Prashnopanishad - Question 1 - Odia

ପ୍ରଶ୍ନୋପନିଷଦ୍ belongs to the Atharva Veda and is arranged as six questions asked by disciplined students to the sage Pippalada. The first question asks about the origin of beings and receives a teaching on Prajapati, prana and rayi, the year, the sun, the moon, food, and disciplined household life.

The Upanishad's method is important: the students do not demand instant answers. Pippalada asks them to live with ତପସ୍, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, and ଶ୍ରଦ୍ଧା for a year, showing that subtle knowledge requires preparation. The first question then explains creation as the interplay of life-force and matter, energy and form.

ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
This title announces the first question of the Prashna Upanishad.

ଓଂ ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The recitation opens with salutations to the supreme Self and the invocation of Hari and Om.

ସୁକେଶା ଚ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ଶୈବ୍ୟଶ୍ଚ ସତ୍ୟକାମଃ ସୌର୍ୟାୟଣୀ ଚ ଗାର୍ଗ୍ୟଃ କୌସଲ୍ୟଶ୍ଚାଶ୍ଵଲାୟନୋ ଭାର୍ଗଵୋ ଵୈଦର୍ଭିଃ କବଂଧୀ କାତ୍ୟାୟନସ୍ତେ ହୈତେ ବ୍ରହ୍ମପରା ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଵେଷମାଣାଃ ଏଷ ହ ଵୈ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ୟତୀତି ତେ ହ ସମିତ୍ପାଣୟୋ ଭଗଵଂତଂ ପିପ୍ପଲାଦମୁପସନ୍ନାଃ ॥1॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Six seekers approach Pippalada with fuel in hand, dedicated to Brahman and seeking knowledge of the supreme reality.

ତାନ୍ ହ ସ ଋଷିରୁଵାଚ ଭୂୟ ଏଵ ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟେଣ ଶ୍ରଦ୍ଧୟା ସଂଵତ୍ସରଂ ସଂଵତ୍ସ୍ୟଥ ୟଥାକାମଂ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ପୃଚ୍ଛତ ୟଦି ଵିଜ୍ଞାସ୍ୟାମଃ ସର୍ଵଂ ହ ଵୋ ଵକ୍ଷାମ ଇତି ॥2॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Pippalada asks them to live for a year with austerity, celibacy, and faith before asking their questions.

ଅଥ କବଂଧୀ କାତ୍ୟାୟନ ଉପେତ୍ୟ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭଗଵନ୍ କୁତୋ ହ ଵା ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାୟଂତ ଇତି ॥3॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Kabandhi asks from where all beings are born.

ତସ୍ମୈ ସ ହୋଵାଚ-
ପ୍ରଜାକାମୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ସ ତପୋଽତପ୍ୟତ ସ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦୟତେ।
ରୟିଂ ଚ ପ୍ରାଣଂଚେତି ଏତୌ ମେ ବହୁଧା ପ୍ରଜାଃ କରିଷ୍ୟତ ଇତି ॥4॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Pippalada answers that Prajapati desired progeny and created prana and rayi, expecting them to produce beings.

ଆଦିତ୍ୟୋ ହ ଵୈ ପ୍ରାଣୋ ରୟିରେଵ ଚଂଦ୍ରମାଃ ରୟିର୍ଵା ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ୟନ୍ମୂର୍ତଂ ଚାମୂର୍ତଂ ଚ ତସ୍ମାନ୍ମୂର୍ତିରେଵ ରୟିଃ ॥5॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The sun is prana and the moon is rayi; all formed and formless existence is included in rayi as the field of manifestation.

ଅଥାଦିତ୍ୟ ଉଦୟନ୍ ୟତ୍ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ପ୍ରଵିଶତି ତେନ ପ୍ରାଚ୍ୟାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ।
ୟଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଂ ୟତ୍ ପ୍ରତୀଚୀଂ ୟଦୁଦୀଚୀଂ ୟଦଧୋ ୟଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ୟଦଂତରା ଦିଶୋ ୟତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରକାଶୟତି ତେନ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାଣାନ୍ ରଶ୍ମିଷୁ ସନ୍ନିଧତ୍ତେ ॥6॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The rising sun enters the directions with its rays and gathers life into itself.

ସ ଏଷ ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ଵିଶ୍ଵରୁପଃ ପ୍ରାଣୋଽଗ୍ନିରୁଦୟତେ।
ତଦେତଦ୍ ଋଚାଽଭ୍ୟୁକ୍ତମ୍ ॥7॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The sun is described as the all-formed Vaishvanara, the cosmic fire and prana rising for beings.

ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ହରିଣଂ ଜାତଵେଦସଂ ପରାୟଣଂ ଜ୍ୟୋତିରେକଂ ତପଂତମ୍।
ସହସ୍ରରଶ୍ମିଃ ଶତଧା ଵର୍ତମାନଃ ପ୍ରାଣଃ ପ୍ରଜାନାମୁଦୟତ୍ୟେଷ ସୂର୍ୟଃ ॥8॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The solar prana is praised as the many-rayed, all-seeing, single light and refuge of beings.

ସଂଵତ୍ସରୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ ସ୍ତସ୍ୟାୟନେ ଦକ୍ଷିଣଂଚୋତ୍ତରଂ ଚ।
ତଦ୍ୟେ ହ ଵୈ ତଦିଷ୍ଟାପୂର୍ତେ କୃତମିତ୍ୟୁପାସତେ ତେ ଚାଂଦ୍ରମସମେଵ ଲୋକମଭିଜୟଂତେ ତ ଏଵ ପୁନରାଵର୍ତଂତେ।
ତସ୍ମାଦେତ ଋଷୟଃ ପ୍ରଜାକାମା ଦକ୍ଷିଣଂ ପ୍ରତିପଦ୍ୟଂତେ। ଏଷ ହ ଵୈ ରୟିର୍ୟଃ ପିତୃୟାଣଃ ॥9॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The year is Prajapati, with southern and northern paths corresponding to ritual-merit and knowledge-directed life.

ଅଥୋତ୍ତରେଣ ତପସା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟେଣ ଶ୍ରଦ୍ଧୟା ଵିଦ୍ୟୟାତ୍ମାନମନ୍ଵିଷ୍ୟାଦିତ୍ୟମଭିଜୟଂତେ।
ଏତଦ୍ଵୈ ପ୍ରାଣାନାମାୟତନମେତଦମୃତମଭୟମେତତ୍ ପରାୟଣମେତସ୍ମାନ୍ନ ପୁନରାଵର୍ତଂତ ଇତ୍ୟେଷ ନିରୋଧଃ। ତଦେଷ ଶ୍ଲୋକଃ ॥10॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Those who pursue austerity, celibacy, faith, and knowledge through the northern path reach the sun, the fearless support from which there is no return.

ପଂଚପାଦଂ ପିତରଂ ଦ୍ଵାଦଶାକୃତିଂ ଦିଵ ଆହୁଃ ପରେ ଅର୍ଧେ ପୁରୀଷିଣମ୍।
ଅଥେମେ ଅନ୍ୟ ଉ ପରେ ଵିଚକ୍ଷଣଂ ସପ୍ତଚକ୍ରେ ଷଡର ଆହୁରର୍ପିତମିତି ॥11॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The sun is praised as having five feet, twelve forms, seven wheels, and six spokes, the father and giver of rain.

ମାସୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତସ୍ୟ କୃଷ୍ଣପକ୍ଶ ଏଵ ରୟିଃ ଶୁକ୍ଲଃ ପ୍ରଣସ୍ତସ୍ମାଦେତ ଋଷୟଃ ଶୁକ୍ଲ ଇଷ୍ଟଂ କୁର୍ଵଂତୀତର ଇତରସ୍ମିନ୍ ॥12॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The month is Prajapati: the dark half is rayi and the bright half is prana, and ritual action follows this distinction.

ଅହୋରାତ୍ରୋ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତସ୍ୟାହରେଵ ପ୍ରାଣୋ ରାତ୍ରିରେଵ ରୟିଃ।
ପ୍ରାଣଂ ଵା ଏତେ ପ୍ରସ୍କଂଦଂତି ୟେ ଦିଵା ରତ୍ୟା ସଂୟୁଜ୍ୟଂତେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟମେଵ ତଦ୍ୟଦ୍ରାତ୍ରୌ ରତ୍ୟା ସଂୟୁଜ୍ୟଂତେ ॥13॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Day and night are Prajapati; day is prana and night is rayi, so conduct and union must be governed by sacred order.

ଅନ୍ନଂ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିସ୍ତତୋ ହ ଵୈ ତଦ୍ରେତସ୍ତସ୍ମାଦିମାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାୟଂତ ଇତି ॥14॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Food is Prajapati; from food comes seed and from seed beings are born.

ତଦ୍ୟେ ହ ଵୈ ତତ୍ପ୍ରଜାପତିଵ୍ରତଂ ଚରଂତି ତେ ମିଥୁନମୁତ୍ପାଦୟଂତେ।
ତେଷାମେଵୈଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ୟେଷାଂ ତପୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟଂ ୟେଷୁ ସତ୍ୟଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ॥15॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
Those who keep Prajapati's vow produce offspring, and the Brahma-world belongs to those in whom austerity, celibacy, and truth are established.

ତେଷାମସୌ ଵିରଜୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ନ ୟେଷୁ ଜିହ୍ମମନୃତଂ ନ ମାୟା ଚେତି ॥16॥

Translation (ଭାଵାର୍ଥ):
The pure Brahma-world belongs to those without crookedness, falsehood, or deceit.

Browse Related Categories: