધ્ય॑ક્ષઃ પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ । સો અ॒ઙ્ગવે॑દ॒ યદિ॑ વા॒ ન વેદ॑ ।
કિગ્ગ્​સ્વિ॒દ્વનં॒ ક ઉ॒સ વૃ॒ક્ષ આ॑સીત્ । યતો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી નિ॑ષ્ટત॒ક્ષુઃ ।
મની॑ષિણો॒ મન॑સા પૃ॒ચ્છતેદુ॒તત્ । યદ॒દ્ધ્યતિ॑ષ્ઠ॒-દ્ભુવ॑નાનિ ધા॒રયન્ન્॑ । બ્રહ્મ॒વનં॒ બ્રહ્મ॒ સ વૃ॒ક્ષ આ॑સીત્ । યતો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી નિ॑ષ્ટત॒ક્ષુઃ ॥ મની॑ષિણો॒ મન॑સા॒ વિબ્ર॑વીમિ વઃ । બ્રહ્મા॒દ્ધ્યતિ॑ષ્ઠ॒-દ્ભુવ॑નાનિ ધા॒રયન્ન્॑ ॥ 81 ॥

1.35 ભાગ્ય સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 2.8.9.7-2.8.9.9)
પ્રા॒તર॒ગ્નિ-મ્પ્રા॒તરિન્દ્રગ્​મ્॑ હવામહે । પ્રા॒ત-ર્મિ॒ત્રા વરુ॑ણા પ્રા॒તર॒શ્વિના᳚ ।
પ્રા॒ત-ર્ભગં॑ પૂ॒ષણં॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ᳚મ્ । પ્રા॒તસ્સોમ॑ મુ॒ત રુ॒દ્રગ્​મ્ હુ॑વેમ ॥ પ્ર॒ત॒ર્જિતં॒ ભગ॑મુ॒ગ્રગ્​મ્ હુ॑વેમ । વ॒ય-મ્પુ॒ત્રમદિ॑તે॒ર્યો વિ॑ધ॒ર્તા । આ॒ધ્રશ્ચિ॒દ્ય-મ્મન્ય॑માન-સ્તુ॒રશ્ચિ॑ત્ । રાજા॑ ચિ॒દ્ય-મ્ભગં॑ ભ॒ક્ષીત્યાહ॑ ॥ 82 ॥

ભગ॒પ્રણે॑ત॒-ર્ભગ॒સત્ય॑રાધઃ । ભગે॒મા-ન્ધિય॒મુદ॑વ॒ દદ॑ન્નઃ । ભગ॒પ્રણો॑ જનય॒ ગોભિ॒રશ્વૈઃ᳚ । ભગ॒ પ્રનૃભિ॑-ર્નૃ॒વન્ત॑સ્સ્યામ ॥ ઉ॒તેદાનીં॒ ભગ॑વન્તસ્સ્યામ । ઉ॒ત પ્રપિ॒ત્વ ઉ॒ત મદ્ધ્યે॒ અહ્ના᳚મ્ । ઉ॒તોદિ॑તા મઘવ॒ન્-થ્સૂર્ય॑સ્ય । વ॒ય-ન્દે॒વાનાગ્​મ્॑ સુમ॒તૌ સ્યા॑મ ॥ ભગ॑ એ॒વ ભગ॑વાગ્​મ્ અસ્તુ દેવાઃ । તેન॑ વ॒ય-મ્ભગ॑વન્ત સ્સ્યામ ॥ 83 ॥

તન્ત્વા॑ ભગ॒ સર્વ॒ ઇજ્જો॑હવીમિ । સનો॑ ભગ પુર એ॒તા ભ॑વે॒હ ॥ સમ॑ધ્વ॒રા-યો॒ષસો॑-ઽનમન્ત । દ॒ધિ॒ક્રાવે॑વ॒ શુચ॑યે પ॒દાય॑ । અ॒ર્વા॒ચી॒નં-વઁ॑સુ॒વિદં॒ ભગ॑ન્નઃ । રથ॑મિ॒વાશ્વા॑ વા॒જિન॒ આવ॑હન્તુ ॥ અશ્વા॑વતી॒-ર્ગોમ॑તી-ર્ન ઉ॒ષાસઃ॑ । વી॒રવ॑તી॒-સ્સદ॑મુચ્છન્તુ ભ॒દ્રાઃ । ઘૃ॒ત-ન્દુહા॑ના વિ॒શ્વતઃ॒ પ્રપી॑નાઃ । યૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑નઃ ॥ 84 (25) ॥

1.36 નક્ષત્ર સૂક્તં
(તૈ. બ્રા. 3.1.1.1-3.1.3.3)
1ંઅક્ષત્રં - કૃત્તિકા દેવતા - અગ્નિઃ
અ॒ગ્નિર્નઃ॑ પાતુ॒ કૃત્તિ॑કાઃ । નક્ષ॑ત્ર-ન્દે॒વમિ॑ન્દ્રિ॒યમ્ । ઇ॒દમા॑સાં​વિઁચક્ષ॒ણમ્ । હ॒વિરા॒સન્ જુ॑હોતન । યસ્ય॒ ભાન્તિ॑ ર॒શ્મયો॒ યસ્ય॑ કે॒તવઃ॑ । યસ્યે॒મા વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ॒ સર્વા᳚ । સ કૃત્તિ॑કા ભિર॒ભિ-સં॒​વઁસા॑નઃ । અ॒ગ્નિર્નો॑ દે॒વસ્સુ॑વિ॒તે દ॑ધાતુ ॥ 1 ॥

2. નક્ષત્રં - રોહિણી દેવતા - પ્રજાપતિઃ
પ્ર॒જાપ॑તે રોહિ॒ણી વે॑તુ॒ પત્ની᳚ । વિ॒શ્વરૂ॑પા બૃહ॒તી ચિ॒ત્રભા॑નુઃ ॥ 85 ॥
સા નો॑ ય॒જ્ઞસ્ય॑ સુવિ॒તે દ॑ધાતુ । યથા॒ જીવે॑મ શ॒રદ॒સ્સવી॑રાઃ । રો॒હિ॒ણી દે॒વ્યુદ॑ગા-ત્પુ॒રસ્તા᳚ત્ । વિશ્વા॑ રૂ॒પાણિ॑ પ્રતિ॒મોદ॑માના । પ્ર॒જાપ॑તિગ્​મ્ હ॒વિષા॑ વ॒ર્ધય॑ન્તી । પ્રિ॒યા દે॒વાના॒-મુપ॑યાતુ ય॒જ્ઞમ્ ॥ 2 ॥

3ંઅક્ષત્રં - મૃગશીર્​ષઃ દેવતા - સોમઃ
સોમો॒ રાજા॑ મૃગશી॒ર॒.ષેણ॒ આગન્ન્॑ । શિ॒વ-ન્નક્ષ॑ત્ર-મ્પ્રિ॒યમ॑સ્ય॒ ધામ॑ । આ॒પ્યાય॑માનો બહુ॒ધા જને॑ષુ । રેતઃ॑ પ્ર॒જાં-યઁજ॑માને દધાતુ ॥ 86 ॥
યત્તે॒ નક્ષ॑ત્ર-મ્મૃગશી॒ર્॒ષમસ્તિ॑ । પ્રિ॒યગ્​મ્ રા॑જ-ન્પ્રિ॒યત॑મ-મ્પ્રિ॒યાણા᳚મ્ । તસ્મૈ॑ તે સોમ હ॒વિષા॑ વિધેમ । શન્ન॑ એધિ દ્વિ॒પદે॒ શઞ્ચતુ॑ષ્પદે ॥ 3 ॥
4. નક્ષત્રં - આર્દ્રા દેવતા - રુદ્રઃ
આ॒ર્દ્રયા॑ રુ॒દ્રઃ પ્રથ॑મા ન એતિ । શ્રેષ્ઠો॑ દે॒વાનાં॒ પતિ॑રઘ્નિ॒યાના᳚મ્ । નક્ષ॑ત્રમસ્ય હ॒વિષા॑ વિધેમ । મા નઃ॑ પ્ર॒જાગ્​મ્ રી॑રિષ॒-ન્મોત વી॒રાન્ । હે॒તી રુ॒દ્રસ્ય॒ પરિ॑ણો વૃણક્તુ । આ॒ર્દ્રા નક્ષ॑ત્ર-ઞ્જુષતાગ્​મ્ હ॒વિર્નઃ॑ ॥ 87 ॥
પ્ર॒મુ॒ઞ્ચમા॑નૌ દુરિ॒તાનિ॒ વિશ્વા᳚ । અપા॒ઘશગ્​મ્॑ સન્નુ-દતા॒મરા॑તિમ્ ॥ 4 ॥

5ંઅક્ષત્રં - પુનર્વસુ દેવતા - અદિતિઃ
પુન॑ર્નો દે॒વ્યદિ॑તિ-સ્સ્પૃણોતુ । પુન॑ર્વસૂ નઃ॒ પુન॒રેતાં᳚-યઁ॒જ્ઞમ્ । પુન॑ર્નો દે॒વા અ॒ભિય॑ન્તુ॒ સર્વે᳚ । પુનઃ॑ પુનર્વો હ॒વિષા॑ યજામઃ । એ॒વા ન દે॒વ્યદિ॑તિરન॒ર્વા । વિશ્વ॑સ્ય ભ॒ર્ત્રી જગ॑તઃ પ્રતિ॒ષ્ઠા । પુન॑ર્વસૂ હ॒વિષા॑ વ॒ર્ધય॑ન્તી । પ્રિ॒ય-ન્દે॒વાના॒-મપ્યે॑તુ॒ પાથઃ॑ ॥ 5 (88) ॥

6ંઅક્ષત્રં - પુષ્યઃ દેવતા - બૃહસ્પતિઃ
બૃહ॒સ્પતિઃ॑ પ્રથ॒મઞ્જાય॑માનઃ । તિ॒ષ્ય॑-ન્નક્ષ॑ત્રમ॒ભિ સમ્બ॑ભૂવ । શ્રેષ્ઠો॑ દે॒વાનાં॒ પૃત॑નાસુ જિ॒ષ્ણુઃ । દિ॒શો નુ॒ સર્વા॒ અભ॑યન્નો અસ્તુ । તિ॒ષ્યઃ॑ પુ॒રસ્તા॑દુ॒ત મ॑ધ્ય॒તો નઃ॑ । બૃહ॒સ્પતિ॑-ર્નઃ॒ પરિ॑પાતુ પ॒શ્ચાત્ । બાધે॑ તા॒-ન્દ્વેષો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃણુતામ્ । સુ॒વીર્ય॑સ્ય॒ પત॑યસ્યામ ॥ 6 ॥

7. નક્ષત્રં -આશ્રેષં દેવતા - સર્પાઃ
ઇ॒દગ્​મ્ સ॒ર્પેભ્યો॑ હ॒વિર॑સ્તુ॒ જુષ્ટ᳚મ્ । આ॒શ્રે॒ષા યેષા॑ મનુ॒યન્તિ॒ ચેતઃ॑ ॥ 89 ॥
યે અ॒ન્તરિ॑ક્ષ-મ્પૃથિ॒વીં-ક્ષિ॒યન્તિ॑ । તેન॑ સ્સ॒ર્પાસો॒ હવ॒માગ॑મિષ્ઠાઃ । યે રો॑ચ॒ને સૂર્ય॒સ્યાપિ॑ સ॒ર્પાઃ । યે દિવં॑ દે॒વી-મનુ॑સ॒ઞ્ચર॑ન્તિ । યેષા॑માશ્રે॒ષા અ॑નુ॒યન્તિ॒ કામ᳚મ્ । તેભ્ય॑-સ્સ॒ર્પેભ્યો॒ મધુ॑-મજ્જુહોમિ ॥ 7 ॥

8ંઅક્ષત્રં - મઘા દેવતા - પિતરઃ
ઉપ॑હૂતાઃ પિ॒તરો॒ યે મ॒ઘાસુ॑ । મનો॑જવસ-સ્સુ॒કૃત॑-સ્સુકૃ॒ત્યાઃ । તે નો॒ નક્ષ॑ત્રે॒ હવ॒માગ॑મિષ્ઠાઃ । સ્વ॒ધાભિ॑-ર્ય॒જ્ઞ-મ્પ્રય॑ત-ઞ્જુષન્તામ્ ॥ 90 ॥
યે અ॑ગ્નિદ॒ગ્ધા યે-ઽન॑ગ્નિ-દગ્ધાઃ । યે॑-ઽમુઁલો॒ક-મ્પિ॒તરઃ॑ ક્ષિ॒યન્તિ॑ । યાગ્​શ્ચ॑ વિ॒દ્મયાગ્​મ્ ઉ॑ ચ॒ ન પ્ર॑વિ॒દ્મ । મ॒ઘાસુ॑ ય॒જ્ઞગ્​મ્ સુકૃ॑ત-ઞ્જુષન્તામ્ ॥ 8 ॥

9ંઅક્ષત્રં - પૂર્વફલ્ગુ॑ની દેવતા - અર્યમા
ગવાં॒ પતિઃ॒ ફલ્ગુ॑ની-નામસિ॒ ત્વમ્ । તદ॑ર્​યમન્ વરુણ મિત્ર॒ ચારુ॑ । તન્ત્વા॑ વ॒યગ્​મ્ સ॑નિ॒તારગ્​મ્॑ સની॒નામ્ । જી॒વા જીવ॑ન્ત॒મુપ॒ સં​વિઁ॑શેમ । યેને॒મા વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ॒ સઞ્જિ॑તા । યસ્ય॑ દે॒વા અ॑નુસં॒​યઁન્તિ॒ ચેતઃ॑ ॥ 91 ॥
અ॒ર્ય॒મા રાજા॒-ઽજર॒સ્તુ વિ॑ષ્માન્ । ફલ્ગુ॑નીના-મૃષ॒ભો રો॑રવીતિ ॥ 9 ॥

10ંઅક્ષત્રં - ઉત્તર ફ॑લ્ગુની દેવતા - ભગઃ
શ્રેષ્ઠો॑ દે॒વાનાં᳚ ભગવો ભગાસિ । તત્ત્વા॑ વિદુઃ॒ ફલ્ગુ॑ની॒-સ્તસ્ય॑ વિત્તાત્ । અ॒સ્મભ્યં॑-ક્ષ॒ત્રમ॒જરગ્​મ્॑ સુ॒વીર્ય᳚મ્ । ગોમ॒દશ્વ॑-વ॒દુપ॒સન્નુ॑-દે॒હ । ભગો॑હ દા॒તા ભગ॒ ઇત્પ્ર॑દા॒તા । ભગો॑ દે॒વીઃ ફલ્ગુ॑ની॒-રાવિ॑વેશ । ભગ॒સ્યેત્ત-મ્પ્ર॑સ॒વ-ઙ્ગ॑મેમ । યત્ર॑ દે॒વૈ-સ્સ॑ધ॒માદં॑ મદેમ । ॥ 10/ 92 ॥

11ંઅક્ષત્રં - હસ્તઃ દેવતા - સવિત
આયા॑તુ દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તો પ॑યાતુ । હિ॒ર॒ણ્યયે॑ન સુ॒વૃતા॒ રથે॑ન । વહ॒ન્॒. હસ્તગ્​મ્॑ સુ॒ભગં॑ ઁવિદ્મ॒નાપ॑સમ્ । પ્ર॒યચ્છ॑ન્તં॒ પપુ॑રિં॒ પુણ્ય॒મચ્છ॑ । હસ્તઃ॒ પ્રય॑ચ્છ ત્વ॒મૃતં॒ ઁવસી॑યઃ । દક્ષિ॑ણેન॒ પ્રતિ॑ગૃભ્ણીમ એનત્ ।
દા॒તાર॑-મ॒દ્ય સ॑વિ॒તા વિ॑દેય । યો નો॒ હસ્તા॑ય પ્રસુ॒વાતિ॑ ય॒જ્ઞમ્ ॥ 11 ॥

12. નક્ષત્રં - ચિત્રા દેવતા - ત્વષ્ટા
ત્વષ્ટા॒ નક્ષ॑ત્ર-મ॒ભ્યે॑તિ ચિ॒ત્રામ્ । સુ॒ભગ્​મ્ સ॑સં​યુઁવ॒તિગ્​મ્ રોચ॑માનામ્ ॥ 93 ॥
નિ॒વે॒શય॑ન્ન॒-મૃતા॒-ન્મર્ત્યાગ્॑શ્ચ । રૂ॒પાણિ॑ પિ॒ગ્​મ્॒શ-ન્ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ । તન્ન॒સ્ત્વષ્ટા॒ તદુ॑ ચિ॒ત્રા વિચ॑ષ્ટામ્ । તન્નક્ષ॑ત્ર-મ્ભૂરિ॒દા અ॑સ્તુ॒ મહ્ય᳚મ્ । તન્નઃ॑ પ્ર॒જાં-વીઁ॒રવ॑તીગ્​મ્ સનોતુ । ગોભિ॑ર્નો॒ અશ્વૈ॒-સ્સમ॑નક્તુ ય॒જ્ઞમ્ ॥ 12 ॥

13ંઅક્ષત્રં - સ્વાતી દેવતા - વાયુઃ
વા॒યુ-ર્નક્ષ॑ત્ર-મ॒ભ્યે॑તિ॒ નિષ્ટ્યા᳚મ્ । તિ॒ગ્મશૃં॑ગો વૃષ॒ભો રોરુ॑વાણઃ । સ॒મી॒રય॒-ન્ભુવ॑ના માત॒રિશ્વા᳚ । અપ॒ દ્વેષાગ્​મ્॑સિ નુદતા॒મરા॑તીઃ ॥ 94 ॥
તન્નો॑ વા॒યસ્તદુ॒ નિષ્ટ્યા॑ શૃણોતુ । તન્નક્ષ॑ત્ર-મ્ભૂરિ॒દા અ॑સ્તુ॒ મહ્ય᳚મ્ । તન્નો॑ દે॒વાસો॒ અનુ॑ જાનન્તુ॒ કામ᳚મ્ । યથા॒ તરે॑મ દુરિ॒તાનિ॒ વિશ્વા᳚ ॥ 13 ॥

14ંઅક્ષત્રં - વિશાખા દેવતા - ઇન્દ્રાગ્નીઃ
દૂ॒ર-મ॒સ્મચ્છત્ર॑વો યન્તુ ભી॒તાઃ । તદિ॑ન્દ્રા॒ગ્ની કૃ॑ણુતાં॒ ત-દ્વિશા॑ખે । તન્નો॑ દે॒વા અનુ॑મદન્તુ ય॒જ્ઞમ્ । પ॒શ્ચા-ત્પુ॒રસ્તા॒-દભ॑યન્નો અસ્તુ । નક્ષ॑ત્રાણા॒-મધિ॑પત્ની॒ વિશા॑ખે । શ્રેષ્ઠા॑-વિન્દ્રા॒ગ્ની ભુવ॑નસ્ય ગો॒પૌ ॥ 95 ॥
વિષૂ॑ચ॒-શ્શત્રૂ॑નપ॒બાધ॑માનૌ । અપ॒ક્ષુધ॑-ન્નુદતા॒મરા॑તિમ્ । ॥ 14 ॥

15. પૌર્ણમાસિ
પૂ॒ર્ણા પ॒શ્ચાદુ॒ત પૂ॒ર્ણા પુ॒રસ્તા᳚ત્ । ઉન્મ॑ધ્ય॒તઃ પૌ᳚ર્ણમા॒સી જિ॑ગાય । તસ્યાં᳚ દે॒વા અધિ॑ સં॒​વઁસ॑ન્તઃ । ઉ॒ત્ત॒મે નાક॑ ઇ॒હ મા॑દયન્તામ્ । પૃ॒થ્વી સુ॒વર્ચા॑ યુવ॒તિ-સ્સ॒જોષાઃ᳚ । પૌ॒ર્ણ॒મા॒સ્યુદ॑ગા॒-ચ્છોભ॑માના । આ॒પ્યા॒ય-ય॑ન્તી દુરિ॒તાનિ॒ વિશ્વા᳚ । ઉ॒રુ-ન્દુહાં॒ યઁજ॑માનાય ય॒જ્ઞમ્ ॥ 15/96 (26) ॥

16ંઅક્ષત્રં - અનૂરાધા દેવતા - મિત્રઃ
ઋ॒દ્ધ્યાસ્મ॑ હ॒વ્યૈ-ર્નમ॑સોપ॒સદ્ય॑ । મિ॒ત્ર-ન્દે॒વ-મ્મિ॑ત્ર॒ધેય॑ન્નો અસ્તુ । અ॒નૂ॒રા॒ધાન્. હ॒વિષા॑ વ॒ર્ધય॑ન્તઃ । શ॒ત-ઞ્જી॑વેમ શ॒રદ॒સ્સવી॑રાઃ । ચિ॒ત્રં-નક્ષ॑ત્ર॒-મુદ॑ગા-ત્પુ॒રસ્તા᳚ત્ । અ॒નૂ॒રા॒ધાસ॒ ઇતિ॒ ય-દ્વદ॑ન્તિ । તન્મિ॒ત્ર એ॑તિ પ॒થિભિ॑-ર્દેવ॒યાનૈઃ᳚ । હિ॒ર॒ણ્યયૈ॒-ર્વિત॑તૈ-ર॒ન્તરિ॑ક્ષે ॥ 16 ॥

17ંઅક્ષત્રં - જ્યેષ્ઠા દેવતા - ઇન્દ્રઃ
ઇન્દ્રો᳚ જ્યે॒ષ્ઠા મનુ॒ નક્ષ॑ત્રમેતિ । યસ્મિ॑ન્ વૃ॒ત્રં-વૃઁ॑ત્ર॒ તૂર્યે॑ ત॒તાર॑ ॥ 97 ॥
તસ્મિ॑ન્ વ॒ય-મ॒મૃતં॒ દુહા॑નાઃ । ક્ષુધ॑ન્તરેમ॒ દુરિ॑તિં॒ દુરિ॑ષ્ટિમ્ । પુ॒ર॒ન્દ॒રાય॑ વૃષ॒ભાય॑ ધૃ॒ષ્ણવે᳚ । અષા॑ઢાય॒ સહ॑માનાય મી॒ઢુષે᳚ । ઇન્દ્રા॑ય જ્યે॒ષ્ઠા મધુ॑મ॒દ્દુહા॑ના । ઉ॒રુ-ઙ્કૃ॑ણોતુ॒ યજ॑માનાય લો॒કમ્ ॥ 17 ॥

18ંઅક્ષત્રં - મૂલં દેવતા - પ્રજાપતિઃ
મૂલં॑ પ્ર॒જાં-વીઁ॒રવ॑તીં-વિઁદેય । પરા᳚ચ્યેતુ॒ નિર્-ઋ॑તિઃ પરા॒ચા । ગોભિ॒-ર્નક્ષ॑ત્ર-મ્પ॒શુભિ॒-સ્સમ॑ક્તમ્ । અહ॑-ર્ભૂયા॒-દ્યજ॑માનાય॒ મહ્ય᳚મ્ ॥ 98 ॥
અહ॑ર્નો અ॒દ્ય સુ॑વિ॒તે દ॑ધાતુ । મૂલં॒ નક્ષ॑ત્ર॒મિતિ॒ ય-દ્વદ॑ન્તિ । પરા॑ચીં-વાઁ॒ચા નિર્-ઋ॑તિ-ન્નુદામિ । શિ॒વ-મ્પ્ર॒જાયૈ॑ શિ॒વમ॑સ્તુ॒ મહ્ય᳚મ્ ॥ 18 ॥

19ંઅક્ષત્રં - પૂર્વાષાઢા દેવતા - આપઃ
યા દિ॒વ્યા આપઃ॒ પય॑સા સમ્બભૂ॒વુઃ । યા અ॒ન્તરિ॑ક્ષ ઉ॒ત પાર્થિ॑વી॒ર્યાઃ ।
યાસા॑મષા॒ઢા અ॑નુ॒યન્તિ॒ કામ᳚મ્ । તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ । યાશ્ચ॒ કૂપ્યા॒ યાશ્ચ॑ ના॒દ્યા᳚-સ્સમુ॒દ્રિયાઃ᳚ । યાશ્ચ॑ વૈશ॒ન્તીરુ॒ત પ્રા॑સ॒ચીર્યાઃ ॥ 99 ॥
યાસા॑મષા॒ઢા મધુ॑ ભ॒ક્ષય॑ન્તિ । તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ 19 ॥

20ંઅક્ષત્રં - ઉત્તરાષાઢા દેવતા - વિશ્વેદેવઃ
તન્નો॒ વિશ્વે॒ ઉપ॑ શૃણ્વન્તુ દે॒વાઃ । તદ॑ષા॒ઢા અ॒ભિ સં​યઁ॑ન્તુ ય॒જ્ઞમ્ । તન્નક્ષ॑ત્ર-મ્પ્રથતા-મ્પ॒શુભ્યઃ॑ । કૃ॒ષિ-ર્વૃ॒ષ્ટિ-ર્યજ॑માનાય કલ્પતામ્ । શુ॒ભ્રાઃ ક॒ન્યા॑ યુવ॒તય॑-સ્સુ॒પેશ॑સઃ । ક॒ર્મ॒કૃત॑-સ્સુ॒કૃતો॑ વી॒ર્યા॑વતીઃ । વિશ્વા᳚-ન્દે॒વાન્. હ॒વિષા॑ વ॒ર્ધય॑ન્તીઃ । અ॒ષા॒ઢાઃ કામ॒ મુપ॑યાન્તુ ય॒જ્ઞમ્ ॥ 20/100 ॥

21ંઅક્ષત્રં - અભિજિદ દેવતા - બ્રહ્મા
યસ્મિ॒-ન્બ્રહ્મા॒-ઽભ્યજ॑ય॒-થ્સર્વ॑મે॒તત્ । અ॒મુઞ્ચ॑ લો॒ક મિ॒દમૂ॑ચ॒ સર્વં᳚। તન્નો॒ નક્ષ॑ત્ર-મભિ॒જિ-દ્વિ॒જિત્ય॑ । શ્રિય॑-ન્દધા॒ત્વહૃ॑ણીયમાનમ્ । ઉ॒ભૌ લો॒કૌ બ્રહ્મ॑ણા॒ સઞ્જિ॑તે॒મૌ । તન્નો॒ નક્ષ॑ત્ર-મભિ॒જિ-દ્
વિચ॑ષ્ટામ્ । તસ્મિ॑ન્ વ॒ય-મ્પૃત॑ના॒ સ્સઞ્જ॑યેમ । તન્નો॑ દે॒વાસો॒ અનુ॑જાનન્તુ॒ કામ᳚મ્ ॥ 21 ॥

22ંઅક્ષત્રં - શ્રવણં દેવતા - વિષ્ણુઃ
શૃ॒ણ્વન્તિ॑ શ્રો॒ણા-મ॒મૃત॑સ્ય ગો॒પામ્ । પુણ્યા॑મસ્યા॒ ઉપ॑શૃણોમિ॒ વાચ᳚મ્ ॥ 101 ॥
મ॒હી-ન્દે॒વીં-વિઁષ્ણુ॑પત્ની મજૂ॒ર્યામ્ । પ્ર॒તીચી॑ મેનાગ્​મ્ હ॒વિષા॑ યજામઃ । ત્રે॒ધા વિષ્ણુ॑-રુરુગા॒યો વિચ॑ક્રમે । મ॒હી-ન્દિવં॑ પૃથિ॒વી-મ॒ન્તરિ॑ક્ષમ્ ।
તચ્છ્રો॒ણૈતિ॒ શ્રવ॑-ઇ॒ચ્છમા॑ના । પુણ્ય॒ગ્ગ્॒ શ્લોકં॒ ઁયજ॑માનાય કૃણ્વ॒તી ॥ 22 ॥

23ંઅક્ષત્રં - શ્રવિષ્ટા દેવતા - વસવઃ
અ॒ષ્ટૌ દે॒વા વસ॑વસ્સો॒મ્યાસઃ॑ । ચત॑સ્રો દે॒વી ર॒જરા॒-શ્શ્રવિ॑ષ્ઠાઃ । તે ય॒જ્ઞ-મ્પા᳚ન્તુ॒ રજ॑સઃ પ॒રસ્તા᳚ત્ । સં॒​વઁ॒થ્સ॒રીણ॑-મ॒મૃતગ્ગ્॑ સ્વ॒સ્તિ ॥ 102 ॥
ય॒જ્ઞ-ન્નઃ॑ પાન્તુ॒ વસ॑વઃ પુ॒રસ્તા᳚ત્ । દ॒ક્ષિ॒ણ॒તો॑-ઽભિય॑ન્તુ॒ શ્રવિ॑ષ્ઠાઃ । પુણ્ય॒ન્નક્ષ॑ત્રમ॒ભિ સં​વિઁ॑શામ । મા નો॒ અરા॑તિ-ર॒ઘશ॒ગ્​મ્॒ સાગન્ન્॑ ॥ 23 ॥

24ંઅક્ષત્રં - શતભિષક્ દેવતા - વરુણઃ
ક્ષ॒ત્રસ્ય॒ રાજા॒ વરુ॑ણો-ઽધિરા॒જઃ । નક્ષ॑ત્રાણાગ્​મ્ શ॒તભિ॑ષ॒ગ્ વસિ॑ષ્ઠઃ । તૌ દે॒વેભ્યઃ॑ કૃણુતો દી॒ર્ઘમાયુઃ॑ । શ॒તગ્​મ્ સ॒હસ્રા॑ ભેષ॒જાનિ॑ ધત્તઃ । ય॒જ્ઞન્નો॒ રાજા॒ વરુ॑ણ॒ ઉપ॑યાતુ । તન્નો॒ વિશ્વે॑ અ॒ભિસં​યઁ॑ન્તુ દે॒વાઃ ॥ 103 ॥
તન્નો॒ નક્ષ॑ત્રગ્​મ્ શ॒તભિ॑ષગ્ જુષા॒ણમ્ । દી॒ર્ઘમાયુઃ॒ પ્રતિ॑ર-દ્ભેષ॒જાનિ॑ ॥ 24 ॥

25ંઅક્ષત્રં - પૂર્વપ્રોષ્ઠપદા દેવતા - અજયેકપાદઃ
અ॒જ એક॑પા॒-દુદ॑ગા-ત્પુ॒રસ્તા᳚ત્ । વિશ્વા॑ ભૂ॒તાનિ॑ પ્રતિ॒ મોદ॑માનઃ । તસ્ય॑ દે॒વાઃ પ્ર॑સ॒વં-યઁ॑ન્તિ॒ સર્વે᳚ । પ્રો॒ષ્ઠ॒પ॒દાસો॑ અ॒મૃત॑સ્ય ગો॒પાઃ । વિ॒ભ્રાજ॑માન-સ્સમિધા॒ન ઉ॒ગ્રઃ । આ-ઽન્તરિ॑ક્ષ-મરુહ॒દ-ગ॒ન્દ્યામ્ । તગ્​મ્ સૂર્ય॑-ન્દે॒વ-મ॒જમેક॑પાદમ્ । પ્રો॒ષ્ઠ॒પ॒દાસો॒ અનુ॑યન્તિ॒ સર્વે᳚ ॥ 25 / 104 ॥

26ંઅક્ષત્રં - ઉત્તરપ્રોષ્ઠપદા દેવતા - અહિર્બુદ્ધ્નિયઃ
અહિ॑ ર્બુ॒દ્ધ્નિયઃ॒ પ્રથ॑માન એતિ । શ્રેષ્ઠો॑ દે॒વાના॑મુ॒ત માનુ॑ષાણામ્ । ત-મ્બ્રા᳚હ્મ॒ણા-સ્સો॑મ॒પા-સ્સો॒મ્યાસઃ॑ । પ્રો॒ષ્ઠ॒પ॒દાસો॑ અ॒ભિર॑ક્ષન્તિ॒ સર્વે᳚ । ચ॒ત્વાર॒ એક॑મ॒ભિ કર્મ॑ દે॒વાઃ । પ્રો॒ષ્ઠ॒પ॒દાસ॒ ઇતિ॒ યાન્. વદ॑ન્તિ । તે બુ॒દ્ધનિયં॑ પરિ॒ષદ્યગ્ગ્॑ સ્તુ॒વન્તઃ॑ । અહિગ્​મ્॑ રક્ષન્તિ॒ નમ॑સોપ॒સદ્ય॑ ॥ 26 ॥

27ંઅક્ષત્રં - રેવતી દેવતા - પૂષા
પૂ॒ષા રે॒વત્યન્વે॑તિ॒ પન્થા᳚મ્ । પુ॒ષ્ટિ॒પતી॑ પશુ॒પા વાજ॑બસ્ત્યૌ ॥ 105 ॥
ઇ॒માનિ॑ હ॒વ્યા પ્રય॑તા જુષા॒ણા । સુ॒ગૈર્નો॒ યાનૈ॒રુપ॑યાતાં-યઁ॒જ્ઞમ્ । ક્ષુ॒દ્રા-ન્પ॒શૂ-ન્ર॑ક્ષતુ રે॒વતી॑ નઃ । ગાવો॑ નો॒ અશ્વા॒ગ્​મ્॒ અન્વે॑તુ પૂ॒ષા । અન્ન॒ગ્​મ્॒ રક્ષ॑ન્તૌ બહુ॒ધા વિરૂ॑પમ્ । વાજગ્​મ્॑ સનુતાં॒ ઁયજ॑માનાય ય॒જ્ઞમ્ ॥ 27 ॥

28 નક્ષત્રં - અશ્વિની દેવતા - અશ્વિની દેવ
તદ॒શ્વિના॑-વશ્વ॒યુજોપ॑યાતામ્ । શુભ॒ઙ્ગમિ॑ષ્ઠૌ સુ॒યમે॑ભિ॒રશ્વૈઃ᳚ । સ્વન્નક્ષ॑ત્રગ્​મ્ હ॒વિષા॒ યજ॑ન્તૌ । મધ્વા॒ સમ્પૃ॑ક્તૌ॒ યજુ॑ષા॒ સમ॑ક્તૌ ॥ 106 ॥
યૌ દે॒વાના᳚-મ્ભિ॒ષજૌ॑ હવ્યવા॒હૌ । વિશ્વ॑સ્ય દૂ॒તા-વ॒મૃત॑સ્ય ગો॒પૌ । તૌ નક્ષ॑ત્રં-જુજુષા॒ણો-પ॑યાતામ્ । નમો॒-ઽશ્વિભ્યાં᳚ કૃણુમો-ઽશ્વ॒યુગ્ભ્યા᳚મ્ ॥ 28 ॥

29ંઅક્ષત્રં - અપભરણી દેવતા - યમઃ
અપ॑ પા॒પ્માનં॒ ભર॑ણી-ર્ભરન્તુ । ત-દ્ય॒મો રાજા॒ ભગ॑વા॒ન્॒. વિચ॑ષ્ટામ્ । લો॒કસ્ય॒ રાજા॑ મહ॒તો મ॒હાન્. હિ । સુ॒ગન્નઃ॒ પન્થા॒મભ॑ય-ઙ્કૃણોતુ । યસ્મિ॒-ન્નક્ષ॑ત્રે ય॒મ એતિ॒ રાજા᳚ । યસ્મિ॑ન્નેન-મ॒ભ્યષિં॑ચન્ત દે॒વાઃ । તદ॑સ્ય ચિ॒ત્રગ્​મ્ હ॒વિષા॑ યજામ । અપ॑ પા॒પ્માનં॒ ભર॑ણી-ર્ભરન્તુ ॥ 29 ॥

30-ઽમાવાસિ
નિ॒વેશ॑ની॒ યત્તે॑ દે॒વા અદ॑ધુઃ ।

નિ॒વેશ॑ની સ॒ઙ્ગમ॑ની॒ વસૂ॑નાં॒ ઁવિશ્વા॑ રૂ॒પાણિ॒ વસૂ᳚ન્યા-વે॒શય॑ન્તી । સ॒હ॒સ્ર॒પો॒ષગ્​મ્ સુ॒ભગા॒ રરા॑ણા॒ સા ન॒ આગ॒ન્ વર્ચ॑સા સં​વિઁદા॒ના ।
યત્તે॑ દે॒વા અદ॑ધુ-ર્ભાગ॒ધેય॒-મમા॑વાસ્યે
સં॒​વઁસ॑ન્તો મહિ॒ત્વા । સા નો॑ ય॒જ્ઞ-મ્પિ॑પૃહિ વિશ્વવારે ર॒યિન્નો॑ ધેહિ સુભગે સુ॒વીરં᳚ ॥ 30/107 (27) ॥

31.ચન્દ્રમા
નવો॑ નવો ભવતિ॒ જાય॑માનો॒ યમા॑દિ॒ત્યા અ॒ગ્​મ્॒શુમા᳚-પ્યા॒યય॑ન્તિ ।

નવો॑ નવો ભવતિ॒ જાય॑મા॒નો-ઽહ્ના᳚-ઙ્કે॒તુ-રુ॒ષસા॑ મે॒ત્યગ્રે᳚ ।
ભા॒ગ-ન્દે॒વેભ્યો॒ વિદ॑ધાત્યા॒ય-ન્પ્રચ॒ન્દ્રમા᳚સ્તિરતિ દી॒ર્ઘમાયુઃ॑ ।
યમા॑દિ॒ત્યા અ॒ગ્​મ્॒શુમા᳚પ્યા॒યય॑ન્તિ॒ યમક્ષિ॑ત॒-મક્ષિ॑તયઃ॒ પિબ॑ન્તિ ।
તેન॑ નો॒ રાજા॒ વરુ॑ણો॒ બૃહ॒સ્પતિ॒ રાપ્યા॑યયન્તુ॒ ભુવ॑નસ્ય ગો॒પાઃ ।

32. અહો રાત્રી
યે વિરૂ॑પે॒ સમ॑નસા સં॒​વ્યઁય॑ન્તી । સ॒મા॒ન-ન્તન્તું॑ પરિતા-ત॒નાતે᳚ ।
વિ॒ભૂ પ્ર॒ભૂ અ॑નુ॒ભૂ વિ॒શ્વતો॑ હુવે । તે નો॒ નક્ષ॑ત્રે॒ હવ॒માગ॑મેતમ્ ।
વ॒ય-ન્દે॒વી બ્રહ્મ॑ણા સં​વિઁદા॒નાઃ । સુ॒રત્ના॑સો દે॒વવી॑તિં॒ દધા॑નાઃ ॥ 108 ॥
અ॒હો॒રા॒ત્રે હ॒વિષા॑ વ॒ર્ધય॑ન્તઃ । અતિ॑ પા॒પ્માન॒-મતિ॑મુક્ત્યા ગમેમ ॥
33. ઉષા
પ્રત્યુ॑વ દૃશ્યાય॒તી । વ્યુ॒ચ્છન્તી॑ દુહિ॒તા દિ॒વઃ । અ॒પો મ॒હી વૃ॑ણુતે॒ ચક્ષુ॑ષા । તમો॒ જ્યોતિ॑ષ્-કૃણોતિ સૂ॒નરી᳚ ।
ઉદુ॒ સ્ત્રિયા᳚સ્સચતે॒ સૂર્યઃ॑ । સ ચા॑ ઉ॒દ્યન્નક્ષ॑ત્ર મર્ચિ॒મત્ ।
તવે દુ॑ષો॒ વ્યુષિ॒ સૂર્ય॑સ્ય ચ । સમ્ભ॒ક્તેન॑ ગમેમહિ ॥ 109 ॥

34. નક્ષત્રઃ
તન્નો॒ નક્ષ॑ત્ર મર્ચિ॒મત્ । ભા॒નુ॒મત્તેજ॑ ઉ॒ચ્છર॑ત્ । ઉપ॑ ય॒જ્ઞમિ॒હાગ॑મત્ । પ્રનક્ષ॑ત્રાય દે॒વાય॑ । ઇન્દ્રા॒યેન્દુગ્​મ્॑ હવામહે । સ ન॑ સ્સવિ॒તા સુ॑વ-થ્સ॒નિમ્ । પુ॒ષ્ટિ॒દાં-વીઁ॒રવ॑ત્તમમ્ ॥

35. સૂર્યઃ
ઉદુ॒ત્ય-ઞ્ચિ॒ત્રમ્ ॥
ઉદુ॒ત્ય-ઞ્જા॒તવે॑દસ-ન્દે॒વં-વઁ॑હન્તિ કે॒તવઃ॑ । દૃ॒શે વિશ્વા॑ય॒ સૂર્ય᳚મ્ ।
ચિ॒ત્ર-ન્દે॒વાના॒ મુદ॑ગા॒દની॑કં॒ ચક્ષુ॑-ર્મિ॒ત્રસ્ય॒ વરુ॑ણસ્યા॒ગ્નેઃ ॥ 110 ॥
આ-ઽપ્રા॒ દ્યાવા॑પૃ॒થિવી અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒ સૂર્ય॑ આ॒ત્મા જગ॑તસ્ત॒સ્થુષ॑શ્ચ ॥

36. અદિતિઃ
અદિ॑તિર્ન ઉરુષ્યતુ મ॒હીમૂ॒ષુ મા॒તર᳚મ્ ॥

અદિ॑તિર્ન ઉરુષ્ય॒-ત્વદિ॑તિ॒-શ્શર્મ॑ યચ્છતુ । અદિ॑તિઃ પા॒ત્વગ્​મ્ હ॑સઃ ॥
મ॒હીમૂ॒ષુ મા॒તરગ્​મ્॑ સુવ્ર॒તાના॑-મૃ॒તસ્ય॒ પત્ની॒ મવ॑સે હુવેમ ।
તુ॒વિ॒ક્ષ॒ત્રા-મ॒જર॑ન્તી મુરૂ॒ચીગ્​મ્ સુ॒શર્મા॑ણ॒-મદિ॑તિગ્​મ્ સુ॒પ્રણી॑તિમ્ ।

37. વિષ્ણુઃ
ઇ॒દં-વિઁષ્ણુ॒ પ્રતદ્વિષ્ણુઃ॑ ॥

ઇ॒દં-વિઁષ્ણુ॒-ર્વિચ॑ક્રમે ત્રે॒ધા નિદ॑ધે પ॒દમ્ । સમૂ॑ઢમસ્ય પાગ્​મ્ સુ॒રે ॥

પ્રતદ્વિષ્ણુ॑ સ્તવતે વી॒ર્યા॑ય । મૃ॒ગો ન ભી॒મઃ કુ॑ચ॒રો ગિ॑રિ॒ષ્ઠાઃ । યસ્યો॒રુષુ॑ ત્રિ॒ષુ વિ॒ક્રમ॑ણેષુ । અધિ॑ક્ષિ॒યન્તિ॒ ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ ॥ 111 ॥

38. અગ્નિઃ
અ॒ગ્નિ-ર્મૂ॒ર્ધા ભુવઃ॑ ॥

અ॒ગ્નિ-ર્મૂ॒ર્ધા દિ॒વઃ ક॒કુત્પતિઃ॑ પૃથિ॒વ્યા અ॒યમ્ । અ॒પાગ્​મ્ રેતાગ્​મ્॑સિ જિન્વતિ ॥ ભુવો॑ ય॒જ્ઞસ્ય॒ રજ॑સશ્ચ ને॒તા યત્રા॑ નિ॒યુદ્ભિ॒-સ્સચ॑સે
શિ॒વાભિઃ॑ । દિ॒વિ મૂ॒ર્ધાનં॑ દધિષે સુવ॒ર્॒ષા-ઞ્જિ॒હ્વામ॑ગ્ને ચકૃષે હવ્ય॒વાહ᳚મ્ ।

39. અનુમત
અનુ॑નો॒-ઽદ્યાનુ॑મતિ॒-રન્વિદ॑નુમતે॒ ત્વમ્ ॥
અનુ॑નો॒-ઽદ્યાનુ॑મતિ ર્ય॒જ્ઞ-ન્દે॒વેષુ॑ મન્યતામ્ । અ॒ગ્નિશ્ચ॑ હવ્ય॒વાહ॑નો॒ ભવ॑તા-ન્દા॒શુષે॒ મયઃ॑ ।
અન્વિદ॑નુમતે॒ ત્વ-મ્મન્યા॑સૈ॒ શઞ્ચ॑ નઃ કૃધિ । ક્રત્વે॒ દક્ષા॑ય નો હિનુ॒ પ્રણ॒ આયૂગ્​મ્॑ષિ તારિષઃ ।

40. હવ્યવાહઃ (અગ્નિઃ)
હ॒વ્ય॒વાહ॒ગ્ગ્॒ સ્વિ॑ષ્ટમ્ ॥

હ॒વ્ય॒વાહ॑મભિ-માતિ॒ષાહ᳚મ્ । ર॒ક્ષો॒હણં॒ પૃત॑નાસુ જિ॒ષ્ણુમ્ ।
જ્યોતિ॑ષ્મન્તં॒ દીદ્ય॑તં॒ પુર॑ન્ધિમ્ । અ॒ગ્નિગ્ગ્​ સ્વિ॑ષ્ટ॒ કૃત॒મા હુ॑વેમ ।
સ્વિ॑ષ્ટ મગ્ને અ॒ભિત-ત્પૃ॑ણાહિ । વિશ્વા॑ દેવ॒ પૃત॑ના અ॒ભિષ્ય ।
ઉ॒રુન્નઃ॒ પન્થા᳚-મ્પ્રદિ॒શન્ વિભા॑હિ । જ્યોતિ॑ષ્મદ્ધેહ્ય॒ જર॑ન્ન॒ આયુઃ॑ ॥ 112/28 ॥

1.37 નક્ષત્ર ઉપહોમ મન્ત્રાઃ
(તૈ. બ્રા. 3.1.4.1-3.1.5.15)
1. કૃત્તિકા
અ॒ગ્નયે॒ સ્વાહા॒ કૃત્તિ॑કાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । અ॒બાં​યૈઁ॒ સ્વાહા॑ દુ॒લાયૈ॒ સ્વાહા᳚ । નિ॒ત॒ત્ન્યૈ સ્વાહા॒ ઽભ્રય॑ન્ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ । મે॒ઘય॑ન્ત્યૈ॒ સ્વાહા॑ વ॒ર્॒ષય॑ન્ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ । ચુ॒પુ॒ણીકા॑યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

2. રોહિણી
પ્ર॒જાપ॑તયે॒ સ્વાહા॑ રોહિ॒ણ્યૈ સ્વાહા᳚ । રોચ॑માનાયૈ॒ સ્વાહા᳚ પ્ર॒જાભ્ય॒ સ્વાહા᳚ ॥ 3ંઋગશી.ર્​ષઃ ॥
સોમા॑ય॒ સ્વાહા॑ મૃગશી॒ર્॒ષાય॒ સ્વાહા᳚ । ઇ॒ન્વ॒કાભ્ય॒ સ્સ્વાહૌષ॑ધીભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । રા॒જ્યાય॒ સ્વાહા॒-ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥ 113 ॥

4. આર્દ્રા
રુ॒દ્રાય॒ સ્વાહા॒-ઽઽર્દ્રાયૈ॒ સ્વાહા᳚ । પિન્વ॑માનાયૈ॒ સ્વાહા॑ પ॒શુભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥

5. પુનર્વસુ
અદિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા॒ પુન॑ર્વસુભ્યામ્ । સ્વાહા ભૂ᳚ત્યૈ॒ સ્વાહા॒ પ્રજા᳚ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

6.પુષ્યઃ​
બૃહ॒સ્પત॑યે॒ સ્વાહા॑ તિ॒ષ્યા॑ય॒ સ્વાહા᳚ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સાય॒ સ્વાહા᳚ ॥

7. આશ્રેષ
સ॒ર્પેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ઽઽશ્રે॒ષાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । દ॒ન્દ॒શૂકે᳚ભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥

8. મઘા
પિ॒તૃભ્ય॒ સ્સ્વાહા॑ મ॒ઘાભ્યઃ॑ । સ્વાહા॑ ઽન॒ઘાભ્ય॒ સ્સ્વાહા॑ ઽગ॒દાભ્યઃ॑ । સ્વાહા॑રુન્ધ॒તીભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥ 114 ॥

9.પૂર્વ ફ॑લ્ગુની
અ॒ર્ય॒મ્ણે સ્વાહા॒ ફલ્ગુ॑નીભ્યા॒ગ્॒ સ્વાહા᳚ । પ॒શુભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥

10. ઉત્તર ફ॑લ્ગુની
ભગા॑ય॒ સ્વાહા॒ ફલ્ગુ॑નીભ્યા॒ગ્॒ સ્વાહા᳚ । શ્રૈષ્ઠ્યા॑ય॒ સ્વાહા᳚ ॥

11. હસ્તઃ
સ॒વિ॒ત્રે સ્વાહા॒ હસ્તા॑ય । સ્વાહા॑ દદ॒તે સ્વાહા॑ પૃણ॒તે । સ્વાહા᳚ પ્ર॒યચ્છ॑તે॒ સ્વાહા᳚ પ્રતિગૃભ્ણ॒તે સ્વાહા᳚ ॥

12. ચિત્રા
ત્વષ્ટ્રે॒ સ્વાહા॑ ચિ॒ત્રાયૈ॒ સ્વાહા᳚ । ચૈત્રા॑ય॒ સ્વાહા᳚ પ્ર॒જાયૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

13. સ્વાતિ
વા॒યવે॒ સ્વાહા॒ નિષ્ટ્યા॑યૈ॒ સ્વાહા᳚ । કા॒મ॒ચારા॑ય॒ સ્વાહા॒ ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

14. વિશાખા
ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્નિભ્યા॒ગ્॒ સ્વાહા॒ વિશા॑ખાભ્યા॒ગ્॒ સ્વાહા᳚ । શ્રૈષ્ઠ્યા॑ય॒ સ્વાહા॒ ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

15. પૌર્ણમાસિ
પૌ॒ર્ણ॒મા॒સ્યૈ સ્વાહા॒ કામા॑ય॒ સ્વાહા ગ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥ 115 (29) ॥

16. અનૂરાધા
મિ॒ત્રાય॒ સ્વાહા॑-ઽનૂરા॒ધેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । મિ॒ત્ર॒ધેયા॑ય॒ સ્વાહા॒-ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

17. જ્યેષ્ઠા
ઇન્દ્રા॑ય॒ સ્વાહા᳚ જ્યે॒ષ્ઠાયૈ॒ સ્વાહા᳚ । જ્યૈષ્ઠ્યા॑ય॒ સ્વાહા॒-ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

18. મૂલં
પ્ર॒જાપ॑તયે॒ સ્વાહા॒ મૂલા॑ય॒ સ્વાહા᳚ । પ્ર॒જાયૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

19. પૂર્વાષાઢા
અ॒દ્ભ્ય સ્સ્વાહા॑ ઽષા॒ઢાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । સ॒મુ॒દ્રાય॒ સ્વાહા॒ કામા॑ય॒ સ્વાહા᳚ । અ॒ભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

20. ઉત્તરાષાઢા
વિશ્વે᳚ભ્યો દે॒વેભ્ય॒ સ્સ્વાહા॑ ઽષા॒ઢાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । અ॒ન॒પ॒જ॒ય્યાય॒ સ્વાહા॒ જિત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥ 116 ॥

21. અભિજિત્
બ્રહ્મ॑ણે॒ સ્વાહા॑ ઽભિ॒જિતે॒ સ્વાહા᳚ । બ્ર॒હ્મ॒લો॒કાય॒ સ્વાહા॒ ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

22. શ્રવણં
વિષ્ણ॑વે॒ સ્વાહા᳚ શ્રો॒ણાયૈ॒ સ્વાહા᳚ । શ્લોકા॑ય॒ સ્વાહા᳚ શ્રુ॒તાય॒ સ્વાહા᳚ ॥

23. શ્રવિષ્ઠા
વસુ॑ભ્ય॒ સ્સ્વાહા॒ શ્રવિ॑ષ્ઠાભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । અગ્રા॑ય॒ સ્વાહા॒ પરી᳚ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

24. શતભિષક્
વરુ॑ણાય॒ સ્વાહા॑ શ॒તભિ॑ષજે॒ સ્વાહા᳚ । ભે॒ષ॒જેભ્ય॒ સ્સ્વાહા ᳚ ॥

25. પૂર્વ પ્રોષ્ઠપદા
અ॒જાયૈક॑પદે॒ સ્વાહા᳚ પ્રોષ્ઠપ॒દેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥ 117 ॥
તેજ॑સે॒ સ્વાહા᳚ બ્રહ્મવર્ચ॒સાય॒ સ્વાહા᳚ ॥

26. ઉત્તર પ્રોષ્ઠપદા
અહ॑યે બુ॒ધ્નિયા॑ય॒ સ્વાહા᳚ પ્રોષ્ઠપ॒દેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । પ॒તિ॒ષ્ઠાયૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

27. રેવતિ
પૂ॒ષ્ણે સ્વાહા॑ રે॒વત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ । પ॒શુભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ ॥

28. અશ્વિની
અ॒શ્વિભ્યા॒ગ્॒ સ્વાહા᳚ ઽશ્વ॒યુગ્ભ્યા॒ગ્॒ સ્વાહા ᳚। શ્રોત્રા॑ય॒ સ્વાહા॒ શ્રુત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

29. અપભરણિ
ય॒માય॒ સ્વાહા॑ ઽપ॒ભર॑ણીભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । રા॒જ્યાય॒ સ્વાહા॒ ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

30. અમાવાસિ
અ॒મ॒વા॒સ્યા॑યૈ॒ સ્વાહા॒ કામા॑ય॒ સ્વાહા ઽઽગ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥ 118 (30) ॥

31. ચન્દ્રમા
ચ॒ન્દ્રમ॑સે॒ સ્વાહા᳚ પ્રતી॒દૃશ્યા॑યૈ॒ સ્વાહા᳚ । અ॒હો॒રા॒ત્રેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚-ઽર્ધમા॒સેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । માસે᳚ભ્ય॒ સ્સ્વાહ॒ર્તુભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । સ॒વ॒ન્​થ્સ॒રાય॒ સ્વાહા᳚ ॥

32. અહો રાત્રી
અહ્ને॒ સ્વાહા॒ રાત્રિ॑યૈ॒ સ્વાહા᳚ । અતિ॑મુક્ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

33. ઉષા
ઉ॒ષસે॒ સ્વાહા॒ વ્યુ॑ષ્ટ્યૈ॒ સ્વાહા᳚ । વ્યૂ॒ષુષ્યૈ॒ સ્વાહા᳚ વ્યુ॒ચ્છન્ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ । વ્યુ॑ષ્ટાયૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

34. નક્ષત્રઃ
નક્ષ॑ત્રાય॒ સ્વાહો॑દેષ્યતે॒ સ્વાહા᳚ ॥ 119 ॥
ઉ॒દ્ય॒તે સ્વાહો-દિ॑તાય॒ સ્વાહા᳚ । હર॑સે॒ સ્વાહા॒ ભર॑સે॒ સ્વાહા᳚ ।
ભ્રાજ॑સે॒ સ્વાહા॒ તેજ॑સે॒ સ્વાહા᳚ । તપ॑સે॒ સ્વાહા᳚ બ્રહ્મવર્ચ॒સાય॒ સ્વાહા᳚ ॥

35. સૂર્યઃ
સૂર્યા॑ય॒ સ્વાહા॒ નક્ષ॑ત્રેભ્ય॒ સ્સ્વાહા᳚ । પ॒તિ॒ષ્ઠાયૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

36. અદિતિઃ
અદિ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ પ્રતિ॒ષ્ઠાયૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥

37. વિષ્ણુઃ
વિષ્ણ॑વે॒ સ્વાહા॑ ય॒જ્ઞાય॒ સ્વાહા᳚ । પ્ર॒તિ॒ષ્ઠાયૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥ 120 ॥

દ॒ધિ॒ક્રાવ્ણ્ણો॑ અકારિષં
દ॒ધિ॒ક્રાવ્ણ્ણો॑ અકારિષમ્ । જિ॒ષ્ણો રશ્વ॑સ્ય વા॒જિનઃ॑ । સુ॒ર॒ભિ નો॒ મુખા॑ કર॒ત્ । પ્રણ॒ આયૂગ્​મ્॑ષિ તારિષત્ । આપો॒હિષ્ઠા મ॑યો॒ભુવ॒સ્તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન । મ॒હે રણા॑ય॒ ચક્ષ॑સે ।
યો વ॑શ્શિ॒વત॑મો॒ રસ॒સ્તસ્ય॑ ભાજયતે॒ હ નઃ॑ । ઉ॒શ॒તીરિ॑વ મા॒તરઃ॑ । તસ્મા॒ અર॑ઙ્ગમામ વો॒ યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ । આપો॑ જ॒નય॑થા ચ નઃ ॥ 121 (32) ॥

1.38 વરુણ સૂક્તં
(તૈ. સં. 1.5.11.3)
ઉદુ॑ત્ત॒મં-વઁ॑રુણ॒ પાશ॑મ॒સ્મ-દવા॑ધ॒મં-વિઁમ॑ધ્ય॒મગ્ગ્​ શ્ર॑થાય ।
અથા ॑વ॒યમા॑દિત્ય વ્ર॒તે તવાના॑ગસો॒ અદિ॑તયે સ્યામ ॥ (તૈ. સં. 1.2.8.1 )
અસ્ત॑ભ્​ના॒દ્ધ્યા-મૃ॑ષ॒ભો અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-મમિ॑મીત-વરિ॒માણ॑-મ્પૃથિ॒વ્યા
આ-ઽસી॑દ॒દ્વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ સ॒મ્રા-ડ્વિશ્વેત્તાનિ॒ વરુ॑ણસ્ય વ્ર॒તાનિ॑ ॥ (તૈ. સં. 3.4.11.6)
યત્કિઞ્ચે॒દં-વઁ॑રુણ॒ દૈવ્યે॒ જને॑-ઽભિદ્રો॒હ-મ્મ॑નુ॒ષ્યા᳚-શ્ચરા॑મસિ ।
અચિ॑ત્તી॒-યત્તવ॒-ધર્મા॑ યુયોપિ॒મ-માન॒સ્તસ્મા॒ દેન॑સો દેવ રીરિષઃ ॥ (તૈ. સં. 3.4.11.6)
કિ॒ત॒વાસો॒ યદ્રિ॑રિ॒પુર્ન દી॒વિ યદ્વા॑ ઘા સ॒ત્ય-મુ॒તયન્ન વિ॒દ્મ ।
સર્વા॒તાવિષ્ય॑ શિથિ॒રેવ॑ દે॒વાથા॑તે-સ્યામ વરુણ પ્રિ॒યાસઃ॑ ॥ (તૈ. સં. 1.5.11.3)
અવ॑તે॒હેડો॑ વરુણ॒ નમો॑ભિ॒રવ॑ ય॒જ્ઞે-ભિ॑રીમહે હ॒વિર્ભિઃ॑ ।
ક્ષય॑ન્ન॒ સ્મભ્ય॑ મસુર-પ્રચેતો॒ રાજ॒ન્નેનાગ્​મ્॑સિ શિશ્રથઃ કૃ॒તાનિ॑ ॥ (તૈ. સં. 2.1.11.6)
તત્વા॑યામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વન્દ॑માન॒ સ્તદાશા᳚સ્તે॒ યજ॑માનો હ॒વિર્ભિઃ॑ । અહે॑ડમાનો વરુણે॒હ બો॒દ્ધ્યુરુ॑શગ્​મ્ સ॒ મા ન॒ આયુઃ॒ પ્રમો॑ષીઃ ॥ 122 (33) ॥

1.39 પવમાન સૂક્તં
હિર॑ણ્યવર્ણા॒-શ્શુચ॑યઃ પાવ॒કા યાસુ॑જા॒તઃ ક॒શ્યપો॒ યાસ્વિન્દ્રઃ॑ ।
અ॒ગ્નિં​યાઁ ગર્ભં॑દધિ॒રે વિરૂ॑પા॒સ્તા ન॒ આપ॒શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ યાસા॒ગ્​મ્॒ રાજા॒ વરુ॑ણો॒ યાતિ॒ મધ્યે॑ સત્યાનૃ॒તે અ॑વ॒પશ્ય॒ન્ જના॑નામ્ ।
મ॒ધુ॒શ્ચુત॒-શ્શુચ॑યો॒યાઃ પા॑વ॒કાસ્તા ન॒ આપ॒શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ યાસાં᳚ દે॒વાદિ॒વિ કૃ॒ણ્વન્તિ॑ ભ॒ક્ષં​યાઁ અ॒ન્તરિ॑ક્ષે બહુ॒ધા ભવ॑ન્તિ ।
યાઃ પૃ॑થિ॒વી-મ્પય॑સો॒ન્દન્તિ॑ શુ॒ક્રાસ્તા ન॒ આપ॒શ્શગ્ગ્​ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ શિ॒વેન॑ મા॒ ચક્ષુ॑ષા પશ્યતાપ શ્શિ॒વયા॑ ત॒નુવો-પ॑સ્પૃશત॒ ત્વચ॑મેમ્ ।
સર્વાગ્​મ્॑ અ॒ગ્નીગ્​મ્ ર॑ફ્સુ॒ષદો॑ હુવે વો॒ મયિ॒ વર્ચો॒ બલ॒મોજો॒ નિધ॑ત્ત ॥ 123 (34) ॥

(તૈ. બ્રા. 1.4.8.1)
પવ॑માન॒-સ્સુવ॒ર્જનઃ॑ । પ॒વિત્રે॑ણ॒ વિચ॑ર્​ષણિઃ । યઃ પોતા॒ સ પુ॑નાતુ મા । પુ॒નન્તુ॑ મા દેવજ॒નાઃ । પુ॒નન્તુ॒ મન॑
વોધિ॒યા । પુ॒નન્તુ॒ વિશ્વ॑ આ॒યવઃ॑ । જાત॑વેદઃ પ॒વિત્ર॑વત્ । પ॒વિત્રે॑ણ પુનાહિ મા । શુ॒ક્રેણ॑ દેવ॒ દીદ્ય॑ત્ । અગ્ને॒ ક્રત્વા॒-ક્રતૂ॒ગ્​મ્॒ રનુ॑ ॥ 124 ॥

યત્તે॑ પ॒વિત્ર॑-મ॒ર્ચિષિ॑ । અગ્ને॒ વિત॑ત-મન્ત॒રા । બ્રહ્મ॒ તેન॑ પુનીમહે । ઉ॒ભાભ્યાં᳚ દેવ સવિતઃ । પ॒વિત્રે॑ણ સ॒વેન॑ ચ । ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ પુનીમહે ।
વૈ॒શ્વ॒દે॒વી પુ॑ન॒તી દે॒વ્યાગા᳚ત્ । યસ્યૈ॑ બ॒હ્વી-સ્ત॒નુવો॑ વી॒તપૃ॑ષ્ઠાઃ । તયા॒ મદ॑ન્ત-સ્સધ॒માદ્યે॑ષુ । વ॒યગ્ગ્​ સ્યા॑મ॒ પત॑યોરયી॒ણામ્ ॥ 125 ॥

વૈ॒શ્વા॒ન॒રો ર॒શ્મિભિ॑ર્મા પુનાતુ । વાતઃ॑ પ્રા॒ણેને॑ ષિ॒રો મ॑યો॒ ભૂઃ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વી પય॑સા॒ પયો॑ભિઃ । ઋ॒તાવ॑રી ય॒જ્ઞિયે॑ મા પુનીતામ્ । બૃ॒હદ્ભિ॑-સ્સવિ ત॒સ્તૃભિઃ॑ । વર્​ષિ॑ષ્ઠૈ--ર્દેવ॒મન્મ॑ભિઃ । અગ્ને॒ દક્ષૈઃ᳚ પુનાહિમા । યેન॑ દે॒વા અપુ॑નત । યે નાપો॑ દિ॒વ્યઙ્કશઃ॑ । તેન॑ દિ॒વ્યેન॒ બ્રહ્મ॑ણા ॥ 126 ॥

ઇ॒દ-મ્બ્રહ્મ॑ પુનીમહે । યઃ પા॑વમા॒ની-ર॒દ્ધયેતિ॑ । ઋષિ॑ભિ॒-સ્સમ્ભૃ॑ત॒ગ્​મ્॒ રસ᳚મ્ । સર્વ॒ગ્​મ્॒ સ પૂ॒તમ॑શ્નાતિ । સ્વ॒દિ॒ત-મ્મા॑ત॒રિશ્વ॑ના । પા॒વ॒મા॒ની॒ર્યો અ॒દ્ધયેતિ॑ ।
ઋષિ॑ભિ॒-સ્સમ્ભૃ॑ત॒ગ્​મ્॒ રસ᳚મ્ । તસ્મૈ॒ સર॑સ્વતી દુહે । ક્ષી॒રગ્​મ્ સ॒ર્પિ ર્મધૂ॑દ॒કમ્ । પા॒વ॒મા॒ની-સ્સ્વ॒સ્ત્યય॑નીઃ ॥ 127 ॥

સુ॒દુઘા॒હિ પય॑સ્વતીઃ । ઋષિ॑ભિ॒-સ્સમ્ભૃ॑તો॒ રસઃ॑ । બ્રા॒હ્મ॒ણેષ્વ॒-મૃતગ્​મ્॑ હિ॒તમ્ । પા॒વ॒મા॒ની-ર્દિ॑શન્તુ નઃ । ઇ॒મં ં​લોઁ॒કમથો॑ અ॒મુમ્ । કામા॒ન્-થ્સમ॑ર્ધ્યન્તુ નઃ । દે॒વીર્દે॒વૈ-સ્સ॒મા ભૃ॑તાઃ । પા॒વ॒મા॒ની-સ્સ્વ॒સ્ત્યય॑નીઃ । સુ॒દુઘા॒હિ ઘૃ॑ત॒શ્ચુતઃ॑ । ઋષિ॑ભિ॒-સ્સમ્ભૃ॑તો॒ રસઃ॑ ॥ 128 ॥

બ્રા॒હ્મ॒ણેષ્વ॒-મૃતગ્​મ્॑ હિ॒તમ્ । યેન॑ દે॒વાઃ પ॒વિત્રે॑ણ । આ॒ત્માનં॑ પુ॒નતે॒ સદા᳚ । તેન॑ સ॒હસ્ર॑ ધારેણ । પા॒વ॒મા॒ન્યઃ પુ॑નન્તુ મા । પ્રા॒જા॒પ॒ત્ય-મ્પ॒વિત્ર᳚મ્ । શ॒તોદ્યા॑મગ્​મ્ હિર॒ણ્મય᳚મ્ । તેન॑ બ્રહ્મ॒ વિદો॑ વ॒યમ્ । પૂ॒ત-મ્બ્રહ્મ॑ પુનીમહે । ઇન્દ્ર॑-સ્સુની॒તી સ॒હ મા॑ પુનાતુ । સોમ॑-સ્સ્વ॒સ્ત્યા વરુ॑ણ-સ્સ॒મીચ્યા᳚ । ય॒મો રાજા᳚ પ્રમૃ॒ણાભિઃ॑ પુનાતુમા । જા॒તવે॑દા મો॒ર્જય॑ન્ત્યા પુનાતુ । ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ ॥ 129 ॥

(તૈ. બ્રા. 3.5.11.1)
તચ્છં॒ઁયોરા વૃ॑ણીમહે । ગા॒તું-યઁ॒જ્ઞાય॑ । ગા॒તું-યઁ॒જ્ઞપ॑તયે । દૈવી᳚સ્વ॒સ્તિ-ર॑સ્તુનઃ । સ્વ॒સ્તિ-ર્માનુ॑ષેભ્યઃ । ઊ॒ર્ધ્વ-ઞ્જિ॑ગાતુ ભેષ॒જમ્ । શન્નો॑ અસ્તુ દ્વિ॒પદે᳚ । શઞ્ચતુ॑ષ્પદે ॥ 130 (36) ॥
ઓં શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥

1.40 આયુષ્ય સૂક્તં
યો બ્રહ્માબ્રહ્મણ ઉજ્જભાર પ્રાણેશ્વરઃ (યો બ્રહ્મા બ્રહ્મણ ઉજ્જહાર પ્રાણૈ-શ્શિરઃ) કૃત્તિવાસાઃ પિનાકી ।
ઈશાનો દેવસ્સન આયુર્દધાતુ તસ્મૈ જુહોમિ હવિષા ઘૃતેન ॥ 1 ॥

વિભ્રાજમાન-સ્સરિરસ્ય મદ્ધ્યાદ્ રોચમાનો ઘર્મરુચિર્ય આગાત્ ।
સ મૃત્યુપાશા-નપનુદ્ય ઘોરા-નિહાયુષેણો ઘૃતમત્તુ દેવઃ ॥ 2 ॥

બ્રહ્મજ્યોતિર્ બ્રહ્મપત્નીષુ ગર્ભં-યઁમાદધા-ત્પુરુરૂપ-ઞ્જયન્તમ્ ।
સુવર્ણરમ્ભ-ગ્રહ-મર્કમર્ચ્ય-ન્તમાયુષે વર્ધયામો ઘૃતેન ॥ 3 ॥

શ્રિયં-લઁક્ષ્મી-મૌપલાં અમ્બિઙ્કા-ઙ્ગાં ષષ્ટીઞ્ચ યામિન્દ્રસેનેત્યુદાહુઃ ।
તાં-વિઁદ્યા-મ્બ્રહ્મયોનિગ્​મ્ સરૂપા-મિહાયુષે તર્પયામો ઘૃતેન ॥ 4 ॥

દાક્ષાયણ્ય-સ્સર્વયોન્ય સ્સુયોન્ય-સ્સહસ્રશો વિશ્વ રૂપા વિરૂપાઃ ।
સસૂનવ-સ્સપતય-સ્સયૂથ્યા આયુષેણો ઘૃતમિદ-ઞ્જુષન્તામ્ ॥ 5 ॥

દિવ્યા ગણા બહુરૂપાઃ પુરાણા આયુશ્છિદો નઃ પ્રમથ્નન્તુ વીરાન્ ।
તેભ્યો જુહોમિ બહુધા ઘૃતેન મા નઃ પ્રજાગ્​મ્ રીરિષો મોત વીરાન્ ॥ 6 ॥

એકઃ પુરસ્તાત્ ય ઇદ-મ્બભૂવ યતો બભૂવ ભુવનસ્ય ગોપાઃ ।
યમપ્યેતિ ભુવનગ્​મ્ સામ્પરાયે સ નો હવિર્ ઘૃત-મિહાયુષે'ત્તુ દેવઃ ॥ 7 ॥

વસૂ-ન્રુદ્રાના-દિત્યા-ન્મરુતો'થ સાદ્ધ્યાન્ ઋભૂન્ યક્ષા-ન્ગન્ધર્વાગ્​મ્શ્ચ પિતૃગ્​મ્શ્ચ વિશ્વાન્ ।
ભૃગૂન્-થ્સર્પાગ્​મ્શ્ચા-ઙ્ગિગરસો'થ સર્વા-ન્ઘૃતગ્​મ્ હુત્વા સ્વાયુષ્યા મહયામ શશ્વત્ ॥ 8 ॥

વિષ્ણો॒ ત્વન્નો॒ અન્ત॑મ॒-શ્શર્મ॑યચ્છ સહન્ત્ય ।
પ્રતે॒ ધારા॑ મધુ॒શ્ચુત॒ ઉથ્સ॑ન્દુહ્રતે॒ અક્ષિ॑તમ્ ॥ (તૈ. સં. 3.1.10) ॥

નમો બ્રહ્મણે નમો અસ્ત્વગ્નયે નમહ્ પૃથિવ્યૈ નમહ્ ઓષધીભ્યઃ ।
નમો વાચે નમો વાચસ્પત॑યે નમો વિષ્ણવે બૃહતે કરોમિ ॥ (તૈ. અર. 2.1.2) ॥
(એવ-ન્ત્રિઃ)

યદક્ષરપદભ્રષ્ટ-મ્માત્રાહીન-ન્તુ યદ્ભવેત્ ।
તત્સર્વ-ઙ્ક્ષમ્યતા-ન્દેવ નારાયણ નમો'સ્તુતે ॥
વિસર્ગ બિન્દુ માત્રાણિ પદપાદાક્ષરાણિ ચ ।

ન્યૂનાતિરિક્તં-યઁત્કિઞ્ચિદભિગીર્ભિરુદીર્યતે ॥
આ॒ભિર્ ગી॒ર્ભિર્ યદતો॑ન ઊ॒નમાપ્યા॑યય હરિવો॒ વર્ધ॑માનઃ ।
ય॒દા સ્તો॒તૃભ્યો॒ મહિ॑ ગો॒ત્રા રુ॒જાસિ॑ ભૂયિષ્ઠ॒ભાજો॒ અધ॑તે શ્યામ ।
બ્રહ્મ॒ પ્રાવા॑દિષ્મ॒ તન્નો॒ માહા॑સીત્ ।
ઓં શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥ (તૈ. અર. 4.4.2)

હરિઃ ઓમ્ । શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥

ઓ-ન્તત્સત્ બ્રહ્માર્પણમસ્તુ ॥

ઇત્યુદકશાન્તિમન્ત્રાઃ ॥