Kathopanishad - Chapter 1, Valli 2 - Shuddha Kannada

ಕಠೋಪನಿಷತ್ ಅಧ್ಯಾಯ 1, ವಲ್ಲೀ 2, is one of the most decisive teaching sections in all Vedanta because it explicitly distinguishes ಶ್ರೇಯಸ್ (the truly beneficial) from ಪ್ರೇಯಸ್ (the merely pleasant). This distinction is not moral simplification; it is an existential diagnostic that determines whether life matures toward freedom or circles within compulsion.

The entire conversation between ಯಮ and ನಚಿಕೇತಾ in this ವಲ್ಲೀ unfolds as a living test of spiritual maturity. ಯಮಃ offers comfort, pleasure, power, longevity, and celestial enjoyment; ನಚಿಕೇತಾ refuses everything that cannot survive death. In this refusal, the Upanishad presents authentic ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವ - not despair, but intelligent non-compromise.

ಅಧ್ಯಾಯ 1
ವಲ್ಲೀ 2

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This is Katha Upanishad chapter 1, section 2, the section that establishes the decisive beneficial-versus-pleasant discrimination and seeker-qualification teachings.

ಅನ್ಯಚ್ಛ್ರೇಯೋಽನ್ಯದುತೈವ ಪ್ರೇಯಸ್ತೇ ಉಭೇ ನಾನಾರ್ಥೇ ಪುರುಷಂ ಸಿನೀತಃ।
ತಯೋಃ ಶ್ರೇಯ ಆದದಾನಸ್ಯ ಸಾಧುರ್ಭವತಿ ಹೀಯತೇಽರ್ಥಾದ್ಯ ಉ ಪ್ರೇಯೋ ವೃಣೀತೇ ॥1॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The beneficial and the pleasant are different: one leads to lasting good, the other to fleeting pleasure. Both come to a person. One who chooses the beneficial thrives in the highest sense; one who chooses the merely pleasant falls away from the true goal.

ಶ್ರೇಯಶ್ಚ ಪ್ರೇಯಶ್ಚ ಮನುಷ್ಯಮೇತಸ್ತೌ ಸಮ್ಪರೀತ್ಯ ವಿವಿನಕ್ತಿ ಧೀರಃ।
ಶ್ರೇಯೋ ಹಿ ಧೀರೋಽಭಿ ಪ್ರೇಯಸೋ ವೃಣೀತೇ ಪ್ರೇಯೋ ಮನ್ದೋ ಯೋಗಕ್ಶೇಮಾದ್‌ವೃಣೀತೇ ॥2॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Both lasting good and temporary pleasure come to every person; the discerning examine and distinguish them. The wise choose lasting good over mere pleasure; the unreflective choose pleasure for gain and preservation.

ಸ ತ್ವಂ ಪ್ರಿಯಾನ್ಪ್ರಿಯರೂಪಾಂಶ್ಚ ಕಾಮಾನಭಿಧ್ಯಾಯನ್ನಚಿಕೇತೋಽತ್ಯಸ್ರಾಕ್ಷೀಃ।
ನೈತಾಂ ಸೃಙ್ಕಾಂ ವಿತ್ತಮಯೀಮವಾಪ್ತೋ ಯಸ್ಯಾಂ ಮಜ್ಜನ್ತಿ ಬಹವೋ ಮನುಷ್ಯಾಃ ॥3॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Nachiketa, you examined pleasing desires and still renounced them. You did not accept the wealth-chain in which many humans drown.

ದೂರಮೇತೇ ವಿಪರೀತೇ ವಿಷೂಚೀ ಅವಿದ್ಯಾ ಯಾ ಚ ವಿದ್ಯೇತಿ ಜ್ಞಾತಾ।
ವಿದ್ಯಾಭೀಪ್ಸಿನಂ ನಚಿಕೇತಸಂ ಮನ್ಯೇ ನ ತ್ವಾ ಕಾಮಾ ಬಹವೋಽಲೋಲುಪನ್ತ ॥4॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Knowledge and ignorance are far apart and opposite. I regard you, Nachiketa, as a true seeker of knowledge, for many desires did not tempt you away.

ಅವಿದ್ಯಾಯಾಮನ್ತರೇ ವರ್ತಮಾನಾಃ ಸ್ವಯಂ ಧೀರಾಃ ಪಣ್ಡಿತಮ್ಮನ್ಯಮಾನಾಃ।
ದನ್ದ್ರಮ್ಯಮಾಣಾಃ ಪರಿಯನ್ತಿ ಮೂಢಾ ಅನ್ಧೇನೈವ ನೀಯಮಾನಾ ಯಥಾನ್ಧಾಃ ॥5॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Living in ignorance yet imagining themselves wise, the deluded keep circling in confusion, like the blind led by the blind.

ನ ಸಾಮ್ಪರಾಯಃ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಬಾಲಂ ಪ್ರಮಾದ್ಯನ್ತಂ ವಿತ್ತಮೋಹೇನ ಮೂಢಮ್‌।
ಅಯಂ ಲೋಕೋ ನಾಸ್ತಿ ಪರ ಇತಿ ಮಾನೀ ಪುನಃ ಪುನರ್ವಶಮಾಪದ್ಯತೇ ಮೇ ॥6॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The ultimate does not become visible to the immature, careless, wealth-deluded person who believes only this visible world exists; such a one repeatedly falls under the sway of death.

ಶ್ರವಣಾಯಾಪಿ ಬಹುಭಿರ್ಯೋ ನ ಲಭ್ಯಃ ಶೃಣ್ವನ್ತೋಽಪಿ ಬಹವೋ ಯಂ ನ ವಿದ್ಯುಃ।
ಆಶ್ಚರ್ಯೋ ವಕ್ತಾ ಕುಶಲೋಽಸ್ಯ ಲಬ್ಧಾಶ್ಚರ್ಯೋ ಜ್ಞಾತಾ ಕುಶಲಾನುಶಿಷ್ಟಃ ॥7॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This truth is not easily obtained even for hearing; many hear yet do not understand. Rare is the competent teacher, and rare the true knower properly instructed.

ನ ನರೇಣಾವರೇಣ ಪ್ರೋಕ್ತ ಏಷ ಸುವಿಜ್ಞೇಯೋ ಬಹುಧಾ ಚಿನ್ತ್ಯಮಾನಃ।
ಅನನ್ಯಪ್ರೋಕ್ತೇ ಗತಿರತ್ರ ನಾಸ್ತ್ಯಣೀಯಾನ್ ಹ್ಯತರ್ಕ್ಯಮಣುಪ್ರಮಾಣಾತ್‌ ॥8॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
When taught by an unqualified teacher, this is not well understood, however much one speculates. Taught by one established in truth, it becomes knowable; being subtler than subtle, it is not grasped by argument alone.

ನೈಷಾ ತರ್ಕೇಣ ಮತಿರಾಪನೇಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾನ್ಯೇನೈವ ಸುಜ್ಞಾನಾಯ ಪ್ರೇಷ್ಠ।
ಯಾಂ ತ್ವಮಾಪಃ ಸತ್ಯಧೃತಿರ್ಬತಾಸಿ ತ್ವಾದೃಙ ನೋ ಭೂಯಾನ್ನಚಿಕೇತಃ ಪ್ರಷ್ಟಾ ॥9॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This understanding is not attained by logic alone; taught by one who knows, it becomes clear. You, Nachiketa, are indeed steadfast in truth - may we always have such a questioner.

ಜಾನಾಮ್ಯಹಂ ಶೇವಧಿರಿತ್ಯನಿತ್ಯಂ ನ ಹ್ಯಧ್ರುವೈಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಹಿ ಧ್ರುವಂ ತತ್‌।
ತತೋ ಮಯಾ ನಾಚಿಕೇತಶ್ಚಿತೋಽಗ್ನಿರನಿತ್ಯೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನಸ್ಮಿ ನಿತ್ಯಮ್‌ ॥10॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
I know well that treasure is impermanent; the permanent cannot be attained through impermanent means. Therefore I established the Nachiketa fire with impermanent materials and gained its promised result - but not the Absolute by that alone.

ಕಾಮಸ್ಯಾಪ್ತಿಂ ಜಗತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಕ್ರತೋರಾನನ್ತ್ಯಮಭಯಸ್ಯ ಪಾರಮ್‌।
ಸ್ತೋಮಂ ಅಹದುರುಗಾಯಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧೃತ್ಯಾ ಧೀರೋ ನಚಿಕೇತೋಽತ್ಯಸ್ರಾಕ್ಷೀಃ ॥11॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
You saw through desire-fulfillment, worldly standing, vast ritual attainments, and even exalted promises of security - and with firm resolve, Nachiketa, you renounced them all.

ತಂ ದುರ್ದರ್ಶಂ ಗೂಢಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಗುಹಾಹಿತಂ ಗಹ್ವರೇಷ್ಠಂ ಪುರಾಣಮ್‌।
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗಾಧಿಗಮೇನ ದೇವಂ ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ಹರ್ಷಶೋಕೌ ಜಹಾತಿ ॥12॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
That ancient luminous Self, hidden deep in the heart-cave and hard to perceive, is realized through inward contemplative discipline; realizing it, the wise transcend both elation and grief.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಸಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಮರ್ತ್ಯಃ ಪ್ರವೃಹ್ಯ ಧರ್ಮ್ಯಮಣುಮೇತಮಾಪ್ಯ।
ಸ ಮೋದತೇ ಮೋದನೀಯಂ ಹಿ ಲಬ್ಧ್ವಾ ವಿವೃತಂ ಸದ್ಮ ನಚಿಕೇತಸಂ ಮನ್ಯೇ ॥13॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
A mortal, hearing and assimilating this teaching, drawing out and realizing this subtle righteous Self, rejoices on attaining the truly joyful state; the inner abode opens.

ಅನ್ಯತ್ರ ಧರ್ಮಾದನ್ಯತ್ರಾಧರ್ಮಾದನ್ಯತ್ರಾಸ್ಮಾತ್ಕೃತಾಕೃತಾತ್‌।
ಅನ್ಯತ್ರ ಭೂತಾಚ್ಚ ಭವ್ಯಾಚ್ಚ ಯತ್ತತ್ಪಶ್ಯಸಿ ತದ್ವದ ॥14॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Teach me that reality which is beyond merit and demerit, beyond done and not-done, beyond past and future.

ಸರ್ವೇ ವೇದಾ ಯತ್ಪದಮಾಮನನ್ತಿ ತಪಾಂಸಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಚ ಯದ್ವದನ್ತಿ।
ಯದಿಚ್ಛನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚರನ್ತಿ ತತ್ತೇ ಪದಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಬ್ರವೀಮ್ಯೋಮಿತ್ಯೇತತ್‌ ॥15॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
That goal proclaimed by all the Vedas, spoken of by all austerities, and sought through disciplined sacred study - I declare to you briefly: it is the sacred syllable Om.

ಏತದ್‌ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಏತದ್‌ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರಂ ಪರಮ್‌।
ಏತದ್‌ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯೋ ಯದಿಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯ ತತ್‌ ॥16॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This very imperishable syllable, Om, is the symbol of Brahman and the supreme support. Knowing and meditating upon it rightly, one attains in accordance with one's aspiration.

ಏತದಾಲಮ್ಬನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮೇತದಾಲಮ್ಬನಂ ಪರಮ್‌।
ಏತದಾಲಮ್ಬನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥17॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This is the highest and supreme support. Knowing and taking refuge in this support, one is greatly exalted in Brahman-oriented attainment.

ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ವಿಪಶ್ಚಿನ್ನಾಯಂ ಕುತಶ್ಚಿನ್ನ ಬಭೂವ ಕಶ್ಚಿತ್‌।
ಅಜೋ ನಿತ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತೋಽಯಂ ಪುರಾಣೋ ನ ಹನ್ಯತೇ ಹನ್ಯಮಾನೇ ಶರೀರೇ ॥18॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The knowing Self is never born and never dies. Unborn, eternal, abiding, ancient, it is not destroyed when the body is destroyed.

ಹನ್ತಾ ಚೇನ್ಮನ್ಯತೇ ಹನ್ತುಂ ಹತಶ್ಚೇನ್ಮನ್ಯತೇ ಹತಮ್‌।
ಉಭೌ ತೌ ನ ವಿಜಾನೀತೋ ನಾಯಂ ಹನ್ತಿ ನ ಹನ್ಯತೇ ॥19॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
If one thinks "I kill" and another thinks "I am killed," both fail to know truly; the Self neither kills nor is killed.

ಅಣೋರಣೀಯಾನ್ಮಹತೋ ಮಹೀಯಾನಾತ್ಮಾಸ್ಯ ಜನ್ತೋರ್ನಿಹಿತೋ ಗುಹಾಯಾಮ್‌।
ತಮಕ್ರತುಃ ಪಶ್ಯತಿ ವೀತಶೋಕೋ ಧಾತುಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಹಿಮಾನಮಾತ್ಮನಃ ॥20॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
The Self, subtler than the subtle and greater than the great, is hidden in the heart-cave. One free from compulsive craving, through inner purification, realizes its glory and becomes free from sorrow.

ಆಸೀನೋ ದೂರಂ ವ್ರಜತಿ ಶಯಾನೋ ಯಾತಿ ಸರ್ವತಃ।
ಕಸ್ತಂ ಮದಾಮದಂ ದೇವಂ ಮದನ್ಯೋ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹತಿ ॥21॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Though seated, It goes far; though still, It reaches everywhere. Who else can truly know this wondrous luminous reality beyond excitement and dullness?

ಅಶರೀರಂ ಶರೀರೇಷ್ವನವಸ್ಥೇಷ್ವವಸ್ಥಿತಮ್‌।
ಮಹಾನ್ತಂ ವಿಭುಮಾತ್ಮಾನಂ ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ನ ಶೋಚತಿ ॥22॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
Knowing the great all-pervading Self as bodiless amidst bodies and stable amidst instability, the wise no longer grieves.

ನಾಯಮಾತ್ಮಾ ಪ್ರವಚನೇನ ಲಭ್ಯೋ ನ ಮೇಧಯಾ ನ ಬಹುನಾ ಶ್ರುತೇನ।
ಯಮೇವೈಷ ವೃಣುತೇ ತೇನ ಲಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯೈಷ ಆತ್ಮಾ ವಿವೃಣುತೇ ತನೂಂ ಸ್ವಾಮ್‌ ॥23॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
This Self is not attained by discourse alone, nor by mere intellect, nor by much hearing alone. It is attained by the one wholly aligned to it; to such a seeker the Self reveals Its own nature.

ನಾವಿರತೋ ದುಶ್ಚರಿತಾನ್ನಾಶಾನ್ತೋ ನಾಸಮಾಹಿತಃ।
ನಾಶಾನ್ತಮಾನಸೋ ವಾಪಿ ಪ್ರಜ್ಞಾನೇನೈನಮಾಪ್ನುಯಾತ್‌ ॥24॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
One who has not turned away from misconduct, who lacks tranquility and concentration, and whose mind is unquiet - such a person cannot attain this Self through knowledge.

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಕ್ಷತ್ರಂ ಚ ಉಭೇ ಭವತ ಓದನಃ।
ಮೃತ್ಯುರ್ಯಸ್ಯೋಪಸೇಚನಂ ಕ ಇತ್ಥಾ ವೇದ ಯತ್ರ ಸಃ ॥25॥

Translation (ಭಾವಾರ್ಥ):
For that supreme reality, both priestly and royal powers are as food, and death itself as mere accompaniment. Who can fully grasp That in ordinary terms?

Browse Related Categories: