Tag archive for "Bhartruhari Shataka Trishati"

Hindi

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Hindi

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in सरल दॆवनागरी(हिंन्दी). View this in शुद्ध दॆवनागरी (Samskritam), with appropriate anuswaras marked.
 

रचन: भर्तृहरि

चूडोत्तंसितचंद्रचारुकलिकाचंचच्छिखाभास्वरो
लीलादग्धविलोलकामशलभः श्रेयोदशाग्रे स्फुरन् ।
अंतःस्फूर्जद्‌अपारमोहतिमिरप्राग्भारम् उच्चाटयन्
श्वेतःसद्मनि योगिनां विजयते ज्ञानप्रदीपो हरः ॥ ३.१ ॥

भ्रांतं देशम् अनेकदुर्गविषमं प्राप्तं न किंचित्फलं
त्यक्त्वा जातिकुलाभिमानम् उचितं सेवा कृता निष्फला ।
भुक्तं मानविवर्जितं परगृहेष्वाशंकया काकवत्
तृष्णे जृंभसि पापकर्मपिशुने नाद्यापि संतुष्यसि ॥ ३.२ ॥

उत्खातं निधिशंकया क्षितितलं ध्माता गिरेर्धातवो
निस्तीर्णः सरितां पतिर्नृपतयो यत्नेन संतोषिताः ।
मंत्राराधनतत्परेण मनसा नीताः श्मशाने निशाः
प्राप्तः काणवराटको‌உपि न मया तृष्णे सकामा भव ॥ ३.३ ॥

खलालापाः सौढाः कथम् अपि तद्‌आराधनपरैर्निगृह्यांतर्
बाष्पं हसितम् अपि शून्येन मनसा ।
कृतो वित्तस्तंभप्रतिहतधियाम् अंजलिरपि
त्वम् आशे मोघाशे किम अपरम् अतो नर्तयसि माम् ॥ ३.४ ॥

अमीषां प्राणानां तुलितविसिनीपत्रपयसां
कृते किं नास्माभिर्विगलितविवेकैर्व्यवसितम् ।
यद्‌आढ्यानाम् अग्रे द्रविणमदनिःसंज्ञमनसां
कृतं मावव्रीडैर्निजगुणकथापातकम् अपि ॥ ३.५ ॥

क्षांतं न क्षमया गृहोचितसुखं त्यक्तं न संतोषतः
सोढो दुःसहशीततापपवनक्लेशो न तप्तं तपः ।
ध्यातं वित्तम् अहर्निशं नित्यमितप्राणैर्न शंभोः पदं
तत्तत्कर्म कृतं यदेव मुनिभिस्तैस्तैः फलैर्वंचिताः ॥ ३.६ ॥

भोगा न भुक्ता वयम् एव भुक्तास्
तपो न तप्तं वयम् एव तप्ताः ।
कालो न यातो वयम् एव यातास्तृष्णा
न जीर्णा वयम् एव जीर्णाः ॥ ३.७ ॥

बलिभिर्मुखम् आक्रांतं पलितेनांकितं शिरः ।
गात्राणि शिथिलायंते तृष्णैका तरुणायते ॥ ३.८ ॥

विवेकव्याकोशे विदधति समे शाम्यति तृषा
परिष्वंगे तुंगे प्रसरतितरां सा परिणता ।
जराजीर्णैश्वर्यग्रसनगहनाक्षेपकृपणस्तृषापात्रं
यस्यां भवति मरुताम् अप्यधिपतिः ॥ ३.८१ ॥

निवृत्ता भोगेच्छा पुरुषबहुमानो‌உपि गलितः
समानाः स्वर्याताः सपदि सुहृदो जीवितसमाः ।
शनैर्यष्ट्युत्थानं घनतिमिररुद्धे च नयने
अहो मूढः कायस्तदपि मरणापायचकितः ॥ ३.९ ॥

आशा नाम नदी मनोरथजला तृष्णातरंगाकुला
रागग्राहवती वितर्कविहगा धैर्यद्रुमध्वंसिनी ।
मोहावर्तसुदुस्तरातिगहना प्रोत्तुंगचिंतातटी
तस्याः परगता विशुद्धम् अलसो नंदंति योगीश्वराः ॥ ३.१० ॥

न संसारोत्पन्नं चरितम् अनुपश्यामि कुशलं
विपाकः पुण्यानां जनयति भयं मे विमृशतः ।
महद्भिः पुण्यौघैश्चिरपरिगृहीताश्च विषया
महांतो जायंते व्यसनम् इव दातुं विषयिणाम् ॥ ३.११ ॥

अवश्यं यातारश्चिरतरम् उषित्वापि विषया
वियोगे को भेदस्त्यजति न जनो यत्स्वयम् अमून् ।
व्रजंतः स्वातंत्र्यादतुलपरितापाय मनसः
स्वयं त्यक्ता ह्येते शमसुखम् अनंतं विदधति ॥ ३.१२ ॥

ब्रह्मज्ञानविवेकनिर्मलधियः कुर्वंत्यहो दुष्करं
यन्मुंचंत्युपभोगभांज्यपि धनान्येकांततो निःस्पृहाः ।
संप्रातान्न पुरा न संप्रति न च प्राप्तौ दृढप्रत्ययान्
वाञ्छामात्रपरिग्रहानपि परं त्यक्तुं न शक्ता वयम् ॥ ३.१३ ॥

धन्यानां गिरिकंदरेषु वसतां ज्योतिः परं ध्यायतामानंदाश्रु
जलं पिबंति शकुना निःशंकम् अंकेशयाः ।
अस्माकं तु मनोरथोपरचितप्रासादवापीतटक्रीडा
काननकेलिकौतुकजुषाम् आयुः परं क्षीयते ॥ ३.१४ ॥

भिक्षाशतं तदपि नीरसम् एकबारं
शय्या च भूः परिजनो निजदेहमात्रम् ।
वस्त्रं विशीर्णशतखंडमयी च कंथा
हा हा तथापि विषया न परित्यजंति ॥ ३.१५ ॥

स्तनौ मांसग्रंथी कनककलशावित्युपमिती
मुखं श्लेष्मागारं तदपि च शशांकेन तुलितम् ।
स्रवन्मूत्रक्लिन्नं करिवरशिरस्पर्धि जघनं
मुहुर्निंद्यं रूपं कविजनविशेषैर्गुरुकृतम् ॥ ३.१६ ॥

एको रागिषु राजते प्रियतमादेहार्धहारी हरो
नीरागेषु जनो विमुक्तललनासंगो न यस्मात्परः ।
दुर्वारस्मरबाणपन्नगविषव्याबिद्धमुग्धो जनः
शेषः कामविडंबितान्न विषयान्भोक्तुं न मोक्तुं क्षमः ॥ ३.१७ ॥

अजानंदाहात्म्यं पततु शलभस्तीव्रदहने
स मीनो‌உप्यज्ञानाद्बडिशयुतम् अश्नातु पिशितम् ।
विजानंतो‌உप्येते वयम् इह वियज्जालजटिलान्
न मुंचामः कानाम् अहह गहनो मोहमहिमा ॥ ३.१८ ॥

तृषा शुष्यत्यास्ये पिबति सलिलं शीतमधुरं
क्षुधार्तः शाल्यन्नं कवलयति मांसादिकलितम् ।
प्रदीप्ते कामाग्नौ सुदृढतरम् आलिंगति वधूं
प्रतीकारं व्याधः सुखम् इति विपर्यस्यति जनः ॥ ३.१९ ॥

तुंगं वेश्म सुताः सताम् अभिमताः संख्यातिगाः संपदः
कल्याणी दयिता वयश्च नवम् इत्यज्ञानमूढो जनः ।
मत्वा विश्वम् अनश्वरं निविशते संसारकारागृहे
संदृश्य क्षणभंगुरं तदखिलं धन्यस्तु सन्न्यस्यति ॥ ३.२० ॥

दीना दीनमुखैः सदैव शिशुकैराकृष्टजीर्णांबरा
क्रोशद्भिः क्षुधितैर्निरन्नविधुरा दृश्या न चेद्गेहिनी ।
याच्ञाभंगभयेन गद्गदगलत्रुट्यद्विलीनाक्षरं
को देहीति वदेत्स्वदग्धजठरस्यार्थे मनस्वी पुमान् ॥ ३.२१ ॥

अभिमतमहामानग्रंथिप्रभेदपटीयसी
गुरुतरगुणग्रामाभोजस्फुटोज्ज्वलचंद्रिका ।
विपुलविलल्लज्जावल्लीवितानकुठारिका
जठरपिठरी दुस्पुरेयं करोति विडंबनम् ॥ ३.२२ ॥

पुण्ये ग्रामे वने वा महति सितपटच्छन्नपाली कपालिं
ह्यादाय न्यायगर्भद्विजहुतहुतभुग्धूमधूम्रोपकंठे ।
द्वारं द्वारं प्रविष्टो वरम् उदरदरीपूरणाय क्षुधार्तो
मानी प्राणैः सनाथो न पुनरनुदिनं तुल्यकुल्येसु दीनः ॥ ३.२३ ॥

गंगातरंगकणशीकरशीतलानि
विद्याधराध्युषितचारुशिलातलानि ।
स्थानानि किं हिमवतः प्रलयं गतानि
यत्सावमानपरपिंडरता मनुष्याः ॥ ३.२४ ॥

किं कंदाः कंदरेभ्यः प्रलयम् उपगता निर्झरा वा गिरिभ्यः
प्रध्वस्ता वा तरुभ्यः सरसगलभृतो वल्कलिन्यश्च शाखाः ।
वीक्ष्यंते यन्मुखानि प्रसभम् अपगतप्रश्रयाणां खलानां
दुःखाप्तस्वल्पवित्तस्मयपवनवशानर्तितभ्रूलतानि ॥ ३.२५ ॥

पुण्यैर्मूलफलैस्तथा प्रणयिनीं वृत्तिं कुरुष्वाधुना
भूशय्यां नवपल्लवैरकृपणैरुत्तिष्ठ यावो वनम् ।
क्षुद्राणाम् अविवेकमूढमनसां यत्रेश्वराणां सदा
वित्तव्याधिविकारविह्वलगिरां नामापि न श्रूयते ॥ ३.२६ ॥

फलं स्वेच्छालभ्यं प्रतिवनम् अखेदं क्षितिरुहां
पयः स्थाने स्थाने शिशिरमधुरं पुण्यसरिताम् ।
मृदुस्पर्शा शय्या सुललितलतापल्लवमयी
सहंते संतापं तदपि धनिनां द्वारि कृपणाः ॥ ३.२७ ॥

ये वर्तंते धनपतिपुरः प्रार्थनादुःखभाजो
ये चाल्पत्वं दधति विषयाक्षेपपर्याप्तबुद्धेः ।
तेषाम् अंतःस्फुरितहसितं वासराणि स्मरेयं
ध्यानच्छेदे शिखरिकुहरग्रावशय्यानिषण्णः ॥ ३.२८ ॥

ये संतोषनिरंतरप्रमुदितस्तेषां न भिन्ना मुदो
ये त्वन्ये धनलुब्धसंकलधियस्तेसां न तृष्णाहता ।
इत्थं कस्य कृते कुतः स विधिना कीदृक्पदं संपदां
स्वात्मन्येव समाप्तहेममहिमा मेरुर्न मे रोचते ॥ ३.२९ ॥

भिक्षाहारम् अदैन्यम् अप्रतिसुखं भीतिच्छिदं सर्वतो
दुर्मात्सर्यमदाभिमानमथनं दुःखौघविध्वंसनम् ।
सर्वत्रान्वहम् अप्रयत्नसुलभं साधुप्रियं पावनं
शंभोः सत्रम् अवायम् अक्षयनिधिं शंसंति योगीश्वराः ॥ ३.३० ॥

भोगे रोगमयं कुले च्युतिभयं वित्ते नृपालाद्भयं
माने धैन्यभयं बले रिपुभयं रूपे जराय भयम् ।
शास्त्रे वादिभयं गुणे खलभयं काये कृतांताद्भयं
सर्वं वस्तु भयान्वितं भुवि न्णां वैराग्यम् एवाभयम् ॥ ३.३१ ॥

आक्रांतं मरणेन जन्म जरसा चात्युज्ज्वलं यौवनं
संतोषो धनलिप्सया शममुखं प्रौढांगनाविभ्रमैः ।
लोकैर्मत्सरिभिर्गुणा वनभुवो व्यालैर्नृपा दुर्जनैर्
अस्थैर्येण विभूतयो‌உप्यपहता ग्रस्तं न किं केन वा ॥ ३.३२ ॥

आधिव्याधिशतैर्जनस्य विविधैरारोग्यम् उन्मूल्यते
लक्ष्मीर्यत्र पतंति तत्र विवृतद्वारा इव व्यापदः ।
जातं जातम् अवश्यम् आशु विवशं मृत्युः करोत्यात्मसात्
तत्किं तेन निरंकुशेन विधिना यन्निर्मितं सुस्थिरम् ॥ ३.३३ ॥

भोगास्तुंगतरंगभंगतरलाः प्राणाः क्षणध्वंसिनः
स्तोकान्येव दिनानि यौवनसुखं स्फूर्तिः प्रियासु स्थिता ।
तत्संसारम् असारम् एव निखिलं बुद्ध्वा बुधा बोधका
लोकानुग्रहपेशलेन मनसा यत्नः समाधीयताम् ॥ ३.३४ ॥

भोगा मेघवितानमध्यविलसत्सौदामिनीचंचला
आयुर्वायुविघट्टिताब्जपटलीलीनांबुवद्भंगुरम् ।
लीला यौवनलालसास्तनुभृताम् इत्याकलय्य द्रुतं
योगे धैर्यसमाधिसिद्धिसुलभे बुद्धिं विदध्वं बुधाः ॥ ३.३५ ॥

आयुः कल्लोललोलं कतिपयदिवसस्थायिनी यौवनश्रीर्
अर्थाः संकल्पकल्पा घनसमयतडिद्विभ्रमा भोगपूगाः ।
कंठाश्लेषोपगूढ तदपि च न चिरं यत्प्रियाभः प्रणीतं
ब्रह्मण्यासक्तचित्ता भवत भवमयांभोधिपारं तरीतुम् ॥ ३.३६ ॥

कृच्छ्रेणामेध्यमध्ये नियमिततनुभिः स्थीयते गर्भवासे
कांताविश्लेषदुःखव्यतिकरविषमो यौवने चोपभोगः ।
वामाक्षीणाम् अवज्ञाविहसितवसतिर्वृद्धभावो‌உन्यसाधुः
संसारे रे मनुष्या वदत यदि सुखं स्वल्पम् अप्यस्ति किंचिथ् ॥ ३.३७ ॥

व्याघ्रीव तिष्ठति जरा परितर्जयंती
रोगाश्च शत्रव इव प्रहरंति देहम् ।
आयुः परिस्रवंति भिन्नघटादिवांभो
लोकस्तथाप्यहितम् आचरतीति चित्रम् ॥ ३.३८ ॥

भोगा भंगुरवृत्तयो बहुविधास्तैरेव चायं भवस्तत्
कस्येह कृते परिभ्रमत रे लोकाः कृतं चेष्टतैः ।
आशापाशशतापशांतिविशदं चेतःसमाधीयतां
कामोत्पत्तिवशात्स्वधामनि यदि श्रद्देयम् अस्मद्वचः ॥ ३.३९ ॥

सखे धन्याः केचित्त्रुटितभवबंधव्यतिकरा
वनांते चित्तांतर्विषम् अविषयाशीत्विषगताः ।
शरच्चंद्रज्योत्स्नाधवलगगनाभोगसुभगां
नयंते ये रात्रिं सुकृतचयचिंतैकशरणाः ॥ ३.३९१ ॥

ब्रह्मेंद्रादिमरुद्गणांस्तृणकणान्यत्र स्थितो मन्यते
यत्स्वादाद्विरसा भवंति विभवास्त्रैलोक्यराज्यादयः ।
भोगः को‌உपि स एव एक परमो नित्योदितो जृंभते
भोः साधो क्षणभंगुरे तदितरे भोगे रतिं मा कृथाः ॥ ३.४० ॥

सा रम्या नगरी महान्स नृपतिः सामंतचक्रं च तत्
पार्श्वे तस्य च सा विदग्धपरिषत्ताश्चंद्रबिंबाननाः ।
उद्वृत्तः स राजपुत्रनिवहस्ते वंदिनस्ताः कथाः
सर्वं यस्य वशादगात्स्मृतिपथं कालाय तस्मै नमः ॥ ३.४१ ॥

यत्रानेकः क्वचिदपि गृहे तत्र तिष्ठत्यथैको
यत्राप्येकस्तदनु बहवस्तत्र नैको‌உपि चांते ।
इत्थं नयौ रजनिदिवसौ लोलयंद्वाविवाक्षौ
कालः कल्यो भुवनफलके क्रडति प्राणिशारैः ॥ ३.४२ ॥

आदित्यस्य गतागतैरहरहः संक्षीयते जीवितं
व्यापारैर्बहुकार्यभारगुरुभिः कालो‌உपि न ज्ञायते ।
दृष्ट्वा जन्मजराविपत्तिमरणं त्रासश्च नोत्पद्यते
पीत्वा मोहमयीं प्रमादमदिराम् उन्मत्तभूतं जगथ् ॥ ३.४३ ॥

रात्रिः सैव पुनः स एव दिवसो मत्वा मुधा जंतवो
धावंत्युद्यमिनस्तथैव निभृतप्रारब्धतत्तत्क्रियाः ।
व्यापारैः पुनर्‌उक्तभूतविषयैरित्थं विधेनामुना
संसारेण कदर्थिता वयम् अहो मोहान्न लज्जामहे ॥ ३.४४ ॥

न ध्यानं पदम् ईश्वरस्य विधिवत्संसारविच्छित्तये
स्वर्गद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मो‌உपि नोपार्जितः ।
नारीपीनपयोधरोरुयुगलं स्वप्ने‌உपि नालिंगितं
मातुः केवलम् एव यौवनवनच्छेदे कुठारा वयम् ॥ ३.४५ ॥

नाभ्यस्ता प्रतिवादिवृंददमनी विद्या विनीतोचिता
खड्गाग्रैः करिकुंभपीठदलनैर्नाकं न नीतं यशः ।
कांताक्ॐ‌अलपल्लवाधररसः पीतो न चंद्रोदये
तारुण्यं गतम् एव निष्फलम् अहो शून्यालये दीपवथ् ॥ ३.४६ ॥

विद्या नाधिगता कलंकरहिता वित्तं च नोपार्जितं
शुश्रूषापि समाहितेन मनसा पित्रोर्न संपादिता ।
आलोलायतलोचनाः प्रियतमाः स्वप्ने‌உपि नालिंगिताः
कालो‌உयं परपिंडलोलुपतया काकैरिव प्रेर्यते ॥ ३.४७ ॥

वयं येभ्यो जाताश्चिरपरिगता एव खलु ते
समं यैः संवृद्धाः स्मृतिविषयतां ते‌உपि गमिताः ।
इदानीम् एते स्मः प्रतिदिवसम् आसन्नपतना
गतास्तुल्यावस्थां सिकतिलनदीतीरतरुभिः ॥ ३.४८ ॥

आयुर्वर्षशतं न्णां परिमितं रात्रौ तद्‌अर्धं गतं
तस्यार्धस्य परस्य चार्धम् अपरं बालत्ववृद्धत्वयोः ।
शेषं व्याधिवियोगदुःखसहितं सेवादिभिर्नीयते
जीवे वारितरंगचंचलतरे सौख्यं कुतः प्राणिनाम् ॥ ३.४९ ॥

क्षणं बालो भूत्वा क्षणं पै युवा कामरसिकः
क्षणं वित्तैर्हीनः क्षणम् अपि च संपूर्णविभवः ।
जराजीर्णैरंगैर्नट इव बलीमंडिततनूर्
नरः संसारांते विशति यमधानीयवनिकाम् ॥ ३.५० ॥

त्वं राजा वयम् अप्युपासितगुरुप्रज्ञाभिमानोन्नताः
ख्यातस्त्वं विभवैर्यशांसि कवयो दिक्षु प्रतन्वंति नः ।
इत्थं मानधनातिदूरम् उभयोरप्यावयोरंतरं
यद्यस्मासु पराङ्मुखो‌உसि वयम् अप्येकांततो निःस्पृहा ॥ ३.५१ ॥

अर्थानाम् ईशिषे त्वं वयम् अपि च गिराम् ईश्महे यावदर्थं
शूरस्त्वं वादिदर्पव्युपशमनविधावक्षयं पाटवं नः ।
सेवंते त्वां धनाढ्या मतिमलहतयेमाम् अपि श्रोतुकामामय्य्
अप्यास्था न ते चेत्त्वयि मम नितराम् एव राजन्ननास्था ॥ ३.५२ ॥

वयम् इह परितुष्टा वल्कलैस्त्वं दुकूलैः
सम इह परितोषो निर्विशेषो विशेषः ।
स तु भवतु दरिद्रो यस्य तृष्णा विशाला
मनसि च परितुष्टे को‌உर्थवान्को दरिद्रः ॥ ३.५३ ॥

फलम् अलम् अशनाय स्वादु पानाय तोयं
क्षितिरपि शयनार्थं वाससे वल्कलं च ।
नवघनमधुपानभ्रांतसर्वेंद्रियाणामविनयम्
अनुमंतुं नोत्सहे दुर्जनानाम् ॥ ३.५४ ॥

अश्नीमहि वयं भिक्षाम् आशावासो वसीमहि ।
शयीमहि महीपृष्ठे कुर्वीमहि किम् ईश्वरैः ॥ ३.५५ ॥

न नटा ना विटा न गायका न च सभ्येतरवादचुंचवः ।
नृपम् ईक्षितुम् अत्र के वयं स्तनभारानमिता न योषितः ॥ ३.५६ ॥

विपुलहृदयैरीशैरेतज्जगज्जनितं पुरा
विधृतम् अपरैर्दत्तं चान्यैर्विजित्य तृणं यथा ।
इह हि भुवनान्यन्यैर्धीराश्चतुर्दश भुंजते
कतिपयपुरस्वाम्ये पुंसां क एष मदज्वरः ॥ ३.५७ ॥

अभुक्तायां यस्यां क्षणम् अपि न यातं नृपशतैर्
धुवस्तस्या लाभे क इव बहुमानः क्षितिभृताम् ।
तद्‌अंशस्याप्यंशे तद्‌अवयलेशे‌உपि पतयो
विषादे कर्तव्ये विदधति जडाः प्रत्युत मुदम् ॥ ३.५८ ॥

मृत्पिंडो जलरेखया बलयतिः सर्वो‌உप्ययं नन्वणुः
स्वांशीकृत्य स एव संगरशतै राज्ञां गणा भुंजते ।
ये दद्युर्ददतो‌உथवा किम् अपरं क्षुद्रा दरिद्रं भृशं
धिग्धिक्तान्पुरुषाधमांधनकणान्वाञ्छंति तेभ्यो‌உपि ये ॥ ३.५९ ॥

स जातः को‌உप्यासीन्मदनरिपुणा मूर्ध्नि धवलं
कपालं यस्योच्चैर्विनिहितम् अलंकारविधये ।
नृभिः प्राणत्राणप्रवणमतिभिः कैश्चिदधुना
नमद्भिः कः पुंसाम् अयम् अतुलदर्पज्वरभरः ॥ ३.६० ॥

परेषां चेतांसि प्रतिदिवसम् आराध्य बहुधा
प्रसादं किं नेतुं विशसि हृदय क्लेशकलितम् ।
प्रसन्ने त्वय्यंतःसवयमुदितचिंतामणिगणो
विविक्तः संकल्पः किम् अभिलषितं पुष्यति न ते ॥ ३.६१ ॥

सत्याम् एव त्रिलोकीसरिति हरशिरश्चुंबिनीवच्छटायां
सद्वृत्तिं कल्पयंत्यां बटविटपभवैर्वल्कलैः सत्फलैश्च ।
को‌உयं विद्वान्विपत्तिज्वरजनितरुजातीवदुःखासिकानां
वक्त्रं वीक्षेत दुःस्थे यदि हि न विभृयात्स्वे कुटुंबे‌உनुकंपाम् ॥ ३.६११ ॥

परिभ्रमसि किं मुधा क्वचन चित्त विश्राम्यतां
स्वयं भवति यद्यथा भवति तत्तथा नान्यथा ।
अतीतम् अननुस्मरन्नपि च भाव्यसंकल्पयन्नतर्कित
समागमानुभवामि भोगनाहम् ॥ ३.६२ ॥

एतस्माद्विरमेंद्रियार्थगहनादायासकादाश्रयश्रेयो
मार्गम् अशेषदुःखशमनव्यापारदक्षं क्षणात् ।
स्वात्मीभावम् उपैहि संत्यज निजां कल्लोललोलं गतिं
मा भूयो भज भंगुरां भवरतिं चेतः प्रसीदाधुना ॥ ३.६३ ॥

मोहं मार्जय ताम् उपार्जय रतिं चंद्रार्धचूडामणौ
चेतः स्वर्गतरंगिणीतटभुवाम् आसंगम् अंगीकुरु ।
को वा वीचिषु बुद्बुदेषु च तडिल्लेखासु च श्रीषु च
ज्वालाग्रेषु च पन्नगेषु सरिद्वेगेषु च चप्रत्ययः ॥ ३.६४ ॥

चेतश्चिंतय मा रमां सकृदिमाम् अस्थायिनीम् आस्थया
भूपालभ्रुकुटीकुटीविहरणव्यापारपण्यांगनाम् ।
कंथाकंचुकिनः प्रविश्य भवनद्वाराणि वाराणसीरथ्या
पंक्तिषु पाणिपात्रपतितां भिक्षाम् अपेक्षामहे ॥ ३.६५ ॥

अग्रे गीतं सरसकवयः पार्श्वयोर्दाक्षिणात्याः
पश्चाल्लीलावलयरणितं चामरग्राहिणीनाम् ।
यद्यस्त्येवं कुरु भवरसास्वादने लंपटत्वं
नो चेच्चेतः प्रविश सहसा निर्विकल्पे समाधौ ॥ ३.६६ ॥

प्राप्ताः श्रियः सकलकामदुधास्ततः किं
न्यस्तं पदं शिरसि विद्विषतां ततः किम् ।
संपादिताः प्रणयिनो विभवैस्ततः किं
कल्पं स्थितास्तनुभृतां तनवस्ततः किम् ॥ ३.६७ ॥

भक्तिर्भवे मरणजन्मभयं हृदिस्थं
स्नेहो न बंधुषु न मन्मथजा विकाराः ।
संसर्ज दोषरहिता विजया वनांता
वैराग्यम् अस्ति किम् इतः परमर्थनीयम् ॥ ३.६८ ॥

तस्मादनंतम् अजरं परमं विकासि
तद्ब्रह्म चिंतय किम् एभिरसद्विकल्पैः ।
यस्यानुषंगिण इमे भुवनाधिपत्यभोगादयः
कृपणलोकमता भवंति ॥ ३.६९ ॥

पातालम् आविशसि यासि नभो विलंघ्य
दिङ्मंडलं भ्रमसि मानस चापलेन ।
भ्रांत्यापि जातु विमलं कथम् आत्मनीनं
न ब्रह्म संसरसि विर्वृतिमम् एषि येन ॥ ३.७० ॥

किं वेदैः स्मृतिभिः पुराणपठनैः शास्त्रैर्महाविस्तरैः
स्वर्गग्रामकुटीनिवासफलदैः कर्मक्रियाविभ्रमैः ।
मुक्त्वैकं भवदुःखभाररचनाविध्वंसकालानलं
स्वात्मानंदपदप्रवेशकलनं शेसैर्वाणिग्वृत्तिभिः ॥ ३.७१ ॥

नायं ते समयो रहस्यम् अधुना निद्राति नाथो यदि
स्थित्वा द्रक्ष्यति कुप्यति प्रभुरिति द्वारेषु येषां वचः ।
चेतस्तानपहाय याहि भवनं देवस्य विश्वेशितुर्
निर्दौवारिकनिर्दयोक्त्य्‌अपरुषं निःस्ॐ‌अशर्मप्रदम् ॥ ३.७११ ॥

यतो मेरुः श्रीमान्निपतति युगांताग्निवलितः
समुद्राः शुष्यंति प्रचुरमकरग्राहनिलयाः ।
धरा गच्छत्यंतं धरणिधरपादैरपि धृता
शरीरे का वार्ता करिकलभकर्णाग्रचपले ॥ ३.७२ ॥

गात्रं संकुचितं गतिर्विगलिता भ्रष्टा च दंतावलिर्
दृष्टिर्नक्ष्यति वर्धते वधिरता वक्त्रं च लालायते ।
वाक्यं नाद्रियते च बांधवजनो भार्या न शुश्रूषते
हा कष्टं पुरुषस्य जीर्णवयसः पुत्रो‌உप्यमित्रायते ॥ ३.७३ ॥

वर्णं सितं शिरसि वीक्ष्य शिरोरुहाणां
स्थानं जरापरिभवस्य तदा पुमांसम् ।
आरोपितांस्थिशतकं परिहृत्य यांति
चंडालकूपम् इव दूरतरं तरुण्यः ॥ ३.७४ ॥

यावत्स्वस्थम् इदं शरीरम् अरुजं यावच्च दूरे जरा
यावच्चेंद्रियशक्तिरप्रतिहता यावत्क्षयो नायुषः ।
आत्मश्रेयसि तावदेव विदुषा कार्यः प्रयत्नो महान्
संदीप्ते भवने तु कूपखननं प्रत्युद्यमः कीदृशः ॥ ३.७५ ॥

तपस्यंतः संतः किम् अधिनिवसामः सुरनदीं
गुणोदारांदारानुत परिचरामः सविनयम् ।
पिबामः शास्त्रौघानुतविविधकाव्यामृतरसान्
न विद्मः किं कुर्मः कतिपयनिमेषायुषि जने ॥ ३.७६ ॥

दुराराध्याश्चामी तुरगचलचित्ताः क्षितिभुजो
वयं तु स्थूलेच्छाः सुमहति फले बद्धमनसः ।
जरा देहं मृत्युर्हरति दयितं जीवितम् इदं
सखे नान्यच्छ्रेयो जगति विदुषे‌உन्यत्र तपसः ॥ ३.७७ ॥

माने म्लायिनि खंडिते च वसुनि व्यर्थे प्रयाते‌உर्थिनि
क्षीणे बंधुजने गते परिजने नष्टे शनैर्यौवने ।
युक्तं केवलम् एतदेव सुधियां यज्जह्नुकन्यापयःपूताग्राव
गिरींद्रकंदरतटीकुंजे निवासः क्वचिथ् ॥ ३.७८ ॥

रम्याश्चंद्रमरीचयस्तृणवती रम्या वनांतस्थली
रम्यं साधुसमागमागतसुखं काव्येषु रम्याः कथाः ।
कोपोपाहितबाष्पबिंदुतरलं रम्यं प्रियाया मुखं
सर्वं रम्यम् अनित्यताम् उपगते चित्ते न किंचित्पुनः ॥ ३.७९ ॥

रम्यं हर्म्यतलं न किं वसतये श्रव्यं न गेयादिकं
किं वा प्राणसमासमागमसुखं नैवाधिकप्रीतये ।
किंतु भ्रांतपतंगक्षपवनव्यालोलदीपांकुरच्छाया
चंचलम् आकलय्य सकलं संतो वनांतं गताः ॥ ३.८० ॥

आ संसारात्त्रिभुवनम् इदं चिन्वतां तात्तादृङ्नैवास्माकं
नयनपदवीं श्रोत्रमार्गं गतो वा ।
यो‌உयं धत्ते विषयकरिणो गाढगूढाभिमानक्षीवस्यांतः
करणकरिणः संयमालानलीलाम् ॥ ३.८१ ॥

यदेतत्स्वच्छंदं विहरणम् अकार्पण्यम् अशनं
सहार्यैः संवासः श्रुतम् उपशमैकव्रतफलम् ।
मनो मंदस्पंदं बहिरपि चिरस्यापि विमृशन्न
जाने कस्यैषा परिणतिरुदारस्य तपसः ॥ ३.८२ ॥

जीर्णा एव मनोरथाश्च हृदये यातं च तद्यौवनं
हंतांगेषु गुणाश्बंध्यफलतां याता गुणज्ञैर्विना ।
किं युक्तं सहसाभ्युपैति बलवान्कालः कृतांतो‌உक्षमी
हा ज्ञातं मदनांतकांघ्रियुगलं मुक्त्वास्ति नान्यो गतिः ॥ ३.८३ ॥

महेश्वरे वा जगताम् अधीश्वरे
जनार्दने वा जगद्‌अंतरात्मनि ।
न वस्तुभेदप्रतिपत्तिरस्ति मे
तथापि भक्तिस्तरुणेंदुशेखरे ॥ ३.८४ ॥

स्फुरत्स्फारज्योत्स्नाधवलिततले क्वापि पुलिने
सुखासीनाः शांतध्वंतिसु रजनीषु द्युसरितः ।
भवाभोगोद्विग्नाः शिव शिव शिवेत्युच्चवचसः
कदा यास्यामो‌உतर्गतबहुलबाष्पाकुलदशाम् ॥ ३.८५ ॥

महादेवो देवः सरिदपि च सैषा सुरसरिद्गुहा
एवागारं वसनम् अपि ता एव हरितः ।
सुहृदा कालो‌உयं व्रतम् इदम् अदैन्यव्रतम् इदं
कियद्वा वक्ष्यामो वटविटप एवास्तु दयिता ॥ ३. ॥

वितीर्णे सर्वस्वे तरुणकरुणापूर्णहृदयाः
स्मरंतः संसारे विगुणपरिणामां विधिगतिम् ।
वयं पुण्यारण्ये परिणतशरच्चंद्रकिरणास्
त्रियामा नेस्यामो हरचरणचिंतैकशरणाः ॥ ३.८६ ॥

कदा वाराणस्याम् अमरतटिनीरोधसि वसन्
वसानः कौपीनं शिरसि निदधानो‌உंजलिपुटम् ।
अये गौरीनाथ त्रिपुरहर शंभो त्रिनयन
प्रसीदेत्याक्रोशन्निमिषम् इव नेष्यामि दिवसान् ॥ ३.८७ ॥

उद्यानेषु विचित्रभोजनविधिस्तीव्रातितीव्रं तपः
कौपीनावरणं सुवस्त्रम् अमितं भिक्षाटनं मंडनम् ।
आसन्नं मरणं च मंगलसमं यस्यां समुत्पद्यते
तां काशीं परिहृत्य हंत विबुधैरन्यत्र किं स्थीयते ॥ ३. ॥

स्नात्वा गांगैः पयोभिः शुचिकुसुमफलैरर्चयित्वा विभो त्वा
ध्येये ध्यानं निवेश्य क्षितिधरकुहरग्रावपर्यंकमूले ।
आत्मारामः फलाशी गुरुवचनरतस्त्वत्प्रसादात्स्मरारे
दुःखं मोक्ष्ये कदाहं समकरचरणे पुंसि सेवासमुत्थम् ॥ ३.८८ ॥

एकाकी निःस्पृहः शांतः पाणिपात्रो दिगंबरः ।
कदा शंभो भविष्यामि कर्मनिर्मूलनक्षमः ॥ ३.८९ ॥

पाणिं पात्रयतां निसर्गशुचिना भैक्षेण संतुष्यतां
यत्र क्वापि निषीदतां बहुतृणं विश्वं मुहुः पश्यताम् ।
अत्यागे‌உपि तनोरखंडपरमानंदावबोधस्पृशा
मध्वा को‌உपि शिवप्रसादसुलभः संपत्स्यते योगिनाम् ॥ ३.९० ॥

कौपीनं शतखंडजर्जरतरं कंथा पुनस्तादृशी
नैश्चिंत्यं निरपेक्षभैक्ष्यम् अशनं निद्रा श्मशाने वने ।
स्वातंत्र्येण निरंकुशं विहरणं स्वांतं प्रशांतं सदा
स्थैर्यं योगमहोत्सवे‌உपि च यदि त्रैलोक्यराज्येन किम् ॥ ३.९१ ॥

ब्रह्मांडं मंडलीमात्रं किं लोभाय मनस्विनः ।
शफरीस्फुर्तेनाब्धिः क्षुब्धो न खलु जायते ॥ ३.९२ ॥

मातर्लक्ष्मि भजस्व कंचिदपरं मत्कांक्षिणी मा स्म भूर्
भोगेषु स्पृहयालवस्तव वशे का निःस्पृहाणाम् असि ।
सद्यः स्यूतपलाशपत्रपुटिकापात्रैः पवित्रीकृतैर्
भिक्षावस्तुभिरेव संप्रति वयं वृत्तिं समीहामहे ॥ ३.९३ ॥

महाशय्या पृथ्वी विपुलम् उपधानं भुजलतां
वितानं चाकाशं व्यजनम् अनुकूलो‌உयम् अनिलः ।
शरच्चंद्रो दीपो विरतिवनितासंगमुदितः
सुखी शांतः शेते मुनिरतनुभूतिर्नृप इव ॥ ३.९४ ॥

भिक्षासी जनमध्यसंगरहितः स्वायत्तचेष्टः सदा
हानादानविरक्तमार्गनिरतः कश्चित्तपस्वी स्थितः ।
रथ्याकीर्णविशीर्णजीर्णवसनः संप्राप्तकंथासनो
निर्मानो निरहंकृतिः शमसुखाभोगैकबद्धस्पृहः ॥ ३.९५ ॥

चंडालः किम् अयं द्विजातिरथवा शूद्रो‌உथ किं तापसः
किं वा तत्त्वविवेकपेशलमतिर्योगीश्वरः को‌உपि किम् ।
इत्युत्पन्नविकल्पजल्पमुखरैराभाष्यमाणा जनैर्
न क्रुद्धाः पथि नैव तुष्टमनसो यांति स्वयं योगिनः ॥ ३.९६ ॥

हिंसाशून्यम् अयत्नलभ्यम् अशनं धात्रा मरुत्कल्पितं
व्यालानं पशवस्तृणांकुरभुजस्तुष्टाः स्थलीशायिनः ।
संसारार्णवलंघनक्षमधियां वृत्तिः कृता सा नृणां
ताम् अन्वेषयतां प्रयांति सततं सर्वं समाप्तिं गुणाः ॥ ३.९७ ॥

गंगातीरे हिमगिरिशिलाबद्धपद्मासनस्य
ब्रह्मध्यानाभ्यसनविधिना योगनिद्रां गतस्य ।
किं तैर्भाव्यं मम सुदिवसैर्यत्र ते निर्विशंकाः
कंडूयंते जरठहरिणाः स्वांगम् अंगे मदीये ॥ ३.९८ ॥

जीर्णाः कंथा ततः किं सितम् अमलपटं पट्टसूत्रं ततः किं
एका भार्या ततः किं हयकरिसुगणैरावृतो वा ततः किम् ।
भक्तं भुक्तं ततः किं कदशनम् अथवा वासरांते ततः किं
व्यक्तज्योतिर्न वांतर्मथितभवभयं वैभवं वा ततः किम् ॥ ३. ॥

पाणिः पात्रं पवित्रं भ्रमणपरिगतं भैक्ष्यम् अक्षय्यम् अन्नं
विस्तीर्णं वस्त्रम् आशादशकम् अचपलं तल्पम् अस्वल्पम् उर्वीम् ।
येषां निःसंगतांगीकरणपरिणतस्वांतसंतोषिणस्ते
धन्याः संन्यस्तदैन्यव्यतिकरनिकराः कर्म निर्मूलयंति ॥ ३.९९ ॥

त्रैलोक्याधिपतित्वम् एव विरसं यस्मिन्महाशासने
तल्लब्ध्वासनवस्त्रमानघटने भोगे रतिं मा कृथाः ।
भोगः को‌உपि स एक एव परमो नित्योदिता जृंभने
यत्स्वादाद्विरसा भवंति विसयास्त्रैलोक्यराज्यादयः ॥ ३.९९१ ॥

मातर्मेदिनि तात मारुति सखे तेजः सुबंधो जल
भ्रातर्व्य्ॐ‌अ निबद्ध एष भवताम् अंत्यः प्रणामांजलिः ।
युष्मत्संगवशोपजातसुकृतस्फारस्फुरन्निर्मलज्ञानापास्त
समस्तमोहमहिमा लीने परब्रह्मणि ॥ ३.१०० ॥

शय्या शैलशिलागृहं गिरिगुहा वस्त्रं तरुणां त्वचः
सारंगाः सुहृदो ननु क्षितिरुहां वृत्तिः फलैः क्ॐ‌अलैः ।
येसां निर्झरम् अंबुपानम् उचितं रत्यै तु विद्यांगना
मन्ये ते परमेश्वराः शिरसि यरि बद्धो न सेवांजलिः ॥ ३.१००१ ॥

धैर्यं यस्य पिता क्षमा च जननी शांतिश्चिरं गेहिनी
सत्यं मित्रम् इदं दया च भगिनी भ्राता मनःसंयमः ।
शय्या भूमितलं दिशो‌உपि वसनं ज्ञानामृतं भोजनं
ह्येते यस्य कुटुंबिनो वद सखे कस्माद्भयं योगिनः ॥ ३.१००२ ॥

अहो वा हारे वा बलवति रिपौ वा सुहृदि वा
मणौ वा लोष्ठे वा कुसुमशयने वा दृषदि वा ।
तृणे वा स्त्रैणे वा मम समदृशो यांति दिवसाः
क्वचित्पुण्यारण्ये शिव शिव शिवेति प्रलपतः ॥ ३.१००३ ॥

Media

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Media

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

Audio:

Coming soon…
If you have audio/video available for this stotram, please contribute via http://vignanam.org/contribute.htm or by email to sri@vignanam.org

E-Books

Kindle Format (Right click to download the file(s)):

EPUB Format, to use with iPad, iPhone, Nook and most other devices:
(Right click to download the file(s))

ShuddhaKannada

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – ShuddhaKannada

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in ಶುದ್ಧ ಕನ್ನಡ. View this in ಸರಳ ಕನ್ನಡ, with simplified anuswaras for easy reading.
 

ರಚನ: ಭರ್ತೃಹರಿ

ಚೂಡೋತ್ತಂಸಿತಚನ್ದ್ರಚಾರುಕಲಿಕಾಚಞ್ಚಚ್ಛಿಖಾಭಾಸ್ವರೋ
ಲೀಲಾದಗ್ಧವಿಲೋಲಕಾಮಶಲಭಃ ಶ್ರೇಯೋದಶಾಗ್ರೇ ಸ್ಫುರನ್ |
ಅನ್ತಃಸ್ಫೂರ್ಜದ್‌ಅಪಾರಮೋಹತಿಮಿರಪ್ರಾಗ್ಭಾರಮ್ ಉಚ್ಚಾಟಯನ್
ಶ್ವೇತಃಸದ್ಮನಿ ಯೋಗಿನಾಂ ವಿಜಯತೇ ಙ್ಞಾನಪ್ರದೀಪೋ ಹರಃ || ೩.೧ ||

ಭ್ರಾನ್ತಂ ದೇಶಮ್ ಅನೇಕದುರ್ಗವಿಷಮಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಫಲಂ
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಕುಲಾಭಿಮಾನಮ್ ಉಚಿತಂ ಸೇವಾ ಕೃತಾ ನಿಷ್ಫಲಾ |
ಭುಕ್ತಂ ಮಾನವಿವರ್ಜಿತಂ ಪರಗೃಹೇಷ್ವಾಶಙ್ಕಯಾ ಕಾಕವತ್
ತೃಷ್ಣೇ ಜೃಮ್ಭಸಿ ಪಾಪಕರ್ಮಪಿಶುನೇ ನಾದ್ಯಾಪಿ ಸನ್ತುಷ್ಯಸಿ || ೩.೨ ||

ಉತ್ಖಾತಂ ನಿಧಿಶಙ್ಕಯಾ ಕ್ಷಿತಿತಲಂ ಧ್ಮಾತಾ ಗಿರೇರ್ಧಾತವೋ
ನಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಸರಿತಾಂ ಪತಿರ್ನೃಪತಯೋ ಯತ್ನೇನ ಸನ್ತೋಷಿತಾಃ |
ಮನ್ತ್ರಾರಾಧನತತ್ಪರೇಣ ಮನಸಾ ನೀತಾಃ ಶ್ಮಶಾನೇ ನಿಶಾಃ
ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಕಾಣವರಾಟಕೋ‌உಪಿ ನ ಮಯಾ ತೃಷ್ಣೇ ಸಕಾಮಾ ಭವ || ೩.೩ ||

ಖಲಾಲಾಪಾಃ ಸೌಢಾಃ ಕಥಮ್ ಅಪಿ ತದ್‌ಆರಾಧನಪರೈರ್ನಿಗೃಹ್ಯಾನ್ತರ್
ಬಾಷ್ಪಂ ಹಸಿತಮ್ ಅಪಿ ಶೂನ್ಯೇನ ಮನಸಾ |
ಕೃತೋ ವಿತ್ತಸ್ತಮ್ಭಪ್ರತಿಹತಧಿಯಾಮ್ ಅಞ್ಜಲಿರಪಿ
ತ್ವಮ್ ಆಶೇ ಮೋಘಾಶೇ ಕಿಮ ಅಪರಮ್ ಅತೋ ನರ್ತಯಸಿ ಮಾಮ್ || ೩.೪ ||

ಅಮೀಷಾಂ ಪ್ರಾಣಾನಾಂ ತುಲಿತವಿಸಿನೀಪತ್ರಪಯಸಾಂ
ಕೃತೇ ಕಿಂ ನಾಸ್ಮಾಭಿರ್ವಿಗಲಿತವಿವೇಕೈರ್ವ್ಯವಸಿತಮ್ |
ಯದ್‌ಆಢ್ಯಾನಾಮ್ ಅಗ್ರೇ ದ್ರವಿಣಮದನಿಃಸಂಙ್ಞಮನಸಾಂ
ಕೃತಂ ಮಾವವ್ರೀಡೈರ್ನಿಜಗುಣಕಥಾಪಾತಕಮ್ ಅಪಿ || ೩.೫ ||

ಕ್ಷಾನ್ತಂ ನ ಕ್ಷಮಯಾ ಗೃಹೋಚಿತಸುಖಂ ತ್ಯಕ್ತಂ ನ ಸನ್ತೋಷತಃ
ಸೋಢೋ ದುಃಸಹಶೀತತಾಪಪವನಕ್ಲೇಶೋ ನ ತಪ್ತಂ ತಪಃ |
ಧ್ಯಾತಂ ವಿತ್ತಮ್ ಅಹರ್ನಿಶಂ ನಿತ್ಯಮಿತಪ್ರಾಣೈರ್ನ ಶಮ್ಭೋಃ ಪದಂ
ತತ್ತತ್ಕರ್ಮ ಕೃತಂ ಯದೇವ ಮುನಿಭಿಸ್ತೈಸ್ತೈಃ ಫಲೈರ್ವಞ್ಚಿತಾಃ || ೩.೬ ||

ಭೋಗಾ ನ ಭುಕ್ತಾ ವಯಮ್ ಏವ ಭುಕ್ತಾಸ್
ತಪೋ ನ ತಪ್ತಂ ವಯಮ್ ಏವ ತಪ್ತಾಃ |
ಕಾಲೋ ನ ಯಾತೋ ವಯಮ್ ಏವ ಯಾತಾಸ್ತೃಷ್ಣಾ
ನ ಜೀರ್ಣಾ ವಯಮ್ ಏವ ಜೀರ್ಣಾಃ || ೩.೭ ||

ಬಲಿಭಿರ್ಮುಖಮ್ ಆಕ್ರಾನ್ತಂ ಪಲಿತೇನಾಙ್ಕಿತಂ ಶಿರಃ |
ಗಾತ್ರಾಣಿ ಶಿಥಿಲಾಯನ್ತೇ ತೃಷ್ಣೈಕಾ ತರುಣಾಯತೇ || ೩.೮ ||

ವಿವೇಕವ್ಯಾಕೋಶೇ ವಿದಧತಿ ಸಮೇ ಶಾಮ್ಯತಿ ತೃಷಾ
ಪರಿಷ್ವಙ್ಗೇ ತುಙ್ಗೇ ಪ್ರಸರತಿತರಾಂ ಸಾ ಪರಿಣತಾ |
ಜರಾಜೀರ್ಣೈಶ್ವರ್ಯಗ್ರಸನಗಹನಾಕ್ಷೇಪಕೃಪಣಸ್ತೃಷಾಪಾತ್ರಂ
ಯಸ್ಯಾಂ ಭವತಿ ಮರುತಾಮ್ ಅಪ್ಯಧಿಪತಿಃ || ೩.೮೧ ||

ನಿವೃತ್ತಾ ಭೋಗೇಚ್ಛಾ ಪುರುಷಬಹುಮಾನೋ‌உಪಿ ಗಲಿತಃ
ಸಮಾನಾಃ ಸ್ವರ್ಯಾತಾಃ ಸಪದಿ ಸುಹೃದೋ ಜೀವಿತಸಮಾಃ |
ಶನೈರ್ಯಷ್ಟ್ಯುತ್ಥಾನಂ ಘನತಿಮಿರರುದ್ಧೇ ಚ ನಯನೇ
ಅಹೋ ಮೂಢಃ ಕಾಯಸ್ತದಪಿ ಮರಣಾಪಾಯಚಕಿತಃ || ೩.೯ ||

ಆಶಾ ನಾಮ ನದೀ ಮನೋರಥಜಲಾ ತೃಷ್ಣಾತರಙ್ಗಾಕುಲಾ
ರಾಗಗ್ರಾಹವತೀ ವಿತರ್ಕವಿಹಗಾ ಧೈರ್ಯದ್ರುಮಧ್ವಂಸಿನೀ |
ಮೋಹಾವರ್ತಸುದುಸ್ತರಾತಿಗಹನಾ ಪ್ರೋತ್ತುಙ್ಗಚಿನ್ತಾತಟೀ
ತಸ್ಯಾಃ ಪರಗತಾ ವಿಶುದ್ಧಮ್ ಅಲಸೋ ನನ್ದನ್ತಿ ಯೋಗೀಶ್ವರಾಃ || ೩.೧೦ ||

ನ ಸಂಸಾರೋತ್ಪನ್ನಂ ಚರಿತಮ್ ಅನುಪಶ್ಯಾಮಿ ಕುಶಲಂ
ವಿಪಾಕಃ ಪುಣ್ಯಾನಾಂ ಜನಯತಿ ಭಯಂ ಮೇ ವಿಮೃಶತಃ |
ಮಹದ್ಭಿಃ ಪುಣ್ಯೌಘೈಶ್ಚಿರಪರಿಗೃಹೀತಾಶ್ಚ ವಿಷಯಾ
ಮಹಾನ್ತೋ ಜಾಯನ್ತೇ ವ್ಯಸನಮ್ ಇವ ದಾತುಂ ವಿಷಯಿಣಾಮ್ || ೩.೧೧ ||

ಅವಶ್ಯಂ ಯಾತಾರಶ್ಚಿರತರಮ್ ಉಷಿತ್ವಾಪಿ ವಿಷಯಾ
ವಿಯೋಗೇ ಕೋ ಭೇದಸ್ತ್ಯಜತಿ ನ ಜನೋ ಯತ್ಸ್ವಯಮ್ ಅಮೂನ್ |
ವ್ರಜನ್ತಃ ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಾದತುಲಪರಿತಾಪಾಯ ಮನಸಃ
ಸ್ವಯಂ ತ್ಯಕ್ತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಶಮಸುಖಮ್ ಅನನ್ತಂ ವಿದಧತಿ || ೩.೧೨ ||

ಬ್ರಹ್ಮಙ್ಞಾನವಿವೇಕನಿರ್ಮಲಧಿಯಃ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯಹೋ ದುಷ್ಕರಂ
ಯನ್ಮುಞ್ಚನ್ತ್ಯುಪಭೋಗಭಾಞ್ಜ್ಯಪಿ ಧನಾನ್ಯೇಕಾನ್ತತೋ ನಿಃಸ್ಪೃಹಾಃ |
ಸಮ್ಪ್ರಾತಾನ್ನ ಪುರಾ ನ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ನ ಚ ಪ್ರಾಪ್ತೌ ದೃಢಪ್ರತ್ಯಯಾನ್
ವಾಞ್ಛಾಮಾತ್ರಪರಿಗ್ರಹಾನಪಿ ಪರಂ ತ್ಯಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ತಾ ವಯಮ್ || ೩.೧೩ ||

ಧನ್ಯಾನಾಂ ಗಿರಿಕನ್ದರೇಷು ವಸತಾಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಂ ಧ್ಯಾಯತಾಮಾನನ್ದಾಶ್ರು
ಜಲಂ ಪಿಬನ್ತಿ ಶಕುನಾ ನಿಃಶಙ್ಕಮ್ ಅಙ್ಕೇಶಯಾಃ |
ಅಸ್ಮಾಕಂ ತು ಮನೋರಥೋಪರಚಿತಪ್ರಾಸಾದವಾಪೀತಟಕ್ರೀಡಾ
ಕಾನನಕೇಲಿಕೌತುಕಜುಷಾಮ್ ಆಯುಃ ಪರಂ ಕ್ಷೀಯತೇ || ೩.೧೪ ||

ಭಿಕ್ಷಾಶತಂ ತದಪಿ ನೀರಸಮ್ ಏಕಬಾರಂ
ಶಯ್ಯಾ ಚ ಭೂಃ ಪರಿಜನೋ ನಿಜದೇಹಮಾತ್ರಮ್ |
ವಸ್ತ್ರಂ ವಿಶೀರ್ಣಶತಖಣ್ಡಮಯೀ ಚ ಕನ್ಥಾ
ಹಾ ಹಾ ತಥಾಪಿ ವಿಷಯಾ ನ ಪರಿತ್ಯಜನ್ತಿ || ೩.೧೫ ||

ಸ್ತನೌ ಮಾಂಸಗ್ರನ್ಥೀ ಕನಕಕಲಶಾವಿತ್ಯುಪಮಿತೀ
ಮುಖಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಗಾರಂ ತದಪಿ ಚ ಶಶಾಙ್ಕೇನ ತುಲಿತಮ್ |
ಸ್ರವನ್ಮೂತ್ರಕ್ಲಿನ್ನಂ ಕರಿವರಶಿರಸ್ಪರ್ಧಿ ಜಘನಂ
ಮುಹುರ್ನಿನ್ದ್ಯಂ ರೂಪಂ ಕವಿಜನವಿಶೇಷೈರ್ಗುರುಕೃತಮ್ || ೩.೧೬ ||

ಏಕೋ ರಾಗಿಷು ರಾಜತೇ ಪ್ರಿಯತಮಾದೇಹಾರ್ಧಹಾರೀ ಹರೋ
ನೀರಾಗೇಷು ಜನೋ ವಿಮುಕ್ತಲಲನಾಸಙ್ಗೋ ನ ಯಸ್ಮಾತ್ಪರಃ |
ದುರ್ವಾರಸ್ಮರಬಾಣಪನ್ನಗವಿಷವ್ಯಾಬಿದ್ಧಮುಗ್ಧೋ ಜನಃ
ಶೇಷಃ ಕಾಮವಿಡಮ್ಬಿತಾನ್ನ ವಿಷಯಾನ್ಭೋಕ್ತುಂ ನ ಮೋಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮಃ || ೩.೧೭ ||

ಅಜಾನನ್ದಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಪತತು ಶಲಭಸ್ತೀವ್ರದಹನೇ
ಸ ಮೀನೋ‌உಪ್ಯಙ್ಞಾನಾದ್ಬಡಿಶಯುತಮ್ ಅಶ್ನಾತು ಪಿಶಿತಮ್ |
ವಿಜಾನನ್ತೋ‌உಪ್ಯೇತೇ ವಯಮ್ ಇಹ ವಿಯಜ್ಜಾಲಜಟಿಲಾನ್
ನ ಮುಞ್ಚಾಮಃ ಕಾನಾಮ್ ಅಹಹ ಗಹನೋ ಮೋಹಮಹಿಮಾ || ೩.೧೮ ||

ತೃಷಾ ಶುಷ್ಯತ್ಯಾಸ್ಯೇ ಪಿಬತಿ ಸಲಿಲಂ ಶೀತಮಧುರಂ
ಕ್ಷುಧಾರ್ತಃ ಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಕವಲಯತಿ ಮಾಂಸಾದಿಕಲಿತಮ್ |
ಪ್ರದೀಪ್ತೇ ಕಾಮಾಗ್ನೌ ಸುದೃಢತರಮ್ ಆಲಿಙ್ಗತಿ ವಧೂಂ
ಪ್ರತೀಕಾರಂ ವ್ಯಾಧಃ ಸುಖಮ್ ಇತಿ ವಿಪರ್ಯಸ್ಯತಿ ಜನಃ || ೩.೧೯ ||

ತುಙ್ಗಂ ವೇಶ್ಮ ಸುತಾಃ ಸತಾಮ್ ಅಭಿಮತಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಿಗಾಃ ಸಮ್ಪದಃ
ಕಲ್ಯಾಣೀ ದಯಿತಾ ವಯಶ್ಚ ನವಮ್ ಇತ್ಯಙ್ಞಾನಮೂಢೋ ಜನಃ |
ಮತ್ವಾ ವಿಶ್ವಮ್ ಅನಶ್ವರಂ ನಿವಿಶತೇ ಸಂಸಾರಕಾರಾಗೃಹೇ
ಸನ್ದೃಶ್ಯ ಕ್ಷಣಭಙ್ಗುರಂ ತದಖಿಲಂ ಧನ್ಯಸ್ತು ಸನ್ನ್ಯಸ್ಯತಿ || ೩.೨೦ ||

ದೀನಾ ದೀನಮುಖೈಃ ಸದೈವ ಶಿಶುಕೈರಾಕೃಷ್ಟಜೀರ್ಣಾಮ್ಬರಾ
ಕ್ರೋಶದ್ಭಿಃ ಕ್ಷುಧಿತೈರ್ನಿರನ್ನವಿಧುರಾ ದೃಶ್ಯಾ ನ ಚೇದ್ಗೇಹಿನೀ |
ಯಾಚ್ಞಾಭಙ್ಗಭಯೇನ ಗದ್ಗದಗಲತ್ರುಟ್ಯದ್ವಿಲೀನಾಕ್ಷರಂ
ಕೋ ದೇಹೀತಿ ವದೇತ್ಸ್ವದಗ್ಧಜಠರಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಮನಸ್ವೀ ಪುಮಾನ್ || ೩.೨೧ ||

ಅಭಿಮತಮಹಾಮಾನಗ್ರನ್ಥಿಪ್ರಭೇದಪಟೀಯಸೀ
ಗುರುತರಗುಣಗ್ರಾಮಾಭೋಜಸ್ಫುಟೋಜ್ಜ್ವಲಚನ್ದ್ರಿಕಾ |
ವಿಪುಲವಿಲಲ್ಲಜ್ಜಾವಲ್ಲೀವಿತಾನಕುಠಾರಿಕಾ
ಜಠರಪಿಠರೀ ದುಸ್ಪುರೇಯಂ ಕರೋತಿ ವಿಡಮ್ಬನಮ್ || ೩.೨೨ ||

ಪುಣ್ಯೇ ಗ್ರಾಮೇ ವನೇ ವಾ ಮಹತಿ ಸಿತಪಟಚ್ಛನ್ನಪಾಲೀ ಕಪಾಲಿಂ
ಹ್ಯಾದಾಯ ನ್ಯಾಯಗರ್ಭದ್ವಿಜಹುತಹುತಭುಗ್ಧೂಮಧೂಮ್ರೋಪಕಣ್ಠೇ |
ದ್ವಾರಂ ದ್ವಾರಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ವರಮ್ ಉದರದರೀಪೂರಣಾಯ ಕ್ಷುಧಾರ್ತೋ
ಮಾನೀ ಪ್ರಾಣೈಃ ಸನಾಥೋ ನ ಪುನರನುದಿನಂ ತುಲ್ಯಕುಲ್ಯೇಸು ದೀನಃ || ೩.೨೩ ||

ಗಙ್ಗಾತರಙ್ಗಕಣಶೀಕರಶೀತಲಾನಿ
ವಿದ್ಯಾಧರಾಧ್ಯುಷಿತಚಾರುಶಿಲಾತಲಾನಿ |
ಸ್ಥಾನಾನಿ ಕಿಂ ಹಿಮವತಃ ಪ್ರಲಯಂ ಗತಾನಿ
ಯತ್ಸಾವಮಾನಪರಪಿಣ್ಡರತಾ ಮನುಷ್ಯಾಃ || ೩.೨೪ ||

ಕಿಂ ಕನ್ದಾಃ ಕನ್ದರೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಲಯಮ್ ಉಪಗತಾ ನಿರ್ಝರಾ ವಾ ಗಿರಿಭ್ಯಃ
ಪ್ರಧ್ವಸ್ತಾ ವಾ ತರುಭ್ಯಃ ಸರಸಗಲಭೃತೋ ವಲ್ಕಲಿನ್ಯಶ್ಚ ಶಾಖಾಃ |
ವೀಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಯನ್ಮುಖಾನಿ ಪ್ರಸಭಮ್ ಅಪಗತಪ್ರಶ್ರಯಾಣಾಂ ಖಲಾನಾಂ
ದುಃಖಾಪ್ತಸ್ವಲ್ಪವಿತ್ತಸ್ಮಯಪವನವಶಾನರ್ತಿತಭ್ರೂಲತಾನಿ || ೩.೨೫ ||

ಪುಣ್ಯೈರ್ಮೂಲಫಲೈಸ್ತಥಾ ಪ್ರಣಯಿನೀಂ ವೃತ್ತಿಂ ಕುರುಷ್ವಾಧುನಾ
ಭೂಶಯ್ಯಾಂ ನವಪಲ್ಲವೈರಕೃಪಣೈರುತ್ತಿಷ್ಠ ಯಾವೋ ವನಮ್ |
ಕ್ಷುದ್ರಾಣಾಮ್ ಅವಿವೇಕಮೂಢಮನಸಾಂ ಯತ್ರೇಶ್ವರಾಣಾಂ ಸದಾ
ವಿತ್ತವ್ಯಾಧಿವಿಕಾರವಿಹ್ವಲಗಿರಾಂ ನಾಮಾಪಿ ನ ಶ್ರೂಯತೇ || ೩.೨೬ ||

ಫಲಂ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಲಭ್ಯಂ ಪ್ರತಿವನಮ್ ಅಖೇದಂ ಕ್ಷಿತಿರುಹಾಂ
ಪಯಃ ಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಾನೇ ಶಿಶಿರಮಧುರಂ ಪುಣ್ಯಸರಿತಾಮ್ |
ಮೃದುಸ್ಪರ್ಶಾ ಶಯ್ಯಾ ಸುಲಲಿತಲತಾಪಲ್ಲವಮಯೀ
ಸಹನ್ತೇ ಸನ್ತಾಪಂ ತದಪಿ ಧನಿನಾಂ ದ್ವಾರಿ ಕೃಪಣಾಃ || ೩.೨೭ ||

ಯೇ ವರ್ತನ್ತೇ ಧನಪತಿಪುರಃ ಪ್ರಾರ್ಥನಾದುಃಖಭಾಜೋ
ಯೇ ಚಾಲ್ಪತ್ವಂ ದಧತಿ ವಿಷಯಾಕ್ಷೇಪಪರ್ಯಾಪ್ತಬುದ್ಧೇಃ |
ತೇಷಾಮ್ ಅನ್ತಃಸ್ಫುರಿತಹಸಿತಂ ವಾಸರಾಣಿ ಸ್ಮರೇಯಂ
ಧ್ಯಾನಚ್ಛೇದೇ ಶಿಖರಿಕುಹರಗ್ರಾವಶಯ್ಯಾನಿಷಣ್ಣಃ || ೩.೨೮ ||

ಯೇ ಸನ್ತೋಷನಿರನ್ತರಪ್ರಮುದಿತಸ್ತೇಷಾಂ ನ ಭಿನ್ನಾ ಮುದೋ
ಯೇ ತ್ವನ್ಯೇ ಧನಲುಬ್ಧಸಙ್ಕಲಧಿಯಸ್ತೇಸಾಂ ನ ತೃಷ್ಣಾಹತಾ |
ಇತ್ಥಂ ಕಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕುತಃ ಸ ವಿಧಿನಾ ಕೀದೃಕ್ಪದಂ ಸಮ್ಪದಾಂ
ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ಸಮಾಪ್ತಹೇಮಮಹಿಮಾ ಮೇರುರ್ನ ಮೇ ರೋಚತೇ || ೩.೨೯ ||

ಭಿಕ್ಷಾಹಾರಮ್ ಅದೈನ್ಯಮ್ ಅಪ್ರತಿಸುಖಂ ಭೀತಿಚ್ಛಿದಂ ಸರ್ವತೋ
ದುರ್ಮಾತ್ಸರ್ಯಮದಾಭಿಮಾನಮಥನಂ ದುಃಖೌಘವಿಧ್ವಂಸನಮ್ |
ಸರ್ವತ್ರಾನ್ವಹಮ್ ಅಪ್ರಯತ್ನಸುಲಭಂ ಸಾಧುಪ್ರಿಯಂ ಪಾವನಂ
ಶಮ್ಭೋಃ ಸತ್ರಮ್ ಅವಾಯಮ್ ಅಕ್ಷಯನಿಧಿಂ ಶಂಸನ್ತಿ ಯೋಗೀಶ್ವರಾಃ || ೩.೩೦ ||

ಭೋಗೇ ರೋಗಮಯಂ ಕುಲೇ ಚ್ಯುತಿಭಯಂ ವಿತ್ತೇ ನೃಪಾಲಾದ್ಭಯಂ
ಮಾನೇ ಧೈನ್ಯಭಯಂ ಬಲೇ ರಿಪುಭಯಂ ರೂಪೇ ಜರಾಯ ಭಯಮ್ |
ಶಾಸ್ತ್ರೇ ವಾದಿಭಯಂ ಗುಣೇ ಖಲಭಯಂ ಕಾಯೇ ಕೃತಾನ್ತಾದ್ಭಯಂ
ಸರ್ವಂ ವಸ್ತು ಭಯಾನ್ವಿತಂ ಭುವಿ ನ್ಣಾಂ ವೈರಾಗ್ಯಮ್ ಏವಾಭಯಮ್ || ೩.೩೧ ||

ಆಕ್ರಾನ್ತಂ ಮರಣೇನ ಜನ್ಮ ಜರಸಾ ಚಾತ್ಯುಜ್ಜ್ವಲಂ ಯೌವನಂ
ಸನ್ತೋಷೋ ಧನಲಿಪ್ಸಯಾ ಶಮಮುಖಂ ಪ್ರೌಢಾಙ್ಗನಾವಿಭ್ರಮೈಃ |
ಲೋಕೈರ್ಮತ್ಸರಿಭಿರ್ಗುಣಾ ವನಭುವೋ ವ್ಯಾಲೈರ್ನೃಪಾ ದುರ್ಜನೈರ್
ಅಸ್ಥೈರ್ಯೇಣ ವಿಭೂತಯೋ‌உಪ್ಯಪಹತಾ ಗ್ರಸ್ತಂ ನ ಕಿಂ ಕೇನ ವಾ || ೩.೩೨ ||

ಆಧಿವ್ಯಾಧಿಶತೈರ್ಜನಸ್ಯ ವಿವಿಧೈರಾರೋಗ್ಯಮ್ ಉನ್ಮೂಲ್ಯತೇ
ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯತ್ರ ಪತನ್ತಿ ತತ್ರ ವಿವೃತದ್ವಾರಾ ಇವ ವ್ಯಾಪದಃ |
ಜಾತಂ ಜಾತಮ್ ಅವಶ್ಯಮ್ ಆಶು ವಿವಶಂ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರೋತ್ಯಾತ್ಮಸಾತ್
ತತ್ಕಿಂ ತೇನ ನಿರಙ್ಕುಶೇನ ವಿಧಿನಾ ಯನ್ನಿರ್ಮಿತಂ ಸುಸ್ಥಿರಮ್ || ೩.೩೩ ||

ಭೋಗಾಸ್ತುಙ್ಗತರಙ್ಗಭಙ್ಗತರಲಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ ಕ್ಷಣಧ್ವಂಸಿನಃ
ಸ್ತೋಕಾನ್ಯೇವ ದಿನಾನಿ ಯೌವನಸುಖಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಃ ಪ್ರಿಯಾಸು ಸ್ಥಿತಾ |
ತತ್ಸಂಸಾರಮ್ ಅಸಾರಮ್ ಏವ ನಿಖಿಲಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಬುಧಾ ಬೋಧಕಾ
ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಪೇಶಲೇನ ಮನಸಾ ಯತ್ನಃ ಸಮಾಧೀಯತಾಮ್ || ೩.೩೪ ||

ಭೋಗಾ ಮೇಘವಿತಾನಮಧ್ಯವಿಲಸತ್ಸೌದಾಮಿನೀಚಞ್ಚಲಾ
ಆಯುರ್ವಾಯುವಿಘಟ್ಟಿತಾಬ್ಜಪಟಲೀಲೀನಾಮ್ಬುವದ್ಭಙ್ಗುರಮ್ |
ಲೀಲಾ ಯೌವನಲಾಲಸಾಸ್ತನುಭೃತಾಮ್ ಇತ್ಯಾಕಲಯ್ಯ ದ್ರುತಂ
ಯೋಗೇ ಧೈರ್ಯಸಮಾಧಿಸಿದ್ಧಿಸುಲಭೇ ಬುದ್ಧಿಂ ವಿದಧ್ವಂ ಬುಧಾಃ || ೩.೩೫ ||

ಆಯುಃ ಕಲ್ಲೋಲಲೋಲಂ ಕತಿಪಯದಿವಸಸ್ಥಾಯಿನೀ ಯೌವನಶ್ರೀರ್
ಅರ್ಥಾಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪಕಲ್ಪಾ ಘನಸಮಯತಡಿದ್ವಿಭ್ರಮಾ ಭೋಗಪೂಗಾಃ |
ಕಣ್ಠಾಶ್ಲೇಷೋಪಗೂಢ ತದಪಿ ಚ ನ ಚಿರಂ ಯತ್ಪ್ರಿಯಾಭಃ ಪ್ರಣೀತಂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಸಕ್ತಚಿತ್ತಾ ಭವತ ಭವಮಯಾಮ್ಭೋಧಿಪಾರಂ ತರೀತುಮ್ || ೩.೩೬ ||

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣಾಮೇಧ್ಯಮಧ್ಯೇ ನಿಯಮಿತತನುಭಿಃ ಸ್ಥೀಯತೇ ಗರ್ಭವಾಸೇ
ಕಾನ್ತಾವಿಶ್ಲೇಷದುಃಖವ್ಯತಿಕರವಿಷಮೋ ಯೌವನೇ ಚೋಪಭೋಗಃ |
ವಾಮಾಕ್ಷೀಣಾಮ್ ಅವಙ್ಞಾವಿಹಸಿತವಸತಿರ್ವೃದ್ಧಭಾವೋ‌உನ್ಯಸಾಧುಃ
ಸಂಸಾರೇ ರೇ ಮನುಷ್ಯಾ ವದತ ಯದಿ ಸುಖಂ ಸ್ವಲ್ಪಮ್ ಅಪ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿಥ್ || ೩.೩೭ ||

ವ್ಯಾಘ್ರೀವ ತಿಷ್ಠತಿ ಜರಾ ಪರಿತರ್ಜಯನ್ತೀ
ರೋಗಾಶ್ಚ ಶತ್ರವ ಇವ ಪ್ರಹರನ್ತಿ ದೇಹಮ್ |
ಆಯುಃ ಪರಿಸ್ರವನ್ತಿ ಭಿನ್ನಘಟಾದಿವಾಮ್ಭೋ
ಲೋಕಸ್ತಥಾಪ್ಯಹಿತಮ್ ಆಚರತೀತಿ ಚಿತ್ರಮ್ || ೩.೩೮ ||

ಭೋಗಾ ಭಙ್ಗುರವೃತ್ತಯೋ ಬಹುವಿಧಾಸ್ತೈರೇವ ಚಾಯಂ ಭವಸ್ತತ್
ಕಸ್ಯೇಹ ಕೃತೇ ಪರಿಭ್ರಮತ ರೇ ಲೋಕಾಃ ಕೃತಂ ಚೇಷ್ಟತೈಃ |
ಆಶಾಪಾಶಶತಾಪಶಾನ್ತಿವಿಶದಂ ಚೇತಃಸಮಾಧೀಯತಾಂ
ಕಾಮೋತ್ಪತ್ತಿವಶಾತ್ಸ್ವಧಾಮನಿ ಯದಿ ಶ್ರದ್ದೇಯಮ್ ಅಸ್ಮದ್ವಚಃ || ೩.೩೯ ||

ಸಖೇ ಧನ್ಯಾಃ ಕೇಚಿತ್ತ್ರುಟಿತಭವಬನ್ಧವ್ಯತಿಕರಾ
ವನಾನ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನ್ತರ್ವಿಷಮ್ ಅವಿಷಯಾಶೀತ್ವಿಷಗತಾಃ |
ಶರಚ್ಚನ್ದ್ರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಧವಲಗಗನಾಭೋಗಸುಭಗಾಂ
ನಯನ್ತೇ ಯೇ ರಾತ್ರಿಂ ಸುಕೃತಚಯಚಿನ್ತೈಕಶರಣಾಃ || ೩.೩೯೧ ||

ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಾದಿಮರುದ್ಗಣಾಂಸ್ತೃಣಕಣಾನ್ಯತ್ರ ಸ್ಥಿತೋ ಮನ್ಯತೇ
ಯತ್ಸ್ವಾದಾದ್ವಿರಸಾ ಭವನ್ತಿ ವಿಭವಾಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಾದಯಃ |
ಭೋಗಃ ಕೋ‌உಪಿ ಸ ಏವ ಏಕ ಪರಮೋ ನಿತ್ಯೋದಿತೋ ಜೃಮ್ಭತೇ
ಭೋಃ ಸಾಧೋ ಕ್ಷಣಭಙ್ಗುರೇ ತದಿತರೇ ಭೋಗೇ ರತಿಂ ಮಾ ಕೃಥಾಃ || ೩.೪೦ ||

ಸಾ ರಮ್ಯಾ ನಗರೀ ಮಹಾನ್ಸ ನೃಪತಿಃ ಸಾಮನ್ತಚಕ್ರಂ ಚ ತತ್
ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತಸ್ಯ ಚ ಸಾ ವಿದಗ್ಧಪರಿಷತ್ತಾಶ್ಚನ್ದ್ರಬಿಮ್ಬಾನನಾಃ |
ಉದ್ವೃತ್ತಃ ಸ ರಾಜಪುತ್ರನಿವಹಸ್ತೇ ವನ್ದಿನಸ್ತಾಃ ಕಥಾಃ
ಸರ್ವಂ ಯಸ್ಯ ವಶಾದಗಾತ್ಸ್ಮೃತಿಪಥಂ ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ || ೩.೪೧ ||

ಯತ್ರಾನೇಕಃ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಗೃಹೇ ತತ್ರ ತಿಷ್ಠತ್ಯಥೈಕೋ
ಯತ್ರಾಪ್ಯೇಕಸ್ತದನು ಬಹವಸ್ತತ್ರ ನೈಕೋ‌உಪಿ ಚಾನ್ತೇ |
ಇತ್ಥಂ ನಯೌ ರಜನಿದಿವಸೌ ಲೋಲಯನ್ದ್ವಾವಿವಾಕ್ಷೌ
ಕಾಲಃ ಕಲ್ಯೋ ಭುವನಫಲಕೇ ಕ್ರಡತಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾರೈಃ || ೩.೪೨ ||

ಆದಿತ್ಯಸ್ಯ ಗತಾಗತೈರಹರಹಃ ಸಙ್ಕ್ಷೀಯತೇ ಜೀವಿತಂ
ವ್ಯಾಪಾರೈರ್ಬಹುಕಾರ್ಯಭಾರಗುರುಭಿಃ ಕಾಲೋ‌உಪಿ ನ ಙ್ಞಾಯತೇ |
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜನ್ಮಜರಾವಿಪತ್ತಿಮರಣಂ ತ್ರಾಸಶ್ಚ ನೋತ್ಪದ್ಯತೇ
ಪೀತ್ವಾ ಮೋಹಮಯೀಂ ಪ್ರಮಾದಮದಿರಾಮ್ ಉನ್ಮತ್ತಭೂತಂ ಜಗಥ್ || ೩.೪೩ ||

ರಾತ್ರಿಃ ಸೈವ ಪುನಃ ಸ ಏವ ದಿವಸೋ ಮತ್ವಾ ಮುಧಾ ಜನ್ತವೋ
ಧಾವನ್ತ್ಯುದ್ಯಮಿನಸ್ತಥೈವ ನಿಭೃತಪ್ರಾರಬ್ಧತತ್ತತ್ಕ್ರಿಯಾಃ |
ವ್ಯಾಪಾರೈಃ ಪುನರ್‌ಉಕ್ತಭೂತವಿಷಯೈರಿತ್ಥಂ ವಿಧೇನಾಮುನಾ
ಸಂಸಾರೇಣ ಕದರ್ಥಿತಾ ವಯಮ್ ಅಹೋ ಮೋಹಾನ್ನ ಲಜ್ಜಾಮಹೇ || ೩.೪೪ ||

ನ ಧ್ಯಾನಂ ಪದಮ್ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ವಿಧಿವತ್ಸಂಸಾರವಿಚ್ಛಿತ್ತಯೇ
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಕಪಾಟಪಾಟನಪಟುರ್ಧರ್ಮೋ‌உಪಿ ನೋಪಾರ್ಜಿತಃ |
ನಾರೀಪೀನಪಯೋಧರೋರುಯುಗಲಂ ಸ್ವಪ್ನೇ‌உಪಿ ನಾಲಿಙ್ಗಿತಂ
ಮಾತುಃ ಕೇವಲಮ್ ಏವ ಯೌವನವನಚ್ಛೇದೇ ಕುಠಾರಾ ವಯಮ್ || ೩.೪೫ ||

ನಾಭ್ಯಸ್ತಾ ಪ್ರತಿವಾದಿವೃನ್ದದಮನೀ ವಿದ್ಯಾ ವಿನೀತೋಚಿತಾ
ಖಡ್ಗಾಗ್ರೈಃ ಕರಿಕುಮ್ಭಪೀಠದಲನೈರ್ನಾಕಂ ನ ನೀತಂ ಯಶಃ |
ಕಾನ್ತಾಕೋಉಮ್‌ಅಲಪಲ್ಲವಾಧರರಸಃ ಪೀತೋ ನ ಚನ್ದ್ರೋದಯೇ
ತಾರುಣ್ಯಂ ಗತಮ್ ಏವ ನಿಷ್ಫಲಮ್ ಅಹೋ ಶೂನ್ಯಾಲಯೇ ದೀಪವಥ್ || ೩.೪೬ ||

ವಿದ್ಯಾ ನಾಧಿಗತಾ ಕಲಙ್ಕರಹಿತಾ ವಿತ್ತಂ ಚ ನೋಪಾರ್ಜಿತಂ
ಶುಶ್ರೂಷಾಪಿ ಸಮಾಹಿತೇನ ಮನಸಾ ಪಿತ್ರೋರ್ನ ಸಮ್ಪಾದಿತಾ |
ಆಲೋಲಾಯತಲೋಚನಾಃ ಪ್ರಿಯತಮಾಃ ಸ್ವಪ್ನೇ‌உಪಿ ನಾಲಿಙ್ಗಿತಾಃ
ಕಾಲೋ‌உಯಂ ಪರಪಿಣ್ಡಲೋಲುಪತಯಾ ಕಾಕೈರಿವ ಪ್ರೇರ್ಯತೇ || ೩.೪೭ ||

ವಯಂ ಯೇಭ್ಯೋ ಜಾತಾಶ್ಚಿರಪರಿಗತಾ ಏವ ಖಲು ತೇ
ಸಮಂ ಯೈಃ ಸಂವೃದ್ಧಾಃ ಸ್ಮೃತಿವಿಷಯತಾಂ ತೇ‌உಪಿ ಗಮಿತಾಃ |
ಇದಾನೀಮ್ ಏತೇ ಸ್ಮಃ ಪ್ರತಿದಿವಸಮ್ ಆಸನ್ನಪತನಾ
ಗತಾಸ್ತುಲ್ಯಾವಸ್ಥಾಂ ಸಿಕತಿಲನದೀತೀರತರುಭಿಃ || ೩.೪೮ ||

ಆಯುರ್ವರ್ಷಶತಂ ನ್ಣಾಂ ಪರಿಮಿತಂ ರಾತ್ರೌ ತದ್‌ಅರ್ಧಂ ಗತಂ
ತಸ್ಯಾರ್ಧಸ್ಯ ಪರಸ್ಯ ಚಾರ್ಧಮ್ ಅಪರಂ ಬಾಲತ್ವವೃದ್ಧತ್ವಯೋಃ |
ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಧಿವಿಯೋಗದುಃಖಸಹಿತಂ ಸೇವಾದಿಭಿರ್ನೀಯತೇ
ಜೀವೇ ವಾರಿತರಙ್ಗಚಞ್ಚಲತರೇ ಸೌಖ್ಯಂ ಕುತಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಮ್ || ೩.೪೯ ||

ಕ್ಷಣಂ ಬಾಲೋ ಭೂತ್ವಾ ಕ್ಷಣಂ ಪೈ ಯುವಾ ಕಾಮರಸಿಕಃ
ಕ್ಷಣಂ ವಿತ್ತೈರ್ಹೀನಃ ಕ್ಷಣಮ್ ಅಪಿ ಚ ಸಮ್ಪೂರ್ಣವಿಭವಃ |
ಜರಾಜೀರ್ಣೈರಙ್ಗೈರ್ನಟ ಇವ ಬಲೀಮಣ್ಡಿತತನೂರ್
ನರಃ ಸಂಸಾರಾನ್ತೇ ವಿಶತಿ ಯಮಧಾನೀಯವನಿಕಾಮ್ || ೩.೫೦ ||

ತ್ವಂ ರಾಜಾ ವಯಮ್ ಅಪ್ಯುಪಾಸಿತಗುರುಪ್ರಙ್ಞಾಭಿಮಾನೋನ್ನತಾಃ
ಖ್ಯಾತಸ್ತ್ವಂ ವಿಭವೈರ್ಯಶಾಂಸಿ ಕವಯೋ ದಿಕ್ಷು ಪ್ರತನ್ವನ್ತಿ ನಃ |
ಇತ್ಥಂ ಮಾನಧನಾತಿದೂರಮ್ ಉಭಯೋರಪ್ಯಾವಯೋರನ್ತರಂ
ಯದ್ಯಸ್ಮಾಸು ಪರಾಙ್ಮುಖೋ‌உಸಿ ವಯಮ್ ಅಪ್ಯೇಕಾನ್ತತೋ ನಿಃಸ್ಪೃಹಾ || ೩.೫೧ ||

ಅರ್ಥಾನಾಮ್ ಈಶಿಷೇ ತ್ವಂ ವಯಮ್ ಅಪಿ ಚ ಗಿರಾಮ್ ಈಶ್ಮಹೇ ಯಾವದರ್ಥಂ
ಶೂರಸ್ತ್ವಂ ವಾದಿದರ್ಪವ್ಯುಪಶಮನವಿಧಾವಕ್ಷಯಂ ಪಾಟವಂ ನಃ |
ಸೇವನ್ತೇ ತ್ವಾಂ ಧನಾಢ್ಯಾ ಮತಿಮಲಹತಯೇಮಾಮ್ ಅಪಿ ಶ್ರೋತುಕಾಮಾಮಯ್ಯ್
ಅಪ್ಯಾಸ್ಥಾ ನ ತೇ ಚೇತ್ತ್ವಯಿ ಮಮ ನಿತರಾಮ್ ಏವ ರಾಜನ್ನನಾಸ್ಥಾ || ೩.೫೨ ||

ವಯಮ್ ಇಹ ಪರಿತುಷ್ಟಾ ವಲ್ಕಲೈಸ್ತ್ವಂ ದುಕೂಲೈಃ
ಸಮ ಇಹ ಪರಿತೋಷೋ ನಿರ್ವಿಶೇಷೋ ವಿಶೇಷಃ |
ಸ ತು ಭವತು ದರಿದ್ರೋ ಯಸ್ಯ ತೃಷ್ಣಾ ವಿಶಾಲಾ
ಮನಸಿ ಚ ಪರಿತುಷ್ಟೇ ಕೋ‌உರ್ಥವಾನ್ಕೋ ದರಿದ್ರಃ || ೩.೫೩ ||

ಫಲಮ್ ಅಲಮ್ ಅಶನಾಯ ಸ್ವಾದು ಪಾನಾಯ ತೋಯಂ
ಕ್ಷಿತಿರಪಿ ಶಯನಾರ್ಥಂ ವಾಸಸೇ ವಲ್ಕಲಂ ಚ |
ನವಘನಮಧುಪಾನಭ್ರಾನ್ತಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮವಿನಯಮ್
ಅನುಮನ್ತುಂ ನೋತ್ಸಹೇ ದುರ್ಜನಾನಾಮ್ || ೩.೫೪ ||

ಅಶ್ನೀಮಹಿ ವಯಂ ಭಿಕ್ಷಾಮ್ ಆಶಾವಾಸೋ ವಸೀಮಹಿ |
ಶಯೀಮಹಿ ಮಹೀಪೃಷ್ಠೇ ಕುರ್ವೀಮಹಿ ಕಿಮ್ ಈಶ್ವರೈಃ || ೩.೫೫ ||

ನ ನಟಾ ನಾ ವಿಟಾ ನ ಗಾಯಕಾ ನ ಚ ಸಭ್ಯೇತರವಾದಚುಞ್ಚವಃ |
ನೃಪಮ್ ಈಕ್ಷಿತುಮ್ ಅತ್ರ ಕೇ ವಯಂ ಸ್ತನಭಾರಾನಮಿತಾ ನ ಯೋಷಿತಃ || ೩.೫೬ ||

ವಿಪುಲಹೃದಯೈರೀಶೈರೇತಜ್ಜಗಜ್ಜನಿತಂ ಪುರಾ
ವಿಧೃತಮ್ ಅಪರೈರ್ದತ್ತಂ ಚಾನ್ಯೈರ್ವಿಜಿತ್ಯ ತೃಣಂ ಯಥಾ |
ಇಹ ಹಿ ಭುವನಾನ್ಯನ್ಯೈರ್ಧೀರಾಶ್ಚತುರ್ದಶ ಭುಞ್ಜತೇ
ಕತಿಪಯಪುರಸ್ವಾಮ್ಯೇ ಪುಂಸಾಂ ಕ ಏಷ ಮದಜ್ವರಃ || ೩.೫೭ ||

ಅಭುಕ್ತಾಯಾಂ ಯಸ್ಯಾಂ ಕ್ಷಣಮ್ ಅಪಿ ನ ಯಾತಂ ನೃಪಶತೈರ್
ಧುವಸ್ತಸ್ಯಾ ಲಾಭೇ ಕ ಇವ ಬಹುಮಾನಃ ಕ್ಷಿತಿಭೃತಾಮ್ |
ತದ್‌ಅಂಶಸ್ಯಾಪ್ಯಂಶೇ ತದ್‌ಅವಯಲೇಶೇ‌உಪಿ ಪತಯೋ
ವಿಷಾದೇ ಕರ್ತವ್ಯೇ ವಿದಧತಿ ಜಡಾಃ ಪ್ರತ್ಯುತ ಮುದಮ್ || ೩.೫೮ ||

ಮೃತ್ಪಿಣ್ಡೋ ಜಲರೇಖಯಾ ಬಲಯತಿಃ ಸರ್ವೋ‌உಪ್ಯಯಂ ನನ್ವಣುಃ
ಸ್ವಾಂಶೀಕೃತ್ಯ ಸ ಏವ ಸಙ್ಗರಶತೈ ರಾಙ್ಞಾಂ ಗಣಾ ಭುಞ್ಜತೇ |
ಯೇ ದದ್ಯುರ್ದದತೋ‌உಥವಾ ಕಿಮ್ ಅಪರಂ ಕ್ಷುದ್ರಾ ದರಿದ್ರಂ ಭೃಶಂ
ಧಿಗ್ಧಿಕ್ತಾನ್ಪುರುಷಾಧಮಾನ್ಧನಕಣಾನ್ವಾಞ್ಛನ್ತಿ ತೇಭ್ಯೋ‌உಪಿ ಯೇ || ೩.೫೯ ||

ಸ ಜಾತಃ ಕೋ‌உಪ್ಯಾಸೀನ್ಮದನರಿಪುಣಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಧವಲಂ
ಕಪಾಲಂ ಯಸ್ಯೋಚ್ಚೈರ್ವಿನಿಹಿತಮ್ ಅಲಙ್ಕಾರವಿಧಯೇ |
ನೃಭಿಃ ಪ್ರಾಣತ್ರಾಣಪ್ರವಣಮತಿಭಿಃ ಕೈಶ್ಚಿದಧುನಾ
ನಮದ್ಭಿಃ ಕಃ ಪುಂಸಾಮ್ ಅಯಮ್ ಅತುಲದರ್ಪಜ್ವರಭರಃ || ೩.೬೦ ||

ಪರೇಷಾಂ ಚೇತಾಂಸಿ ಪ್ರತಿದಿವಸಮ್ ಆರಾಧ್ಯ ಬಹುಧಾ
ಪ್ರಸಾದಂ ಕಿಂ ನೇತುಂ ವಿಶಸಿ ಹೃದಯ ಕ್ಲೇಶಕಲಿತಮ್ |
ಪ್ರಸನ್ನೇ ತ್ವಯ್ಯನ್ತಃಸವಯಮುದಿತಚಿನ್ತಾಮಣಿಗಣೋ
ವಿವಿಕ್ತಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪಃ ಕಿಮ್ ಅಭಿಲಷಿತಂ ಪುಷ್ಯತಿ ನ ತೇ || ೩.೬೧ ||

ಸತ್ಯಾಮ್ ಏವ ತ್ರಿಲೋಕೀಸರಿತಿ ಹರಶಿರಶ್ಚುಮ್ಬಿನೀವಚ್ಛಟಾಯಾಂ
ಸದ್ವೃತ್ತಿಂ ಕಲ್ಪಯನ್ತ್ಯಾಂ ಬಟವಿಟಪಭವೈರ್ವಲ್ಕಲೈಃ ಸತ್ಫಲೈಶ್ಚ |
ಕೋ‌உಯಂ ವಿದ್ವಾನ್ವಿಪತ್ತಿಜ್ವರಜನಿತರುಜಾತೀವದುಃಖಾಸಿಕಾನಾಂ
ವಕ್ತ್ರಂ ವೀಕ್ಷೇತ ದುಃಸ್ಥೇ ಯದಿ ಹಿ ನ ವಿಭೃಯಾತ್ಸ್ವೇ ಕುಟುಮ್ಬೇ‌உನುಕಮ್ಪಾಮ್ || ೩.೬೧೧ ||

ಪರಿಭ್ರಮಸಿ ಕಿಂ ಮುಧಾ ಕ್ವಚನ ಚಿತ್ತ ವಿಶ್ರಾಮ್ಯತಾಂ
ಸ್ವಯಂ ಭವತಿ ಯದ್ಯಥಾ ಭವತಿ ತತ್ತಥಾ ನಾನ್ಯಥಾ |
ಅತೀತಮ್ ಅನನುಸ್ಮರನ್ನಪಿ ಚ ಭಾವ್ಯಸಙ್ಕಲ್ಪಯನ್ನತರ್ಕಿತ
ಸಮಾಗಮಾನುಭವಾಮಿ ಭೋಗನಾಹಮ್ || ೩.೬೨ ||

ಏತಸ್ಮಾದ್ವಿರಮೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಗಹನಾದಾಯಾಸಕಾದಾಶ್ರಯಶ್ರೇಯೋ
ಮಾರ್ಗಮ್ ಅಶೇಷದುಃಖಶಮನವ್ಯಾಪಾರದಕ್ಷಂ ಕ್ಷಣಾತ್ |
ಸ್ವಾತ್ಮೀಭಾವಮ್ ಉಪೈಹಿ ಸನ್ತ್ಯಜ ನಿಜಾಂ ಕಲ್ಲೋಲಲೋಲಂ ಗತಿಂ
ಮಾ ಭೂಯೋ ಭಜ ಭಙ್ಗುರಾಂ ಭವರತಿಂ ಚೇತಃ ಪ್ರಸೀದಾಧುನಾ || ೩.೬೩ ||

ಮೋಹಂ ಮಾರ್ಜಯ ತಾಮ್ ಉಪಾರ್ಜಯ ರತಿಂ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಧಚೂಡಾಮಣೌ
ಚೇತಃ ಸ್ವರ್ಗತರಙ್ಗಿಣೀತಟಭುವಾಮ್ ಆಸಙ್ಗಮ್ ಅಙ್ಗೀಕುರು |
ಕೋ ವಾ ವೀಚಿಷು ಬುದ್ಬುದೇಷು ಚ ತಡಿಲ್ಲೇಖಾಸು ಚ ಶ್ರೀಷು ಚ
ಜ್ವಾಲಾಗ್ರೇಷು ಚ ಪನ್ನಗೇಷು ಸರಿದ್ವೇಗೇಷು ಚ ಚಪ್ರತ್ಯಯಃ || ೩.೬೪ ||

ಚೇತಶ್ಚಿನ್ತಯ ಮಾ ರಮಾಂ ಸಕೃದಿಮಾಮ್ ಅಸ್ಥಾಯಿನೀಮ್ ಆಸ್ಥಯಾ
ಭೂಪಾಲಭ್ರುಕುಟೀಕುಟೀವಿಹರಣವ್ಯಾಪಾರಪಣ್ಯಾಙ್ಗನಾಮ್ |
ಕನ್ಥಾಕಞ್ಚುಕಿನಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಭವನದ್ವಾರಾಣಿ ವಾರಾಣಸೀರಥ್ಯಾ
ಪಙ್ಕ್ತಿಷು ಪಾಣಿಪಾತ್ರಪತಿತಾಂ ಭಿಕ್ಷಾಮ್ ಅಪೇಕ್ಷಾಮಹೇ || ೩.೬೫ ||

ಅಗ್ರೇ ಗೀತಂ ಸರಸಕವಯಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋರ್ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಃ
ಪಶ್ಚಾಲ್ಲೀಲಾವಲಯರಣಿತಂ ಚಾಮರಗ್ರಾಹಿಣೀನಾಮ್ |
ಯದ್ಯಸ್ತ್ಯೇವಂ ಕುರು ಭವರಸಾಸ್ವಾದನೇ ಲಮ್ಪಟತ್ವಂ
ನೋ ಚೇಚ್ಚೇತಃ ಪ್ರವಿಶ ಸಹಸಾ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ ಸಮಾಧೌ || ೩.೬೬ ||

ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಶ್ರಿಯಃ ಸಕಲಕಾಮದುಧಾಸ್ತತಃ ಕಿಂ
ನ್ಯಸ್ತಂ ಪದಂ ಶಿರಸಿ ವಿದ್ವಿಷತಾಂ ತತಃ ಕಿಮ್ |
ಸಮ್ಪಾದಿತಾಃ ಪ್ರಣಯಿನೋ ವಿಭವೈಸ್ತತಃ ಕಿಂ
ಕಲ್ಪಂ ಸ್ಥಿತಾಸ್ತನುಭೃತಾಂ ತನವಸ್ತತಃ ಕಿಮ್ || ೩.೬೭ ||

ಭಕ್ತಿರ್ಭವೇ ಮರಣಜನ್ಮಭಯಂ ಹೃದಿಸ್ಥಂ
ಸ್ನೇಹೋ ನ ಬನ್ಧುಷು ನ ಮನ್ಮಥಜಾ ವಿಕಾರಾಃ |
ಸಂಸರ್ಜ ದೋಷರಹಿತಾ ವಿಜಯಾ ವನಾನ್ತಾ
ವೈರಾಗ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ ಕಿಮ್ ಇತಃ ಪರಮರ್ಥನೀಯಮ್ || ೩.೬೮ ||

ತಸ್ಮಾದನನ್ತಮ್ ಅಜರಂ ಪರಮಂ ವಿಕಾಸಿ
ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಚಿನ್ತಯ ಕಿಮ್ ಏಭಿರಸದ್ವಿಕಲ್ಪೈಃ |
ಯಸ್ಯಾನುಷಙ್ಗಿಣ ಇಮೇ ಭುವನಾಧಿಪತ್ಯಭೋಗಾದಯಃ
ಕೃಪಣಲೋಕಮತಾ ಭವನ್ತಿ || ೩.೬೯ ||

ಪಾತಾಲಮ್ ಆವಿಶಸಿ ಯಾಸಿ ನಭೋ ವಿಲಙ್ಘ್ಯ
ದಿಙ್ಮಣ್ಡಲಂ ಭ್ರಮಸಿ ಮಾನಸ ಚಾಪಲೇನ |
ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾಪಿ ಜಾತು ವಿಮಲಂ ಕಥಮ್ ಆತ್ಮನೀನಂ
ನ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಸರಸಿ ವಿರ್ವೃತಿಮಮ್ ಏಷಿ ಯೇನ || ೩.೭೦ ||

ಕಿಂ ವೇದೈಃ ಸ್ಮೃತಿಭಿಃ ಪುರಾಣಪಠನೈಃ ಶಾಸ್ತ್ರೈರ್ಮಹಾವಿಸ್ತರೈಃ
ಸ್ವರ್ಗಗ್ರಾಮಕುಟೀನಿವಾಸಫಲದೈಃ ಕರ್ಮಕ್ರಿಯಾವಿಭ್ರಮೈಃ |
ಮುಕ್ತ್ವೈಕಂ ಭವದುಃಖಭಾರರಚನಾವಿಧ್ವಂಸಕಾಲಾನಲಂ
ಸ್ವಾತ್ಮಾನನ್ದಪದಪ್ರವೇಶಕಲನಂ ಶೇಸೈರ್ವಾಣಿಗ್ವೃತ್ತಿಭಿಃ || ೩.೭೧ ||

ನಾಯಂ ತೇ ಸಮಯೋ ರಹಸ್ಯಮ್ ಅಧುನಾ ನಿದ್ರಾತಿ ನಾಥೋ ಯದಿ
ಸ್ಥಿತ್ವಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯತಿ ಕುಪ್ಯತಿ ಪ್ರಭುರಿತಿ ದ್ವಾರೇಷು ಯೇಷಾಂ ವಚಃ |
ಚೇತಸ್ತಾನಪಹಾಯ ಯಾಹಿ ಭವನಂ ದೇವಸ್ಯ ವಿಶ್ವೇಶಿತುರ್
ನಿರ್ದೌವಾರಿಕನಿರ್ದಯೋಕ್ತ್ಯ್‌ಅಪರುಷಂ ನಿಃಸೋಉಮ್‌ಅಶರ್ಮಪ್ರದಮ್ || ೩.೭೧೧ ||

ಯತೋ ಮೇರುಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ನಿಪತತಿ ಯುಗಾನ್ತಾಗ್ನಿವಲಿತಃ
ಸಮುದ್ರಾಃ ಶುಷ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರಚುರಮಕರಗ್ರಾಹನಿಲಯಾಃ |
ಧರಾ ಗಚ್ಛತ್ಯನ್ತಂ ಧರಣಿಧರಪಾದೈರಪಿ ಧೃತಾ
ಶರೀರೇ ಕಾ ವಾರ್ತಾ ಕರಿಕಲಭಕರ್ಣಾಗ್ರಚಪಲೇ || ೩.೭೨ ||

ಗಾತ್ರಂ ಸಙ್ಕುಚಿತಂ ಗತಿರ್ವಿಗಲಿತಾ ಭ್ರಷ್ಟಾ ಚ ದನ್ತಾವಲಿರ್
ದೃಷ್ಟಿರ್ನಕ್ಷ್ಯತಿ ವರ್ಧತೇ ವಧಿರತಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಚ ಲಾಲಾಯತೇ |
ವಾಕ್ಯಂ ನಾದ್ರಿಯತೇ ಚ ಬಾನ್ಧವಜನೋ ಭಾರ್ಯಾ ನ ಶುಶ್ರೂಷತೇ
ಹಾ ಕಷ್ಟಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಜೀರ್ಣವಯಸಃ ಪುತ್ರೋ‌உಪ್ಯಮಿತ್ರಾಯತೇ || ೩.೭೩ ||

ವರ್ಣಂ ಸಿತಂ ಶಿರಸಿ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಶಿರೋರುಹಾಣಾಂ
ಸ್ಥಾನಂ ಜರಾಪರಿಭವಸ್ಯ ತದಾ ಪುಮಾಂಸಮ್ |
ಆರೋಪಿತಾಂಸ್ಥಿಶತಕಂ ಪರಿಹೃತ್ಯ ಯಾನ್ತಿ
ಚಣ್ಡಾಲಕೂಪಮ್ ಇವ ದೂರತರಂ ತರುಣ್ಯಃ || ೩.೭೪ ||

ಯಾವತ್ಸ್ವಸ್ಥಮ್ ಇದಂ ಶರೀರಮ್ ಅರುಜಂ ಯಾವಚ್ಚ ದೂರೇ ಜರಾ
ಯಾವಚ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಶಕ್ತಿರಪ್ರತಿಹತಾ ಯಾವತ್ಕ್ಷಯೋ ನಾಯುಷಃ |
ಆತ್ಮಶ್ರೇಯಸಿ ತಾವದೇವ ವಿದುಷಾ ಕಾರ್ಯಃ ಪ್ರಯತ್ನೋ ಮಹಾನ್
ಸನ್ದೀಪ್ತೇ ಭವನೇ ತು ಕೂಪಖನನಂ ಪ್ರತ್ಯುದ್ಯಮಃ ಕೀದೃಶಃ || ೩.೭೫ ||

ತಪಸ್ಯನ್ತಃ ಸನ್ತಃ ಕಿಮ್ ಅಧಿನಿವಸಾಮಃ ಸುರನದೀಂ
ಗುಣೋದಾರಾನ್ದಾರಾನುತ ಪರಿಚರಾಮಃ ಸವಿನಯಮ್ |
ಪಿಬಾಮಃ ಶಾಸ್ತ್ರೌಘಾನುತವಿವಿಧಕಾವ್ಯಾಮೃತರಸಾನ್
ನ ವಿದ್ಮಃ ಕಿಂ ಕುರ್ಮಃ ಕತಿಪಯನಿಮೇಷಾಯುಷಿ ಜನೇ || ೩.೭೬ ||

ದುರಾರಾಧ್ಯಾಶ್ಚಾಮೀ ತುರಗಚಲಚಿತ್ತಾಃ ಕ್ಷಿತಿಭುಜೋ
ವಯಂ ತು ಸ್ಥೂಲೇಚ್ಛಾಃ ಸುಮಹತಿ ಫಲೇ ಬದ್ಧಮನಸಃ |
ಜರಾ ದೇಹಂ ಮೃತ್ಯುರ್ಹರತಿ ದಯಿತಂ ಜೀವಿತಮ್ ಇದಂ
ಸಖೇ ನಾನ್ಯಚ್ಛ್ರೇಯೋ ಜಗತಿ ವಿದುಷೇ‌உನ್ಯತ್ರ ತಪಸಃ || ೩.೭೭ ||

ಮಾನೇ ಮ್ಲಾಯಿನಿ ಖಣ್ಡಿತೇ ಚ ವಸುನಿ ವ್ಯರ್ಥೇ ಪ್ರಯಾತೇ‌உರ್ಥಿನಿ
ಕ್ಷೀಣೇ ಬನ್ಧುಜನೇ ಗತೇ ಪರಿಜನೇ ನಷ್ಟೇ ಶನೈರ್ಯೌವನೇ |
ಯುಕ್ತಂ ಕೇವಲಮ್ ಏತದೇವ ಸುಧಿಯಾಂ ಯಜ್ಜಹ್ನುಕನ್ಯಾಪಯಃಪೂತಾಗ್ರಾವ
ಗಿರೀನ್ದ್ರಕನ್ದರತಟೀಕುಞ್ಜೇ ನಿವಾಸಃ ಕ್ವಚಿಥ್ || ೩.೭೮ ||

ರಮ್ಯಾಶ್ಚನ್ದ್ರಮರೀಚಯಸ್ತೃಣವತೀ ರಮ್ಯಾ ವನಾನ್ತಸ್ಥಲೀ
ರಮ್ಯಂ ಸಾಧುಸಮಾಗಮಾಗತಸುಖಂ ಕಾವ್ಯೇಷು ರಮ್ಯಾಃ ಕಥಾಃ |
ಕೋಪೋಪಾಹಿತಬಾಷ್ಪಬಿನ್ದುತರಲಂ ರಮ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ಮುಖಂ
ಸರ್ವಂ ರಮ್ಯಮ್ ಅನಿತ್ಯತಾಮ್ ಉಪಗತೇ ಚಿತ್ತೇ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಪುನಃ || ೩.೭೯ ||

ರಮ್ಯಂ ಹರ್ಮ್ಯತಲಂ ನ ಕಿಂ ವಸತಯೇ ಶ್ರವ್ಯಂ ನ ಗೇಯಾದಿಕಂ
ಕಿಂ ವಾ ಪ್ರಾಣಸಮಾಸಮಾಗಮಸುಖಂ ನೈವಾಧಿಕಪ್ರೀತಯೇ |
ಕಿನ್ತು ಭ್ರಾನ್ತಪತಙ್ಗಕ್ಷಪವನವ್ಯಾಲೋಲದೀಪಾಙ್ಕುರಚ್ಛಾಯಾ
ಚಞ್ಚಲಮ್ ಆಕಲಯ್ಯ ಸಕಲಂ ಸನ್ತೋ ವನಾನ್ತಂ ಗತಾಃ || ೩.೮೦ ||

ಆ ಸಂಸಾರಾತ್ತ್ರಿಭುವನಮ್ ಇದಂ ಚಿನ್ವತಾಂ ತಾತ್ತಾದೃಙ್ನೈವಾಸ್ಮಾಕಂ
ನಯನಪದವೀಂ ಶ್ರೋತ್ರಮಾರ್ಗಂ ಗತೋ ವಾ |
ಯೋ‌உಯಂ ಧತ್ತೇ ವಿಷಯಕರಿಣೋ ಗಾಢಗೂಢಾಭಿಮಾನಕ್ಷೀವಸ್ಯಾನ್ತಃ
ಕರಣಕರಿಣಃ ಸಂಯಮಾಲಾನಲೀಲಾಮ್ || ೩.೮೧ ||

ಯದೇತತ್ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಂ ವಿಹರಣಮ್ ಅಕಾರ್ಪಣ್ಯಮ್ ಅಶನಂ
ಸಹಾರ್ಯೈಃ ಸಂವಾಸಃ ಶ್ರುತಮ್ ಉಪಶಮೈಕವ್ರತಫಲಮ್ |
ಮನೋ ಮನ್ದಸ್ಪನ್ದಂ ಬಹಿರಪಿ ಚಿರಸ್ಯಾಪಿ ವಿಮೃಶನ್ನ
ಜಾನೇ ಕಸ್ಯೈಷಾ ಪರಿಣತಿರುದಾರಸ್ಯ ತಪಸಃ || ೩.೮೨ ||

ಜೀರ್ಣಾ ಏವ ಮನೋರಥಾಶ್ಚ ಹೃದಯೇ ಯಾತಂ ಚ ತದ್ಯೌವನಂ
ಹನ್ತಾಙ್ಗೇಷು ಗುಣಾಶ್ಬನ್ಧ್ಯಫಲತಾಂ ಯಾತಾ ಗುಣಙ್ಞೈರ್ವಿನಾ |
ಕಿಂ ಯುಕ್ತಂ ಸಹಸಾಭ್ಯುಪೈತಿ ಬಲವಾನ್ಕಾಲಃ ಕೃತಾನ್ತೋ‌உಕ್ಷಮೀ
ಹಾ ಙ್ಞಾತಂ ಮದನಾನ್ತಕಾಙ್ಘ್ರಿಯುಗಲಂ ಮುಕ್ತ್ವಾಸ್ತಿ ನಾನ್ಯೋ ಗತಿಃ || ೩.೮೩ ||

ಮಹೇಶ್ವರೇ ವಾ ಜಗತಾಮ್ ಅಧೀಶ್ವರೇ
ಜನಾರ್ದನೇ ವಾ ಜಗದ್‌ಅನ್ತರಾತ್ಮನಿ |
ನ ವಸ್ತುಭೇದಪ್ರತಿಪತ್ತಿರಸ್ತಿ ಮೇ
ತಥಾಪಿ ಭಕ್ತಿಸ್ತರುಣೇನ್ದುಶೇಖರೇ || ೩.೮೪ ||

ಸ್ಫುರತ್ಸ್ಫಾರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಧವಲಿತತಲೇ ಕ್ವಾಪಿ ಪುಲಿನೇ
ಸುಖಾಸೀನಾಃ ಶಾನ್ತಧ್ವನ್ತಿಸು ರಜನೀಷು ದ್ಯುಸರಿತಃ |
ಭವಾಭೋಗೋದ್ವಿಗ್ನಾಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವೇತ್ಯುಚ್ಚವಚಸಃ
ಕದಾ ಯಾಸ್ಯಾಮೋ‌உತರ್ಗತಬಹುಲಬಾಷ್ಪಾಕುಲದಶಾಮ್ || ೩.೮೫ ||

ಮಹಾದೇವೋ ದೇವಃ ಸರಿದಪಿ ಚ ಸೈಷಾ ಸುರಸರಿದ್ಗುಹಾ
ಏವಾಗಾರಂ ವಸನಮ್ ಅಪಿ ತಾ ಏವ ಹರಿತಃ |
ಸುಹೃದಾ ಕಾಲೋ‌உಯಂ ವ್ರತಮ್ ಇದಮ್ ಅದೈನ್ಯವ್ರತಮ್ ಇದಂ
ಕಿಯದ್ವಾ ವಕ್ಷ್ಯಾಮೋ ವಟವಿಟಪ ಏವಾಸ್ತು ದಯಿತಾ || ೩. ||

ವಿತೀರ್ಣೇ ಸರ್ವಸ್ವೇ ತರುಣಕರುಣಾಪೂರ್ಣಹೃದಯಾಃ
ಸ್ಮರನ್ತಃ ಸಂಸಾರೇ ವಿಗುಣಪರಿಣಾಮಾಂ ವಿಧಿಗತಿಮ್ |
ವಯಂ ಪುಣ್ಯಾರಣ್ಯೇ ಪರಿಣತಶರಚ್ಚನ್ದ್ರಕಿರಣಾಸ್
ತ್ರಿಯಾಮಾ ನೇಸ್ಯಾಮೋ ಹರಚರಣಚಿನ್ತೈಕಶರಣಾಃ || ೩.೮೬ ||

ಕದಾ ವಾರಾಣಸ್ಯಾಮ್ ಅಮರತಟಿನೀರೋಧಸಿ ವಸನ್
ವಸಾನಃ ಕೌಪೀನಂ ಶಿರಸಿ ನಿದಧಾನೋ‌உಞ್ಜಲಿಪುಟಮ್ |
ಅಯೇ ಗೌರೀನಾಥ ತ್ರಿಪುರಹರ ಶಮ್ಭೋ ತ್ರಿನಯನ
ಪ್ರಸೀದೇತ್ಯಾಕ್ರೋಶನ್ನಿಮಿಷಮ್ ಇವ ನೇಷ್ಯಾಮಿ ದಿವಸಾನ್ || ೩.೮೭ ||

ಉದ್ಯಾನೇಷು ವಿಚಿತ್ರಭೋಜನವಿಧಿಸ್ತೀವ್ರಾತಿತೀವ್ರಂ ತಪಃ
ಕೌಪೀನಾವರಣಂ ಸುವಸ್ತ್ರಮ್ ಅಮಿತಂ ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ಮಣ್ಡನಮ್ |
ಆಸನ್ನಂ ಮರಣಂ ಚ ಮಙ್ಗಲಸಮಂ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಮುತ್ಪದ್ಯತೇ
ತಾಂ ಕಾಶೀಂ ಪರಿಹೃತ್ಯ ಹನ್ತ ವಿಬುಧೈರನ್ಯತ್ರ ಕಿಂ ಸ್ಥೀಯತೇ || ೩. ||

ಸ್ನಾತ್ವಾ ಗಾಙ್ಗೈಃ ಪಯೋಭಿಃ ಶುಚಿಕುಸುಮಫಲೈರರ್ಚಯಿತ್ವಾ ವಿಭೋ ತ್ವಾ
ಧ್ಯೇಯೇ ಧ್ಯಾನಂ ನಿವೇಶ್ಯ ಕ್ಷಿತಿಧರಕುಹರಗ್ರಾವಪರ್ಯಙ್ಕಮೂಲೇ |
ಆತ್ಮಾರಾಮಃ ಫಲಾಶೀ ಗುರುವಚನರತಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಸ್ಮರಾರೇ
ದುಃಖಂ ಮೋಕ್ಷ್ಯೇ ಕದಾಹಂ ಸಮಕರಚರಣೇ ಪುಂಸಿ ಸೇವಾಸಮುತ್ಥಮ್ || ೩.೮೮ ||

ಏಕಾಕೀ ನಿಃಸ್ಪೃಹಃ ಶಾನ್ತಃ ಪಾಣಿಪಾತ್ರೋ ದಿಗಮ್ಬರಃ |
ಕದಾ ಶಮ್ಭೋ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಕರ್ಮನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಷಮಃ || ೩.೮೯ ||

ಪಾಣಿಂ ಪಾತ್ರಯತಾಂ ನಿಸರ್ಗಶುಚಿನಾ ಭೈಕ್ಷೇಣ ಸನ್ತುಷ್ಯತಾಂ
ಯತ್ರ ಕ್ವಾಪಿ ನಿಷೀದತಾಂ ಬಹುತೃಣಂ ವಿಶ್ವಂ ಮುಹುಃ ಪಶ್ಯತಾಮ್ |
ಅತ್ಯಾಗೇ‌உಪಿ ತನೋರಖಣ್ಡಪರಮಾನನ್ದಾವಬೋಧಸ್ಪೃಶಾ
ಮಧ್ವಾ ಕೋ‌உಪಿ ಶಿವಪ್ರಸಾದಸುಲಭಃ ಸಮ್ಪತ್ಸ್ಯತೇ ಯೋಗಿನಾಮ್ || ೩.೯೦ ||

ಕೌಪೀನಂ ಶತಖಣ್ಡಜರ್ಜರತರಂ ಕನ್ಥಾ ಪುನಸ್ತಾದೃಶೀ
ನೈಶ್ಚಿನ್ತ್ಯಂ ನಿರಪೇಕ್ಷಭೈಕ್ಷ್ಯಮ್ ಅಶನಂ ನಿದ್ರಾ ಶ್ಮಶಾನೇ ವನೇ |
ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯೇಣ ನಿರಙ್ಕುಶಂ ವಿಹರಣಂ ಸ್ವಾನ್ತಂ ಪ್ರಶಾನ್ತಂ ಸದಾ
ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಯೋಗಮಹೋತ್ಸವೇ‌உಪಿ ಚ ಯದಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯೇನ ಕಿಮ್ || ೩.೯೧ ||

ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ಮಣ್ಡಲೀಮಾತ್ರಂ ಕಿಂ ಲೋಭಾಯ ಮನಸ್ವಿನಃ |
ಶಫರೀಸ್ಫುರ್ತೇನಾಬ್ಧಿಃ ಕ್ಷುಬ್ಧೋ ನ ಖಲು ಜಾಯತೇ || ೩.೯೨ ||

ಮಾತರ್ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಭಜಸ್ವ ಕಞ್ಚಿದಪರಂ ಮತ್ಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣೀ ಮಾ ಸ್ಮ ಭೂರ್
ಭೋಗೇಷು ಸ್ಪೃಹಯಾಲವಸ್ತವ ವಶೇ ಕಾ ನಿಃಸ್ಪೃಹಾಣಾಮ್ ಅಸಿ |
ಸದ್ಯಃ ಸ್ಯೂತಪಲಾಶಪತ್ರಪುಟಿಕಾಪಾತ್ರೈಃ ಪವಿತ್ರೀಕೃತೈರ್
ಭಿಕ್ಷಾವಸ್ತುಭಿರೇವ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ವಯಂ ವೃತ್ತಿಂ ಸಮೀಹಾಮಹೇ || ೩.೯೩ ||

ಮಹಾಶಯ್ಯಾ ಪೃಥ್ವೀ ವಿಪುಲಮ್ ಉಪಧಾನಂ ಭುಜಲತಾಂ
ವಿತಾನಂ ಚಾಕಾಶಂ ವ್ಯಜನಮ್ ಅನುಕೂಲೋ‌உಯಮ್ ಅನಿಲಃ |
ಶರಚ್ಚನ್ದ್ರೋ ದೀಪೋ ವಿರತಿವನಿತಾಸಙ್ಗಮುದಿತಃ
ಸುಖೀ ಶಾನ್ತಃ ಶೇತೇ ಮುನಿರತನುಭೂತಿರ್ನೃಪ ಇವ || ೩.೯೪ ||

ಭಿಕ್ಷಾಸೀ ಜನಮಧ್ಯಸಙ್ಗರಹಿತಃ ಸ್ವಾಯತ್ತಚೇಷ್ಟಃ ಸದಾ
ಹಾನಾದಾನವಿರಕ್ತಮಾರ್ಗನಿರತಃ ಕಶ್ಚಿತ್ತಪಸ್ವೀ ಸ್ಥಿತಃ |
ರಥ್ಯಾಕೀರ್ಣವಿಶೀರ್ಣಜೀರ್ಣವಸನಃ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಕನ್ಥಾಸನೋ
ನಿರ್ಮಾನೋ ನಿರಹಙ್ಕೃತಿಃ ಶಮಸುಖಾಭೋಗೈಕಬದ್ಧಸ್ಪೃಹಃ || ೩.೯೫ ||

ಚಣ್ಡಾಲಃ ಕಿಮ್ ಅಯಂ ದ್ವಿಜಾತಿರಥವಾ ಶೂದ್ರೋ‌உಥ ಕಿಂ ತಾಪಸಃ
ಕಿಂ ವಾ ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಪೇಶಲಮತಿರ್ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಕೋ‌உಪಿ ಕಿಮ್ |
ಇತ್ಯುತ್ಪನ್ನವಿಕಲ್ಪಜಲ್ಪಮುಖರೈರಾಭಾಷ್ಯಮಾಣಾ ಜನೈರ್
ನ ಕ್ರುದ್ಧಾಃ ಪಥಿ ನೈವ ತುಷ್ಟಮನಸೋ ಯಾನ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ಯೋಗಿನಃ || ೩.೯೬ ||

ಹಿಂಸಾಶೂನ್ಯಮ್ ಅಯತ್ನಲಭ್ಯಮ್ ಅಶನಂ ಧಾತ್ರಾ ಮರುತ್ಕಲ್ಪಿತಂ
ವ್ಯಾಲಾನಂ ಪಶವಸ್ತೃಣಾಙ್ಕುರಭುಜಸ್ತುಷ್ಟಾಃ ಸ್ಥಲೀಶಾಯಿನಃ |
ಸಂಸಾರಾರ್ಣವಲಙ್ಘನಕ್ಷಮಧಿಯಾಂ ವೃತ್ತಿಃ ಕೃತಾ ಸಾ ನೃಣಾಂ
ತಾಮ್ ಅನ್ವೇಷಯತಾಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ಸತತಂ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಪ್ತಿಂ ಗುಣಾಃ || ೩.೯೭ ||

ಗಙ್ಗಾತೀರೇ ಹಿಮಗಿರಿಶಿಲಾಬದ್ಧಪದ್ಮಾಸನಸ್ಯ
ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಸನವಿಧಿನಾ ಯೋಗನಿದ್ರಾಂ ಗತಸ್ಯ |
ಕಿಂ ತೈರ್ಭಾವ್ಯಂ ಮಮ ಸುದಿವಸೈರ್ಯತ್ರ ತೇ ನಿರ್ವಿಶಙ್ಕಾಃ
ಕಣ್ಡೂಯನ್ತೇ ಜರಠಹರಿಣಾಃ ಸ್ವಾಙ್ಗಮ್ ಅಙ್ಗೇ ಮದೀಯೇ || ೩.೯೮ ||

ಜೀರ್ಣಾಃ ಕನ್ಥಾ ತತಃ ಕಿಂ ಸಿತಮ್ ಅಮಲಪಟಂ ಪಟ್ಟಸೂತ್ರಂ ತತಃ ಕಿಂ
ಏಕಾ ಭಾರ್ಯಾ ತತಃ ಕಿಂ ಹಯಕರಿಸುಗಣೈರಾವೃತೋ ವಾ ತತಃ ಕಿಮ್ |
ಭಕ್ತಂ ಭುಕ್ತಂ ತತಃ ಕಿಂ ಕದಶನಮ್ ಅಥವಾ ವಾಸರಾನ್ತೇ ತತಃ ಕಿಂ
ವ್ಯಕ್ತಜ್ಯೋತಿರ್ನ ವಾನ್ತರ್ಮಥಿತಭವಭಯಂ ವೈಭವಂ ವಾ ತತಃ ಕಿಮ್ || ೩. ||

ಪಾಣಿಃ ಪಾತ್ರಂ ಪವಿತ್ರಂ ಭ್ರಮಣಪರಿಗತಂ ಭೈಕ್ಷ್ಯಮ್ ಅಕ್ಷಯ್ಯಮ್ ಅನ್ನಂ
ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ವಸ್ತ್ರಮ್ ಆಶಾದಶಕಮ್ ಅಚಪಲಂ ತಲ್ಪಮ್ ಅಸ್ವಲ್ಪಮ್ ಉರ್ವೀಮ್ |
ಯೇಷಾಂ ನಿಃಸಙ್ಗತಾಙ್ಗೀಕರಣಪರಿಣತಸ್ವಾನ್ತಸನ್ತೋಷಿಣಸ್ತೇ
ಧನ್ಯಾಃ ಸಂನ್ಯಸ್ತದೈನ್ಯವ್ಯತಿಕರನಿಕರಾಃ ಕರ್ಮ ನಿರ್ಮೂಲಯನ್ತಿ || ೩.೯೯ ||

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿತ್ವಮ್ ಏವ ವಿರಸಂ ಯಸ್ಮಿನ್ಮಹಾಶಾಸನೇ
ತಲ್ಲಬ್ಧ್ವಾಸನವಸ್ತ್ರಮಾನಘಟನೇ ಭೋಗೇ ರತಿಂ ಮಾ ಕೃಥಾಃ |
ಭೋಗಃ ಕೋ‌உಪಿ ಸ ಏಕ ಏವ ಪರಮೋ ನಿತ್ಯೋದಿತಾ ಜೃಮ್ಭನೇ
ಯತ್ಸ್ವಾದಾದ್ವಿರಸಾ ಭವನ್ತಿ ವಿಸಯಾಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಾದಯಃ || ೩.೯೯೧ ||

ಮಾತರ್ಮೇದಿನಿ ತಾತ ಮಾರುತಿ ಸಖೇ ತೇಜಃ ಸುಬನ್ಧೋ ಜಲ
ಭ್ರಾತರ್ವ್ಯೋಉಮ್‌ಅ ನಿಬದ್ಧ ಏಷ ಭವತಾಮ್ ಅನ್ತ್ಯಃ ಪ್ರಣಾಮಾಞ್ಜಲಿಃ |
ಯುಷ್ಮತ್ಸಙ್ಗವಶೋಪಜಾತಸುಕೃತಸ್ಫಾರಸ್ಫುರನ್ನಿರ್ಮಲಙ್ಞಾನಾಪಾಸ್ತ
ಸಮಸ್ತಮೋಹಮಹಿಮಾ ಲೀನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮಣಿ || ೩.೧೦೦ ||

ಶಯ್ಯಾ ಶೈಲಶಿಲಾಗೃಹಂ ಗಿರಿಗುಹಾ ವಸ್ತ್ರಂ ತರುಣಾಂ ತ್ವಚಃ
ಸಾರಙ್ಗಾಃ ಸುಹೃದೋ ನನು ಕ್ಷಿತಿರುಹಾಂ ವೃತ್ತಿಃ ಫಲೈಃ ಕೋಉಮ್‌ಅಲೈಃ |
ಯೇಸಾಂ ನಿರ್ಝರಮ್ ಅಮ್ಬುಪಾನಮ್ ಉಚಿತಂ ರತ್ಯೈ ತು ವಿದ್ಯಾಙ್ಗನಾ
ಮನ್ಯೇ ತೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾಃ ಶಿರಸಿ ಯರಿ ಬದ್ಧೋ ನ ಸೇವಾಞ್ಜಲಿಃ || ೩.೧೦೦೧ ||

ಧೈರ್ಯಂ ಯಸ್ಯ ಪಿತಾ ಕ್ಷಮಾ ಚ ಜನನೀ ಶಾನ್ತಿಶ್ಚಿರಂ ಗೇಹಿನೀ
ಸತ್ಯಂ ಮಿತ್ರಮ್ ಇದಂ ದಯಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಭ್ರಾತಾ ಮನಃಸಂಯಮಃ |
ಶಯ್ಯಾ ಭೂಮಿತಲಂ ದಿಶೋ‌உಪಿ ವಸನಂ ಙ್ಞಾನಾಮೃತಂ ಭೋಜನಂ
ಹ್ಯೇತೇ ಯಸ್ಯ ಕುಟುಮ್ಬಿನೋ ವದ ಸಖೇ ಕಸ್ಮಾದ್ಭಯಂ ಯೋಗಿನಃ || ೩.೧೦೦೨ ||

ಅಹೋ ವಾ ಹಾರೇ ವಾ ಬಲವತಿ ರಿಪೌ ವಾ ಸುಹೃದಿ ವಾ
ಮಣೌ ವಾ ಲೋಷ್ಠೇ ವಾ ಕುಸುಮಶಯನೇ ವಾ ದೃಷದಿ ವಾ |
ತೃಣೇ ವಾ ಸ್ತ್ರೈಣೇ ವಾ ಮಮ ಸಮದೃಶೋ ಯಾನ್ತಿ ದಿವಸಾಃ
ಕ್ವಚಿತ್ಪುಣ್ಯಾರಣ್ಯೇ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವೇತಿ ಪ್ರಲಪತಃ || ೩.೧೦೦೩ ||

ShuddhaTelugu

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – ShuddhaTelugu

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in శుద్ధ తెలుగు. View this in సరళ తెలుగు, with simplified anuswaras for easy reading.
 

రచన: భర్తృహరి

చూడోత్తంసితచన్ద్రచారుకలికాచఞ్చచ్ఛిఖాభాస్వరో
లీలాదగ్ధవిలోలకామశలభః శ్రేయోదశాగ్రే స్ఫురన్ |
అన్తఃస్ఫూర్జద్‌అపారమోహతిమిరప్రాగ్భారమ్ ఉచ్చాటయన్
శ్వేతఃసద్మని యోగినాం విజయతే ఙ్ఞానప్రదీపో హరః || ౩.౧ ||

భ్రాన్తం దేశమ్ అనేకదుర్గవిషమం ప్రాప్తం న కిఞ్చిత్ఫలం
త్యక్త్వా జాతికులాభిమానమ్ ఉచితం సేవా కృతా నిష్ఫలా |
భుక్తం మానవివర్జితం పరగృహేష్వాశఙ్కయా కాకవత్
తృష్ణే జృమ్భసి పాపకర్మపిశునే నాద్యాపి సన్తుష్యసి || ౩.౨ ||

ఉత్ఖాతం నిధిశఙ్కయా క్షితితలం ధ్మాతా గిరేర్ధాతవో
నిస్తీర్ణః సరితాం పతిర్నృపతయో యత్నేన సన్తోషితాః |
మన్త్రారాధనతత్పరేణ మనసా నీతాః శ్మశానే నిశాః
ప్రాప్తః కాణవరాటకో‌உపి న మయా తృష్ణే సకామా భవ || ౩.౩ ||

ఖలాలాపాః సౌఢాః కథమ్ అపి తద్‌ఆరాధనపరైర్నిగృహ్యాన్తర్
బాష్పం హసితమ్ అపి శూన్యేన మనసా |
కృతో విత్తస్తమ్భప్రతిహతధియామ్ అఞ్జలిరపి
త్వమ్ ఆశే మోఘాశే కిమ అపరమ్ అతో నర్తయసి మామ్ || ౩.౪ ||

అమీషాం ప్రాణానాం తులితవిసినీపత్రపయసాం
కృతే కిం నాస్మాభిర్విగలితవివేకైర్వ్యవసితమ్ |
యద్‌ఆఢ్యానామ్ అగ్రే ద్రవిణమదనిఃసంఙ్ఞమనసాం
కృతం మావవ్రీడైర్నిజగుణకథాపాతకమ్ అపి || ౩.౫ ||

క్షాన్తం న క్షమయా గృహోచితసుఖం త్యక్తం న సన్తోషతః
సోఢో దుఃసహశీతతాపపవనక్లేశో న తప్తం తపః |
ధ్యాతం విత్తమ్ అహర్నిశం నిత్యమితప్రాణైర్న శమ్భోః పదం
తత్తత్కర్మ కృతం యదేవ మునిభిస్తైస్తైః ఫలైర్వఞ్చితాః || ౩.౬ ||

భోగా న భుక్తా వయమ్ ఏవ భుక్తాస్
తపో న తప్తం వయమ్ ఏవ తప్తాః |
కాలో న యాతో వయమ్ ఏవ యాతాస్తృష్ణా
న జీర్ణా వయమ్ ఏవ జీర్ణాః || ౩.౭ ||

బలిభిర్ముఖమ్ ఆక్రాన్తం పలితేనాఙ్కితం శిరః |
గాత్రాణి శిథిలాయన్తే తృష్ణైకా తరుణాయతే || ౩.౮ ||

వివేకవ్యాకోశే విదధతి సమే శామ్యతి తృషా
పరిష్వఙ్గే తుఙ్గే ప్రసరతితరాం సా పరిణతా |
జరాజీర్ణైశ్వర్యగ్రసనగహనాక్షేపకృపణస్తృషాపాత్రం
యస్యాం భవతి మరుతామ్ అప్యధిపతిః || ౩.౮౧ ||

నివృత్తా భోగేచ్ఛా పురుషబహుమానో‌உపి గలితః
సమానాః స్వర్యాతాః సపది సుహృదో జీవితసమాః |
శనైర్యష్ట్యుత్థానం ఘనతిమిరరుద్ధే చ నయనే
అహో మూఢః కాయస్తదపి మరణాపాయచకితః || ౩.౯ ||

ఆశా నామ నదీ మనోరథజలా తృష్ణాతరఙ్గాకులా
రాగగ్రాహవతీ వితర్కవిహగా ధైర్యద్రుమధ్వంసినీ |
మోహావర్తసుదుస్తరాతిగహనా ప్రోత్తుఙ్గచిన్తాతటీ
తస్యాః పరగతా విశుద్ధమ్ అలసో నన్దన్తి యోగీశ్వరాః || ౩.౧౦ ||

న సంసారోత్పన్నం చరితమ్ అనుపశ్యామి కుశలం
విపాకః పుణ్యానాం జనయతి భయం మే విమృశతః |
మహద్భిః పుణ్యౌఘైశ్చిరపరిగృహీతాశ్చ విషయా
మహాన్తో జాయన్తే వ్యసనమ్ ఇవ దాతుం విషయిణామ్ || ౩.౧౧ ||

అవశ్యం యాతారశ్చిరతరమ్ ఉషిత్వాపి విషయా
వియోగే కో భేదస్త్యజతి న జనో యత్స్వయమ్ అమూన్ |
వ్రజన్తః స్వాతన్త్ర్యాదతులపరితాపాయ మనసః
స్వయం త్యక్తా హ్యేతే శమసుఖమ్ అనన్తం విదధతి || ౩.౧౨ ||

బ్రహ్మఙ్ఞానవివేకనిర్మలధియః కుర్వన్త్యహో దుష్కరం
యన్ముఞ్చన్త్యుపభోగభాఞ్జ్యపి ధనాన్యేకాన్తతో నిఃస్పృహాః |
సమ్ప్రాతాన్న పురా న సమ్ప్రతి న చ ప్రాప్తౌ దృఢప్రత్యయాన్
వాఞ్ఛామాత్రపరిగ్రహానపి పరం త్యక్తుం న శక్తా వయమ్ || ౩.౧౩ ||

ధన్యానాం గిరికన్దరేషు వసతాం జ్యోతిః పరం ధ్యాయతామానన్దాశ్రు
జలం పిబన్తి శకునా నిఃశఙ్కమ్ అఙ్కేశయాః |
అస్మాకం తు మనోరథోపరచితప్రాసాదవాపీతటక్రీడా
కాననకేలికౌతుకజుషామ్ ఆయుః పరం క్షీయతే || ౩.౧౪ ||

భిక్షాశతం తదపి నీరసమ్ ఏకబారం
శయ్యా చ భూః పరిజనో నిజదేహమాత్రమ్ |
వస్త్రం విశీర్ణశతఖణ్డమయీ చ కన్థా
హా హా తథాపి విషయా న పరిత్యజన్తి || ౩.౧౫ ||

స్తనౌ మాంసగ్రన్థీ కనకకలశావిత్యుపమితీ
ముఖం శ్లేష్మాగారం తదపి చ శశాఙ్కేన తులితమ్ |
స్రవన్మూత్రక్లిన్నం కరివరశిరస్పర్ధి జఘనం
ముహుర్నిన్ద్యం రూపం కవిజనవిశేషైర్గురుకృతమ్ || ౩.౧౬ ||

ఏకో రాగిషు రాజతే ప్రియతమాదేహార్ధహారీ హరో
నీరాగేషు జనో విముక్తలలనాసఙ్గో న యస్మాత్పరః |
దుర్వారస్మరబాణపన్నగవిషవ్యాబిద్ధముగ్ధో జనః
శేషః కామవిడమ్బితాన్న విషయాన్భోక్తుం న మోక్తుం క్షమః || ౩.౧౭ ||

అజానన్దాహాత్మ్యం పతతు శలభస్తీవ్రదహనే
స మీనో‌உప్యఙ్ఞానాద్బడిశయుతమ్ అశ్నాతు పిశితమ్ |
విజానన్తో‌உప్యేతే వయమ్ ఇహ వియజ్జాలజటిలాన్
న ముఞ్చామః కానామ్ అహహ గహనో మోహమహిమా || ౩.౧౮ ||

తృషా శుష్యత్యాస్యే పిబతి సలిలం శీతమధురం
క్షుధార్తః శాల్యన్నం కవలయతి మాంసాదికలితమ్ |
ప్రదీప్తే కామాగ్నౌ సుదృఢతరమ్ ఆలిఙ్గతి వధూం
ప్రతీకారం వ్యాధః సుఖమ్ ఇతి విపర్యస్యతి జనః || ౩.౧౯ ||

తుఙ్గం వేశ్మ సుతాః సతామ్ అభిమతాః సఙ్ఖ్యాతిగాః సమ్పదః
కల్యాణీ దయితా వయశ్చ నవమ్ ఇత్యఙ్ఞానమూఢో జనః |
మత్వా విశ్వమ్ అనశ్వరం నివిశతే సంసారకారాగృహే
సన్దృశ్య క్షణభఙ్గురం తదఖిలం ధన్యస్తు సన్న్యస్యతి || ౩.౨౦ ||

దీనా దీనముఖైః సదైవ శిశుకైరాకృష్టజీర్ణామ్బరా
క్రోశద్భిః క్షుధితైర్నిరన్నవిధురా దృశ్యా న చేద్గేహినీ |
యాచ్ఞాభఙ్గభయేన గద్గదగలత్రుట్యద్విలీనాక్షరం
కో దేహీతి వదేత్స్వదగ్ధజఠరస్యార్థే మనస్వీ పుమాన్ || ౩.౨౧ ||

అభిమతమహామానగ్రన్థిప్రభేదపటీయసీ
గురుతరగుణగ్రామాభోజస్ఫుటోజ్జ్వలచన్ద్రికా |
విపులవిలల్లజ్జావల్లీవితానకుఠారికా
జఠరపిఠరీ దుస్పురేయం కరోతి విడమ్బనమ్ || ౩.౨౨ ||

పుణ్యే గ్రామే వనే వా మహతి సితపటచ్ఛన్నపాలీ కపాలిం
హ్యాదాయ న్యాయగర్భద్విజహుతహుతభుగ్ధూమధూమ్రోపకణ్ఠే |
ద్వారం ద్వారం ప్రవిష్టో వరమ్ ఉదరదరీపూరణాయ క్షుధార్తో
మానీ ప్రాణైః సనాథో న పునరనుదినం తుల్యకుల్యేసు దీనః || ౩.౨౩ ||

గఙ్గాతరఙ్గకణశీకరశీతలాని
విద్యాధరాధ్యుషితచారుశిలాతలాని |
స్థానాని కిం హిమవతః ప్రలయం గతాని
యత్సావమానపరపిణ్డరతా మనుష్యాః || ౩.౨౪ ||

కిం కన్దాః కన్దరేభ్యః ప్రలయమ్ ఉపగతా నిర్ఝరా వా గిరిభ్యః
ప్రధ్వస్తా వా తరుభ్యః సరసగలభృతో వల్కలిన్యశ్చ శాఖాః |
వీక్ష్యన్తే యన్ముఖాని ప్రసభమ్ అపగతప్రశ్రయాణాం ఖలానాం
దుఃఖాప్తస్వల్పవిత్తస్మయపవనవశానర్తితభ్రూలతాని || ౩.౨౫ ||

పుణ్యైర్మూలఫలైస్తథా ప్రణయినీం వృత్తిం కురుష్వాధునా
భూశయ్యాం నవపల్లవైరకృపణైరుత్తిష్ఠ యావో వనమ్ |
క్షుద్రాణామ్ అవివేకమూఢమనసాం యత్రేశ్వరాణాం సదా
విత్తవ్యాధివికారవిహ్వలగిరాం నామాపి న శ్రూయతే || ౩.౨౬ ||

ఫలం స్వేచ్ఛాలభ్యం ప్రతివనమ్ అఖేదం క్షితిరుహాం
పయః స్థానే స్థానే శిశిరమధురం పుణ్యసరితామ్ |
మృదుస్పర్శా శయ్యా సులలితలతాపల్లవమయీ
సహన్తే సన్తాపం తదపి ధనినాం ద్వారి కృపణాః || ౩.౨౭ ||

యే వర్తన్తే ధనపతిపురః ప్రార్థనాదుఃఖభాజో
యే చాల్పత్వం దధతి విషయాక్షేపపర్యాప్తబుద్ధేః |
తేషామ్ అన్తఃస్ఫురితహసితం వాసరాణి స్మరేయం
ధ్యానచ్ఛేదే శిఖరికుహరగ్రావశయ్యానిషణ్ణః || ౩.౨౮ ||

యే సన్తోషనిరన్తరప్రముదితస్తేషాం న భిన్నా ముదో
యే త్వన్యే ధనలుబ్ధసఙ్కలధియస్తేసాం న తృష్ణాహతా |
ఇత్థం కస్య కృతే కుతః స విధినా కీదృక్పదం సమ్పదాం
స్వాత్మన్యేవ సమాప్తహేమమహిమా మేరుర్న మే రోచతే || ౩.౨౯ ||

భిక్షాహారమ్ అదైన్యమ్ అప్రతిసుఖం భీతిచ్ఛిదం సర్వతో
దుర్మాత్సర్యమదాభిమానమథనం దుఃఖౌఘవిధ్వంసనమ్ |
సర్వత్రాన్వహమ్ అప్రయత్నసులభం సాధుప్రియం పావనం
శమ్భోః సత్రమ్ అవాయమ్ అక్షయనిధిం శంసన్తి యోగీశ్వరాః || ౩.౩౦ ||

భోగే రోగమయం కులే చ్యుతిభయం విత్తే నృపాలాద్భయం
మానే ధైన్యభయం బలే రిపుభయం రూపే జరాయ భయమ్ |
శాస్త్రే వాదిభయం గుణే ఖలభయం కాయే కృతాన్తాద్భయం
సర్వం వస్తు భయాన్వితం భువి న్ణాం వైరాగ్యమ్ ఏవాభయమ్ || ౩.౩౧ ||

ఆక్రాన్తం మరణేన జన్మ జరసా చాత్యుజ్జ్వలం యౌవనం
సన్తోషో ధనలిప్సయా శమముఖం ప్రౌఢాఙ్గనావిభ్రమైః |
లోకైర్మత్సరిభిర్గుణా వనభువో వ్యాలైర్నృపా దుర్జనైర్
అస్థైర్యేణ విభూతయో‌உప్యపహతా గ్రస్తం న కిం కేన వా || ౩.౩౨ ||

ఆధివ్యాధిశతైర్జనస్య వివిధైరారోగ్యమ్ ఉన్మూల్యతే
లక్ష్మీర్యత్ర పతన్తి తత్ర వివృతద్వారా ఇవ వ్యాపదః |
జాతం జాతమ్ అవశ్యమ్ ఆశు వివశం మృత్యుః కరోత్యాత్మసాత్
తత్కిం తేన నిరఙ్కుశేన విధినా యన్నిర్మితం సుస్థిరమ్ || ౩.౩౩ ||

భోగాస్తుఙ్గతరఙ్గభఙ్గతరలాః ప్రాణాః క్షణధ్వంసినః
స్తోకాన్యేవ దినాని యౌవనసుఖం స్ఫూర్తిః ప్రియాసు స్థితా |
తత్సంసారమ్ అసారమ్ ఏవ నిఖిలం బుద్ధ్వా బుధా బోధకా
లోకానుగ్రహపేశలేన మనసా యత్నః సమాధీయతామ్ || ౩.౩౪ ||

భోగా మేఘవితానమధ్యవిలసత్సౌదామినీచఞ్చలా
ఆయుర్వాయువిఘట్టితాబ్జపటలీలీనామ్బువద్భఙ్గురమ్ |
లీలా యౌవనలాలసాస్తనుభృతామ్ ఇత్యాకలయ్య ద్రుతం
యోగే ధైర్యసమాధిసిద్ధిసులభే బుద్ధిం విదధ్వం బుధాః || ౩.౩౫ ||

ఆయుః కల్లోలలోలం కతిపయదివసస్థాయినీ యౌవనశ్రీర్
అర్థాః సఙ్కల్పకల్పా ఘనసమయతడిద్విభ్రమా భోగపూగాః |
కణ్ఠాశ్లేషోపగూఢ తదపి చ న చిరం యత్ప్రియాభః ప్రణీతం
బ్రహ్మణ్యాసక్తచిత్తా భవత భవమయామ్భోధిపారం తరీతుమ్ || ౩.౩౬ ||

కృచ్ఛ్రేణామేధ్యమధ్యే నియమితతనుభిః స్థీయతే గర్భవాసే
కాన్తావిశ్లేషదుఃఖవ్యతికరవిషమో యౌవనే చోపభోగః |
వామాక్షీణామ్ అవఙ్ఞావిహసితవసతిర్వృద్ధభావో‌உన్యసాధుః
సంసారే రే మనుష్యా వదత యది సుఖం స్వల్పమ్ అప్యస్తి కిఞ్చిథ్ || ౩.౩౭ ||

వ్యాఘ్రీవ తిష్ఠతి జరా పరితర్జయన్తీ
రోగాశ్చ శత్రవ ఇవ ప్రహరన్తి దేహమ్ |
ఆయుః పరిస్రవన్తి భిన్నఘటాదివామ్భో
లోకస్తథాప్యహితమ్ ఆచరతీతి చిత్రమ్ || ౩.౩౮ ||

భోగా భఙ్గురవృత్తయో బహువిధాస్తైరేవ చాయం భవస్తత్
కస్యేహ కృతే పరిభ్రమత రే లోకాః కృతం చేష్టతైః |
ఆశాపాశశతాపశాన్తివిశదం చేతఃసమాధీయతాం
కామోత్పత్తివశాత్స్వధామని యది శ్రద్దేయమ్ అస్మద్వచః || ౩.౩౯ ||

సఖే ధన్యాః కేచిత్త్రుటితభవబన్ధవ్యతికరా
వనాన్తే చిత్తాన్తర్విషమ్ అవిషయాశీత్విషగతాః |
శరచ్చన్ద్రజ్యోత్స్నాధవలగగనాభోగసుభగాం
నయన్తే యే రాత్రిం సుకృతచయచిన్తైకశరణాః || ౩.౩౯౧ ||

బ్రహ్మేన్ద్రాదిమరుద్గణాంస్తృణకణాన్యత్ర స్థితో మన్యతే
యత్స్వాదాద్విరసా భవన్తి విభవాస్త్రైలోక్యరాజ్యాదయః |
భోగః కో‌உపి స ఏవ ఏక పరమో నిత్యోదితో జృమ్భతే
భోః సాధో క్షణభఙ్గురే తదితరే భోగే రతిం మా కృథాః || ౩.౪౦ ||

సా రమ్యా నగరీ మహాన్స నృపతిః సామన్తచక్రం చ తత్
పార్శ్వే తస్య చ సా విదగ్ధపరిషత్తాశ్చన్ద్రబిమ్బాననాః |
ఉద్వృత్తః స రాజపుత్రనివహస్తే వన్దినస్తాః కథాః
సర్వం యస్య వశాదగాత్స్మృతిపథం కాలాయ తస్మై నమః || ౩.౪౧ ||

యత్రానేకః క్వచిదపి గృహే తత్ర తిష్ఠత్యథైకో
యత్రాప్యేకస్తదను బహవస్తత్ర నైకో‌உపి చాన్తే |
ఇత్థం నయౌ రజనిదివసౌ లోలయన్ద్వావివాక్షౌ
కాలః కల్యో భువనఫలకే క్రడతి ప్రాణిశారైః || ౩.౪౨ ||

ఆదిత్యస్య గతాగతైరహరహః సఙ్క్షీయతే జీవితం
వ్యాపారైర్బహుకార్యభారగురుభిః కాలో‌உపి న ఙ్ఞాయతే |
దృష్ట్వా జన్మజరావిపత్తిమరణం త్రాసశ్చ నోత్పద్యతే
పీత్వా మోహమయీం ప్రమాదమదిరామ్ ఉన్మత్తభూతం జగథ్ || ౩.౪౩ ||

రాత్రిః సైవ పునః స ఏవ దివసో మత్వా ముధా జన్తవో
ధావన్త్యుద్యమినస్తథైవ నిభృతప్రారబ్ధతత్తత్క్రియాః |
వ్యాపారైః పునర్‌ఉక్తభూతవిషయైరిత్థం విధేనామునా
సంసారేణ కదర్థితా వయమ్ అహో మోహాన్న లజ్జామహే || ౩.౪౪ ||

న ధ్యానం పదమ్ ఈశ్వరస్య విధివత్సంసారవిచ్ఛిత్తయే
స్వర్గద్వారకపాటపాటనపటుర్ధర్మో‌உపి నోపార్జితః |
నారీపీనపయోధరోరుయుగలం స్వప్నే‌உపి నాలిఙ్గితం
మాతుః కేవలమ్ ఏవ యౌవనవనచ్ఛేదే కుఠారా వయమ్ || ౩.౪౫ ||

నాభ్యస్తా ప్రతివాదివృన్దదమనీ విద్యా వినీతోచితా
ఖడ్గాగ్రైః కరికుమ్భపీఠదలనైర్నాకం న నీతం యశః |
కాన్తాకోఉమ్‌అలపల్లవాధరరసః పీతో న చన్ద్రోదయే
తారుణ్యం గతమ్ ఏవ నిష్ఫలమ్ అహో శూన్యాలయే దీపవథ్ || ౩.౪౬ ||

విద్యా నాధిగతా కలఙ్కరహితా విత్తం చ నోపార్జితం
శుశ్రూషాపి సమాహితేన మనసా పిత్రోర్న సమ్పాదితా |
ఆలోలాయతలోచనాః ప్రియతమాః స్వప్నే‌உపి నాలిఙ్గితాః
కాలో‌உయం పరపిణ్డలోలుపతయా కాకైరివ ప్రేర్యతే || ౩.౪౭ ||

వయం యేభ్యో జాతాశ్చిరపరిగతా ఏవ ఖలు తే
సమం యైః సంవృద్ధాః స్మృతివిషయతాం తే‌உపి గమితాః |
ఇదానీమ్ ఏతే స్మః ప్రతిదివసమ్ ఆసన్నపతనా
గతాస్తుల్యావస్థాం సికతిలనదీతీరతరుభిః || ౩.౪౮ ||

ఆయుర్వర్షశతం న్ణాం పరిమితం రాత్రౌ తద్‌అర్ధం గతం
తస్యార్ధస్య పరస్య చార్ధమ్ అపరం బాలత్వవృద్ధత్వయోః |
శేషం వ్యాధివియోగదుఃఖసహితం సేవాదిభిర్నీయతే
జీవే వారితరఙ్గచఞ్చలతరే సౌఖ్యం కుతః ప్రాణినామ్ || ౩.౪౯ ||

క్షణం బాలో భూత్వా క్షణం పై యువా కామరసికః
క్షణం విత్తైర్హీనః క్షణమ్ అపి చ సమ్పూర్ణవిభవః |
జరాజీర్ణైరఙ్గైర్నట ఇవ బలీమణ్డితతనూర్
నరః సంసారాన్తే విశతి యమధానీయవనికామ్ || ౩.౫౦ ||

త్వం రాజా వయమ్ అప్యుపాసితగురుప్రఙ్ఞాభిమానోన్నతాః
ఖ్యాతస్త్వం విభవైర్యశాంసి కవయో దిక్షు ప్రతన్వన్తి నః |
ఇత్థం మానధనాతిదూరమ్ ఉభయోరప్యావయోరన్తరం
యద్యస్మాసు పరాఙ్ముఖో‌உసి వయమ్ అప్యేకాన్తతో నిఃస్పృహా || ౩.౫౧ ||

అర్థానామ్ ఈశిషే త్వం వయమ్ అపి చ గిరామ్ ఈశ్మహే యావదర్థం
శూరస్త్వం వాదిదర్పవ్యుపశమనవిధావక్షయం పాటవం నః |
సేవన్తే త్వాం ధనాఢ్యా మతిమలహతయేమామ్ అపి శ్రోతుకామామయ్య్
అప్యాస్థా న తే చేత్త్వయి మమ నితరామ్ ఏవ రాజన్ననాస్థా || ౩.౫౨ ||

వయమ్ ఇహ పరితుష్టా వల్కలైస్త్వం దుకూలైః
సమ ఇహ పరితోషో నిర్విశేషో విశేషః |
స తు భవతు దరిద్రో యస్య తృష్ణా విశాలా
మనసి చ పరితుష్టే కో‌உర్థవాన్కో దరిద్రః || ౩.౫౩ ||

ఫలమ్ అలమ్ అశనాయ స్వాదు పానాయ తోయం
క్షితిరపి శయనార్థం వాససే వల్కలం చ |
నవఘనమధుపానభ్రాన్తసర్వేన్ద్రియాణామవినయమ్
అనుమన్తుం నోత్సహే దుర్జనానామ్ || ౩.౫౪ ||

అశ్నీమహి వయం భిక్షామ్ ఆశావాసో వసీమహి |
శయీమహి మహీపృష్ఠే కుర్వీమహి కిమ్ ఈశ్వరైః || ౩.౫౫ ||

న నటా నా విటా న గాయకా న చ సభ్యేతరవాదచుఞ్చవః |
నృపమ్ ఈక్షితుమ్ అత్ర కే వయం స్తనభారానమితా న యోషితః || ౩.౫౬ ||

విపులహృదయైరీశైరేతజ్జగజ్జనితం పురా
విధృతమ్ అపరైర్దత్తం చాన్యైర్విజిత్య తృణం యథా |
ఇహ హి భువనాన్యన్యైర్ధీరాశ్చతుర్దశ భుఞ్జతే
కతిపయపురస్వామ్యే పుంసాం క ఏష మదజ్వరః || ౩.౫౭ ||

అభుక్తాయాం యస్యాం క్షణమ్ అపి న యాతం నృపశతైర్
ధువస్తస్యా లాభే క ఇవ బహుమానః క్షితిభృతామ్ |
తద్‌అంశస్యాప్యంశే తద్‌అవయలేశే‌உపి పతయో
విషాదే కర్తవ్యే విదధతి జడాః ప్రత్యుత ముదమ్ || ౩.౫౮ ||

మృత్పిణ్డో జలరేఖయా బలయతిః సర్వో‌உప్యయం నన్వణుః
స్వాంశీకృత్య స ఏవ సఙ్గరశతై రాఙ్ఞాం గణా భుఞ్జతే |
యే దద్యుర్దదతో‌உథవా కిమ్ అపరం క్షుద్రా దరిద్రం భృశం
ధిగ్ధిక్తాన్పురుషాధమాన్ధనకణాన్వాఞ్ఛన్తి తేభ్యో‌உపి యే || ౩.౫౯ ||

స జాతః కో‌உప్యాసీన్మదనరిపుణా మూర్ధ్ని ధవలం
కపాలం యస్యోచ్చైర్వినిహితమ్ అలఙ్కారవిధయే |
నృభిః ప్రాణత్రాణప్రవణమతిభిః కైశ్చిదధునా
నమద్భిః కః పుంసామ్ అయమ్ అతులదర్పజ్వరభరః || ౩.౬౦ ||

పరేషాం చేతాంసి ప్రతిదివసమ్ ఆరాధ్య బహుధా
ప్రసాదం కిం నేతుం విశసి హృదయ క్లేశకలితమ్ |
ప్రసన్నే త్వయ్యన్తఃసవయముదితచిన్తామణిగణో
వివిక్తః సఙ్కల్పః కిమ్ అభిలషితం పుష్యతి న తే || ౩.౬౧ ||

సత్యామ్ ఏవ త్రిలోకీసరితి హరశిరశ్చుమ్బినీవచ్ఛటాయాం
సద్వృత్తిం కల్పయన్త్యాం బటవిటపభవైర్వల్కలైః సత్ఫలైశ్చ |
కో‌உయం విద్వాన్విపత్తిజ్వరజనితరుజాతీవదుఃఖాసికానాం
వక్త్రం వీక్షేత దుఃస్థే యది హి న విభృయాత్స్వే కుటుమ్బే‌உనుకమ్పామ్ || ౩.౬౧౧ ||

పరిభ్రమసి కిం ముధా క్వచన చిత్త విశ్రామ్యతాం
స్వయం భవతి యద్యథా భవతి తత్తథా నాన్యథా |
అతీతమ్ అననుస్మరన్నపి చ భావ్యసఙ్కల్పయన్నతర్కిత
సమాగమానుభవామి భోగనాహమ్ || ౩.౬౨ ||

ఏతస్మాద్విరమేన్ద్రియార్థగహనాదాయాసకాదాశ్రయశ్రేయో
మార్గమ్ అశేషదుఃఖశమనవ్యాపారదక్షం క్షణాత్ |
స్వాత్మీభావమ్ ఉపైహి సన్త్యజ నిజాం కల్లోలలోలం గతిం
మా భూయో భజ భఙ్గురాం భవరతిం చేతః ప్రసీదాధునా || ౩.౬౩ ||

మోహం మార్జయ తామ్ ఉపార్జయ రతిం చన్ద్రార్ధచూడామణౌ
చేతః స్వర్గతరఙ్గిణీతటభువామ్ ఆసఙ్గమ్ అఙ్గీకురు |
కో వా వీచిషు బుద్బుదేషు చ తడిల్లేఖాసు చ శ్రీషు చ
జ్వాలాగ్రేషు చ పన్నగేషు సరిద్వేగేషు చ చప్రత్యయః || ౩.౬౪ ||

చేతశ్చిన్తయ మా రమాం సకృదిమామ్ అస్థాయినీమ్ ఆస్థయా
భూపాలభ్రుకుటీకుటీవిహరణవ్యాపారపణ్యాఙ్గనామ్ |
కన్థాకఞ్చుకినః ప్రవిశ్య భవనద్వారాణి వారాణసీరథ్యా
పఙ్క్తిషు పాణిపాత్రపతితాం భిక్షామ్ అపేక్షామహే || ౩.౬౫ ||

అగ్రే గీతం సరసకవయః పార్శ్వయోర్దాక్షిణాత్యాః
పశ్చాల్లీలావలయరణితం చామరగ్రాహిణీనామ్ |
యద్యస్త్యేవం కురు భవరసాస్వాదనే లమ్పటత్వం
నో చేచ్చేతః ప్రవిశ సహసా నిర్వికల్పే సమాధౌ || ౩.౬౬ ||

ప్రాప్తాః శ్రియః సకలకామదుధాస్తతః కిం
న్యస్తం పదం శిరసి విద్విషతాం తతః కిమ్ |
సమ్పాదితాః ప్రణయినో విభవైస్తతః కిం
కల్పం స్థితాస్తనుభృతాం తనవస్తతః కిమ్ || ౩.౬౭ ||

భక్తిర్భవే మరణజన్మభయం హృదిస్థం
స్నేహో న బన్ధుషు న మన్మథజా వికారాః |
సంసర్జ దోషరహితా విజయా వనాన్తా
వైరాగ్యమ్ అస్తి కిమ్ ఇతః పరమర్థనీయమ్ || ౩.౬౮ ||

తస్మాదనన్తమ్ అజరం పరమం వికాసి
తద్బ్రహ్మ చిన్తయ కిమ్ ఏభిరసద్వికల్పైః |
యస్యానుషఙ్గిణ ఇమే భువనాధిపత్యభోగాదయః
కృపణలోకమతా భవన్తి || ౩.౬౯ ||

పాతాలమ్ ఆవిశసి యాసి నభో విలఙ్ఘ్య
దిఙ్మణ్డలం భ్రమసి మానస చాపలేన |
భ్రాన్త్యాపి జాతు విమలం కథమ్ ఆత్మనీనం
న బ్రహ్మ సంసరసి విర్వృతిమమ్ ఏషి యేన || ౩.౭౦ ||

కిం వేదైః స్మృతిభిః పురాణపఠనైః శాస్త్రైర్మహావిస్తరైః
స్వర్గగ్రామకుటీనివాసఫలదైః కర్మక్రియావిభ్రమైః |
ముక్త్వైకం భవదుఃఖభారరచనావిధ్వంసకాలానలం
స్వాత్మానన్దపదప్రవేశకలనం శేసైర్వాణిగ్వృత్తిభిః || ౩.౭౧ ||

నాయం తే సమయో రహస్యమ్ అధునా నిద్రాతి నాథో యది
స్థిత్వా ద్రక్ష్యతి కుప్యతి ప్రభురితి ద్వారేషు యేషాం వచః |
చేతస్తానపహాయ యాహి భవనం దేవస్య విశ్వేశితుర్
నిర్దౌవారికనిర్దయోక్త్య్‌అపరుషం నిఃసోఉమ్‌అశర్మప్రదమ్ || ౩.౭౧౧ ||

యతో మేరుః శ్రీమాన్నిపతతి యుగాన్తాగ్నివలితః
సముద్రాః శుష్యన్తి ప్రచురమకరగ్రాహనిలయాః |
ధరా గచ్ఛత్యన్తం ధరణిధరపాదైరపి ధృతా
శరీరే కా వార్తా కరికలభకర్ణాగ్రచపలే || ౩.౭౨ ||

గాత్రం సఙ్కుచితం గతిర్విగలితా భ్రష్టా చ దన్తావలిర్
దృష్టిర్నక్ష్యతి వర్ధతే వధిరతా వక్త్రం చ లాలాయతే |
వాక్యం నాద్రియతే చ బాన్ధవజనో భార్యా న శుశ్రూషతే
హా కష్టం పురుషస్య జీర్ణవయసః పుత్రో‌உప్యమిత్రాయతే || ౩.౭౩ ||

వర్ణం సితం శిరసి వీక్ష్య శిరోరుహాణాం
స్థానం జరాపరిభవస్య తదా పుమాంసమ్ |
ఆరోపితాంస్థిశతకం పరిహృత్య యాన్తి
చణ్డాలకూపమ్ ఇవ దూరతరం తరుణ్యః || ౩.౭౪ ||

యావత్స్వస్థమ్ ఇదం శరీరమ్ అరుజం యావచ్చ దూరే జరా
యావచ్చేన్ద్రియశక్తిరప్రతిహతా యావత్క్షయో నాయుషః |
ఆత్మశ్రేయసి తావదేవ విదుషా కార్యః ప్రయత్నో మహాన్
సన్దీప్తే భవనే తు కూపఖననం ప్రత్యుద్యమః కీదృశః || ౩.౭౫ ||

తపస్యన్తః సన్తః కిమ్ అధినివసామః సురనదీం
గుణోదారాన్దారానుత పరిచరామః సవినయమ్ |
పిబామః శాస్త్రౌఘానుతవివిధకావ్యామృతరసాన్
న విద్మః కిం కుర్మః కతిపయనిమేషాయుషి జనే || ౩.౭౬ ||

దురారాధ్యాశ్చామీ తురగచలచిత్తాః క్షితిభుజో
వయం తు స్థూలేచ్ఛాః సుమహతి ఫలే బద్ధమనసః |
జరా దేహం మృత్యుర్హరతి దయితం జీవితమ్ ఇదం
సఖే నాన్యచ్ఛ్రేయో జగతి విదుషే‌உన్యత్ర తపసః || ౩.౭౭ ||

మానే మ్లాయిని ఖణ్డితే చ వసుని వ్యర్థే ప్రయాతే‌உర్థిని
క్షీణే బన్ధుజనే గతే పరిజనే నష్టే శనైర్యౌవనే |
యుక్తం కేవలమ్ ఏతదేవ సుధియాం యజ్జహ్నుకన్యాపయఃపూతాగ్రావ
గిరీన్ద్రకన్దరతటీకుఞ్జే నివాసః క్వచిథ్ || ౩.౭౮ ||

రమ్యాశ్చన్ద్రమరీచయస్తృణవతీ రమ్యా వనాన్తస్థలీ
రమ్యం సాధుసమాగమాగతసుఖం కావ్యేషు రమ్యాః కథాః |
కోపోపాహితబాష్పబిన్దుతరలం రమ్యం ప్రియాయా ముఖం
సర్వం రమ్యమ్ అనిత్యతామ్ ఉపగతే చిత్తే న కిఞ్చిత్పునః || ౩.౭౯ ||

రమ్యం హర్మ్యతలం న కిం వసతయే శ్రవ్యం న గేయాదికం
కిం వా ప్రాణసమాసమాగమసుఖం నైవాధికప్రీతయే |
కిన్తు భ్రాన్తపతఙ్గక్షపవనవ్యాలోలదీపాఙ్కురచ్ఛాయా
చఞ్చలమ్ ఆకలయ్య సకలం సన్తో వనాన్తం గతాః || ౩.౮౦ ||

ఆ సంసారాత్త్రిభువనమ్ ఇదం చిన్వతాం తాత్తాదృఙ్నైవాస్మాకం
నయనపదవీం శ్రోత్రమార్గం గతో వా |
యో‌உయం ధత్తే విషయకరిణో గాఢగూఢాభిమానక్షీవస్యాన్తః
కరణకరిణః సంయమాలానలీలామ్ || ౩.౮౧ ||

యదేతత్స్వచ్ఛన్దం విహరణమ్ అకార్పణ్యమ్ అశనం
సహార్యైః సంవాసః శ్రుతమ్ ఉపశమైకవ్రతఫలమ్ |
మనో మన్దస్పన్దం బహిరపి చిరస్యాపి విమృశన్న
జానే కస్యైషా పరిణతిరుదారస్య తపసః || ౩.౮౨ ||

జీర్ణా ఏవ మనోరథాశ్చ హృదయే యాతం చ తద్యౌవనం
హన్తాఙ్గేషు గుణాశ్బన్ధ్యఫలతాం యాతా గుణఙ్ఞైర్వినా |
కిం యుక్తం సహసాభ్యుపైతి బలవాన్కాలః కృతాన్తో‌உక్షమీ
హా ఙ్ఞాతం మదనాన్తకాఙ్ఘ్రియుగలం ముక్త్వాస్తి నాన్యో గతిః || ౩.౮౩ ||

మహేశ్వరే వా జగతామ్ అధీశ్వరే
జనార్దనే వా జగద్‌అన్తరాత్మని |
న వస్తుభేదప్రతిపత్తిరస్తి మే
తథాపి భక్తిస్తరుణేన్దుశేఖరే || ౩.౮౪ ||

స్ఫురత్స్ఫారజ్యోత్స్నాధవలితతలే క్వాపి పులినే
సుఖాసీనాః శాన్తధ్వన్తిసు రజనీషు ద్యుసరితః |
భవాభోగోద్విగ్నాః శివ శివ శివేత్యుచ్చవచసః
కదా యాస్యామో‌உతర్గతబహులబాష్పాకులదశామ్ || ౩.౮౫ ||

మహాదేవో దేవః సరిదపి చ సైషా సురసరిద్గుహా
ఏవాగారం వసనమ్ అపి తా ఏవ హరితః |
సుహృదా కాలో‌உయం వ్రతమ్ ఇదమ్ అదైన్యవ్రతమ్ ఇదం
కియద్వా వక్ష్యామో వటవిటప ఏవాస్తు దయితా || ౩. ||

వితీర్ణే సర్వస్వే తరుణకరుణాపూర్ణహృదయాః
స్మరన్తః సంసారే విగుణపరిణామాం విధిగతిమ్ |
వయం పుణ్యారణ్యే పరిణతశరచ్చన్ద్రకిరణాస్
త్రియామా నేస్యామో హరచరణచిన్తైకశరణాః || ౩.౮౬ ||

కదా వారాణస్యామ్ అమరతటినీరోధసి వసన్
వసానః కౌపీనం శిరసి నిదధానో‌உఞ్జలిపుటమ్ |
అయే గౌరీనాథ త్రిపురహర శమ్భో త్రినయన
ప్రసీదేత్యాక్రోశన్నిమిషమ్ ఇవ నేష్యామి దివసాన్ || ౩.౮౭ ||

ఉద్యానేషు విచిత్రభోజనవిధిస్తీవ్రాతితీవ్రం తపః
కౌపీనావరణం సువస్త్రమ్ అమితం భిక్షాటనం మణ్డనమ్ |
ఆసన్నం మరణం చ మఙ్గలసమం యస్యాం సముత్పద్యతే
తాం కాశీం పరిహృత్య హన్త విబుధైరన్యత్ర కిం స్థీయతే || ౩. ||

స్నాత్వా గాఙ్గైః పయోభిః శుచికుసుమఫలైరర్చయిత్వా విభో త్వా
ధ్యేయే ధ్యానం నివేశ్య క్షితిధరకుహరగ్రావపర్యఙ్కమూలే |
ఆత్మారామః ఫలాశీ గురువచనరతస్త్వత్ప్రసాదాత్స్మరారే
దుఃఖం మోక్ష్యే కదాహం సమకరచరణే పుంసి సేవాసముత్థమ్ || ౩.౮౮ ||

ఏకాకీ నిఃస్పృహః శాన్తః పాణిపాత్రో దిగమ్బరః |
కదా శమ్భో భవిష్యామి కర్మనిర్మూలనక్షమః || ౩.౮౯ ||

పాణిం పాత్రయతాం నిసర్గశుచినా భైక్షేణ సన్తుష్యతాం
యత్ర క్వాపి నిషీదతాం బహుతృణం విశ్వం ముహుః పశ్యతామ్ |
అత్యాగే‌உపి తనోరఖణ్డపరమానన్దావబోధస్పృశా
మధ్వా కో‌உపి శివప్రసాదసులభః సమ్పత్స్యతే యోగినామ్ || ౩.౯౦ ||

కౌపీనం శతఖణ్డజర్జరతరం కన్థా పునస్తాదృశీ
నైశ్చిన్త్యం నిరపేక్షభైక్ష్యమ్ అశనం నిద్రా శ్మశానే వనే |
స్వాతన్త్ర్యేణ నిరఙ్కుశం విహరణం స్వాన్తం ప్రశాన్తం సదా
స్థైర్యం యోగమహోత్సవే‌உపి చ యది త్రైలోక్యరాజ్యేన కిమ్ || ౩.౯౧ ||

బ్రహ్మాణ్డం మణ్డలీమాత్రం కిం లోభాయ మనస్వినః |
శఫరీస్ఫుర్తేనాబ్ధిః క్షుబ్ధో న ఖలు జాయతే || ౩.౯౨ ||

మాతర్లక్ష్మి భజస్వ కఞ్చిదపరం మత్కాఙ్క్షిణీ మా స్మ భూర్
భోగేషు స్పృహయాలవస్తవ వశే కా నిఃస్పృహాణామ్ అసి |
సద్యః స్యూతపలాశపత్రపుటికాపాత్రైః పవిత్రీకృతైర్
భిక్షావస్తుభిరేవ సమ్ప్రతి వయం వృత్తిం సమీహామహే || ౩.౯౩ ||

మహాశయ్యా పృథ్వీ విపులమ్ ఉపధానం భుజలతాం
వితానం చాకాశం వ్యజనమ్ అనుకూలో‌உయమ్ అనిలః |
శరచ్చన్ద్రో దీపో విరతివనితాసఙ్గముదితః
సుఖీ శాన్తః శేతే మునిరతనుభూతిర్నృప ఇవ || ౩.౯౪ ||

భిక్షాసీ జనమధ్యసఙ్గరహితః స్వాయత్తచేష్టః సదా
హానాదానవిరక్తమార్గనిరతః కశ్చిత్తపస్వీ స్థితః |
రథ్యాకీర్ణవిశీర్ణజీర్ణవసనః సమ్ప్రాప్తకన్థాసనో
నిర్మానో నిరహఙ్కృతిః శమసుఖాభోగైకబద్ధస్పృహః || ౩.౯౫ ||

చణ్డాలః కిమ్ అయం ద్విజాతిరథవా శూద్రో‌உథ కిం తాపసః
కిం వా తత్త్వవివేకపేశలమతిర్యోగీశ్వరః కో‌உపి కిమ్ |
ఇత్యుత్పన్నవికల్పజల్పముఖరైరాభాష్యమాణా జనైర్
న క్రుద్ధాః పథి నైవ తుష్టమనసో యాన్తి స్వయం యోగినః || ౩.౯౬ ||

హింసాశూన్యమ్ అయత్నలభ్యమ్ అశనం ధాత్రా మరుత్కల్పితం
వ్యాలానం పశవస్తృణాఙ్కురభుజస్తుష్టాః స్థలీశాయినః |
సంసారార్ణవలఙ్ఘనక్షమధియాం వృత్తిః కృతా సా నృణాం
తామ్ అన్వేషయతాం ప్రయాన్తి సతతం సర్వం సమాప్తిం గుణాః || ౩.౯౭ ||

గఙ్గాతీరే హిమగిరిశిలాబద్ధపద్మాసనస్య
బ్రహ్మధ్యానాభ్యసనవిధినా యోగనిద్రాం గతస్య |
కిం తైర్భావ్యం మమ సుదివసైర్యత్ర తే నిర్విశఙ్కాః
కణ్డూయన్తే జరఠహరిణాః స్వాఙ్గమ్ అఙ్గే మదీయే || ౩.౯౮ ||

జీర్ణాః కన్థా తతః కిం సితమ్ అమలపటం పట్టసూత్రం తతః కిం
ఏకా భార్యా తతః కిం హయకరిసుగణైరావృతో వా తతః కిమ్ |
భక్తం భుక్తం తతః కిం కదశనమ్ అథవా వాసరాన్తే తతః కిం
వ్యక్తజ్యోతిర్న వాన్తర్మథితభవభయం వైభవం వా తతః కిమ్ || ౩. ||

పాణిః పాత్రం పవిత్రం భ్రమణపరిగతం భైక్ష్యమ్ అక్షయ్యమ్ అన్నం
విస్తీర్ణం వస్త్రమ్ ఆశాదశకమ్ అచపలం తల్పమ్ అస్వల్పమ్ ఉర్వీమ్ |
యేషాం నిఃసఙ్గతాఙ్గీకరణపరిణతస్వాన్తసన్తోషిణస్తే
ధన్యాః సంన్యస్తదైన్యవ్యతికరనికరాః కర్మ నిర్మూలయన్తి || ౩.౯౯ ||

త్రైలోక్యాధిపతిత్వమ్ ఏవ విరసం యస్మిన్మహాశాసనే
తల్లబ్ధ్వాసనవస్త్రమానఘటనే భోగే రతిం మా కృథాః |
భోగః కో‌உపి స ఏక ఏవ పరమో నిత్యోదితా జృమ్భనే
యత్స్వాదాద్విరసా భవన్తి విసయాస్త్రైలోక్యరాజ్యాదయః || ౩.౯౯౧ ||

మాతర్మేదిని తాత మారుతి సఖే తేజః సుబన్ధో జల
భ్రాతర్వ్యోఉమ్‌అ నిబద్ధ ఏష భవతామ్ అన్త్యః ప్రణామాఞ్జలిః |
యుష్మత్సఙ్గవశోపజాతసుకృతస్ఫారస్ఫురన్నిర్మలఙ్ఞానాపాస్త
సమస్తమోహమహిమా లీనే పరబ్రహ్మణి || ౩.౧౦౦ ||

శయ్యా శైలశిలాగృహం గిరిగుహా వస్త్రం తరుణాం త్వచః
సారఙ్గాః సుహృదో నను క్షితిరుహాం వృత్తిః ఫలైః కోఉమ్‌అలైః |
యేసాం నిర్ఝరమ్ అమ్బుపానమ్ ఉచితం రత్యై తు విద్యాఙ్గనా
మన్యే తే పరమేశ్వరాః శిరసి యరి బద్ధో న సేవాఞ్జలిః || ౩.౧౦౦౧ ||

ధైర్యం యస్య పితా క్షమా చ జననీ శాన్తిశ్చిరం గేహినీ
సత్యం మిత్రమ్ ఇదం దయా చ భగినీ భ్రాతా మనఃసంయమః |
శయ్యా భూమితలం దిశో‌உపి వసనం ఙ్ఞానామృతం భోజనం
హ్యేతే యస్య కుటుమ్బినో వద సఖే కస్మాద్భయం యోగినః || ౩.౧౦౦౨ ||

అహో వా హారే వా బలవతి రిపౌ వా సుహృది వా
మణౌ వా లోష్ఠే వా కుసుమశయనే వా దృషది వా |
తృణే వా స్త్రైణే వా మమ సమదృశో యాన్తి దివసాః
క్వచిత్పుణ్యారణ్యే శివ శివ శివేతి ప్రలపతః || ౩.౧౦౦౩ ||

PlainEnglish

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – PlainEnglish

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in plain english. View this in romanized english according to IAST standard.
 

Author: Bhartruhari

cooDOttaMsitacandracaarukalikaacancacCikhaabhaasvarO
leelaadagdhavilOlakaamaSalabhaH SrEyOdaSaagrE sphuran |
antaHsphoorjad^^apaaramOhatimirapraagbhaaram uccaaTayan
SvEtaHsadmani yOginaaM vijayatE gnyaanapradeepO haraH || 3.1 ||

bhraantaM dESam anEkadurgaviShamaM praaptaM na kincitphalaM
tyaktvaa jaatikulaabhimaanam ucitaM sEvaa kRutaa niShphalaa |
bhuktaM maanavivarjitaM paragRuhEShvaaSankayaa kaakavat
tRuShNE jRumbhasi paapakarmapiSunE naadyaapi santuShyasi || 3.2 ||

utkhaataM nidhiSankayaa kShititalaM dhmaataa girErdhaatavO
nisteerNaH saritaaM patirnRupatayO yatnEna santOShitaaH |
mantraaraadhanatatparENa manasaa neetaaH SmaSaanE niSaaH
praaptaH kaaNavaraaTakOpi na mayaa tRuShNE sakaamaa bhava || 3.3 ||

khalaalaapaaH sauDhaaH katham api tad^^aaraadhanaparairnigRuhyaantar
baaShpaM hasitam api SoonyEna manasaa |
kRutO vittastambhapratihatadhiyaam anjalirapi
tvam aaSE mOghaaSE kima aparam atO nartayasi maam || 3.4 ||

ameeShaaM praaNaanaaM tulitavisineepatrapayasaaM
kRutE kiM naasmaabhirvigalitavivEkairvyavasitam |
yad^^aaDhyaanaam agrE draviNamadaniHsaMgnyamanasaaM
kRutaM maavavreeDairnijaguNakathaapaatakam api || 3.5 ||

kShaantaM na kShamayaa gRuhOcitasukhaM tyaktaM na santOShataH
sODhO duHsahaSeetataapapavanaklESO na taptaM tapaH |
dhyaataM vittam aharniSaM nityamitapraaNairna SambhOH padaM
tattatkarma kRutaM yadEva munibhistaistaiH phalairvancitaaH || 3.6 ||

bhOgaa na bhuktaa vayam Eva bhuktaas
tapO na taptaM vayam Eva taptaaH |
kaalO na yaatO vayam Eva yaataastRuShNaa
na jeerNaa vayam Eva jeerNaaH || 3.7 ||

balibhirmukham aakraantaM palitEnaankitaM SiraH |
gaatraaNi SithilaayantE tRuShNaikaa taruNaayatE || 3.8 ||

vivEkavyaakOSE vidadhati samE Saamyati tRuShaa
pariShvangE tungE prasaratitaraaM saa pariNataa |
jaraajeerNaiSvaryagrasanagahanaakShEpakRupaNastRuShaapaatraM
yasyaaM bhavati marutaam apyadhipatiH || 3.81 ||

nivRuttaa bhOgEcCaa puruShabahumaanOpi galitaH
samaanaaH svaryaataaH sapadi suhRudO jeevitasamaaH |
SanairyaShTyutthaanaM ghanatimiraruddhE ca nayanE
ahO mooDhaH kaayastadapi maraNaapaayacakitaH || 3.9 ||

aaSaa naama nadee manOrathajalaa tRuShNaatarangaakulaa
raagagraahavatee vitarkavihagaa dhairyadrumadhvaMsinee |
mOhaavartasudustaraatigahanaa prOttungacintaataTee
tasyaaH paragataa viSuddham alasO nandanti yOgeeSvaraaH || 3.10 ||

na saMsaarOtpannaM caritam anupaSyaami kuSalaM
vipaakaH puNyaanaaM janayati bhayaM mE vimRuSataH |
mahadbhiH puNyaughaiSciraparigRuheetaaSca viShayaa
mahaantO jaayantE vyasanam iva daatuM viShayiNaam || 3.11 ||

avaSyaM yaataaraScirataram uShitvaapi viShayaa
viyOgE kO bhEdastyajati na janO yatsvayam amoon |
vrajantaH svaatantryaadatulaparitaapaaya manasaH
svayaM tyaktaa hyEtE Samasukham anantaM vidadhati || 3.12 ||

brahmagnyaanavivEkanirmaladhiyaH kurvantyahO duShkaraM
yanmuncantyupabhOgabhaanjyapi dhanaanyEkaantatO niHspRuhaaH |
sampraataanna puraa na samprati na ca praaptau dRuDhapratyayaan
vaanCaamaatraparigrahaanapi paraM tyaktuM na Saktaa vayam || 3.13 ||

dhanyaanaaM girikandarEShu vasataaM jyOtiH paraM dhyaayataamaanandaaSru
jalaM pibanti Sakunaa niHSankam ankESayaaH |
asmaakaM tu manOrathOparacitapraasaadavaapeetaTakreeDaa
kaananakElikautukajuShaam aayuH paraM kSheeyatE || 3.14 ||

bhikShaaSataM tadapi neerasam EkabaaraM
Sayyaa ca bhooH parijanO nijadEhamaatram |
vastraM viSeerNaSatakhaNDamayee ca kanthaa
haa haa tathaapi viShayaa na parityajanti || 3.15 ||

stanau maaMsagranthee kanakakalaSaavityupamitee
mukhaM SlEShmaagaaraM tadapi ca SaSaankEna tulitam |
sravanmootraklinnaM karivaraSiraspardhi jaghanaM
muhurnindyaM roopaM kavijanaviSEShairgurukRutam || 3.16 ||

EkO raagiShu raajatE priyatamaadEhaardhahaaree harO
neeraagEShu janO vimuktalalanaasangO na yasmaatparaH |
durvaarasmarabaaNapannagaviShavyaabiddhamugdhO janaH
SEShaH kaamaviDambitaanna viShayaanbhOktuM na mOktuM kShamaH || 3.17 ||

ajaanandaahaatmyaM patatu SalabhasteevradahanE
sa meenOpyagnyaanaadbaDiSayutam aSnaatu piSitam |
vijaanantOpyEtE vayam iha viyajjaalajaTilaan
na muncaamaH kaanaam ahaha gahanO mOhamahimaa || 3.18 ||

tRuShaa SuShyatyaasyE pibati salilaM SeetamadhuraM
kShudhaartaH SaalyannaM kavalayati maaMsaadikalitam |
pradeeptE kaamaagnau sudRuDhataram aalingati vadhooM
prateekaaraM vyaadhaH sukham iti viparyasyati janaH || 3.19 ||

tungaM vESma sutaaH sataam abhimataaH sankhyaatigaaH sampadaH
kalyaaNee dayitaa vayaSca navam ityagnyaanamooDhO janaH |
matvaa viSvam anaSvaraM niviSatE saMsaarakaaraagRuhE
saMdRuSya kShaNabhanguraM tadakhilaM dhanyastu sannyasyati || 3.20 ||

deenaa deenamukhaiH sadaiva SiSukairaakRuShTajeerNaambaraa
krOSadbhiH kShudhitairnirannavidhuraa dRuSyaa na cEdgEhinee |
yaacnaabhangabhayEna gadgadagalatruTyadvileenaakSharaM
kO dEheeti vadEtsvadagdhajaTharasyaarthE manasvee pumaan || 3.21 ||

abhimatamahaamaanagranthiprabhEdapaTeeyasee
gurutaraguNagraamaabhOjasphuTOjjvalacandrikaa |
vipulavilallajjaavalleevitaanakuThaarikaa
jaTharapiTharee duspurEyaM karOti viDambanam || 3.22 ||

puNyE graamE vanE vaa mahati sitapaTacCannapaalee kapaaliM
hyaadaaya nyaayagarbhadvijahutahutabhugdhoomadhoomrOpakaNThE |
dvaaraM dvaaraM praviShTO varam udaradareepooraNaaya kShudhaartO
maanee praaNaiH sanaathO na punaranudinaM tulyakulyEsu deenaH || 3.23 ||

gangaatarangakaNaSeekaraSeetalaani
vidyaadharaadhyuShitacaaruSilaatalaani |
sthaanaani kiM himavataH pralayaM gataani
yatsaavamaanaparapiNDarataa manuShyaaH || 3.24 ||

kiM kandaaH kandarEbhyaH pralayam upagataa nirjharaa vaa giribhyaH
pradhvastaa vaa tarubhyaH sarasagalabhRutO valkalinyaSca SaakhaaH |
veekShyantE yanmukhaani prasabham apagatapraSrayaaNaaM khalaanaaM
duHkhaaptasvalpavittasmayapavanavaSaanartitabhroolataani || 3.25 ||

puNyairmoolaphalaistathaa praNayineeM vRuttiM kuruShvaadhunaa
bhooSayyaaM navapallavairakRupaNairuttiShTha yaavO vanam |
kShudraaNaam avivEkamooDhamanasaaM yatrESvaraaNaaM sadaa
vittavyaadhivikaaravihvalagiraaM naamaapi na SrooyatE || 3.26 ||

phalaM svEcCaalabhyaM prativanam akhEdaM kShitiruhaaM
payaH sthaanE sthaanE SiSiramadhuraM puNyasaritaam |
mRudusparSaa Sayyaa sulalitalataapallavamayee
sahantE santaapaM tadapi dhaninaaM dvaari kRupaNaaH || 3.27 ||

yE vartantE dhanapatipuraH praarthanaaduHkhabhaajO
yE caalpatvaM dadhati viShayaakShEpaparyaaptabuddhEH |
tEShaam antaHsphuritahasitaM vaasaraaNi smarEyaM
dhyaanacCEdE SikharikuharagraavaSayyaaniShaNNaH || 3.28 ||

yE santOShanirantarapramuditastEShaaM na bhinnaa mudO
yE tvanyE dhanalubdhasankaladhiyastEsaaM na tRuShNaahataa |
itthaM kasya kRutE kutaH sa vidhinaa keedRukpadaM sampadaaM
svaatmanyEva samaaptahEmamahimaa mErurna mE rOcatE || 3.29 ||

bhikShaahaaram adainyam apratisukhaM bheeticCidaM sarvatO
durmaatsaryamadaabhimaanamathanaM duHkhaughavidhvaMsanam |
sarvatraanvaham aprayatnasulabhaM saadhupriyaM paavanaM
SambhOH satram avaayam akShayanidhiM SaMsanti yOgeeSvaraaH || 3.30 ||

bhOgE rOgamayaM kulE cyutibhayaM vittE nRupaalaadbhayaM
maanE dhainyabhayaM balE ripubhayaM roopE jaraaya bhayam |
SaastrE vaadibhayaM guNE khalabhayaM kaayE kRutaantaadbhayaM
sarvaM vastu bhayaanvitaM bhuvi néNaaM vairaagyam Evaabhayam || 3.31 ||

aakraantaM maraNEna janma jarasaa caatyujjvalaM yauvanaM
santOShO dhanalipsayaa SamamukhaM prauDhaanganaavibhramaiH |
lOkairmatsaribhirguNaa vanabhuvO vyaalairnRupaa durjanair
asthairyENa vibhootayOpyapahataa grastaM na kiM kEna vaa || 3.32 ||

aadhivyaadhiSatairjanasya vividhairaarOgyam unmoolyatE
lakShmeeryatra patanti tatra vivRutadvaaraa iva vyaapadaH |
jaataM jaatam avaSyam aaSu vivaSaM mRutyuH karOtyaatmasaat
tatkiM tEna nirankuSEna vidhinaa yannirmitaM susthiram || 3.33 ||

bhOgaastungatarangabhangataralaaH praaNaaH kShaNadhvaMsinaH
stOkaanyEva dinaani yauvanasukhaM sphoortiH priyaasu sthitaa |
tatsaMsaaram asaaram Eva nikhilaM buddhvaa budhaa bOdhakaa
lOkaanugrahapESalEna manasaa yatnaH samaadheeyataam || 3.34 ||

bhOgaa mEghavitaanamadhyavilasatsaudaamineecancalaa
aayurvaayuvighaTTitaabjapaTaleeleenaambuvadbhanguram |
leelaa yauvanalaalasaastanubhRutaam ityaakalayya drutaM
yOgE dhairyasamaadhisiddhisulabhE buddhiM vidadhvaM budhaaH || 3.35 ||

aayuH kallOlalOlaM katipayadivasasthaayinee yauvanaSreer
arthaaH sankalpakalpaa ghanasamayataDidvibhramaa bhOgapoogaaH |
kaNThaaSlEShOpagooDha tadapi ca na ciraM yatpriyaabhaH praNeetaM
brahmaNyaasaktacittaa bhavata bhavamayaambhOdhipaaraM tareetum || 3.36 ||

kRucCrENaamEdhyamadhyE niyamitatanubhiH stheeyatE garbhavaasE
kaantaaviSlEShaduHkhavyatikaraviShamO yauvanE cOpabhOgaH |
vaamaakSheeNaam avagnyaavihasitavasatirvRuddhabhaavOnyasaadhuH
saMsaarE rE manuShyaa vadata yadi sukhaM svalpam apyasti kincith || 3.37 ||

vyaaghreeva tiShThati jaraa paritarjayantee
rOgaaSca Satrava iva praharanti dEham |
aayuH parisravanti bhinnaghaTaadivaambhO
lOkastathaapyahitam aacarateeti citram || 3.38 ||

bhOgaa bhanguravRuttayO bahuvidhaastairEva caayaM bhavastat
kasyEha kRutE paribhramata rE lOkaaH kRutaM cEShTataiH |
aaSaapaaSaSataapaSaantiviSadaM cEtaHsamaadheeyataaM
kaamOtpattivaSaatsvadhaamani yadi SraddEyam asmadvacaH || 3.39 ||

sakhE dhanyaaH kEcittruTitabhavabandhavyatikaraa
vanaantE cittaantarviSham aviShayaaSeetviShagataaH |
SaraccandrajyOtsnaadhavalagaganaabhOgasubhagaaM
nayantE yE raatriM sukRutacayacintaikaSaraNaaH || 3.391 ||

brahmEndraadimarudgaNaaMstRuNakaNaanyatra sthitO manyatE
yatsvaadaadvirasaa bhavanti vibhavaastrailOkyaraajyaadayaH |
bhOgaH kOpi sa Eva Eka paramO nityOditO jRumbhatE
bhOH saadhO kShaNabhangurE taditarE bhOgE ratiM maa kRuthaaH || 3.40 ||

saa ramyaa nagaree mahaansa nRupatiH saamantacakraM ca tat
paarSvE tasya ca saa vidagdhapariShattaaScandrabimbaananaaH |
udvRuttaH sa raajaputranivahastE vandinastaaH kathaaH
sarvaM yasya vaSaadagaatsmRutipathaM kaalaaya tasmai namaH || 3.41 ||

yatraanEkaH kvacidapi gRuhE tatra tiShThatyathaikO
yatraapyEkastadanu bahavastatra naikOpi caantE |
itthaM nayau rajanidivasau lOlayandvaavivaakShau
kaalaH kalyO bhuvanaphalakE kraDati praaNiSaaraiH || 3.42 ||

aadityasya gataagatairaharahaH saMkSheeyatE jeevitaM
vyaapaarairbahukaaryabhaaragurubhiH kaalOpi na gnyaayatE |
dRuShTvaa janmajaraavipattimaraNaM traasaSca nOtpadyatE
peetvaa mOhamayeeM pramaadamadiraam unmattabhootaM jagath || 3.43 ||

raatriH saiva punaH sa Eva divasO matvaa mudhaa jantavO
dhaavantyudyaminastathaiva nibhRutapraarabdhatattatkriyaaH |
vyaapaaraiH punar^^uktabhootaviShayairitthaM vidhEnaamunaa
saMsaarENa kadarthitaa vayam ahO mOhaanna lajjaamahE || 3.44 ||

na dhyaanaM padam eeSvarasya vidhivatsaMsaaravicCittayE
svargadvaarakapaaTapaaTanapaTurdharmOpi nOpaarjitaH |
naareepeenapayOdharOruyugalaM svapnEpi naalingitaM
maatuH kEvalam Eva yauvanavanacCEdE kuThaaraa vayam || 3.45 ||

naabhyastaa prativaadivRundadamanee vidyaa vineetOcitaa
khaDgaagraiH karikumbhapeeThadalanairnaakaM na neetaM yaSaH |
kaantaakOum^^alapallavaadhararasaH peetO na candrOdayE
taaruNyaM gatam Eva niShphalam ahO SoonyaalayE deepavath || 3.46 ||

vidyaa naadhigataa kalankarahitaa vittaM ca nOpaarjitaM
SuSrooShaapi samaahitEna manasaa pitrOrna sampaaditaa |
aalOlaayatalOcanaaH priyatamaaH svapnEpi naalingitaaH
kaalOyaM parapiNDalOlupatayaa kaakairiva prEryatE || 3.47 ||

vayaM yEbhyO jaataaSciraparigataa Eva khalu tE
samaM yaiH saMvRuddhaaH smRutiviShayataaM tEpi gamitaaH |
idaaneem EtE smaH pratidivasam aasannapatanaa
gataastulyaavasthaaM sikatilanadeeteeratarubhiH || 3.48 ||

aayurvarShaSataM néNaaM parimitaM raatrau tad^^ardhaM gataM
tasyaardhasya parasya caardham aparaM baalatvavRuddhatvayOH |
SEShaM vyaadhiviyOgaduHkhasahitaM sEvaadibhirneeyatE
jeevE vaaritarangacancalatarE saukhyaM kutaH praaNinaam || 3.49 ||

kShaNaM baalO bhootvaa kShaNaM pai yuvaa kaamarasikaH
kShaNaM vittairheenaH kShaNam api ca sampoorNavibhavaH |
jaraajeerNairangairnaTa iva baleemaNDitatanoor
naraH saMsaaraantE viSati yamadhaaneeyavanikaam || 3.50 ||

tvaM raajaa vayam apyupaasitagurupragnyaabhimaanOnnataaH
khyaatastvaM vibhavairyaSaaMsi kavayO dikShu pratanvanti naH |
itthaM maanadhanaatidooram ubhayOrapyaavayOrantaraM
yadyasmaasu paraanmukhOsi vayam apyEkaantatO niHspRuhaa || 3.51 ||

arthaanaam eeSiShE tvaM vayam api ca giraam eeSmahE yaavadarthaM
SoorastvaM vaadidarpavyupaSamanavidhaavakShayaM paaTavaM naH |
sEvantE tvaaM dhanaaDhyaa matimalahatayEmaam api SrOtukaamaamayy
apyaasthaa na tE cEttvayi mama nitaraam Eva raajannanaasthaa || 3.52 ||

vayam iha parituShTaa valkalaistvaM dukoolaiH
sama iha paritOShO nirviSEShO viSEShaH |
sa tu bhavatu daridrO yasya tRuShNaa viSaalaa
manasi ca parituShTE kOrthavaankO daridraH || 3.53 ||

phalam alam aSanaaya svaadu paanaaya tOyaM
kShitirapi SayanaarthaM vaasasE valkalaM ca |
navaghanamadhupaanabhraantasarvEndriyaaNaamavinayam
anumantuM nOtsahE durjanaanaam || 3.54 ||

aSneemahi vayaM bhikShaam aaSaavaasO vaseemahi |
Sayeemahi maheepRuShThE kurveemahi kim eeSvaraiH || 3.55 ||

na naTaa naa viTaa na gaayakaa na ca sabhyEtaravaadacuncavaH |
nRupam eekShitum atra kE vayaM stanabhaaraanamitaa na yOShitaH || 3.56 ||

vipulahRudayaireeSairEtajjagajjanitaM puraa
vidhRutam aparairdattaM caanyairvijitya tRuNaM yathaa |
iha hi bhuvanaanyanyairdheeraaScaturdaSa bhunjatE
katipayapurasvaamyE puMsaaM ka ESha madajvaraH || 3.57 ||

abhuktaayaaM yasyaaM kShaNam api na yaataM nRupaSatair
dhuvastasyaa laabhE ka iva bahumaanaH kShitibhRutaam |
tad^^aMSasyaapyaMSE tad^^avayalESEpi patayO
viShaadE kartavyE vidadhati jaDaaH pratyuta mudam || 3.58 ||

mRutpiNDO jalarEkhayaa balayatiH sarvOpyayaM nanvaNuH
svaaMSeekRutya sa Eva sangaraSatai raagnyaaM gaNaa bhunjatE |
yE dadyurdadatOthavaa kim aparaM kShudraa daridraM bhRuSaM
dhigdhiktaanpuruShaadhamaandhanakaNaanvaanCanti tEbhyOpi yE || 3.59 ||

sa jaataH kOpyaaseenmadanaripuNaa moordhni dhavalaM
kapaalaM yasyOccairvinihitam alankaaravidhayE |
nRubhiH praaNatraaNapravaNamatibhiH kaiScidadhunaa
namadbhiH kaH puMsaam ayam atuladarpajvarabharaH || 3.60 ||

parEShaaM cEtaaMsi pratidivasam aaraadhya bahudhaa
prasaadaM kiM nEtuM viSasi hRudaya klESakalitam |
prasannE tvayyantaHsavayamuditacintaamaNigaNO
viviktaH sankalpaH kim abhilaShitaM puShyati na tE || 3.61 ||

satyaam Eva trilOkeesariti haraSiraScumbineevacCaTaayaaM
sadvRuttiM kalpayantyaaM baTaviTapabhavairvalkalaiH satphalaiSca |
kOyaM vidvaanvipattijvarajanitarujaateevaduHkhaasikaanaaM
vaktraM veekShEta duHsthE yadi hi na vibhRuyaatsvE kuTumbEnukampaam || 3.611 ||

paribhramasi kiM mudhaa kvacana citta viSraamyataaM
svayaM bhavati yadyathaa bhavati tattathaa naanyathaa |
ateetam ananusmarannapi ca bhaavyasankalpayannatarkita
samaagamaanubhavaami bhOganaaham || 3.62 ||

EtasmaadviramEndriyaarthagahanaadaayaasakaadaaSrayaSrEyO
maargam aSEShaduHkhaSamanavyaapaaradakShaM kShaNaat |
svaatmeebhaavam upaihi santyaja nijaaM kallOlalOlaM gatiM
maa bhooyO bhaja bhanguraaM bhavaratiM cEtaH praseedaadhunaa || 3.63 ||

mOhaM maarjaya taam upaarjaya ratiM candraardhacooDaamaNau
cEtaH svargatarangiNeetaTabhuvaam aasangam angeekuru |
kO vaa veeciShu budbudEShu ca taDillEkhaasu ca SreeShu ca
jvaalaagrEShu ca pannagEShu saridvEgEShu ca capratyayaH || 3.64 ||

cEtaScintaya maa ramaaM sakRudimaam asthaayineem aasthayaa
bhoopaalabhrukuTeekuTeeviharaNavyaapaarapaNyaanganaam |
kanthaakancukinaH praviSya bhavanadvaaraaNi vaaraaNaseerathyaa
panktiShu paaNipaatrapatitaaM bhikShaam apEkShaamahE || 3.65 ||

agrE geetaM sarasakavayaH paarSvayOrdaakShiNaatyaaH
paScaalleelaavalayaraNitaM caamaragraahiNeenaam |
yadyastyEvaM kuru bhavarasaasvaadanE lampaTatvaM
nO cEccEtaH praviSa sahasaa nirvikalpE samaadhau || 3.66 ||

praaptaaH SriyaH sakalakaamadudhaastataH kiM
nyastaM padaM Sirasi vidviShataaM tataH kim |
sampaaditaaH praNayinO vibhavaistataH kiM
kalpaM sthitaastanubhRutaaM tanavastataH kim || 3.67 ||

bhaktirbhavE maraNajanmabhayaM hRudisthaM
snEhO na bandhuShu na manmathajaa vikaaraaH |
saMsarja dOSharahitaa vijayaa vanaantaa
vairaagyam asti kim itaH paramarthaneeyam || 3.68 ||

tasmaadanantam ajaraM paramaM vikaasi
tadbrahma cintaya kim EbhirasadvikalpaiH |
yasyaanuShangiNa imE bhuvanaadhipatyabhOgaadayaH
kRupaNalOkamataa bhavanti || 3.69 ||

paataalam aaviSasi yaasi nabhO vilanghya
dinmaNDalaM bhramasi maanasa caapalEna |
bhraantyaapi jaatu vimalaM katham aatmaneenaM
na brahma saMsarasi virvRutimam EShi yEna || 3.70 ||

kiM vEdaiH smRutibhiH puraaNapaThanaiH SaastrairmahaavistaraiH
svargagraamakuTeenivaasaphaladaiH karmakriyaavibhramaiH |
muktvaikaM bhavaduHkhabhaararacanaavidhvaMsakaalaanalaM
svaatmaanandapadapravESakalanaM SEsairvaaNigvRuttibhiH || 3.71 ||

naayaM tE samayO rahasyam adhunaa nidraati naathO yadi
sthitvaa drakShyati kupyati prabhuriti dvaarEShu yEShaaM vacaH |
cEtastaanapahaaya yaahi bhavanaM dEvasya viSvESitur
nirdauvaarikanirdayOkty^^aparuShaM niHsOum^^aSarmapradam || 3.711 ||

yatO mEruH Sreemaannipatati yugaantaagnivalitaH
samudraaH SuShyanti pracuramakaragraahanilayaaH |
dharaa gacCatyantaM dharaNidharapaadairapi dhRutaa
SareerE kaa vaartaa karikalabhakarNaagracapalE || 3.72 ||

gaatraM sankucitaM gatirvigalitaa bhraShTaa ca dantaavalir
dRuShTirnakShyati vardhatE vadhirataa vaktraM ca laalaayatE |
vaakyaM naadriyatE ca baandhavajanO bhaaryaa na SuSrooShatE
haa kaShTaM puruShasya jeerNavayasaH putrOpyamitraayatE || 3.73 ||

varNaM sitaM Sirasi veekShya SirOruhaaNaaM
sthaanaM jaraaparibhavasya tadaa pumaaMsam |
aarOpitaaMsthiSatakaM parihRutya yaanti
caNDaalakoopam iva doorataraM taruNyaH || 3.74 ||

yaavatsvastham idaM Sareeram arujaM yaavacca doorE jaraa
yaavaccEndriyaSaktirapratihataa yaavatkShayO naayuShaH |
aatmaSrEyasi taavadEva viduShaa kaaryaH prayatnO mahaan
sandeeptE bhavanE tu koopakhananaM pratyudyamaH keedRuSaH || 3.75 ||

tapasyantaH santaH kim adhinivasaamaH suranadeeM
guNOdaaraandaaraanuta paricaraamaH savinayam |
pibaamaH SaastraughaanutavividhakaavyaamRutarasaan
na vidmaH kiM kurmaH katipayanimEShaayuShi janE || 3.76 ||

duraaraadhyaaScaamee turagacalacittaaH kShitibhujO
vayaM tu sthoolEcCaaH sumahati phalE baddhamanasaH |
jaraa dEhaM mRutyurharati dayitaM jeevitam idaM
sakhE naanyacCrEyO jagati viduShEnyatra tapasaH || 3.77 ||

maanE mlaayini khaNDitE ca vasuni vyarthE prayaatErthini
kSheeNE bandhujanE gatE parijanE naShTE SanairyauvanE |
yuktaM kEvalam EtadEva sudhiyaaM yajjahnukanyaapayaHpootaagraava
gireendrakandarataTeekunjE nivaasaH kvacith || 3.78 ||

ramyaaScandramareecayastRuNavatee ramyaa vanaantasthalee
ramyaM saadhusamaagamaagatasukhaM kaavyEShu ramyaaH kathaaH |
kOpOpaahitabaaShpabindutaralaM ramyaM priyaayaa mukhaM
sarvaM ramyam anityataam upagatE cittE na kincitpunaH || 3.79 ||

ramyaM harmyatalaM na kiM vasatayE SravyaM na gEyaadikaM
kiM vaa praaNasamaasamaagamasukhaM naivaadhikapreetayE |
kintu bhraantapatangakShapavanavyaalOladeepaankuracCaayaa
cancalam aakalayya sakalaM santO vanaantaM gataaH || 3.80 ||

aa saMsaaraattribhuvanam idaM cinvataaM taattaadRunnaivaasmaakaM
nayanapadaveeM SrOtramaargaM gatO vaa |
yOyaM dhattE viShayakariNO gaaDhagooDhaabhimaanakSheevasyaantaH
karaNakariNaH saMyamaalaanaleelaam || 3.81 ||

yadEtatsvacCandaM viharaNam akaarpaNyam aSanaM
sahaaryaiH saMvaasaH Srutam upaSamaikavrataphalam |
manO mandaspandaM bahirapi cirasyaapi vimRuSanna
jaanE kasyaiShaa pariNatirudaarasya tapasaH || 3.82 ||

jeerNaa Eva manOrathaaSca hRudayE yaataM ca tadyauvanaM
hantaangEShu guNaaSbandhyaphalataaM yaataa guNagnyairvinaa |
kiM yuktaM sahasaabhyupaiti balavaankaalaH kRutaantOkShamee
haa gnyaataM madanaantakaanghriyugalaM muktvaasti naanyO gatiH || 3.83 ||

mahESvarE vaa jagataam adheeSvarE
janaardanE vaa jagad^^antaraatmani |
na vastubhEdapratipattirasti mE
tathaapi bhaktistaruNEnduSEkharE || 3.84 ||

sphuratsphaarajyOtsnaadhavalitatalE kvaapi pulinE
sukhaaseenaaH Saantadhvantisu rajaneeShu dyusaritaH |
bhavaabhOgOdvignaaH Siva Siva SivEtyuccavacasaH
kadaa yaasyaamOtargatabahulabaaShpaakuladaSaam || 3.85 ||

mahaadEvO dEvaH saridapi ca saiShaa surasaridguhaa
EvaagaaraM vasanam api taa Eva haritaH |
suhRudaa kaalOyaM vratam idam adainyavratam idaM
kiyadvaa vakShyaamO vaTaviTapa Evaastu dayitaa || 3. ||

viteerNE sarvasvE taruNakaruNaapoorNahRudayaaH
smarantaH saMsaarE viguNapariNaamaaM vidhigatim |
vayaM puNyaaraNyE pariNataSaraccandrakiraNaas
triyaamaa nEsyaamO haracaraNacintaikaSaraNaaH || 3.86 ||

kadaa vaaraaNasyaam amarataTineerOdhasi vasan
vasaanaH kaupeenaM Sirasi nidadhaanOnjalipuTam |
ayE gaureenaatha tripurahara SambhO trinayana
praseedEtyaakrOSannimiSham iva nEShyaami divasaan || 3.87 ||

udyaanEShu vicitrabhOjanavidhisteevraatiteevraM tapaH
kaupeenaavaraNaM suvastram amitaM bhikShaaTanaM maNDanam |
aasannaM maraNaM ca mangalasamaM yasyaaM samutpadyatE
taaM kaaSeeM parihRutya hanta vibudhairanyatra kiM stheeyatE || 3. ||

snaatvaa gaangaiH payObhiH Sucikusumaphalairarcayitvaa vibhO tvaa
dhyEyE dhyaanaM nivESya kShitidharakuharagraavaparyankamoolE |
aatmaaraamaH phalaaSee guruvacanaratastvatprasaadaatsmaraarE
duHkhaM mOkShyE kadaahaM samakaracaraNE puMsi sEvaasamuttham || 3.88 ||

Ekaakee niHspRuhaH SaantaH paaNipaatrO digambaraH |
kadaa SambhO bhaviShyaami karmanirmoolanakShamaH || 3.89 ||

paaNiM paatrayataaM nisargaSucinaa bhaikShENa santuShyataaM
yatra kvaapi niSheedataaM bahutRuNaM viSvaM muhuH paSyataam |
atyaagEpi tanOrakhaNDaparamaanandaavabOdhaspRuSaa
madhvaa kOpi SivaprasaadasulabhaH sampatsyatE yOginaam || 3.90 ||

kaupeenaM SatakhaNDajarjarataraM kanthaa punastaadRuSee
naiScintyaM nirapEkShabhaikShyam aSanaM nidraa SmaSaanE vanE |
svaatantryENa nirankuSaM viharaNaM svaantaM praSaantaM sadaa
sthairyaM yOgamahOtsavEpi ca yadi trailOkyaraajyEna kim || 3.91 ||

brahmaaNDaM maNDaleemaatraM kiM lObhaaya manasvinaH |
SaphareesphurtEnaabdhiH kShubdhO na khalu jaayatE || 3.92 ||

maatarlakShmi bhajasva kancidaparaM matkaankShiNee maa sma bhoor
bhOgEShu spRuhayaalavastava vaSE kaa niHspRuhaaNaam asi |
sadyaH syootapalaaSapatrapuTikaapaatraiH pavitreekRutair
bhikShaavastubhirEva samprati vayaM vRuttiM sameehaamahE || 3.93 ||

mahaaSayyaa pRuthvee vipulam upadhaanaM bhujalataaM
vitaanaM caakaaSaM vyajanam anukoolOyam anilaH |
SaraccandrO deepO virativanitaasangamuditaH
sukhee SaantaH SEtE muniratanubhootirnRupa iva || 3.94 ||

bhikShaasee janamadhyasangarahitaH svaayattacEShTaH sadaa
haanaadaanaviraktamaarganirataH kaScittapasvee sthitaH |
rathyaakeerNaviSeerNajeerNavasanaH sampraaptakanthaasanO
nirmaanO nirahankRutiH SamasukhaabhOgaikabaddhaspRuhaH || 3.95 ||

caNDaalaH kim ayaM dvijaatirathavaa SoodrOtha kiM taapasaH
kiM vaa tattvavivEkapESalamatiryOgeeSvaraH kOpi kim |
ityutpannavikalpajalpamukharairaabhaaShyamaaNaa janair
na kruddhaaH pathi naiva tuShTamanasO yaanti svayaM yOginaH || 3.96 ||

hiMsaaSoonyam ayatnalabhyam aSanaM dhaatraa marutkalpitaM
vyaalaanaM paSavastRuNaankurabhujastuShTaaH sthaleeSaayinaH |
saMsaaraarNavalanghanakShamadhiyaaM vRuttiH kRutaa saa nRuNaaM
taam anvEShayataaM prayaanti satataM sarvaM samaaptiM guNaaH || 3.97 ||

gangaateerE himagiriSilaabaddhapadmaasanasya
brahmadhyaanaabhyasanavidhinaa yOganidraaM gatasya |
kiM tairbhaavyaM mama sudivasairyatra tE nirviSankaaH
kaNDooyantE jaraThahariNaaH svaangam angE madeeyE || 3.98 ||

jeerNaaH kanthaa tataH kiM sitam amalapaTaM paTTasootraM tataH kiM
Ekaa bhaaryaa tataH kiM hayakarisugaNairaavRutO vaa tataH kim |
bhaktaM bhuktaM tataH kiM kadaSanam athavaa vaasaraantE tataH kiM
vyaktajyOtirna vaantarmathitabhavabhayaM vaibhavaM vaa tataH kim || 3. ||

paaNiH paatraM pavitraM bhramaNaparigataM bhaikShyam akShayyam annaM
visteerNaM vastram aaSaadaSakam acapalaM talpam asvalpam urveem |
yEShaaM niHsangataangeekaraNapariNatasvaantasantOShiNastE
dhanyaaH saMnyastadainyavyatikaranikaraaH karma nirmoolayanti || 3.99 ||

trailOkyaadhipatitvam Eva virasaM yasminmahaaSaasanE
tallabdhvaasanavastramaanaghaTanE bhOgE ratiM maa kRuthaaH |
bhOgaH kOpi sa Eka Eva paramO nityOditaa jRumbhanE
yatsvaadaadvirasaa bhavanti visayaastrailOkyaraajyaadayaH || 3.991 ||

maatarmEdini taata maaruti sakhE tEjaH subandhO jala
bhraatarvyOum^^a nibaddha ESha bhavataam antyaH praNaamaanjaliH |
yuShmatsangavaSOpajaatasukRutasphaarasphurannirmalagnyaanaapaasta
samastamOhamahimaa leenE parabrahmaNi || 3.100 ||

Sayyaa SailaSilaagRuhaM giriguhaa vastraM taruNaaM tvacaH
saarangaaH suhRudO nanu kShitiruhaaM vRuttiH phalaiH kOum^^alaiH |
yEsaaM nirjharam ambupaanam ucitaM ratyai tu vidyaanganaa
manyE tE paramESvaraaH Sirasi yari baddhO na sEvaanjaliH || 3.1001 ||

dhairyaM yasya pitaa kShamaa ca jananee SaantiSciraM gEhinee
satyaM mitram idaM dayaa ca bhaginee bhraataa manaHsaMyamaH |
Sayyaa bhoomitalaM diSOpi vasanaM gnyaanaamRutaM bhOjanaM
hyEtE yasya kuTumbinO vada sakhE kasmaadbhayaM yOginaH || 3.1002 ||

ahO vaa haarE vaa balavati ripau vaa suhRudi vaa
maNau vaa lOShThE vaa kusumaSayanE vaa dRuShadi vaa |
tRuNE vaa straiNE vaa mama samadRuSO yaanti divasaaH
kvacitpuNyaaraNyE Siva Siva SivEti pralapataH || 3.1003 ||

Devanagari,Sanskrit,Hindi

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Devanagari

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in शुद्ध दॆवनागरी (Samskritam). View this in सरल दॆवनागरी (हिंन्दी), with simplified anuswaras for easy reading.
 

रचन: भर्तृहरि

चूडोत्तंसितचन्द्रचारुकलिकाचञ्चच्छिखाभास्वरो
लीलादग्धविलोलकामशलभः श्रेयोदशाग्रे स्फुरन् ।
अन्तःस्फूर्जद्‌अपारमोहतिमिरप्राग्भारम् उच्चाटयन्
श्वेतःसद्मनि योगिनां विजयते ज्ञानप्रदीपो हरः ॥ 3.1 ॥

भ्रान्तं देशम् अनेकदुर्गविषमं प्राप्तं न किञ्चित्फलं
त्यक्त्वा जातिकुलाभिमानम् उचितं सेवा कृता निष्फला ।
भुक्तं मानविवर्जितं परगृहेष्वाशङ्कया काकवत्
तृष्णे जृम्भसि पापकर्मपिशुने नाद्यापि सन्तुष्यसि ॥ 3.2 ॥

उत्खातं निधिशङ्कया क्षितितलं ध्माता गिरेर्धातवो
निस्तीर्णः सरितां पतिर्नृपतयो यत्नेन सन्तोषिताः ।
मन्त्राराधनतत्परेण मनसा नीताः श्मशाने निशाः
प्राप्तः काणवराटको‌உपि न मया तृष्णे सकामा भव ॥ 3.3 ॥

खलालापाः सौढाः कथम् अपि तद्‌आराधनपरैर्निगृह्यान्तर्
बाष्पं हसितम् अपि शून्येन मनसा ।
कृतो वित्तस्तम्भप्रतिहतधियाम् अञ्जलिरपि
त्वम् आशे मोघाशे किम अपरम् अतो नर्तयसि माम् ॥ 3.4 ॥

अमीषां प्राणानां तुलितविसिनीपत्रपयसां
कृते किं नास्माभिर्विगलितविवेकैर्व्यवसितम् ।
यद्‌आढ्यानाम् अग्रे द्रविणमदनिःसञ्ज्ञमनसां
कृतं मावव्रीडैर्निजगुणकथापातकम् अपि ॥ 3.5 ॥

क्षान्तं न क्षमया गृहोचितसुखं त्यक्तं न सन्तोषतः
सोढो दुःसहशीततापपवनक्लेशो न तप्तं तपः ।
ध्यातं वित्तम् अहर्निशं नित्यमितप्राणैर्न शम्भोः पदं
तत्तत्कर्म कृतं यदेव मुनिभिस्तैस्तैः फलैर्वञ्चिताः ॥ 3.6 ॥

भोगा न भुक्ता वयम् एव भुक्तास्
तपो न तप्तं वयम् एव तप्ताः ।
कालो न यातो वयम् एव यातास्तृष्णा
न जीर्णा वयम् एव जीर्णाः ॥ 3.7 ॥

बलिभिर्मुखम् आक्रान्तं पलितेनाङ्कितं शिरः ।
गात्राणि शिथिलायन्ते तृष्णैका तरुणायते ॥ 3.8 ॥

विवेकव्याकोशे विदधति समे शाम्यति तृषा
परिष्वङ्गे तुङ्गे प्रसरतितरां सा परिणता ।
जराजीर्णैश्वर्यग्रसनगहनाक्षेपकृपणस्तृषापात्रं
यस्यां भवति मरुताम् अप्यधिपतिः ॥ 3.81 ॥

निवृत्ता भोगेच्छा पुरुषबहुमानो‌உपि गलितः
समानाः स्वर्याताः सपदि सुहृदो जीवितसमाः ।
शनैर्यष्ट्युत्थानं घनतिमिररुद्धे च नयने
अहो मूढः कायस्तदपि मरणापायचकितः ॥ 3.9 ॥

आशा नाम नदी मनोरथजला तृष्णातरङ्गाकुला
रागग्राहवती वितर्कविहगा धैर्यद्रुमध्वंसिनी ।
मोहावर्तसुदुस्तरातिगहना प्रोत्तुङ्गचिन्तातटी
तस्याः परगता विशुद्धम् अलसो नन्दन्ति योगीश्वराः ॥ 3.10 ॥

न संसारोत्पन्नं चरितम् अनुपश्यामि कुशलं
विपाकः पुण्यानां जनयति भयं मे विमृशतः ।
महद्भिः पुण्यौघैश्चिरपरिगृहीताश्च विषया
महान्तो जायन्ते व्यसनम् इव दातुं विषयिणाम् ॥ 3.11 ॥

अवश्यं यातारश्चिरतरम् उषित्वापि विषया
वियोगे को भेदस्त्यजति न जनो यत्स्वयम् अमून् ।
व्रजन्तः स्वातन्त्र्यादतुलपरितापाय मनसः
स्वयं त्यक्ता ह्येते शमसुखम् अनन्तं विदधति ॥ 3.12 ॥

ब्रह्मज्ञानविवेकनिर्मलधियः कुर्वन्त्यहो दुष्करं
यन्मुञ्चन्त्युपभोगभाञ्ज्यपि धनान्येकान्ततो निःस्पृहाः ।
सम्प्रातान्न पुरा न सम्प्रति न च प्राप्तौ दृढप्रत्ययान्
वाञ्छामात्रपरिग्रहानपि परं त्यक्तुं न शक्ता वयम् ॥ 3.13 ॥

धन्यानां गिरिकन्दरेषु वसतां ज्योतिः परं ध्यायतामानन्दाश्रु
जलं पिबन्ति शकुना निःशङ्कम् अङ्केशयाः ।
अस्माकं तु मनोरथोपरचितप्रासादवापीतटक्रीडा
काननकेलिकौतुकजुषाम् आयुः परं क्षीयते ॥ 3.14 ॥

भिक्षाशतं तदपि नीरसम् एकबारं
शय्या च भूः परिजनो निजदेहमात्रम् ।
वस्त्रं विशीर्णशतखण्डमयी च कन्था
हा हा तथापि विषया न परित्यजन्ति ॥ 3.15 ॥

स्तनौ मांसग्रन्थी कनककलशावित्युपमिती
मुखं श्लेष्मागारं तदपि च शशाङ्केन तुलितम् ।
स्रवन्मूत्रक्लिन्नं करिवरशिरस्पर्धि जघनं
मुहुर्निन्द्यं रूपं कविजनविशेषैर्गुरुकृतम् ॥ 3.16 ॥

एको रागिषु राजते प्रियतमादेहार्धहारी हरो
नीरागेषु जनो विमुक्तललनासङ्गो न यस्मात्परः ।
दुर्वारस्मरबाणपन्नगविषव्याबिद्धमुग्धो जनः
शेषः कामविडम्बितान्न विषयान्भोक्तुं न मोक्तुं क्षमः ॥ 3.17 ॥

अजानन्दाहात्म्यं पततु शलभस्तीव्रदहने
स मीनो‌உप्यज्ञानाद्बडिशयुतम् अश्नातु पिशितम् ।
विजानन्तो‌உप्येते वयम् इह वियज्जालजटिलान्
न मुञ्चामः कानाम् अहह गहनो मोहमहिमा ॥ 3.18 ॥

तृषा शुष्यत्यास्ये पिबति सलिलं शीतमधुरं
क्षुधार्तः शाल्यन्नं कवलयति मांसादिकलितम् ।
प्रदीप्ते कामाग्नौ सुदृढतरम् आलिङ्गति वधूं
प्रतीकारं व्याधः सुखम् इति विपर्यस्यति जनः ॥ 3.19 ॥

तुङ्गं वेश्म सुताः सताम् अभिमताः सङ्ख्यातिगाः सम्पदः
कल्याणी दयिता वयश्च नवम् इत्यज्ञानमूढो जनः ।
मत्वा विश्वम् अनश्वरं निविशते संसारकारागृहे
सन्दृश्य क्षणभङ्गुरं तदखिलं धन्यस्तु सन्न्यस्यति ॥ 3.20 ॥

दीना दीनमुखैः सदैव शिशुकैराकृष्टजीर्णाम्बरा
क्रोशद्भिः क्षुधितैर्निरन्नविधुरा दृश्या न चेद्गेहिनी ।
याच्ञाभङ्गभयेन गद्गदगलत्रुट्यद्विलीनाक्षरं
को देहीति वदेत्स्वदग्धजठरस्यार्थे मनस्वी पुमान् ॥ 3.21 ॥

अभिमतमहामानग्रन्थिप्रभेदपटीयसी
गुरुतरगुणग्रामाभोजस्फुटोज्ज्वलचन्द्रिका ।
विपुलविलल्लज्जावल्लीवितानकुठारिका
जठरपिठरी दुस्पुरेयं करोति विडम्बनम् ॥ 3.22 ॥

पुण्ये ग्रामे वने वा महति सितपटच्छन्नपाली कपालिं
ह्यादाय न्यायगर्भद्विजहुतहुतभुग्धूमधूम्रोपकण्ठे ।
द्वारं द्वारं प्रविष्टो वरम् उदरदरीपूरणाय क्षुधार्तो
मानी प्राणैः सनाथो न पुनरनुदिनं तुल्यकुल्येसु दीनः ॥ 3.23 ॥

गङ्गातरङ्गकणशीकरशीतलानि
विद्याधराध्युषितचारुशिलातलानि ।
स्थानानि किं हिमवतः प्रलयं गतानि
यत्सावमानपरपिण्डरता मनुष्याः ॥ 3.24 ॥

किं कन्दाः कन्दरेभ्यः प्रलयम् उपगता निर्झरा वा गिरिभ्यः
प्रध्वस्ता वा तरुभ्यः सरसगलभृतो वल्कलिन्यश्च शाखाः ।
वीक्ष्यन्ते यन्मुखानि प्रसभम् अपगतप्रश्रयाणां खलानां
दुःखाप्तस्वल्पवित्तस्मयपवनवशानर्तितभ्रूलतानि ॥ 3.25 ॥

पुण्यैर्मूलफलैस्तथा प्रणयिनीं वृत्तिं कुरुष्वाधुना
भूशय्यां नवपल्लवैरकृपणैरुत्तिष्ठ यावो वनम् ।
क्षुद्राणाम् अविवेकमूढमनसां यत्रेश्वराणां सदा
वित्तव्याधिविकारविह्वलगिरां नामापि न श्रूयते ॥ 3.26 ॥

फलं स्वेच्छालभ्यं प्रतिवनम् अखेदं क्षितिरुहां
पयः स्थाने स्थाने शिशिरमधुरं पुण्यसरिताम् ।
मृदुस्पर्शा शय्या सुललितलतापल्लवमयी
सहन्ते सन्तापं तदपि धनिनां द्वारि कृपणाः ॥ 3.27 ॥

ये वर्तन्ते धनपतिपुरः प्रार्थनादुःखभाजो
ये चाल्पत्वं दधति विषयाक्षेपपर्याप्तबुद्धेः ।
तेषाम् अन्तःस्फुरितहसितं वासराणि स्मरेयं
ध्यानच्छेदे शिखरिकुहरग्रावशय्यानिषण्णः ॥ 3.28 ॥

ये सन्तोषनिरन्तरप्रमुदितस्तेषां न भिन्ना मुदो
ये त्वन्ये धनलुब्धसङ्कलधियस्तेसां न तृष्णाहता ।
इत्थं कस्य कृते कुतः स विधिना कीदृक्पदं सम्पदां
स्वात्मन्येव समाप्तहेममहिमा मेरुर्न मे रोचते ॥ 3.29 ॥

भिक्षाहारम् अदैन्यम् अप्रतिसुखं भीतिच्छिदं सर्वतो
दुर्मात्सर्यमदाभिमानमथनं दुःखौघविध्वंसनम् ।
सर्वत्रान्वहम् अप्रयत्नसुलभं साधुप्रियं पावनं
शम्भोः सत्रम् अवायम् अक्षयनिधिं शंसन्ति योगीश्वराः ॥ 3.30 ॥

भोगे रोगमयं कुले च्युतिभयं वित्ते नृपालाद्भयं
माने धैन्यभयं बले रिपुभयं रूपे जराय भयम् ।
शास्त्रे वादिभयं गुणे खलभयं काये कृतान्ताद्भयं
सर्वं वस्तु भयान्वितं भुवि न्णां वैराग्यम् एवाभयम् ॥ 3.31 ॥

आक्रान्तं मरणेन जन्म जरसा चात्युज्ज्वलं यौवनं
सन्तोषो धनलिप्सया शममुखं प्रौढाङ्गनाविभ्रमैः ।
लोकैर्मत्सरिभिर्गुणा वनभुवो व्यालैर्नृपा दुर्जनैर्
अस्थैर्येण विभूतयो‌உप्यपहता ग्रस्तं न किं केन वा ॥ 3.32 ॥

आधिव्याधिशतैर्जनस्य विविधैरारोग्यम् उन्मूल्यते
लक्ष्मीर्यत्र पतन्ति तत्र विवृतद्वारा इव व्यापदः ।
जातं जातम् अवश्यम् आशु विवशं मृत्युः करोत्यात्मसात्
तत्किं तेन निरङ्कुशेन विधिना यन्निर्मितं सुस्थिरम् ॥ 3.33 ॥

भोगास्तुङ्गतरङ्गभङ्गतरलाः प्राणाः क्षणध्वंसिनः
स्तोकान्येव दिनानि यौवनसुखं स्फूर्तिः प्रियासु स्थिता ।
तत्संसारम् असारम् एव निखिलं बुद्ध्वा बुधा बोधका
लोकानुग्रहपेशलेन मनसा यत्नः समाधीयताम् ॥ 3.34 ॥

भोगा मेघवितानमध्यविलसत्सौदामिनीचञ्चला
आयुर्वायुविघट्टिताब्जपटलीलीनाम्बुवद्भङ्गुरम् ।
लीला यौवनलालसास्तनुभृताम् इत्याकलय्य द्रुतं
योगे धैर्यसमाधिसिद्धिसुलभे बुद्धिं विदध्वं बुधाः ॥ 3.35 ॥

आयुः कल्लोललोलं कतिपयदिवसस्थायिनी यौवनश्रीर्
अर्थाः सङ्कल्पकल्पा घनसमयतडिद्विभ्रमा भोगपूगाः ।
कण्ठाश्लेषोपगूढ तदपि च न चिरं यत्प्रियाभः प्रणीतं
ब्रह्मण्यासक्तचित्ता भवत भवमयाम्भोधिपारं तरीतुम् ॥ 3.36 ॥

कृच्छ्रेणामेध्यमध्ये नियमिततनुभिः स्थीयते गर्भवासे
कान्ताविश्लेषदुःखव्यतिकरविषमो यौवने चोपभोगः ।
वामाक्षीणाम् अवज्ञाविहसितवसतिर्वृद्धभावो‌உन्यसाधुः
संसारे रे मनुष्या वदत यदि सुखं स्वल्पम् अप्यस्ति किञ्चिथ् ॥ 3.37 ॥

व्याघ्रीव तिष्ठति जरा परितर्जयन्ती
रोगाश्च शत्रव इव प्रहरन्ति देहम् ।
आयुः परिस्रवन्ति भिन्नघटादिवाम्भो
लोकस्तथाप्यहितम् आचरतीति चित्रम् ॥ 3.38 ॥

भोगा भङ्गुरवृत्तयो बहुविधास्तैरेव चायं भवस्तत्
कस्येह कृते परिभ्रमत रे लोकाः कृतं चेष्टतैः ।
आशापाशशतापशान्तिविशदं चेतःसमाधीयतां
कामोत्पत्तिवशात्स्वधामनि यदि श्रद्देयम् अस्मद्वचः ॥ 3.39 ॥

सखे धन्याः केचित्त्रुटितभवबन्धव्यतिकरा
वनान्ते चित्तान्तर्विषम् अविषयाशीत्विषगताः ।
शरच्चन्द्रज्योत्स्नाधवलगगनाभोगसुभगां
नयन्ते ये रात्रिं सुकृतचयचिन्तैकशरणाः ॥ 3.391 ॥

ब्रह्मेन्द्रादिमरुद्गणांस्तृणकणान्यत्र स्थितो मन्यते
यत्स्वादाद्विरसा भवन्ति विभवास्त्रैलोक्यराज्यादयः ।
भोगः को‌உपि स एव एक परमो नित्योदितो जृम्भते
भोः साधो क्षणभङ्गुरे तदितरे भोगे रतिं मा कृथाः ॥ 3.40 ॥

सा रम्या नगरी महान्स नृपतिः सामन्तचक्रं च तत्
पार्श्वे तस्य च सा विदग्धपरिषत्ताश्चन्द्रबिम्बाननाः ।
उद्वृत्तः स राजपुत्रनिवहस्ते वन्दिनस्ताः कथाः
सर्वं यस्य वशादगात्स्मृतिपथं कालाय तस्मै नमः ॥ 3.41 ॥

यत्रानेकः क्वचिदपि गृहे तत्र तिष्ठत्यथैको
यत्राप्येकस्तदनु बहवस्तत्र नैको‌உपि चान्ते ।
इत्थं नयौ रजनिदिवसौ लोलयन्द्वाविवाक्षौ
कालः कल्यो भुवनफलके क्रडति प्राणिशारैः ॥ 3.42 ॥

आदित्यस्य गतागतैरहरहः सङ्क्षीयते जीवितं
व्यापारैर्बहुकार्यभारगुरुभिः कालो‌உपि न ज्ञायते ।
दृष्ट्वा जन्मजराविपत्तिमरणं त्रासश्च नोत्पद्यते
पीत्वा मोहमयीं प्रमादमदिराम् उन्मत्तभूतं जगथ् ॥ 3.43 ॥

रात्रिः सैव पुनः स एव दिवसो मत्वा मुधा जन्तवो
धावन्त्युद्यमिनस्तथैव निभृतप्रारब्धतत्तत्क्रियाः ।
व्यापारैः पुनर्‌उक्तभूतविषयैरित्थं विधेनामुना
संसारेण कदर्थिता वयम् अहो मोहान्न लज्जामहे ॥ 3.44 ॥

न ध्यानं पदम् ईश्वरस्य विधिवत्संसारविच्छित्तये
स्वर्गद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मो‌உपि नोपार्जितः ।
नारीपीनपयोधरोरुयुगलं स्वप्ने‌உपि नालिङ्गितं
मातुः केवलम् एव यौवनवनच्छेदे कुठारा वयम् ॥ 3.45 ॥

नाभ्यस्ता प्रतिवादिवृन्ददमनी विद्या विनीतोचिता
खड्गाग्रैः करिकुम्भपीठदलनैर्नाकं न नीतं यशः ।
कान्ताक्ॐ‌अलपल्लवाधररसः पीतो न चन्द्रोदये
तारुण्यं गतम् एव निष्फलम् अहो शून्यालये दीपवथ् ॥ 3.46 ॥

विद्या नाधिगता कलङ्करहिता वित्तं च नोपार्जितं
शुश्रूषापि समाहितेन मनसा पित्रोर्न सम्पादिता ।
आलोलायतलोचनाः प्रियतमाः स्वप्ने‌உपि नालिङ्गिताः
कालो‌உयं परपिण्डलोलुपतया काकैरिव प्रेर्यते ॥ 3.47 ॥

वयं येभ्यो जाताश्चिरपरिगता एव खलु ते
समं यैः संवृद्धाः स्मृतिविषयतां ते‌உपि गमिताः ।
इदानीम् एते स्मः प्रतिदिवसम् आसन्नपतना
गतास्तुल्यावस्थां सिकतिलनदीतीरतरुभिः ॥ 3.48 ॥

आयुर्वर्षशतं न्णां परिमितं रात्रौ तद्‌अर्धं गतं
तस्यार्धस्य परस्य चार्धम् अपरं बालत्ववृद्धत्वयोः ।
शेषं व्याधिवियोगदुःखसहितं सेवादिभिर्नीयते
जीवे वारितरङ्गचञ्चलतरे सौख्यं कुतः प्राणिनाम् ॥ 3.49 ॥

क्षणं बालो भूत्वा क्षणं पै युवा कामरसिकः
क्षणं वित्तैर्हीनः क्षणम् अपि च सम्पूर्णविभवः ।
जराजीर्णैरङ्गैर्नट इव बलीमण्डिततनूर्
नरः संसारान्ते विशति यमधानीयवनिकाम् ॥ 3.50 ॥

त्वं राजा वयम् अप्युपासितगुरुप्रज्ञाभिमानोन्नताः
ख्यातस्त्वं विभवैर्यशांसि कवयो दिक्षु प्रतन्वन्ति नः ।
इत्थं मानधनातिदूरम् उभयोरप्यावयोरन्तरं
यद्यस्मासु पराङ्मुखो‌உसि वयम् अप्येकान्ततो निःस्पृहा ॥ 3.51 ॥

अर्थानाम् ईशिषे त्वं वयम् अपि च गिराम् ईश्महे यावदर्थं
शूरस्त्वं वादिदर्पव्युपशमनविधावक्षयं पाटवं नः ।
सेवन्ते त्वां धनाढ्या मतिमलहतयेमाम् अपि श्रोतुकामामय्य्
अप्यास्था न ते चेत्त्वयि मम नितराम् एव राजन्ननास्था ॥ 3.52 ॥

वयम् इह परितुष्टा वल्कलैस्त्वं दुकूलैः
सम इह परितोषो निर्विशेषो विशेषः ।
स तु भवतु दरिद्रो यस्य तृष्णा विशाला
मनसि च परितुष्टे को‌உर्थवान्को दरिद्रः ॥ 3.53 ॥

फलम् अलम् अशनाय स्वादु पानाय तोयं
क्षितिरपि शयनार्थं वाससे वल्कलं च ।
नवघनमधुपानभ्रान्तसर्वेन्द्रियाणामविनयम्
अनुमन्तुं नोत्सहे दुर्जनानाम् ॥ 3.54 ॥

अश्नीमहि वयं भिक्षाम् आशावासो वसीमहि ।
शयीमहि महीपृष्ठे कुर्वीमहि किम् ईश्वरैः ॥ 3.55 ॥

न नटा ना विटा न गायका न च सभ्येतरवादचुञ्चवः ।
नृपम् ईक्षितुम् अत्र के वयं स्तनभारानमिता न योषितः ॥ 3.56 ॥

विपुलहृदयैरीशैरेतज्जगज्जनितं पुरा
विधृतम् अपरैर्दत्तं चान्यैर्विजित्य तृणं यथा ।
इह हि भुवनान्यन्यैर्धीराश्चतुर्दश भुञ्जते
कतिपयपुरस्वाम्ये पुंसां क एष मदज्वरः ॥ 3.57 ॥

अभुक्तायां यस्यां क्षणम् अपि न यातं नृपशतैर्
धुवस्तस्या लाभे क इव बहुमानः क्षितिभृताम् ।
तद्‌अंशस्याप्यंशे तद्‌अवयलेशे‌உपि पतयो
विषादे कर्तव्ये विदधति जडाः प्रत्युत मुदम् ॥ 3.58 ॥

मृत्पिण्डो जलरेखया बलयतिः सर्वो‌உप्ययं नन्वणुः
स्वांशीकृत्य स एव सङ्गरशतै राज्ञां गणा भुञ्जते ।
ये दद्युर्ददतो‌உथवा किम् अपरं क्षुद्रा दरिद्रं भृशं
धिग्धिक्तान्पुरुषाधमान्धनकणान्वाञ्छन्ति तेभ्यो‌உपि ये ॥ 3.59 ॥

स जातः को‌உप्यासीन्मदनरिपुणा मूर्ध्नि धवलं
कपालं यस्योच्चैर्विनिहितम् अलङ्कारविधये ।
नृभिः प्राणत्राणप्रवणमतिभिः कैश्चिदधुना
नमद्भिः कः पुंसाम् अयम् अतुलदर्पज्वरभरः ॥ 3.60 ॥

परेषां चेतांसि प्रतिदिवसम् आराध्य बहुधा
प्रसादं किं नेतुं विशसि हृदय क्लेशकलितम् ।
प्रसन्ने त्वय्यन्तःसवयमुदितचिन्तामणिगणो
विविक्तः सङ्कल्पः किम् अभिलषितं पुष्यति न ते ॥ 3.61 ॥

सत्याम् एव त्रिलोकीसरिति हरशिरश्चुम्बिनीवच्छटायां
सद्वृत्तिं कल्पयन्त्यां बटविटपभवैर्वल्कलैः सत्फलैश्च ।
को‌உयं विद्वान्विपत्तिज्वरजनितरुजातीवदुःखासिकानां
वक्त्रं वीक्षेत दुःस्थे यदि हि न विभृयात्स्वे कुटुम्बे‌உनुकम्पाम् ॥ 3.611 ॥

परिभ्रमसि किं मुधा क्वचन चित्त विश्राम्यतां
स्वयं भवति यद्यथा भवति तत्तथा नान्यथा ।
अतीतम् अननुस्मरन्नपि च भाव्यसङ्कल्पयन्नतर्कित
समागमानुभवामि भोगनाहम् ॥ 3.62 ॥

एतस्माद्विरमेन्द्रियार्थगहनादायासकादाश्रयश्रेयो
मार्गम् अशेषदुःखशमनव्यापारदक्षं क्षणात् ।
स्वात्मीभावम् उपैहि सन्त्यज निजां कल्लोललोलं गतिं
मा भूयो भज भङ्गुरां भवरतिं चेतः प्रसीदाधुना ॥ 3.63 ॥

मोहं मार्जय ताम् उपार्जय रतिं चन्द्रार्धचूडामणौ
चेतः स्वर्गतरङ्गिणीतटभुवाम् आसङ्गम् अङ्गीकुरु ।
को वा वीचिषु बुद्बुदेषु च तडिल्लेखासु च श्रीषु च
ज्वालाग्रेषु च पन्नगेषु सरिद्वेगेषु च चप्रत्ययः ॥ 3.64 ॥

चेतश्चिन्तय मा रमां सकृदिमाम् अस्थायिनीम् आस्थया
भूपालभ्रुकुटीकुटीविहरणव्यापारपण्याङ्गनाम् ।
कन्थाकञ्चुकिनः प्रविश्य भवनद्वाराणि वाराणसीरथ्या
पङ्क्तिषु पाणिपात्रपतितां भिक्षाम् अपेक्षामहे ॥ 3.65 ॥

अग्रे गीतं सरसकवयः पार्श्वयोर्दाक्षिणात्याः
पश्चाल्लीलावलयरणितं चामरग्राहिणीनाम् ।
यद्यस्त्येवं कुरु भवरसास्वादने लम्पटत्वं
नो चेच्चेतः प्रविश सहसा निर्विकल्पे समाधौ ॥ 3.66 ॥

प्राप्ताः श्रियः सकलकामदुधास्ततः किं
न्यस्तं पदं शिरसि विद्विषतां ततः किम् ।
सम्पादिताः प्रणयिनो विभवैस्ततः किं
कल्पं स्थितास्तनुभृतां तनवस्ततः किम् ॥ 3.67 ॥

भक्तिर्भवे मरणजन्मभयं हृदिस्थं
स्नेहो न बन्धुषु न मन्मथजा विकाराः ।
संसर्ज दोषरहिता विजया वनान्ता
वैराग्यम् अस्ति किम् इतः परमर्थनीयम् ॥ 3.68 ॥

तस्मादनन्तम् अजरं परमं विकासि
तद्ब्रह्म चिन्तय किम् एभिरसद्विकल्पैः ।
यस्यानुषङ्गिण इमे भुवनाधिपत्यभोगादयः
कृपणलोकमता भवन्ति ॥ 3.69 ॥

पातालम् आविशसि यासि नभो विलङ्घ्य
दिङ्मण्डलं भ्रमसि मानस चापलेन ।
भ्रान्त्यापि जातु विमलं कथम् आत्मनीनं
न ब्रह्म संसरसि विर्वृतिमम् एषि येन ॥ 3.70 ॥

किं वेदैः स्मृतिभिः पुराणपठनैः शास्त्रैर्महाविस्तरैः
स्वर्गग्रामकुटीनिवासफलदैः कर्मक्रियाविभ्रमैः ।
मुक्त्वैकं भवदुःखभाररचनाविध्वंसकालानलं
स्वात्मानन्दपदप्रवेशकलनं शेसैर्वाणिग्वृत्तिभिः ॥ 3.71 ॥

नायं ते समयो रहस्यम् अधुना निद्राति नाथो यदि
स्थित्वा द्रक्ष्यति कुप्यति प्रभुरिति द्वारेषु येषां वचः ।
चेतस्तानपहाय याहि भवनं देवस्य विश्वेशितुर्
निर्दौवारिकनिर्दयोक्त्य्‌अपरुषं निःस्ॐ‌अशर्मप्रदम् ॥ 3.711 ॥

यतो मेरुः श्रीमान्निपतति युगान्ताग्निवलितः
समुद्राः शुष्यन्ति प्रचुरमकरग्राहनिलयाः ।
धरा गच्छत्यन्तं धरणिधरपादैरपि धृता
शरीरे का वार्ता करिकलभकर्णाग्रचपले ॥ 3.72 ॥

गात्रं सङ्कुचितं गतिर्विगलिता भ्रष्टा च दन्तावलिर्
दृष्टिर्नक्ष्यति वर्धते वधिरता वक्त्रं च लालायते ।
वाक्यं नाद्रियते च बान्धवजनो भार्या न शुश्रूषते
हा कष्टं पुरुषस्य जीर्णवयसः पुत्रो‌உप्यमित्रायते ॥ 3.73 ॥

वर्णं सितं शिरसि वीक्ष्य शिरोरुहाणां
स्थानं जरापरिभवस्य तदा पुमांसम् ।
आरोपितांस्थिशतकं परिहृत्य यान्ति
चण्डालकूपम् इव दूरतरं तरुण्यः ॥ 3.74 ॥

यावत्स्वस्थम् इदं शरीरम् अरुजं यावच्च दूरे जरा
यावच्चेन्द्रियशक्तिरप्रतिहता यावत्क्षयो नायुषः ।
आत्मश्रेयसि तावदेव विदुषा कार्यः प्रयत्नो महान्
सन्दीप्ते भवने तु कूपखननं प्रत्युद्यमः कीदृशः ॥ 3.75 ॥

तपस्यन्तः सन्तः किम् अधिनिवसामः सुरनदीं
गुणोदारान्दारानुत परिचरामः सविनयम् ।
पिबामः शास्त्रौघानुतविविधकाव्यामृतरसान्
न विद्मः किं कुर्मः कतिपयनिमेषायुषि जने ॥ 3.76 ॥

दुराराध्याश्चामी तुरगचलचित्ताः क्षितिभुजो
वयं तु स्थूलेच्छाः सुमहति फले बद्धमनसः ।
जरा देहं मृत्युर्हरति दयितं जीवितम् इदं
सखे नान्यच्छ्रेयो जगति विदुषे‌உन्यत्र तपसः ॥ 3.77 ॥

माने म्लायिनि खण्डिते च वसुनि व्यर्थे प्रयाते‌உर्थिनि
क्षीणे बन्धुजने गते परिजने नष्टे शनैर्यौवने ।
युक्तं केवलम् एतदेव सुधियां यज्जह्नुकन्यापयःपूताग्राव
गिरीन्द्रकन्दरतटीकुञ्जे निवासः क्वचिथ् ॥ 3.78 ॥

रम्याश्चन्द्रमरीचयस्तृणवती रम्या वनान्तस्थली
रम्यं साधुसमागमागतसुखं काव्येषु रम्याः कथाः ।
कोपोपाहितबाष्पबिन्दुतरलं रम्यं प्रियाया मुखं
सर्वं रम्यम् अनित्यताम् उपगते चित्ते न किञ्चित्पुनः ॥ 3.79 ॥

रम्यं हर्म्यतलं न किं वसतये श्रव्यं न गेयादिकं
किं वा प्राणसमासमागमसुखं नैवाधिकप्रीतये ।
किन्तु भ्रान्तपतङ्गक्षपवनव्यालोलदीपाङ्कुरच्छाया
चञ्चलम् आकलय्य सकलं सन्तो वनान्तं गताः ॥ 3.80 ॥

आ संसारात्त्रिभुवनम् इदं चिन्वतां तात्तादृङ्नैवास्माकं
नयनपदवीं श्रोत्रमार्गं गतो वा ।
यो‌உयं धत्ते विषयकरिणो गाढगूढाभिमानक्षीवस्यान्तः
करणकरिणः संयमालानलीलाम् ॥ 3.81 ॥

यदेतत्स्वच्छन्दं विहरणम् अकार्पण्यम् अशनं
सहार्यैः संवासः श्रुतम् उपशमैकव्रतफलम् ।
मनो मन्दस्पन्दं बहिरपि चिरस्यापि विमृशन्न
जाने कस्यैषा परिणतिरुदारस्य तपसः ॥ 3.82 ॥

जीर्णा एव मनोरथाश्च हृदये यातं च तद्यौवनं
हन्ताङ्गेषु गुणाश्बन्ध्यफलतां याता गुणज्ञैर्विना ।
किं युक्तं सहसाभ्युपैति बलवान्कालः कृतान्तो‌உक्षमी
हा ज्ञातं मदनान्तकाङ्घ्रियुगलं मुक्त्वास्ति नान्यो गतिः ॥ 3.83 ॥

महेश्वरे वा जगताम् अधीश्वरे
जनार्दने वा जगद्‌अन्तरात्मनि ।
न वस्तुभेदप्रतिपत्तिरस्ति मे
तथापि भक्तिस्तरुणेन्दुशेखरे ॥ 3.84 ॥

स्फुरत्स्फारज्योत्स्नाधवलिततले क्वापि पुलिने
सुखासीनाः शान्तध्वन्तिसु रजनीषु द्युसरितः ।
भवाभोगोद्विग्नाः शिव शिव शिवेत्युच्चवचसः
कदा यास्यामो‌உतर्गतबहुलबाष्पाकुलदशाम् ॥ 3.85 ॥

महादेवो देवः सरिदपि च सैषा सुरसरिद्गुहा
एवागारं वसनम् अपि ता एव हरितः ।
सुहृदा कालो‌உयं व्रतम् इदम् अदैन्यव्रतम् इदं
कियद्वा वक्ष्यामो वटविटप एवास्तु दयिता ॥ 3. ॥

वितीर्णे सर्वस्वे तरुणकरुणापूर्णहृदयाः
स्मरन्तः संसारे विगुणपरिणामां विधिगतिम् ।
वयं पुण्यारण्ये परिणतशरच्चन्द्रकिरणास्
त्रियामा नेस्यामो हरचरणचिन्तैकशरणाः ॥ 3.86 ॥

कदा वाराणस्याम् अमरतटिनीरोधसि वसन्
वसानः कौपीनं शिरसि निदधानो‌உञ्जलिपुटम् ।
अये गौरीनाथ त्रिपुरहर शम्भो त्रिनयन
प्रसीदेत्याक्रोशन्निमिषम् इव नेष्यामि दिवसान् ॥ 3.87 ॥

उद्यानेषु विचित्रभोजनविधिस्तीव्रातितीव्रं तपः
कौपीनावरणं सुवस्त्रम् अमितं भिक्षाटनं मण्डनम् ।
आसन्नं मरणं च मङ्गलसमं यस्यां समुत्पद्यते
तां काशीं परिहृत्य हन्त विबुधैरन्यत्र किं स्थीयते ॥ 3. ॥

स्नात्वा गाङ्गैः पयोभिः शुचिकुसुमफलैरर्चयित्वा विभो त्वा
ध्येये ध्यानं निवेश्य क्षितिधरकुहरग्रावपर्यङ्कमूले ।
आत्मारामः फलाशी गुरुवचनरतस्त्वत्प्रसादात्स्मरारे
दुःखं मोक्ष्ये कदाहं समकरचरणे पुंसि सेवासमुत्थम् ॥ 3.88 ॥

एकाकी निःस्पृहः शान्तः पाणिपात्रो दिगम्बरः ।
कदा शम्भो भविष्यामि कर्मनिर्मूलनक्षमः ॥ 3.89 ॥

पाणिं पात्रयतां निसर्गशुचिना भैक्षेण सन्तुष्यतां
यत्र क्वापि निषीदतां बहुतृणं विश्वं मुहुः पश्यताम् ।
अत्यागे‌உपि तनोरखण्डपरमानन्दावबोधस्पृशा
मध्वा को‌உपि शिवप्रसादसुलभः सम्पत्स्यते योगिनाम् ॥ 3.90 ॥

कौपीनं शतखण्डजर्जरतरं कन्था पुनस्तादृशी
नैश्चिन्त्यं निरपेक्षभैक्ष्यम् अशनं निद्रा श्मशाने वने ।
स्वातन्त्र्येण निरङ्कुशं विहरणं स्वान्तं प्रशान्तं सदा
स्थैर्यं योगमहोत्सवे‌உपि च यदि त्रैलोक्यराज्येन किम् ॥ 3.91 ॥

ब्रह्माण्डं मण्डलीमात्रं किं लोभाय मनस्विनः ।
शफरीस्फुर्तेनाब्धिः क्षुब्धो न खलु जायते ॥ 3.92 ॥

मातर्लक्ष्मि भजस्व कञ्चिदपरं मत्काङ्क्षिणी मा स्म भूर्
भोगेषु स्पृहयालवस्तव वशे का निःस्पृहाणाम् असि ।
सद्यः स्यूतपलाशपत्रपुटिकापात्रैः पवित्रीकृतैर्
भिक्षावस्तुभिरेव सम्प्रति वयं वृत्तिं समीहामहे ॥ 3.93 ॥

महाशय्या पृथ्वी विपुलम् उपधानं भुजलतां
वितानं चाकाशं व्यजनम् अनुकूलो‌உयम् अनिलः ।
शरच्चन्द्रो दीपो विरतिवनितासङ्गमुदितः
सुखी शान्तः शेते मुनिरतनुभूतिर्नृप इव ॥ 3.94 ॥

भिक्षासी जनमध्यसङ्गरहितः स्वायत्तचेष्टः सदा
हानादानविरक्तमार्गनिरतः कश्चित्तपस्वी स्थितः ।
रथ्याकीर्णविशीर्णजीर्णवसनः सम्प्राप्तकन्थासनो
निर्मानो निरहङ्कृतिः शमसुखाभोगैकबद्धस्पृहः ॥ 3.95 ॥

चण्डालः किम् अयं द्विजातिरथवा शूद्रो‌உथ किं तापसः
किं वा तत्त्वविवेकपेशलमतिर्योगीश्वरः को‌உपि किम् ।
इत्युत्पन्नविकल्पजल्पमुखरैराभाष्यमाणा जनैर्
न क्रुद्धाः पथि नैव तुष्टमनसो यान्ति स्वयं योगिनः ॥ 3.96 ॥

हिंसाशून्यम् अयत्नलभ्यम् अशनं धात्रा मरुत्कल्पितं
व्यालानं पशवस्तृणाङ्कुरभुजस्तुष्टाः स्थलीशायिनः ।
संसारार्णवलङ्घनक्षमधियां वृत्तिः कृता सा नृणां
ताम् अन्वेषयतां प्रयान्ति सततं सर्वं समाप्तिं गुणाः ॥ 3.97 ॥

गङ्गातीरे हिमगिरिशिलाबद्धपद्मासनस्य
ब्रह्मध्यानाभ्यसनविधिना योगनिद्रां गतस्य ।
किं तैर्भाव्यं मम सुदिवसैर्यत्र ते निर्विशङ्काः
कण्डूयन्ते जरठहरिणाः स्वाङ्गम् अङ्गे मदीये ॥ 3.98 ॥

जीर्णाः कन्था ततः किं सितम् अमलपटं पट्टसूत्रं ततः किं
एका भार्या ततः किं हयकरिसुगणैरावृतो वा ततः किम् ।
भक्तं भुक्तं ततः किं कदशनम् अथवा वासरान्ते ततः किं
व्यक्तज्योतिर्न वान्तर्मथितभवभयं वैभवं वा ततः किम् ॥ 3. ॥

पाणिः पात्रं पवित्रं भ्रमणपरिगतं भैक्ष्यम् अक्षय्यम् अन्नं
विस्तीर्णं वस्त्रम् आशादशकम् अचपलं तल्पम् अस्वल्पम् उर्वीम् ।
येषां निःसङ्गताङ्गीकरणपरिणतस्वान्तसन्तोषिणस्ते
धन्याः संन्यस्तदैन्यव्यतिकरनिकराः कर्म निर्मूलयन्ति ॥ 3.99 ॥

त्रैलोक्याधिपतित्वम् एव विरसं यस्मिन्महाशासने
तल्लब्ध्वासनवस्त्रमानघटने भोगे रतिं मा कृथाः ।
भोगः को‌உपि स एक एव परमो नित्योदिता जृम्भने
यत्स्वादाद्विरसा भवन्ति विसयास्त्रैलोक्यराज्यादयः ॥ 3.991 ॥

मातर्मेदिनि तात मारुति सखे तेजः सुबन्धो जल
भ्रातर्व्य्ॐ‌अ निबद्ध एष भवताम् अन्त्यः प्रणामाञ्जलिः ।
युष्मत्सङ्गवशोपजातसुकृतस्फारस्फुरन्निर्मलज्ञानापास्त
समस्तमोहमहिमा लीने परब्रह्मणि ॥ 3.100 ॥

शय्या शैलशिलागृहं गिरिगुहा वस्त्रं तरुणां त्वचः
सारङ्गाः सुहृदो ननु क्षितिरुहां वृत्तिः फलैः क्ॐ‌अलैः ।
येसां निर्झरम् अम्बुपानम् उचितं रत्यै तु विद्याङ्गना
मन्ये ते परमेश्वराः शिरसि यरि बद्धो न सेवाञ्जलिः ॥ 3.1001 ॥

धैर्यं यस्य पिता क्षमा च जननी शान्तिश्चिरं गेहिनी
सत्यं मित्रम् इदं दया च भगिनी भ्राता मनःसंयमः ।
शय्या भूमितलं दिशो‌உपि वसनं ज्ञानामृतं भोजनं
ह्येते यस्य कुटुम्बिनो वद सखे कस्माद्भयं योगिनः ॥ 3.1002 ॥

अहो वा हारे वा बलवति रिपौ वा सुहृदि वा
मणौ वा लोष्ठे वा कुसुमशयने वा दृषदि वा ।
तृणे वा स्त्रैणे वा मम समदृशो यान्ति दिवसाः
क्वचित्पुण्यारण्ये शिव शिव शिवेति प्रलपतः ॥ 3.1003 ॥

Telugu

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Telugu

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: భర్తృహరి

చూడోత్తంసితచంద్రచారుకలికాచంచచ్ఛిఖాభాస్వరో
లీలాదగ్ధవిలోలకామశలభః శ్రేయోదశాగ్రే స్ఫురన్ |
అంతఃస్ఫూర్జద్‌అపారమోహతిమిరప్రాగ్భారమ్ ఉచ్చాటయన్
శ్వేతఃసద్మని యోగినాం విజయతే ఙ్ఞానప్రదీపో హరః || 3.1 ||

భ్రాంతం దేశమ్ అనేకదుర్గవిషమం ప్రాప్తం న కించిత్ఫలం
త్యక్త్వా జాతికులాభిమానమ్ ఉచితం సేవా కృతా నిష్ఫలా |
భుక్తం మానవివర్జితం పరగృహేష్వాశంకయా కాకవత్
తృష్ణే జృంభసి పాపకర్మపిశునే నాద్యాపి సంతుష్యసి || 3.2 ||

ఉత్ఖాతం నిధిశంకయా క్షితితలం ధ్మాతా గిరేర్ధాతవో
నిస్తీర్ణః సరితాం పతిర్నృపతయో యత్నేన సంతోషితాః |
మంత్రారాధనతత్పరేణ మనసా నీతాః శ్మశానే నిశాః
ప్రాప్తః కాణవరాటకో‌உపి న మయా తృష్ణే సకామా భవ || 3.3 ||

ఖలాలాపాః సౌఢాః కథమ్ అపి తద్‌ఆరాధనపరైర్నిగృహ్యాంతర్
బాష్పం హసితమ్ అపి శూన్యేన మనసా |
కృతో విత్తస్తంభప్రతిహతధియామ్ అంజలిరపి
త్వమ్ ఆశే మోఘాశే కిమ అపరమ్ అతో నర్తయసి మామ్ || 3.4 ||

అమీషాం ప్రాణానాం తులితవిసినీపత్రపయసాం
కృతే కిం నాస్మాభిర్విగలితవివేకైర్వ్యవసితమ్ |
యద్‌ఆఢ్యానామ్ అగ్రే ద్రవిణమదనిఃసంఙ్ఞమనసాం
కృతం మావవ్రీడైర్నిజగుణకథాపాతకమ్ అపి || 3.5 ||

క్షాంతం న క్షమయా గృహోచితసుఖం త్యక్తం న సంతోషతః
సోఢో దుఃసహశీతతాపపవనక్లేశో న తప్తం తపః |
ధ్యాతం విత్తమ్ అహర్నిశం నిత్యమితప్రాణైర్న శంభోః పదం
తత్తత్కర్మ కృతం యదేవ మునిభిస్తైస్తైః ఫలైర్వంచితాః || 3.6 ||

భోగా న భుక్తా వయమ్ ఏవ భుక్తాస్
తపో న తప్తం వయమ్ ఏవ తప్తాః |
కాలో న యాతో వయమ్ ఏవ యాతాస్తృష్ణా
న జీర్ణా వయమ్ ఏవ జీర్ణాః || 3.7 ||

బలిభిర్ముఖమ్ ఆక్రాంతం పలితేనాంకితం శిరః |
గాత్రాణి శిథిలాయంతే తృష్ణైకా తరుణాయతే || 3.8 ||

వివేకవ్యాకోశే విదధతి సమే శామ్యతి తృషా
పరిష్వంగే తుంగే ప్రసరతితరాం సా పరిణతా |
జరాజీర్ణైశ్వర్యగ్రసనగహనాక్షేపకృపణస్తృషాపాత్రం
యస్యాం భవతి మరుతామ్ అప్యధిపతిః || 3.81 ||

నివృత్తా భోగేచ్ఛా పురుషబహుమానో‌உపి గలితః
సమానాః స్వర్యాతాః సపది సుహృదో జీవితసమాః |
శనైర్యష్ట్యుత్థానం ఘనతిమిరరుద్ధే చ నయనే
అహో మూఢః కాయస్తదపి మరణాపాయచకితః || 3.9 ||

ఆశా నామ నదీ మనోరథజలా తృష్ణాతరంగాకులా
రాగగ్రాహవతీ వితర్కవిహగా ధైర్యద్రుమధ్వంసినీ |
మోహావర్తసుదుస్తరాతిగహనా ప్రోత్తుంగచింతాతటీ
తస్యాః పరగతా విశుద్ధమ్ అలసో నందంతి యోగీశ్వరాః || 3.10 ||

న సంసారోత్పన్నం చరితమ్ అనుపశ్యామి కుశలం
విపాకః పుణ్యానాం జనయతి భయం మే విమృశతః |
మహద్భిః పుణ్యౌఘైశ్చిరపరిగృహీతాశ్చ విషయా
మహాంతో జాయంతే వ్యసనమ్ ఇవ దాతుం విషయిణామ్ || 3.11 ||

అవశ్యం యాతారశ్చిరతరమ్ ఉషిత్వాపి విషయా
వియోగే కో భేదస్త్యజతి న జనో యత్స్వయమ్ అమూన్ |
వ్రజంతః స్వాతంత్ర్యాదతులపరితాపాయ మనసః
స్వయం త్యక్తా హ్యేతే శమసుఖమ్ అనంతం విదధతి || 3.12 ||

బ్రహ్మఙ్ఞానవివేకనిర్మలధియః కుర్వంత్యహో దుష్కరం
యన్ముంచంత్యుపభోగభాంజ్యపి ధనాన్యేకాంతతో నిఃస్పృహాః |
సంప్రాతాన్న పురా న సంప్రతి న చ ప్రాప్తౌ దృఢప్రత్యయాన్
వాఞ్ఛామాత్రపరిగ్రహానపి పరం త్యక్తుం న శక్తా వయమ్ || 3.13 ||

ధన్యానాం గిరికందరేషు వసతాం జ్యోతిః పరం ధ్యాయతామానందాశ్రు
జలం పిబంతి శకునా నిఃశంకమ్ అంకేశయాః |
అస్మాకం తు మనోరథోపరచితప్రాసాదవాపీతటక్రీడా
కాననకేలికౌతుకజుషామ్ ఆయుః పరం క్షీయతే || 3.14 ||

భిక్షాశతం తదపి నీరసమ్ ఏకబారం
శయ్యా చ భూః పరిజనో నిజదేహమాత్రమ్ |
వస్త్రం విశీర్ణశతఖండమయీ చ కంథా
హా హా తథాపి విషయా న పరిత్యజంతి || 3.15 ||

స్తనౌ మాంసగ్రంథీ కనకకలశావిత్యుపమితీ
ముఖం శ్లేష్మాగారం తదపి చ శశాంకేన తులితమ్ |
స్రవన్మూత్రక్లిన్నం కరివరశిరస్పర్ధి జఘనం
ముహుర్నింద్యం రూపం కవిజనవిశేషైర్గురుకృతమ్ || 3.16 ||

ఏకో రాగిషు రాజతే ప్రియతమాదేహార్ధహారీ హరో
నీరాగేషు జనో విముక్తలలనాసంగో న యస్మాత్పరః |
దుర్వారస్మరబాణపన్నగవిషవ్యాబిద్ధముగ్ధో జనః
శేషః కామవిడంబితాన్న విషయాన్భోక్తుం న మోక్తుం క్షమః || 3.17 ||

అజానందాహాత్మ్యం పతతు శలభస్తీవ్రదహనే
స మీనో‌உప్యఙ్ఞానాద్బడిశయుతమ్ అశ్నాతు పిశితమ్ |
విజానంతో‌உప్యేతే వయమ్ ఇహ వియజ్జాలజటిలాన్
న ముంచామః కానామ్ అహహ గహనో మోహమహిమా || 3.18 ||

తృషా శుష్యత్యాస్యే పిబతి సలిలం శీతమధురం
క్షుధార్తః శాల్యన్నం కవలయతి మాంసాదికలితమ్ |
ప్రదీప్తే కామాగ్నౌ సుదృఢతరమ్ ఆలింగతి వధూం
ప్రతీకారం వ్యాధః సుఖమ్ ఇతి విపర్యస్యతి జనః || 3.19 ||

తుంగం వేశ్మ సుతాః సతామ్ అభిమతాః సంఖ్యాతిగాః సంపదః
కల్యాణీ దయితా వయశ్చ నవమ్ ఇత్యఙ్ఞానమూఢో జనః |
మత్వా విశ్వమ్ అనశ్వరం నివిశతే సంసారకారాగృహే
సందృశ్య క్షణభంగురం తదఖిలం ధన్యస్తు సన్న్యస్యతి || 3.20 ||

దీనా దీనముఖైః సదైవ శిశుకైరాకృష్టజీర్ణాంబరా
క్రోశద్భిః క్షుధితైర్నిరన్నవిధురా దృశ్యా న చేద్గేహినీ |
యాచ్ఞాభంగభయేన గద్గదగలత్రుట్యద్విలీనాక్షరం
కో దేహీతి వదేత్స్వదగ్ధజఠరస్యార్థే మనస్వీ పుమాన్ || 3.21 ||

అభిమతమహామానగ్రంథిప్రభేదపటీయసీ
గురుతరగుణగ్రామాభోజస్ఫుటోజ్జ్వలచంద్రికా |
విపులవిలల్లజ్జావల్లీవితానకుఠారికా
జఠరపిఠరీ దుస్పురేయం కరోతి విడంబనమ్ || 3.22 ||

పుణ్యే గ్రామే వనే వా మహతి సితపటచ్ఛన్నపాలీ కపాలిం
హ్యాదాయ న్యాయగర్భద్విజహుతహుతభుగ్ధూమధూమ్రోపకంఠే |
ద్వారం ద్వారం ప్రవిష్టో వరమ్ ఉదరదరీపూరణాయ క్షుధార్తో
మానీ ప్రాణైః సనాథో న పునరనుదినం తుల్యకుల్యేసు దీనః || 3.23 ||

గంగాతరంగకణశీకరశీతలాని
విద్యాధరాధ్యుషితచారుశిలాతలాని |
స్థానాని కిం హిమవతః ప్రలయం గతాని
యత్సావమానపరపిండరతా మనుష్యాః || 3.24 ||

కిం కందాః కందరేభ్యః ప్రలయమ్ ఉపగతా నిర్ఝరా వా గిరిభ్యః
ప్రధ్వస్తా వా తరుభ్యః సరసగలభృతో వల్కలిన్యశ్చ శాఖాః |
వీక్ష్యంతే యన్ముఖాని ప్రసభమ్ అపగతప్రశ్రయాణాం ఖలానాం
దుఃఖాప్తస్వల్పవిత్తస్మయపవనవశానర్తితభ్రూలతాని || 3.25 ||

పుణ్యైర్మూలఫలైస్తథా ప్రణయినీం వృత్తిం కురుష్వాధునా
భూశయ్యాం నవపల్లవైరకృపణైరుత్తిష్ఠ యావో వనమ్ |
క్షుద్రాణామ్ అవివేకమూఢమనసాం యత్రేశ్వరాణాం సదా
విత్తవ్యాధివికారవిహ్వలగిరాం నామాపి న శ్రూయతే || 3.26 ||

ఫలం స్వేచ్ఛాలభ్యం ప్రతివనమ్ అఖేదం క్షితిరుహాం
పయః స్థానే స్థానే శిశిరమధురం పుణ్యసరితామ్ |
మృదుస్పర్శా శయ్యా సులలితలతాపల్లవమయీ
సహంతే సంతాపం తదపి ధనినాం ద్వారి కృపణాః || 3.27 ||

యే వర్తంతే ధనపతిపురః ప్రార్థనాదుఃఖభాజో
యే చాల్పత్వం దధతి విషయాక్షేపపర్యాప్తబుద్ధేః |
తేషామ్ అంతఃస్ఫురితహసితం వాసరాణి స్మరేయం
ధ్యానచ్ఛేదే శిఖరికుహరగ్రావశయ్యానిషణ్ణః || 3.28 ||

యే సంతోషనిరంతరప్రముదితస్తేషాం న భిన్నా ముదో
యే త్వన్యే ధనలుబ్ధసంకలధియస్తేసాం న తృష్ణాహతా |
ఇత్థం కస్య కృతే కుతః స విధినా కీదృక్పదం సంపదాం
స్వాత్మన్యేవ సమాప్తహేమమహిమా మేరుర్న మే రోచతే || 3.29 ||

భిక్షాహారమ్ అదైన్యమ్ అప్రతిసుఖం భీతిచ్ఛిదం సర్వతో
దుర్మాత్సర్యమదాభిమానమథనం దుఃఖౌఘవిధ్వంసనమ్ |
సర్వత్రాన్వహమ్ అప్రయత్నసులభం సాధుప్రియం పావనం
శంభోః సత్రమ్ అవాయమ్ అక్షయనిధిం శంసంతి యోగీశ్వరాః || 3.30 ||

భోగే రోగమయం కులే చ్యుతిభయం విత్తే నృపాలాద్భయం
మానే ధైన్యభయం బలే రిపుభయం రూపే జరాయ భయమ్ |
శాస్త్రే వాదిభయం గుణే ఖలభయం కాయే కృతాంతాద్భయం
సర్వం వస్తు భయాన్వితం భువి న్ణాం వైరాగ్యమ్ ఏవాభయమ్ || 3.31 ||

ఆక్రాంతం మరణేన జన్మ జరసా చాత్యుజ్జ్వలం యౌవనం
సంతోషో ధనలిప్సయా శమముఖం ప్రౌఢాంగనావిభ్రమైః |
లోకైర్మత్సరిభిర్గుణా వనభువో వ్యాలైర్నృపా దుర్జనైర్
అస్థైర్యేణ విభూతయో‌உప్యపహతా గ్రస్తం న కిం కేన వా || 3.32 ||

ఆధివ్యాధిశతైర్జనస్య వివిధైరారోగ్యమ్ ఉన్మూల్యతే
లక్ష్మీర్యత్ర పతంతి తత్ర వివృతద్వారా ఇవ వ్యాపదః |
జాతం జాతమ్ అవశ్యమ్ ఆశు వివశం మృత్యుః కరోత్యాత్మసాత్
తత్కిం తేన నిరంకుశేన విధినా యన్నిర్మితం సుస్థిరమ్ || 3.33 ||

భోగాస్తుంగతరంగభంగతరలాః ప్రాణాః క్షణధ్వంసినః
స్తోకాన్యేవ దినాని యౌవనసుఖం స్ఫూర్తిః ప్రియాసు స్థితా |
తత్సంసారమ్ అసారమ్ ఏవ నిఖిలం బుద్ధ్వా బుధా బోధకా
లోకానుగ్రహపేశలేన మనసా యత్నః సమాధీయతామ్ || 3.34 ||

భోగా మేఘవితానమధ్యవిలసత్సౌదామినీచంచలా
ఆయుర్వాయువిఘట్టితాబ్జపటలీలీనాంబువద్భంగురమ్ |
లీలా యౌవనలాలసాస్తనుభృతామ్ ఇత్యాకలయ్య ద్రుతం
యోగే ధైర్యసమాధిసిద్ధిసులభే బుద్ధిం విదధ్వం బుధాః || 3.35 ||

ఆయుః కల్లోలలోలం కతిపయదివసస్థాయినీ యౌవనశ్రీర్
అర్థాః సంకల్పకల్పా ఘనసమయతడిద్విభ్రమా భోగపూగాః |
కంఠాశ్లేషోపగూఢ తదపి చ న చిరం యత్ప్రియాభః ప్రణీతం
బ్రహ్మణ్యాసక్తచిత్తా భవత భవమయాంభోధిపారం తరీతుమ్ || 3.36 ||

కృచ్ఛ్రేణామేధ్యమధ్యే నియమితతనుభిః స్థీయతే గర్భవాసే
కాంతావిశ్లేషదుఃఖవ్యతికరవిషమో యౌవనే చోపభోగః |
వామాక్షీణామ్ అవఙ్ఞావిహసితవసతిర్వృద్ధభావో‌உన్యసాధుః
సంసారే రే మనుష్యా వదత యది సుఖం స్వల్పమ్ అప్యస్తి కించిథ్ || 3.37 ||

వ్యాఘ్రీవ తిష్ఠతి జరా పరితర్జయంతీ
రోగాశ్చ శత్రవ ఇవ ప్రహరంతి దేహమ్ |
ఆయుః పరిస్రవంతి భిన్నఘటాదివాంభో
లోకస్తథాప్యహితమ్ ఆచరతీతి చిత్రమ్ || 3.38 ||

భోగా భంగురవృత్తయో బహువిధాస్తైరేవ చాయం భవస్తత్
కస్యేహ కృతే పరిభ్రమత రే లోకాః కృతం చేష్టతైః |
ఆశాపాశశతాపశాంతివిశదం చేతఃసమాధీయతాం
కామోత్పత్తివశాత్స్వధామని యది శ్రద్దేయమ్ అస్మద్వచః || 3.39 ||

సఖే ధన్యాః కేచిత్త్రుటితభవబంధవ్యతికరా
వనాంతే చిత్తాంతర్విషమ్ అవిషయాశీత్విషగతాః |
శరచ్చంద్రజ్యోత్స్నాధవలగగనాభోగసుభగాం
నయంతే యే రాత్రిం సుకృతచయచింతైకశరణాః || 3.391 ||

బ్రహ్మేంద్రాదిమరుద్గణాంస్తృణకణాన్యత్ర స్థితో మన్యతే
యత్స్వాదాద్విరసా భవంతి విభవాస్త్రైలోక్యరాజ్యాదయః |
భోగః కో‌உపి స ఏవ ఏక పరమో నిత్యోదితో జృంభతే
భోః సాధో క్షణభంగురే తదితరే భోగే రతిం మా కృథాః || 3.40 ||

సా రమ్యా నగరీ మహాన్స నృపతిః సామంతచక్రం చ తత్
పార్శ్వే తస్య చ సా విదగ్ధపరిషత్తాశ్చంద్రబింబాననాః |
ఉద్వృత్తః స రాజపుత్రనివహస్తే వందినస్తాః కథాః
సర్వం యస్య వశాదగాత్స్మృతిపథం కాలాయ తస్మై నమః || 3.41 ||

యత్రానేకః క్వచిదపి గృహే తత్ర తిష్ఠత్యథైకో
యత్రాప్యేకస్తదను బహవస్తత్ర నైకో‌உపి చాంతే |
ఇత్థం నయౌ రజనిదివసౌ లోలయంద్వావివాక్షౌ
కాలః కల్యో భువనఫలకే క్రడతి ప్రాణిశారైః || 3.42 ||

ఆదిత్యస్య గతాగతైరహరహః సంక్షీయతే జీవితం
వ్యాపారైర్బహుకార్యభారగురుభిః కాలో‌உపి న ఙ్ఞాయతే |
దృష్ట్వా జన్మజరావిపత్తిమరణం త్రాసశ్చ నోత్పద్యతే
పీత్వా మోహమయీం ప్రమాదమదిరామ్ ఉన్మత్తభూతం జగథ్ || 3.43 ||

రాత్రిః సైవ పునః స ఏవ దివసో మత్వా ముధా జంతవో
ధావంత్యుద్యమినస్తథైవ నిభృతప్రారబ్ధతత్తత్క్రియాః |
వ్యాపారైః పునర్‌ఉక్తభూతవిషయైరిత్థం విధేనామునా
సంసారేణ కదర్థితా వయమ్ అహో మోహాన్న లజ్జామహే || 3.44 ||

న ధ్యానం పదమ్ ఈశ్వరస్య విధివత్సంసారవిచ్ఛిత్తయే
స్వర్గద్వారకపాటపాటనపటుర్ధర్మో‌உపి నోపార్జితః |
నారీపీనపయోధరోరుయుగలం స్వప్నే‌உపి నాలింగితం
మాతుః కేవలమ్ ఏవ యౌవనవనచ్ఛేదే కుఠారా వయమ్ || 3.45 ||

నాభ్యస్తా ప్రతివాదివృందదమనీ విద్యా వినీతోచితా
ఖడ్గాగ్రైః కరికుంభపీఠదలనైర్నాకం న నీతం యశః |
కాంతాకోఉమ్‌అలపల్లవాధరరసః పీతో న చంద్రోదయే
తారుణ్యం గతమ్ ఏవ నిష్ఫలమ్ అహో శూన్యాలయే దీపవథ్ || 3.46 ||

విద్యా నాధిగతా కలంకరహితా విత్తం చ నోపార్జితం
శుశ్రూషాపి సమాహితేన మనసా పిత్రోర్న సంపాదితా |
ఆలోలాయతలోచనాః ప్రియతమాః స్వప్నే‌உపి నాలింగితాః
కాలో‌உయం పరపిండలోలుపతయా కాకైరివ ప్రేర్యతే || 3.47 ||

వయం యేభ్యో జాతాశ్చిరపరిగతా ఏవ ఖలు తే
సమం యైః సంవృద్ధాః స్మృతివిషయతాం తే‌உపి గమితాః |
ఇదానీమ్ ఏతే స్మః ప్రతిదివసమ్ ఆసన్నపతనా
గతాస్తుల్యావస్థాం సికతిలనదీతీరతరుభిః || 3.48 ||

ఆయుర్వర్షశతం న్ణాం పరిమితం రాత్రౌ తద్‌అర్ధం గతం
తస్యార్ధస్య పరస్య చార్ధమ్ అపరం బాలత్వవృద్ధత్వయోః |
శేషం వ్యాధివియోగదుఃఖసహితం సేవాదిభిర్నీయతే
జీవే వారితరంగచంచలతరే సౌఖ్యం కుతః ప్రాణినామ్ || 3.49 ||

క్షణం బాలో భూత్వా క్షణం పై యువా కామరసికః
క్షణం విత్తైర్హీనః క్షణమ్ అపి చ సంపూర్ణవిభవః |
జరాజీర్ణైరంగైర్నట ఇవ బలీమండితతనూర్
నరః సంసారాంతే విశతి యమధానీయవనికామ్ || 3.50 ||

త్వం రాజా వయమ్ అప్యుపాసితగురుప్రఙ్ఞాభిమానోన్నతాః
ఖ్యాతస్త్వం విభవైర్యశాంసి కవయో దిక్షు ప్రతన్వంతి నః |
ఇత్థం మానధనాతిదూరమ్ ఉభయోరప్యావయోరంతరం
యద్యస్మాసు పరాఙ్ముఖో‌உసి వయమ్ అప్యేకాంతతో నిఃస్పృహా || 3.51 ||

అర్థానామ్ ఈశిషే త్వం వయమ్ అపి చ గిరామ్ ఈశ్మహే యావదర్థం
శూరస్త్వం వాదిదర్పవ్యుపశమనవిధావక్షయం పాటవం నః |
సేవంతే త్వాం ధనాఢ్యా మతిమలహతయేమామ్ అపి శ్రోతుకామామయ్య్
అప్యాస్థా న తే చేత్త్వయి మమ నితరామ్ ఏవ రాజన్ననాస్థా || 3.52 ||

వయమ్ ఇహ పరితుష్టా వల్కలైస్త్వం దుకూలైః
సమ ఇహ పరితోషో నిర్విశేషో విశేషః |
స తు భవతు దరిద్రో యస్య తృష్ణా విశాలా
మనసి చ పరితుష్టే కో‌உర్థవాన్కో దరిద్రః || 3.53 ||

ఫలమ్ అలమ్ అశనాయ స్వాదు పానాయ తోయం
క్షితిరపి శయనార్థం వాససే వల్కలం చ |
నవఘనమధుపానభ్రాంతసర్వేంద్రియాణామవినయమ్
అనుమంతుం నోత్సహే దుర్జనానామ్ || 3.54 ||

అశ్నీమహి వయం భిక్షామ్ ఆశావాసో వసీమహి |
శయీమహి మహీపృష్ఠే కుర్వీమహి కిమ్ ఈశ్వరైః || 3.55 ||

న నటా నా విటా న గాయకా న చ సభ్యేతరవాదచుంచవః |
నృపమ్ ఈక్షితుమ్ అత్ర కే వయం స్తనభారానమితా న యోషితః || 3.56 ||

విపులహృదయైరీశైరేతజ్జగజ్జనితం పురా
విధృతమ్ అపరైర్దత్తం చాన్యైర్విజిత్య తృణం యథా |
ఇహ హి భువనాన్యన్యైర్ధీరాశ్చతుర్దశ భుంజతే
కతిపయపురస్వామ్యే పుంసాం క ఏష మదజ్వరః || 3.57 ||

అభుక్తాయాం యస్యాం క్షణమ్ అపి న యాతం నృపశతైర్
ధువస్తస్యా లాభే క ఇవ బహుమానః క్షితిభృతామ్ |
తద్‌అంశస్యాప్యంశే తద్‌అవయలేశే‌உపి పతయో
విషాదే కర్తవ్యే విదధతి జడాః ప్రత్యుత ముదమ్ || 3.58 ||

మృత్పిండో జలరేఖయా బలయతిః సర్వో‌உప్యయం నన్వణుః
స్వాంశీకృత్య స ఏవ సంగరశతై రాఙ్ఞాం గణా భుంజతే |
యే దద్యుర్దదతో‌உథవా కిమ్ అపరం క్షుద్రా దరిద్రం భృశం
ధిగ్ధిక్తాన్పురుషాధమాంధనకణాన్వాఞ్ఛంతి తేభ్యో‌உపి యే || 3.59 ||

స జాతః కో‌உప్యాసీన్మదనరిపుణా మూర్ధ్ని ధవలం
కపాలం యస్యోచ్చైర్వినిహితమ్ అలంకారవిధయే |
నృభిః ప్రాణత్రాణప్రవణమతిభిః కైశ్చిదధునా
నమద్భిః కః పుంసామ్ అయమ్ అతులదర్పజ్వరభరః || 3.60 ||

పరేషాం చేతాంసి ప్రతిదివసమ్ ఆరాధ్య బహుధా
ప్రసాదం కిం నేతుం విశసి హృదయ క్లేశకలితమ్ |
ప్రసన్నే త్వయ్యంతఃసవయముదితచింతామణిగణో
వివిక్తః సంకల్పః కిమ్ అభిలషితం పుష్యతి న తే || 3.61 ||

సత్యామ్ ఏవ త్రిలోకీసరితి హరశిరశ్చుంబినీవచ్ఛటాయాం
సద్వృత్తిం కల్పయంత్యాం బటవిటపభవైర్వల్కలైః సత్ఫలైశ్చ |
కో‌உయం విద్వాన్విపత్తిజ్వరజనితరుజాతీవదుఃఖాసికానాం
వక్త్రం వీక్షేత దుఃస్థే యది హి న విభృయాత్స్వే కుటుంబే‌உనుకంపామ్ || 3.611 ||

పరిభ్రమసి కిం ముధా క్వచన చిత్త విశ్రామ్యతాం
స్వయం భవతి యద్యథా భవతి తత్తథా నాన్యథా |
అతీతమ్ అననుస్మరన్నపి చ భావ్యసంకల్పయన్నతర్కిత
సమాగమానుభవామి భోగనాహమ్ || 3.62 ||

ఏతస్మాద్విరమేంద్రియార్థగహనాదాయాసకాదాశ్రయశ్రేయో
మార్గమ్ అశేషదుఃఖశమనవ్యాపారదక్షం క్షణాత్ |
స్వాత్మీభావమ్ ఉపైహి సంత్యజ నిజాం కల్లోలలోలం గతిం
మా భూయో భజ భంగురాం భవరతిం చేతః ప్రసీదాధునా || 3.63 ||

మోహం మార్జయ తామ్ ఉపార్జయ రతిం చంద్రార్ధచూడామణౌ
చేతః స్వర్గతరంగిణీతటభువామ్ ఆసంగమ్ అంగీకురు |
కో వా వీచిషు బుద్బుదేషు చ తడిల్లేఖాసు చ శ్రీషు చ
జ్వాలాగ్రేషు చ పన్నగేషు సరిద్వేగేషు చ చప్రత్యయః || 3.64 ||

చేతశ్చింతయ మా రమాం సకృదిమామ్ అస్థాయినీమ్ ఆస్థయా
భూపాలభ్రుకుటీకుటీవిహరణవ్యాపారపణ్యాంగనామ్ |
కంథాకంచుకినః ప్రవిశ్య భవనద్వారాణి వారాణసీరథ్యా
పంక్తిషు పాణిపాత్రపతితాం భిక్షామ్ అపేక్షామహే || 3.65 ||

అగ్రే గీతం సరసకవయః పార్శ్వయోర్దాక్షిణాత్యాః
పశ్చాల్లీలావలయరణితం చామరగ్రాహిణీనామ్ |
యద్యస్త్యేవం కురు భవరసాస్వాదనే లంపటత్వం
నో చేచ్చేతః ప్రవిశ సహసా నిర్వికల్పే సమాధౌ || 3.66 ||

ప్రాప్తాః శ్రియః సకలకామదుధాస్తతః కిం
న్యస్తం పదం శిరసి విద్విషతాం తతః కిమ్ |
సంపాదితాః ప్రణయినో విభవైస్తతః కిం
కల్పం స్థితాస్తనుభృతాం తనవస్తతః కిమ్ || 3.67 ||

భక్తిర్భవే మరణజన్మభయం హృదిస్థం
స్నేహో న బంధుషు న మన్మథజా వికారాః |
సంసర్జ దోషరహితా విజయా వనాంతా
వైరాగ్యమ్ అస్తి కిమ్ ఇతః పరమర్థనీయమ్ || 3.68 ||

తస్మాదనంతమ్ అజరం పరమం వికాసి
తద్బ్రహ్మ చింతయ కిమ్ ఏభిరసద్వికల్పైః |
యస్యానుషంగిణ ఇమే భువనాధిపత్యభోగాదయః
కృపణలోకమతా భవంతి || 3.69 ||

పాతాలమ్ ఆవిశసి యాసి నభో విలంఘ్య
దిఙ్మండలం భ్రమసి మానస చాపలేన |
భ్రాంత్యాపి జాతు విమలం కథమ్ ఆత్మనీనం
న బ్రహ్మ సంసరసి విర్వృతిమమ్ ఏషి యేన || 3.70 ||

కిం వేదైః స్మృతిభిః పురాణపఠనైః శాస్త్రైర్మహావిస్తరైః
స్వర్గగ్రామకుటీనివాసఫలదైః కర్మక్రియావిభ్రమైః |
ముక్త్వైకం భవదుఃఖభారరచనావిధ్వంసకాలానలం
స్వాత్మానందపదప్రవేశకలనం శేసైర్వాణిగ్వృత్తిభిః || 3.71 ||

నాయం తే సమయో రహస్యమ్ అధునా నిద్రాతి నాథో యది
స్థిత్వా ద్రక్ష్యతి కుప్యతి ప్రభురితి ద్వారేషు యేషాం వచః |
చేతస్తానపహాయ యాహి భవనం దేవస్య విశ్వేశితుర్
నిర్దౌవారికనిర్దయోక్త్య్‌అపరుషం నిఃసోఉమ్‌అశర్మప్రదమ్ || 3.711 ||

యతో మేరుః శ్రీమాన్నిపతతి యుగాంతాగ్నివలితః
సముద్రాః శుష్యంతి ప్రచురమకరగ్రాహనిలయాః |
ధరా గచ్ఛత్యంతం ధరణిధరపాదైరపి ధృతా
శరీరే కా వార్తా కరికలభకర్ణాగ్రచపలే || 3.72 ||

గాత్రం సంకుచితం గతిర్విగలితా భ్రష్టా చ దంతావలిర్
దృష్టిర్నక్ష్యతి వర్ధతే వధిరతా వక్త్రం చ లాలాయతే |
వాక్యం నాద్రియతే చ బాంధవజనో భార్యా న శుశ్రూషతే
హా కష్టం పురుషస్య జీర్ణవయసః పుత్రో‌உప్యమిత్రాయతే || 3.73 ||

వర్ణం సితం శిరసి వీక్ష్య శిరోరుహాణాం
స్థానం జరాపరిభవస్య తదా పుమాంసమ్ |
ఆరోపితాంస్థిశతకం పరిహృత్య యాంతి
చండాలకూపమ్ ఇవ దూరతరం తరుణ్యః || 3.74 ||

యావత్స్వస్థమ్ ఇదం శరీరమ్ అరుజం యావచ్చ దూరే జరా
యావచ్చేంద్రియశక్తిరప్రతిహతా యావత్క్షయో నాయుషః |
ఆత్మశ్రేయసి తావదేవ విదుషా కార్యః ప్రయత్నో మహాన్
సందీప్తే భవనే తు కూపఖననం ప్రత్యుద్యమః కీదృశః || 3.75 ||

తపస్యంతః సంతః కిమ్ అధినివసామః సురనదీం
గుణోదారాందారానుత పరిచరామః సవినయమ్ |
పిబామః శాస్త్రౌఘానుతవివిధకావ్యామృతరసాన్
న విద్మః కిం కుర్మః కతిపయనిమేషాయుషి జనే || 3.76 ||

దురారాధ్యాశ్చామీ తురగచలచిత్తాః క్షితిభుజో
వయం తు స్థూలేచ్ఛాః సుమహతి ఫలే బద్ధమనసః |
జరా దేహం మృత్యుర్హరతి దయితం జీవితమ్ ఇదం
సఖే నాన్యచ్ఛ్రేయో జగతి విదుషే‌உన్యత్ర తపసః || 3.77 ||

మానే మ్లాయిని ఖండితే చ వసుని వ్యర్థే ప్రయాతే‌உర్థిని
క్షీణే బంధుజనే గతే పరిజనే నష్టే శనైర్యౌవనే |
యుక్తం కేవలమ్ ఏతదేవ సుధియాం యజ్జహ్నుకన్యాపయఃపూతాగ్రావ
గిరీంద్రకందరతటీకుంజే నివాసః క్వచిథ్ || 3.78 ||

రమ్యాశ్చంద్రమరీచయస్తృణవతీ రమ్యా వనాంతస్థలీ
రమ్యం సాధుసమాగమాగతసుఖం కావ్యేషు రమ్యాః కథాః |
కోపోపాహితబాష్పబిందుతరలం రమ్యం ప్రియాయా ముఖం
సర్వం రమ్యమ్ అనిత్యతామ్ ఉపగతే చిత్తే న కించిత్పునః || 3.79 ||

రమ్యం హర్మ్యతలం న కిం వసతయే శ్రవ్యం న గేయాదికం
కిం వా ప్రాణసమాసమాగమసుఖం నైవాధికప్రీతయే |
కింతు భ్రాంతపతంగక్షపవనవ్యాలోలదీపాంకురచ్ఛాయా
చంచలమ్ ఆకలయ్య సకలం సంతో వనాంతం గతాః || 3.80 ||

ఆ సంసారాత్త్రిభువనమ్ ఇదం చిన్వతాం తాత్తాదృఙ్నైవాస్మాకం
నయనపదవీం శ్రోత్రమార్గం గతో వా |
యో‌உయం ధత్తే విషయకరిణో గాఢగూఢాభిమానక్షీవస్యాంతః
కరణకరిణః సంయమాలానలీలామ్ || 3.81 ||

యదేతత్స్వచ్ఛందం విహరణమ్ అకార్పణ్యమ్ అశనం
సహార్యైః సంవాసః శ్రుతమ్ ఉపశమైకవ్రతఫలమ్ |
మనో మందస్పందం బహిరపి చిరస్యాపి విమృశన్న
జానే కస్యైషా పరిణతిరుదారస్య తపసః || 3.82 ||

జీర్ణా ఏవ మనోరథాశ్చ హృదయే యాతం చ తద్యౌవనం
హంతాంగేషు గుణాశ్బంధ్యఫలతాం యాతా గుణఙ్ఞైర్వినా |
కిం యుక్తం సహసాభ్యుపైతి బలవాన్కాలః కృతాంతో‌உక్షమీ
హా ఙ్ఞాతం మదనాంతకాంఘ్రియుగలం ముక్త్వాస్తి నాన్యో గతిః || 3.83 ||

మహేశ్వరే వా జగతామ్ అధీశ్వరే
జనార్దనే వా జగద్‌అంతరాత్మని |
న వస్తుభేదప్రతిపత్తిరస్తి మే
తథాపి భక్తిస్తరుణేందుశేఖరే || 3.84 ||

స్ఫురత్స్ఫారజ్యోత్స్నాధవలితతలే క్వాపి పులినే
సుఖాసీనాః శాంతధ్వంతిసు రజనీషు ద్యుసరితః |
భవాభోగోద్విగ్నాః శివ శివ శివేత్యుచ్చవచసః
కదా యాస్యామో‌உతర్గతబహులబాష్పాకులదశామ్ || 3.85 ||

మహాదేవో దేవః సరిదపి చ సైషా సురసరిద్గుహా
ఏవాగారం వసనమ్ అపి తా ఏవ హరితః |
సుహృదా కాలో‌உయం వ్రతమ్ ఇదమ్ అదైన్యవ్రతమ్ ఇదం
కియద్వా వక్ష్యామో వటవిటప ఏవాస్తు దయితా || 3. ||

వితీర్ణే సర్వస్వే తరుణకరుణాపూర్ణహృదయాః
స్మరంతః సంసారే విగుణపరిణామాం విధిగతిమ్ |
వయం పుణ్యారణ్యే పరిణతశరచ్చంద్రకిరణాస్
త్రియామా నేస్యామో హరచరణచింతైకశరణాః || 3.86 ||

కదా వారాణస్యామ్ అమరతటినీరోధసి వసన్
వసానః కౌపీనం శిరసి నిదధానో‌உంజలిపుటమ్ |
అయే గౌరీనాథ త్రిపురహర శంభో త్రినయన
ప్రసీదేత్యాక్రోశన్నిమిషమ్ ఇవ నేష్యామి దివసాన్ || 3.87 ||

ఉద్యానేషు విచిత్రభోజనవిధిస్తీవ్రాతితీవ్రం తపః
కౌపీనావరణం సువస్త్రమ్ అమితం భిక్షాటనం మండనమ్ |
ఆసన్నం మరణం చ మంగలసమం యస్యాం సముత్పద్యతే
తాం కాశీం పరిహృత్య హంత విబుధైరన్యత్ర కిం స్థీయతే || 3. ||

స్నాత్వా గాంగైః పయోభిః శుచికుసుమఫలైరర్చయిత్వా విభో త్వా
ధ్యేయే ధ్యానం నివేశ్య క్షితిధరకుహరగ్రావపర్యంకమూలే |
ఆత్మారామః ఫలాశీ గురువచనరతస్త్వత్ప్రసాదాత్స్మరారే
దుఃఖం మోక్ష్యే కదాహం సమకరచరణే పుంసి సేవాసముత్థమ్ || 3.88 ||

ఏకాకీ నిఃస్పృహః శాంతః పాణిపాత్రో దిగంబరః |
కదా శంభో భవిష్యామి కర్మనిర్మూలనక్షమః || 3.89 ||

పాణిం పాత్రయతాం నిసర్గశుచినా భైక్షేణ సంతుష్యతాం
యత్ర క్వాపి నిషీదతాం బహుతృణం విశ్వం ముహుః పశ్యతామ్ |
అత్యాగే‌உపి తనోరఖండపరమానందావబోధస్పృశా
మధ్వా కో‌உపి శివప్రసాదసులభః సంపత్స్యతే యోగినామ్ || 3.90 ||

కౌపీనం శతఖండజర్జరతరం కంథా పునస్తాదృశీ
నైశ్చింత్యం నిరపేక్షభైక్ష్యమ్ అశనం నిద్రా శ్మశానే వనే |
స్వాతంత్ర్యేణ నిరంకుశం విహరణం స్వాంతం ప్రశాంతం సదా
స్థైర్యం యోగమహోత్సవే‌உపి చ యది త్రైలోక్యరాజ్యేన కిమ్ || 3.91 ||

బ్రహ్మాండం మండలీమాత్రం కిం లోభాయ మనస్వినః |
శఫరీస్ఫుర్తేనాబ్ధిః క్షుబ్ధో న ఖలు జాయతే || 3.92 ||

మాతర్లక్ష్మి భజస్వ కంచిదపరం మత్కాంక్షిణీ మా స్మ భూర్
భోగేషు స్పృహయాలవస్తవ వశే కా నిఃస్పృహాణామ్ అసి |
సద్యః స్యూతపలాశపత్రపుటికాపాత్రైః పవిత్రీకృతైర్
భిక్షావస్తుభిరేవ సంప్రతి వయం వృత్తిం సమీహామహే || 3.93 ||

మహాశయ్యా పృథ్వీ విపులమ్ ఉపధానం భుజలతాం
వితానం చాకాశం వ్యజనమ్ అనుకూలో‌உయమ్ అనిలః |
శరచ్చంద్రో దీపో విరతివనితాసంగముదితః
సుఖీ శాంతః శేతే మునిరతనుభూతిర్నృప ఇవ || 3.94 ||

భిక్షాసీ జనమధ్యసంగరహితః స్వాయత్తచేష్టః సదా
హానాదానవిరక్తమార్గనిరతః కశ్చిత్తపస్వీ స్థితః |
రథ్యాకీర్ణవిశీర్ణజీర్ణవసనః సంప్రాప్తకంథాసనో
నిర్మానో నిరహంకృతిః శమసుఖాభోగైకబద్ధస్పృహః || 3.95 ||

చండాలః కిమ్ అయం ద్విజాతిరథవా శూద్రో‌உథ కిం తాపసః
కిం వా తత్త్వవివేకపేశలమతిర్యోగీశ్వరః కో‌உపి కిమ్ |
ఇత్యుత్పన్నవికల్పజల్పముఖరైరాభాష్యమాణా జనైర్
న క్రుద్ధాః పథి నైవ తుష్టమనసో యాంతి స్వయం యోగినః || 3.96 ||

హింసాశూన్యమ్ అయత్నలభ్యమ్ అశనం ధాత్రా మరుత్కల్పితం
వ్యాలానం పశవస్తృణాంకురభుజస్తుష్టాః స్థలీశాయినః |
సంసారార్ణవలంఘనక్షమధియాం వృత్తిః కృతా సా నృణాం
తామ్ అన్వేషయతాం ప్రయాంతి సతతం సర్వం సమాప్తిం గుణాః || 3.97 ||

గంగాతీరే హిమగిరిశిలాబద్ధపద్మాసనస్య
బ్రహ్మధ్యానాభ్యసనవిధినా యోగనిద్రాం గతస్య |
కిం తైర్భావ్యం మమ సుదివసైర్యత్ర తే నిర్విశంకాః
కండూయంతే జరఠహరిణాః స్వాంగమ్ అంగే మదీయే || 3.98 ||

జీర్ణాః కంథా తతః కిం సితమ్ అమలపటం పట్టసూత్రం తతః కిం
ఏకా భార్యా తతః కిం హయకరిసుగణైరావృతో వా తతః కిమ్ |
భక్తం భుక్తం తతః కిం కదశనమ్ అథవా వాసరాంతే తతః కిం
వ్యక్తజ్యోతిర్న వాంతర్మథితభవభయం వైభవం వా తతః కిమ్ || 3. ||

పాణిః పాత్రం పవిత్రం భ్రమణపరిగతం భైక్ష్యమ్ అక్షయ్యమ్ అన్నం
విస్తీర్ణం వస్త్రమ్ ఆశాదశకమ్ అచపలం తల్పమ్ అస్వల్పమ్ ఉర్వీమ్ |
యేషాం నిఃసంగతాంగీకరణపరిణతస్వాంతసంతోషిణస్తే
ధన్యాః సంన్యస్తదైన్యవ్యతికరనికరాః కర్మ నిర్మూలయంతి || 3.99 ||

త్రైలోక్యాధిపతిత్వమ్ ఏవ విరసం యస్మిన్మహాశాసనే
తల్లబ్ధ్వాసనవస్త్రమానఘటనే భోగే రతిం మా కృథాః |
భోగః కో‌உపి స ఏక ఏవ పరమో నిత్యోదితా జృంభనే
యత్స్వాదాద్విరసా భవంతి విసయాస్త్రైలోక్యరాజ్యాదయః || 3.991 ||

మాతర్మేదిని తాత మారుతి సఖే తేజః సుబంధో జల
భ్రాతర్వ్యోఉమ్‌అ నిబద్ధ ఏష భవతామ్ అంత్యః ప్రణామాంజలిః |
యుష్మత్సంగవశోపజాతసుకృతస్ఫారస్ఫురన్నిర్మలఙ్ఞానాపాస్త
సమస్తమోహమహిమా లీనే పరబ్రహ్మణి || 3.100 ||

శయ్యా శైలశిలాగృహం గిరిగుహా వస్త్రం తరుణాం త్వచః
సారంగాః సుహృదో నను క్షితిరుహాం వృత్తిః ఫలైః కోఉమ్‌అలైః |
యేసాం నిర్ఝరమ్ అంబుపానమ్ ఉచితం రత్యై తు విద్యాంగనా
మన్యే తే పరమేశ్వరాః శిరసి యరి బద్ధో న సేవాంజలిః || 3.1001 ||

ధైర్యం యస్య పితా క్షమా చ జననీ శాంతిశ్చిరం గేహినీ
సత్యం మిత్రమ్ ఇదం దయా చ భగినీ భ్రాతా మనఃసంయమః |
శయ్యా భూమితలం దిశో‌உపి వసనం ఙ్ఞానామృతం భోజనం
హ్యేతే యస్య కుటుంబినో వద సఖే కస్మాద్భయం యోగినః || 3.1002 ||

అహో వా హారే వా బలవతి రిపౌ వా సుహృది వా
మణౌ వా లోష్ఠే వా కుసుమశయనే వా దృషది వా |
తృణే వా స్త్రైణే వా మమ సమదృశో యాంతి దివసాః
క్వచిత్పుణ్యారణ్యే శివ శివ శివేతి ప్రలపతః || 3.1003 ||

Tamil

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Tamil

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

ரசன: பர்த்றுஹரி

சூடோத்தம்ஸிதசன்த்ரசாருகலிகாசஞ்சச்சிகாபாஸ்வரோ
லீலாதக்தவிலோலகாமஶலபஃ ஶ்ரேயோதஶாக்ரே ஸ்புரன் |
அன்தஃஸ்பூர்ஜத்‌அபாரமோஹதிமிரப்ராக்பாரம் உச்சாடயன்
ஶ்வேதஃஸத்மனி யோகினாம் விஜயதே ஜ்ஞானப்ரதீபோ ஹரஃ || 3.1 ||

ப்ரான்தம் தேஶம் அனேகதுர்கவிஷமம் ப்ராப்தம் ன கிஞ்சித்பலம்
த்யக்த்வா ஜாதிகுலாபிமானம் உசிதம் ஸேவா க்றுதா னிஷ்பலா |
புக்தம் மானவிவர்ஜிதம் பரக்றுஹேஷ்வாஶங்கயா காகவத்
த்றுஷ்ணே ஜ்றும்பஸி பாபகர்மபிஶுனே னாத்யாபி ஸன்துஷ்யஸி || 3.2 ||

உத்காதம் னிதிஶங்கயா க்ஷிதிதலம் த்மாதா கிரேர்தாதவோ
னிஸ்தீர்ணஃ ஸரிதாம் பதிர்ன்றுபதயோ யத்னேன ஸன்தோஷிதாஃ |
மன்த்ராராதனதத்பரேண மனஸா னீதாஃ ஶ்மஶானே னிஶாஃ
ப்ராப்தஃ காணவராடகோ‌உபி ன மயா த்றுஷ்ணே ஸகாமா பவ || 3.3 ||

கலாலாபாஃ ஸௌடாஃ கதம் அபி தத்‌ஆராதனபரைர்னிக்றுஹ்யான்தர்
பாஷ்பம் ஹஸிதம் அபி ஶூன்யேன மனஸா |
க்றுதோ வித்தஸ்தம்பப்ரதிஹததியாம் அஞ்ஜலிரபி
த்வம் ஆஶே மோகாஶே கிம அபரம் அதோ னர்தயஸி மாம் || 3.4 ||

அமீஷாம் ப்ராணானாம் துலிதவிஸினீபத்ரபயஸாம்
க்றுதே கிம் னாஸ்மாபிர்விகலிதவிவேகைர்வ்யவஸிதம் |
யத்‌ஆட்யானாம் அக்ரே த்ரவிணமதனிஃஸம்ஜ்ஞமனஸாம்
க்றுதம் மாவவ்ரீடைர்னிஜகுணகதாபாதகம் அபி || 3.5 ||

க்ஷான்தம் ன க்ஷமயா க்றுஹோசிதஸுகம் த்யக்தம் ன ஸன்தோஷதஃ
ஸோடோ துஃஸஹஶீததாபபவனக்லேஶோ ன தப்தம் தபஃ |
த்யாதம் வித்தம் அஹர்னிஶம் னித்யமிதப்ராணைர்ன ஶம்போஃ பதம்
தத்தத்கர்ம க்றுதம் யதேவ முனிபிஸ்தைஸ்தைஃ பலைர்வஞ்சிதாஃ || 3.6 ||

போகா ன புக்தா வயம் ஏவ புக்தாஸ்
தபோ ன தப்தம் வயம் ஏவ தப்தாஃ |
காலோ ன யாதோ வயம் ஏவ யாதாஸ்த்றுஷ்ணா
ன ஜீர்ணா வயம் ஏவ ஜீர்ணாஃ || 3.7 ||

பலிபிர்முகம் ஆக்ரான்தம் பலிதேனாங்கிதம் ஶிரஃ |
காத்ராணி ஶிதிலாயன்தே த்றுஷ்ணைகா தருணாயதே || 3.8 ||

விவேகவ்யாகோஶே விதததி ஸமே ஶாம்யதி த்றுஷா
பரிஷ்வங்கே துங்கே ப்ரஸரதிதராம் ஸா பரிணதா |
ஜராஜீர்ணைஶ்வர்யக்ரஸனகஹனாக்ஷேபக்றுபணஸ்த்றுஷாபாத்ரம்
யஸ்யாம் பவதி மருதாம் அப்யதிபதிஃ || 3.81 ||

னிவ்றுத்தா போகேச்சா புருஷபஹுமானோ‌உபி கலிதஃ
ஸமானாஃ ஸ்வர்யாதாஃ ஸபதி ஸுஹ்றுதோ ஜீவிதஸமாஃ |
ஶனைர்யஷ்ட்யுத்தானம் கனதிமிரருத்தே ச னயனே
அஹோ மூடஃ காயஸ்ததபி மரணாபாயசகிதஃ || 3.9 ||

ஆஶா னாம னதீ மனோரதஜலா த்றுஷ்ணாதரங்காகுலா
ராகக்ராஹவதீ விதர்கவிஹகா தைர்யத்ருமத்வம்ஸினீ |
மோஹாவர்தஸுதுஸ்தராதிகஹனா ப்ரோத்துங்கசின்தாதடீ
தஸ்யாஃ பரகதா விஶுத்தம் அலஸோ னன்தன்தி யோகீஶ்வராஃ || 3.10 ||

ன ஸம்ஸாரோத்பன்னம் சரிதம் அனுபஶ்யாமி குஶலம்
விபாகஃ புண்யானாம் ஜனயதி பயம் மே விம்றுஶதஃ |
மஹத்பிஃ புண்யௌகைஶ்சிரபரிக்றுஹீதாஶ்ச விஷயா
மஹான்தோ ஜாயன்தே வ்யஸனம் இவ தாதும் விஷயிணாம் || 3.11 ||

அவஶ்யம் யாதாரஶ்சிரதரம் உஷித்வாபி விஷயா
வியோகே கோ பேதஸ்த்யஜதி ன ஜனோ யத்ஸ்வயம் அமூன் |
வ்ரஜன்தஃ ஸ்வாதன்த்ர்யாததுலபரிதாபாய மனஸஃ
ஸ்வயம் த்யக்தா ஹ்யேதே ஶமஸுகம் அனன்தம் விதததி || 3.12 ||

ப்ரஹ்மஜ்ஞானவிவேகனிர்மலதியஃ குர்வன்த்யஹோ துஷ்கரம்
யன்முஞ்சன்த்யுபபோகபாஞ்ஜ்யபி தனான்யேகான்ததோ னிஃஸ்ப்றுஹாஃ |
ஸம்ப்ராதான்ன புரா ன ஸம்ப்ரதி ன ச ப்ராப்தௌ த்றுடப்ரத்யயான்
வாஞ்சாமாத்ரபரிக்ரஹானபி பரம் த்யக்தும் ன ஶக்தா வயம் || 3.13 ||

தன்யானாம் கிரிகன்தரேஷு வஸதாம் ஜ்யோதிஃ பரம் த்யாயதாமானன்தாஶ்ரு
ஜலம் பிபன்தி ஶகுனா னிஃஶங்கம் அங்கேஶயாஃ |
அஸ்மாகம் து மனோரதோபரசிதப்ராஸாதவாபீதடக்ரீடா
கானனகேலிகௌதுகஜுஷாம் ஆயுஃ பரம் க்ஷீயதே || 3.14 ||

பிக்ஷாஶதம் ததபி னீரஸம் ஏகபாரம்
ஶய்யா ச பூஃ பரிஜனோ னிஜதேஹமாத்ரம் |
வஸ்த்ரம் விஶீர்ணஶதகண்டமயீ ச கன்தா
ஹா ஹா ததாபி விஷயா ன பரித்யஜன்தி || 3.15 ||

ஸ்தனௌ மாம்ஸக்ரன்தீ கனககலஶாவித்யுபமிதீ
முகம் ஶ்லேஷ்மாகாரம் ததபி ச ஶஶாங்கேன துலிதம் |
ஸ்ரவன்மூத்ரக்லின்னம் கரிவரஶிரஸ்பர்தி ஜகனம்
முஹுர்னின்த்யம் ரூபம் கவிஜனவிஶேஷைர்குருக்றுதம் || 3.16 ||

ஏகோ ராகிஷு ராஜதே ப்ரியதமாதேஹார்தஹாரீ ஹரோ
னீராகேஷு ஜனோ விமுக்தலலனாஸங்கோ ன யஸ்மாத்பரஃ |
துர்வாரஸ்மரபாணபன்னகவிஷவ்யாபித்தமுக்தோ ஜனஃ
ஶேஷஃ காமவிடம்பிதான்ன விஷயான்போக்தும் ன மோக்தும் க்ஷமஃ || 3.17 ||

அஜானன்தாஹாத்ம்யம் பதது ஶலபஸ்தீவ்ரதஹனே
ஸ மீனோ‌உப்யஜ்ஞானாத்படிஶயுதம் அஶ்னாது பிஶிதம் |
விஜானன்தோ‌உப்யேதே வயம் இஹ வியஜ்ஜாலஜடிலான்
ன முஞ்சாமஃ கானாம் அஹஹ கஹனோ மோஹமஹிமா || 3.18 ||

த்றுஷா ஶுஷ்யத்யாஸ்யே பிபதி ஸலிலம் ஶீதமதுரம்
க்ஷுதார்தஃ ஶால்யன்னம் கவலயதி மாம்ஸாதிகலிதம் |
ப்ரதீப்தே காமாக்னௌ ஸுத்றுடதரம் ஆலிங்கதி வதூம்
ப்ரதீகாரம் வ்யாதஃ ஸுகம் இதி விபர்யஸ்யதி ஜனஃ || 3.19 ||

துங்கம் வேஶ்ம ஸுதாஃ ஸதாம் அபிமதாஃ ஸங்க்யாதிகாஃ ஸம்பதஃ
கல்யாணீ தயிதா வயஶ்ச னவம் இத்யஜ்ஞானமூடோ ஜனஃ |
மத்வா விஶ்வம் அனஶ்வரம் னிவிஶதே ஸம்ஸாரகாராக்றுஹே
ஸம்த்றுஶ்ய க்ஷணபங்குரம் ததகிலம் தன்யஸ்து ஸன்ன்யஸ்யதி || 3.20 ||

தீனா தீனமுகைஃ ஸதைவ ஶிஶுகைராக்றுஷ்டஜீர்ணாம்பரா
க்ரோஶத்பிஃ க்ஷுதிதைர்னிரன்னவிதுரா த்றுஶ்யா ன சேத்கேஹினீ |
யாச்ஞாபங்கபயேன கத்கதகலத்ருட்யத்விலீனாக்ஷரம்
கோ தேஹீதி வதேத்ஸ்வதக்தஜடரஸ்யார்தே மனஸ்வீ புமான் || 3.21 ||

அபிமதமஹாமானக்ரன்திப்ரபேதபடீயஸீ
குருதரகுணக்ராமாபோஜஸ்புடோஜ்ஜ்வலசன்த்ரிகா |
விபுலவிலல்லஜ்ஜாவல்லீவிதானகுடாரிகா
ஜடரபிடரீ துஸ்புரேயம் கரோதி விடம்பனம் || 3.22 ||

புண்யே க்ராமே வனே வா மஹதி ஸிதபடச்சன்னபாலீ கபாலிம்
ஹ்யாதாய ன்யாயகர்பத்விஜஹுதஹுதபுக்தூமதூம்ரோபகண்டே |
த்வாரம் த்வாரம் ப்ரவிஷ்டோ வரம் உதரதரீபூரணாய க்ஷுதார்தோ
மானீ ப்ராணைஃ ஸனாதோ ன புனரனுதினம் துல்யகுல்யேஸு தீனஃ || 3.23 ||

கங்காதரங்ககணஶீகரஶீதலானி
வித்யாதராத்யுஷிதசாருஶிலாதலானி |
ஸ்தானானி கிம் ஹிமவதஃ ப்ரலயம் கதானி
யத்ஸாவமானபரபிண்டரதா மனுஷ்யாஃ || 3.24 ||

கிம் கன்தாஃ கன்தரேப்யஃ ப்ரலயம் உபகதா னிர்ஜரா வா கிரிப்யஃ
ப்ரத்வஸ்தா வா தருப்யஃ ஸரஸகலப்றுதோ வல்கலின்யஶ்ச ஶாகாஃ |
வீக்ஷ்யன்தே யன்முகானி ப்ரஸபம் அபகதப்ரஶ்ரயாணாம் கலானாம்
துஃகாப்தஸ்வல்பவித்தஸ்மயபவனவஶானர்திதப்ரூலதானி || 3.25 ||

புண்யைர்மூலபலைஸ்ததா ப்ரணயினீம் வ்றுத்திம் குருஷ்வாதுனா
பூஶய்யாம் னவபல்லவைரக்றுபணைருத்திஷ்ட யாவோ வனம் |
க்ஷுத்ராணாம் அவிவேகமூடமனஸாம் யத்ரேஶ்வராணாம் ஸதா
வித்தவ்யாதிவிகாரவிஹ்வலகிராம் னாமாபி ன ஶ்ரூயதே || 3.26 ||

பலம் ஸ்வேச்சாலப்யம் ப்ரதிவனம் அகேதம் க்ஷிதிருஹாம்
பயஃ ஸ்தானே ஸ்தானே ஶிஶிரமதுரம் புண்யஸரிதாம் |
ம்றுதுஸ்பர்ஶா ஶய்யா ஸுலலிதலதாபல்லவமயீ
ஸஹன்தே ஸன்தாபம் ததபி தனினாம் த்வாரி க்றுபணாஃ || 3.27 ||

யே வர்தன்தே தனபதிபுரஃ ப்ரார்தனாதுஃகபாஜோ
யே சால்பத்வம் தததி விஷயாக்ஷேபபர்யாப்தபுத்தேஃ |
தேஷாம் அன்தஃஸ்புரிதஹஸிதம் வாஸராணி ஸ்மரேயம்
த்யானச்சேதே ஶிகரிகுஹரக்ராவஶய்யானிஷண்ணஃ || 3.28 ||

யே ஸன்தோஷனிரன்தரப்ரமுதிதஸ்தேஷாம் ன பின்னா முதோ
யே த்வன்யே தனலுப்தஸங்கலதியஸ்தேஸாம் ன த்றுஷ்ணாஹதா |
இத்தம் கஸ்ய க்றுதே குதஃ ஸ விதினா கீத்றுக்பதம் ஸம்பதாம்
ஸ்வாத்மன்யேவ ஸமாப்தஹேமமஹிமா மேருர்ன மே ரோசதே || 3.29 ||

பிக்ஷாஹாரம் அதைன்யம் அப்ரதிஸுகம் பீதிச்சிதம் ஸர்வதோ
துர்மாத்ஸர்யமதாபிமானமதனம் துஃகௌகவித்வம்ஸனம் |
ஸர்வத்ரான்வஹம் அப்ரயத்னஸுலபம் ஸாதுப்ரியம் பாவனம்
ஶம்போஃ ஸத்ரம் அவாயம் அக்ஷயனிதிம் ஶம்ஸன்தி யோகீஶ்வராஃ || 3.30 ||

போகே ரோகமயம் குலே ச்யுதிபயம் வித்தே ன்றுபாலாத்பயம்
மானே தைன்யபயம் பலே ரிபுபயம் ரூபே ஜராய பயம் |
ஶாஸ்த்ரே வாதிபயம் குணே கலபயம் காயே க்றுதான்தாத்பயம்
ஸர்வம் வஸ்து பயான்விதம் புவி ன்ணாம் வைராக்யம் ஏவாபயம் || 3.31 ||

ஆக்ரான்தம் மரணேன ஜன்ம ஜரஸா சாத்யுஜ்ஜ்வலம் யௌவனம்
ஸன்தோஷோ தனலிப்ஸயா ஶமமுகம் ப்ரௌடாங்கனாவிப்ரமைஃ |
லோகைர்மத்ஸரிபிர்குணா வனபுவோ வ்யாலைர்ன்றுபா துர்ஜனைர்
அஸ்தைர்யேண விபூதயோ‌உப்யபஹதா க்ரஸ்தம் ன கிம் கேன வா || 3.32 ||

ஆதிவ்யாதிஶதைர்ஜனஸ்ய விவிதைராரோக்யம் உன்மூல்யதே
லக்ஷ்மீர்யத்ர பதன்தி தத்ர விவ்றுதத்வாரா இவ வ்யாபதஃ |
ஜாதம் ஜாதம் அவஶ்யம் ஆஶு விவஶம் ம்றுத்யுஃ கரோத்யாத்மஸாத்
தத்கிம் தேன னிரங்குஶேன விதினா யன்னிர்மிதம் ஸுஸ்திரம் || 3.33 ||

போகாஸ்துங்கதரங்கபங்கதரலாஃ ப்ராணாஃ க்ஷணத்வம்ஸினஃ
ஸ்தோகான்யேவ தினானி யௌவனஸுகம் ஸ்பூர்திஃ ப்ரியாஸு ஸ்திதா |
தத்ஸம்ஸாரம் அஸாரம் ஏவ னிகிலம் புத்த்வா புதா போதகா
லோகானுக்ரஹபேஶலேன மனஸா யத்னஃ ஸமாதீயதாம் || 3.34 ||

போகா மேகவிதானமத்யவிலஸத்ஸௌதாமினீசஞ்சலா
ஆயுர்வாயுவிகட்டிதாப்ஜபடலீலீனாம்புவத்பங்குரம் |
லீலா யௌவனலாலஸாஸ்தனுப்றுதாம் இத்யாகலய்ய த்ருதம்
யோகே தைர்யஸமாதிஸித்திஸுலபே புத்திம் விதத்வம் புதாஃ || 3.35 ||

ஆயுஃ கல்லோலலோலம் கதிபயதிவஸஸ்தாயினீ யௌவனஶ்ரீர்
அர்தாஃ ஸங்கல்பகல்பா கனஸமயதடித்விப்ரமா போகபூகாஃ |
கண்டாஶ்லேஷோபகூட ததபி ச ன சிரம் யத்ப்ரியாபஃ ப்ரணீதம்
ப்ரஹ்மண்யாஸக்தசித்தா பவத பவமயாம்போதிபாரம் தரீதும் || 3.36 ||

க்றுச்ச்ரேணாமேத்யமத்யே னியமிததனுபிஃ ஸ்தீயதே கர்பவாஸே
கான்தாவிஶ்லேஷதுஃகவ்யதிகரவிஷமோ யௌவனே சோபபோகஃ |
வாமாக்ஷீணாம் அவஜ்ஞாவிஹஸிதவஸதிர்வ்றுத்தபாவோ‌உன்யஸாதுஃ
ஸம்ஸாரே ரே மனுஷ்யா வதத யதி ஸுகம் ஸ்வல்பம் அப்யஸ்தி கிஞ்சித் || 3.37 ||

வ்யாக்ரீவ திஷ்டதி ஜரா பரிதர்ஜயன்தீ
ரோகாஶ்ச ஶத்ரவ இவ ப்ரஹரன்தி தேஹம் |
ஆயுஃ பரிஸ்ரவன்தி பின்னகடாதிவாம்போ
லோகஸ்ததாப்யஹிதம் ஆசரதீதி சித்ரம் || 3.38 ||

போகா பங்குரவ்றுத்தயோ பஹுவிதாஸ்தைரேவ சாயம் பவஸ்தத்
கஸ்யேஹ க்றுதே பரிப்ரமத ரே லோகாஃ க்றுதம் சேஷ்டதைஃ |
ஆஶாபாஶஶதாபஶான்திவிஶதம் சேதஃஸமாதீயதாம்
காமோத்பத்திவஶாத்ஸ்வதாமனி யதி ஶ்ரத்தேயம் அஸ்மத்வசஃ || 3.39 ||

ஸகே தன்யாஃ கேசித்த்ருடிதபவபன்தவ்யதிகரா
வனான்தே சித்தான்தர்விஷம் அவிஷயாஶீத்விஷகதாஃ |
ஶரச்சன்த்ரஜ்யோத்ஸ்னாதவலககனாபோகஸுபகாம்
னயன்தே யே ராத்ரிம் ஸுக்றுதசயசின்தைகஶரணாஃ || 3.391 ||

ப்ரஹ்மேன்த்ராதிமருத்கணாம்ஸ்த்றுணகணான்யத்ர ஸ்திதோ மன்யதே
யத்ஸ்வாதாத்விரஸா பவன்தி விபவாஸ்த்ரைலோக்யராஜ்யாதயஃ |
போகஃ கோ‌உபி ஸ ஏவ ஏக பரமோ னித்யோதிதோ ஜ்றும்பதே
போஃ ஸாதோ க்ஷணபங்குரே ததிதரே போகே ரதிம் மா க்றுதாஃ || 3.40 ||

ஸா ரம்யா னகரீ மஹான்ஸ ன்றுபதிஃ ஸாமன்தசக்ரம் ச தத்
பார்ஶ்வே தஸ்ய ச ஸா விதக்தபரிஷத்தாஶ்சன்த்ரபிம்பானனாஃ |
உத்வ்றுத்தஃ ஸ ராஜபுத்ரனிவஹஸ்தே வன்தினஸ்தாஃ கதாஃ
ஸர்வம் யஸ்ய வஶாதகாத்ஸ்ம்றுதிபதம் காலாய தஸ்மை னமஃ || 3.41 ||

யத்ரானேகஃ க்வசிதபி க்றுஹே தத்ர திஷ்டத்யதைகோ
யத்ராப்யேகஸ்ததனு பஹவஸ்தத்ர னைகோ‌உபி சான்தே |
இத்தம் னயௌ ரஜனிதிவஸௌ லோலயன்த்வாவிவாக்ஷௌ
காலஃ கல்யோ புவனபலகே க்ரடதி ப்ராணிஶாரைஃ || 3.42 ||

ஆதித்யஸ்ய கதாகதைரஹரஹஃ ஸம்க்ஷீயதே ஜீவிதம்
வ்யாபாரைர்பஹுகார்யபாரகுருபிஃ காலோ‌உபி ன ஜ்ஞாயதே |
த்றுஷ்ட்வா ஜன்மஜராவிபத்திமரணம் த்ராஸஶ்ச னோத்பத்யதே
பீத்வா மோஹமயீம் ப்ரமாதமதிராம் உன்மத்தபூதம் ஜகத் || 3.43 ||

ராத்ரிஃ ஸைவ புனஃ ஸ ஏவ திவஸோ மத்வா முதா ஜன்தவோ
தாவன்த்யுத்யமினஸ்ததைவ னிப்றுதப்ராரப்ததத்தத்க்ரியாஃ |
வ்யாபாரைஃ புனர்‌உக்தபூதவிஷயைரித்தம் விதேனாமுனா
ஸம்ஸாரேண கதர்திதா வயம் அஹோ மோஹான்ன லஜ்ஜாமஹே || 3.44 ||

ன த்யானம் பதம் ஈஶ்வரஸ்ய விதிவத்ஸம்ஸாரவிச்சித்தயே
ஸ்வர்கத்வாரகபாடபாடனபடுர்தர்மோ‌உபி னோபார்ஜிதஃ |
னாரீபீனபயோதரோருயுகலம் ஸ்வப்னே‌உபி னாலிங்கிதம்
மாதுஃ கேவலம் ஏவ யௌவனவனச்சேதே குடாரா வயம் || 3.45 ||

னாப்யஸ்தா ப்ரதிவாதிவ்றுன்ததமனீ வித்யா வினீதோசிதா
கட்காக்ரைஃ கரிகும்பபீடதலனைர்னாகம் ன னீதம் யஶஃ |
கான்தாகோஉம்‌அலபல்லவாதரரஸஃ பீதோ ன சன்த்ரோதயே
தாருண்யம் கதம் ஏவ னிஷ்பலம் அஹோ ஶூன்யாலயே தீபவத் || 3.46 ||

வித்யா னாதிகதா கலங்கரஹிதா வித்தம் ச னோபார்ஜிதம்
ஶுஶ்ரூஷாபி ஸமாஹிதேன மனஸா பித்ரோர்ன ஸம்பாதிதா |
ஆலோலாயதலோசனாஃ ப்ரியதமாஃ ஸ்வப்னே‌உபி னாலிங்கிதாஃ
காலோ‌உயம் பரபிண்டலோலுபதயா காகைரிவ ப்ரேர்யதே || 3.47 ||

வயம் யேப்யோ ஜாதாஶ்சிரபரிகதா ஏவ கலு தே
ஸமம் யைஃ ஸம்வ்றுத்தாஃ ஸ்ம்றுதிவிஷயதாம் தே‌உபி கமிதாஃ |
இதானீம் ஏதே ஸ்மஃ ப்ரதிதிவஸம் ஆஸன்னபதனா
கதாஸ்துல்யாவஸ்தாம் ஸிகதிலனதீதீரதருபிஃ || 3.48 ||

ஆயுர்வர்ஷஶதம் ன்ணாம் பரிமிதம் ராத்ரௌ தத்‌அர்தம் கதம்
தஸ்யார்தஸ்ய பரஸ்ய சார்தம் அபரம் பாலத்வவ்றுத்தத்வயோஃ |
ஶேஷம் வ்யாதிவியோகதுஃகஸஹிதம் ஸேவாதிபிர்னீயதே
ஜீவே வாரிதரங்கசஞ்சலதரே ஸௌக்யம் குதஃ ப்ராணினாம் || 3.49 ||

க்ஷணம் பாலோ பூத்வா க்ஷணம் பை யுவா காமரஸிகஃ
க்ஷணம் வித்தைர்ஹீனஃ க்ஷணம் அபி ச ஸம்பூர்ணவிபவஃ |
ஜராஜீர்ணைரங்கைர்னட இவ பலீமண்டிததனூர்
னரஃ ஸம்ஸாரான்தே விஶதி யமதானீயவனிகாம் || 3.50 ||

த்வம் ராஜா வயம் அப்யுபாஸிதகுருப்ரஜ்ஞாபிமானோன்னதாஃ
க்யாதஸ்த்வம் விபவைர்யஶாம்ஸி கவயோ திக்ஷு ப்ரதன்வன்தி னஃ |
இத்தம் மானதனாதிதூரம் உபயோரப்யாவயோரன்தரம்
யத்யஸ்மாஸு பராங்முகோ‌உஸி வயம் அப்யேகான்ததோ னிஃஸ்ப்றுஹா || 3.51 ||

அர்தானாம் ஈஶிஷே த்வம் வயம் அபி ச கிராம் ஈஶ்மஹே யாவதர்தம்
ஶூரஸ்த்வம் வாதிதர்பவ்யுபஶமனவிதாவக்ஷயம் பாடவம் னஃ |
ஸேவன்தே த்வாம் தனாட்யா மதிமலஹதயேமாம் அபி ஶ்ரோதுகாமாமய்ய்
அப்யாஸ்தா ன தே சேத்த்வயி மம னிதராம் ஏவ ராஜன்னனாஸ்தா || 3.52 ||

வயம் இஹ பரிதுஷ்டா வல்கலைஸ்த்வம் துகூலைஃ
ஸம இஹ பரிதோஷோ னிர்விஶேஷோ விஶேஷஃ |
ஸ து பவது தரித்ரோ யஸ்ய த்றுஷ்ணா விஶாலா
மனஸி ச பரிதுஷ்டே கோ‌உர்தவான்கோ தரித்ரஃ || 3.53 ||

பலம் அலம் அஶனாய ஸ்வாது பானாய தோயம்
க்ஷிதிரபி ஶயனார்தம் வாஸஸே வல்கலம் ச |
னவகனமதுபானப்ரான்தஸர்வேன்த்ரியாணாமவினயம்
அனுமன்தும் னோத்ஸஹே துர்ஜனானாம் || 3.54 ||

அஶ்னீமஹி வயம் பிக்ஷாம் ஆஶாவாஸோ வஸீமஹி |
ஶயீமஹி மஹீப்றுஷ்டே குர்வீமஹி கிம் ஈஶ்வரைஃ || 3.55 ||

ன னடா னா விடா ன காயகா ன ச ஸப்யேதரவாதசுஞ்சவஃ |
ன்றுபம் ஈக்ஷிதும் அத்ர கே வயம் ஸ்தனபாரானமிதா ன யோஷிதஃ || 3.56 ||

விபுலஹ்றுதயைரீஶைரேதஜ்ஜகஜ்ஜனிதம் புரா
வித்றுதம் அபரைர்தத்தம் சான்யைர்விஜித்ய த்றுணம் யதா |
இஹ ஹி புவனான்யன்யைர்தீராஶ்சதுர்தஶ புஞ்ஜதே
கதிபயபுரஸ்வாம்யே பும்ஸாம் க ஏஷ மதஜ்வரஃ || 3.57 ||

அபுக்தாயாம் யஸ்யாம் க்ஷணம் அபி ன யாதம் ன்றுபஶதைர்
துவஸ்தஸ்யா லாபே க இவ பஹுமானஃ க்ஷிதிப்றுதாம் |
தத்‌அம்ஶஸ்யாப்யம்ஶே தத்‌அவயலேஶே‌உபி பதயோ
விஷாதே கர்தவ்யே விதததி ஜடாஃ ப்ரத்யுத முதம் || 3.58 ||

ம்றுத்பிண்டோ ஜலரேகயா பலயதிஃ ஸர்வோ‌உப்யயம் னன்வணுஃ
ஸ்வாம்ஶீக்றுத்ய ஸ ஏவ ஸங்கரஶதை ராஜ்ஞாம் கணா புஞ்ஜதே |
யே தத்யுர்தததோ‌உதவா கிம் அபரம் க்ஷுத்ரா தரித்ரம் ப்றுஶம்
திக்திக்தான்புருஷாதமான்தனகணான்வாஞ்சன்தி தேப்யோ‌உபி யே || 3.59 ||

ஸ ஜாதஃ கோ‌உப்யாஸீன்மதனரிபுணா மூர்த்னி தவலம்
கபாலம் யஸ்யோச்சைர்வினிஹிதம் அலங்காரவிதயே |
ன்றுபிஃ ப்ராணத்ராணப்ரவணமதிபிஃ கைஶ்சிததுனா
னமத்பிஃ கஃ பும்ஸாம் அயம் அதுலதர்பஜ்வரபரஃ || 3.60 ||

பரேஷாம் சேதாம்ஸி ப்ரதிதிவஸம் ஆராத்ய பஹுதா
ப்ரஸாதம் கிம் னேதும் விஶஸி ஹ்றுதய க்லேஶகலிதம் |
ப்ரஸன்னே த்வய்யன்தஃஸவயமுதிதசின்தாமணிகணோ
விவிக்தஃ ஸங்கல்பஃ கிம் அபிலஷிதம் புஷ்யதி ன தே || 3.61 ||

ஸத்யாம் ஏவ த்ரிலோகீஸரிதி ஹரஶிரஶ்சும்பினீவச்சடாயாம்
ஸத்வ்றுத்திம் கல்பயன்த்யாம் படவிடபபவைர்வல்கலைஃ ஸத்பலைஶ்ச |
கோ‌உயம் வித்வான்விபத்திஜ்வரஜனிதருஜாதீவதுஃகாஸிகானாம்
வக்த்ரம் வீக்ஷேத துஃஸ்தே யதி ஹி ன விப்றுயாத்ஸ்வே குடும்பே‌உனுகம்பாம் || 3.611 ||

பரிப்ரமஸி கிம் முதா க்வசன சித்த விஶ்ராம்யதாம்
ஸ்வயம் பவதி யத்யதா பவதி தத்ததா னான்யதா |
அதீதம் அனனுஸ்மரன்னபி ச பாவ்யஸங்கல்பயன்னதர்கித
ஸமாகமானுபவாமி போகனாஹம் || 3.62 ||

ஏதஸ்மாத்விரமேன்த்ரியார்தகஹனாதாயாஸகாதாஶ்ரயஶ்ரேயோ
மார்கம் அஶேஷதுஃகஶமனவ்யாபாரதக்ஷம் க்ஷணாத் |
ஸ்வாத்மீபாவம் உபைஹி ஸன்த்யஜ னிஜாம் கல்லோலலோலம் கதிம்
மா பூயோ பஜ பங்குராம் பவரதிம் சேதஃ ப்ரஸீதாதுனா || 3.63 ||

மோஹம் மார்ஜய தாம் உபார்ஜய ரதிம் சன்த்ரார்தசூடாமணௌ
சேதஃ ஸ்வர்கதரங்கிணீதடபுவாம் ஆஸங்கம் அங்கீகுரு |
கோ வா வீசிஷு புத்புதேஷு ச தடில்லேகாஸு ச ஶ்ரீஷு ச
ஜ்வாலாக்ரேஷு ச பன்னகேஷு ஸரித்வேகேஷு ச சப்ரத்யயஃ || 3.64 ||

சேதஶ்சின்தய மா ரமாம் ஸக்றுதிமாம் அஸ்தாயினீம் ஆஸ்தயா
பூபாலப்ருகுடீகுடீவிஹரணவ்யாபாரபண்யாங்கனாம் |
கன்தாகஞ்சுகினஃ ப்ரவிஶ்ய பவனத்வாராணி வாராணஸீரத்யா
பங்க்திஷு பாணிபாத்ரபதிதாம் பிக்ஷாம் அபேக்ஷாமஹே || 3.65 ||

அக்ரே கீதம் ஸரஸகவயஃ பார்ஶ்வயோர்தாக்ஷிணாத்யாஃ
பஶ்சால்லீலாவலயரணிதம் சாமரக்ராஹிணீனாம் |
யத்யஸ்த்யேவம் குரு பவரஸாஸ்வாதனே லம்படத்வம்
னோ சேச்சேதஃ ப்ரவிஶ ஸஹஸா னிர்விகல்பே ஸமாதௌ || 3.66 ||

ப்ராப்தாஃ ஶ்ரியஃ ஸகலகாமதுதாஸ்ததஃ கிம்
ன்யஸ்தம் பதம் ஶிரஸி வித்விஷதாம் ததஃ கிம் |
ஸம்பாதிதாஃ ப்ரணயினோ விபவைஸ்ததஃ கிம்
கல்பம் ஸ்திதாஸ்தனுப்றுதாம் தனவஸ்ததஃ கிம் || 3.67 ||

பக்திர்பவே மரணஜன்மபயம் ஹ்றுதிஸ்தம்
ஸ்னேஹோ ன பன்துஷு ன மன்மதஜா விகாராஃ |
ஸம்ஸர்ஜ தோஷரஹிதா விஜயா வனான்தா
வைராக்யம் அஸ்தி கிம் இதஃ பரமர்தனீயம் || 3.68 ||

தஸ்மாதனன்தம் அஜரம் பரமம் விகாஸி
தத்ப்ரஹ்ம சின்தய கிம் ஏபிரஸத்விகல்பைஃ |
யஸ்யானுஷங்கிண இமே புவனாதிபத்யபோகாதயஃ
க்றுபணலோகமதா பவன்தி || 3.69 ||

பாதாலம் ஆவிஶஸி யாஸி னபோ விலங்க்ய
திங்மண்டலம் ப்ரமஸி மானஸ சாபலேன |
ப்ரான்த்யாபி ஜாது விமலம் கதம் ஆத்மனீனம்
ன ப்ரஹ்ம ஸம்ஸரஸி விர்வ்றுதிமம் ஏஷி யேன || 3.70 ||

கிம் வேதைஃ ஸ்ம்றுதிபிஃ புராணபடனைஃ ஶாஸ்த்ரைர்மஹாவிஸ்தரைஃ
ஸ்வர்கக்ராமகுடீனிவாஸபலதைஃ கர்மக்ரியாவிப்ரமைஃ |
முக்த்வைகம் பவதுஃகபாரரசனாவித்வம்ஸகாலானலம்
ஸ்வாத்மானன்தபதப்ரவேஶகலனம் ஶேஸைர்வாணிக்வ்றுத்திபிஃ || 3.71 ||

னாயம் தே ஸமயோ ரஹஸ்யம் அதுனா னித்ராதி னாதோ யதி
ஸ்தித்வா த்ரக்ஷ்யதி குப்யதி ப்ரபுரிதி த்வாரேஷு யேஷாம் வசஃ |
சேதஸ்தானபஹாய யாஹி பவனம் தேவஸ்ய விஶ்வேஶிதுர்
னிர்தௌவாரிகனிர்தயோக்த்ய்‌அபருஷம் னிஃஸோஉம்‌அஶர்மப்ரதம் || 3.711 ||

யதோ மேருஃ ஶ்ரீமான்னிபததி யுகான்தாக்னிவலிதஃ
ஸமுத்ராஃ ஶுஷ்யன்தி ப்ரசுரமகரக்ராஹனிலயாஃ |
தரா கச்சத்யன்தம் தரணிதரபாதைரபி த்றுதா
ஶரீரே கா வார்தா கரிகலபகர்ணாக்ரசபலே || 3.72 ||

காத்ரம் ஸங்குசிதம் கதிர்விகலிதா ப்ரஷ்டா ச தன்தாவலிர்
த்றுஷ்டிர்னக்ஷ்யதி வர்ததே வதிரதா வக்த்ரம் ச லாலாயதே |
வாக்யம் னாத்ரியதே ச பான்தவஜனோ பார்யா ன ஶுஶ்ரூஷதே
ஹா கஷ்டம் புருஷஸ்ய ஜீர்ணவயஸஃ புத்ரோ‌உப்யமித்ராயதே || 3.73 ||

வர்ணம் ஸிதம் ஶிரஸி வீக்ஷ்ய ஶிரோருஹாணாம்
ஸ்தானம் ஜராபரிபவஸ்ய ததா புமாம்ஸம் |
ஆரோபிதாம்ஸ்திஶதகம் பரிஹ்றுத்ய யான்தி
சண்டாலகூபம் இவ தூரதரம் தருண்யஃ || 3.74 ||

யாவத்ஸ்வஸ்தம் இதம் ஶரீரம் அருஜம் யாவச்ச தூரே ஜரா
யாவச்சேன்த்ரியஶக்திரப்ரதிஹதா யாவத்க்ஷயோ னாயுஷஃ |
ஆத்மஶ்ரேயஸி தாவதேவ விதுஷா கார்யஃ ப்ரயத்னோ மஹான்
ஸன்தீப்தே பவனே து கூபகனனம் ப்ரத்யுத்யமஃ கீத்றுஶஃ || 3.75 ||

தபஸ்யன்தஃ ஸன்தஃ கிம் அதினிவஸாமஃ ஸுரனதீம்
குணோதாரான்தாரானுத பரிசராமஃ ஸவினயம் |
பிபாமஃ ஶாஸ்த்ரௌகானுதவிவிதகாவ்யாம்றுதரஸான்
ன வித்மஃ கிம் குர்மஃ கதிபயனிமேஷாயுஷி ஜனே || 3.76 ||

துராராத்யாஶ்சாமீ துரகசலசித்தாஃ க்ஷிதிபுஜோ
வயம் து ஸ்தூலேச்சாஃ ஸுமஹதி பலே பத்தமனஸஃ |
ஜரா தேஹம் ம்றுத்யுர்ஹரதி தயிதம் ஜீவிதம் இதம்
ஸகே னான்யச்ச்ரேயோ ஜகதி விதுஷே‌உன்யத்ர தபஸஃ || 3.77 ||

மானே ம்லாயினி கண்டிதே ச வஸுனி வ்யர்தே ப்ரயாதே‌உர்தினி
க்ஷீணே பன்துஜனே கதே பரிஜனே னஷ்டே ஶனைர்யௌவனே |
யுக்தம் கேவலம் ஏததேவ ஸுதியாம் யஜ்ஜஹ்னுகன்யாபயஃபூதாக்ராவ
கிரீன்த்ரகன்தரதடீகுஞ்ஜே னிவாஸஃ க்வசித் || 3.78 ||

ரம்யாஶ்சன்த்ரமரீசயஸ்த்றுணவதீ ரம்யா வனான்தஸ்தலீ
ரம்யம் ஸாதுஸமாகமாகதஸுகம் காவ்யேஷு ரம்யாஃ கதாஃ |
கோபோபாஹிதபாஷ்பபின்துதரலம் ரம்யம் ப்ரியாயா முகம்
ஸர்வம் ரம்யம் அனித்யதாம் உபகதே சித்தே ன கிஞ்சித்புனஃ || 3.79 ||

ரம்யம் ஹர்ம்யதலம் ன கிம் வஸதயே ஶ்ரவ்யம் ன கேயாதிகம்
கிம் வா ப்ராணஸமாஸமாகமஸுகம் னைவாதிகப்ரீதயே |
கின்து ப்ரான்தபதங்கக்ஷபவனவ்யாலோலதீபாங்குரச்சாயா
சஞ்சலம் ஆகலய்ய ஸகலம் ஸன்தோ வனான்தம் கதாஃ || 3.80 ||

ஆ ஸம்ஸாராத்த்ரிபுவனம் இதம் சின்வதாம் தாத்தாத்றுங்னைவாஸ்மாகம்
னயனபதவீம் ஶ்ரோத்ரமார்கம் கதோ வா |
யோ‌உயம் தத்தே விஷயகரிணோ காடகூடாபிமானக்ஷீவஸ்யான்தஃ
கரணகரிணஃ ஸம்யமாலானலீலாம் || 3.81 ||

யதேதத்ஸ்வச்சன்தம் விஹரணம் அகார்பண்யம் அஶனம்
ஸஹார்யைஃ ஸம்வாஸஃ ஶ்ருதம் உபஶமைகவ்ரதபலம் |
மனோ மன்தஸ்பன்தம் பஹிரபி சிரஸ்யாபி விம்றுஶன்ன
ஜானே கஸ்யைஷா பரிணதிருதாரஸ்ய தபஸஃ || 3.82 ||

ஜீர்ணா ஏவ மனோரதாஶ்ச ஹ்றுதயே யாதம் ச தத்யௌவனம்
ஹன்தாங்கேஷு குணாஶ்பன்த்யபலதாம் யாதா குணஜ்ஞைர்வினா |
கிம் யுக்தம் ஸஹஸாப்யுபைதி பலவான்காலஃ க்றுதான்தோ‌உக்ஷமீ
ஹா ஜ்ஞாதம் மதனான்தகாங்க்ரியுகலம் முக்த்வாஸ்தி னான்யோ கதிஃ || 3.83 ||

மஹேஶ்வரே வா ஜகதாம் அதீஶ்வரே
ஜனார்தனே வா ஜகத்‌அன்தராத்மனி |
ன வஸ்துபேதப்ரதிபத்திரஸ்தி மே
ததாபி பக்திஸ்தருணேன்துஶேகரே || 3.84 ||

ஸ்புரத்ஸ்பாரஜ்யோத்ஸ்னாதவலிததலே க்வாபி புலினே
ஸுகாஸீனாஃ ஶான்தத்வன்திஸு ரஜனீஷு த்யுஸரிதஃ |
பவாபோகோத்விக்னாஃ ஶிவ ஶிவ ஶிவேத்யுச்சவசஸஃ
கதா யாஸ்யாமோ‌உதர்கதபஹுலபாஷ்பாகுலதஶாம் || 3.85 ||

மஹாதேவோ தேவஃ ஸரிதபி ச ஸைஷா ஸுரஸரித்குஹா
ஏவாகாரம் வஸனம் அபி தா ஏவ ஹரிதஃ |
ஸுஹ்றுதா காலோ‌உயம் வ்ரதம் இதம் அதைன்யவ்ரதம் இதம்
கியத்வா வக்ஷ்யாமோ வடவிடப ஏவாஸ்து தயிதா || 3. ||

விதீர்ணே ஸர்வஸ்வே தருணகருணாபூர்ணஹ்றுதயாஃ
ஸ்மரன்தஃ ஸம்ஸாரே விகுணபரிணாமாம் விதிகதிம் |
வயம் புண்யாரண்யே பரிணதஶரச்சன்த்ரகிரணாஸ்
த்ரியாமா னேஸ்யாமோ ஹரசரணசின்தைகஶரணாஃ || 3.86 ||

கதா வாராணஸ்யாம் அமரதடினீரோதஸி வஸன்
வஸானஃ கௌபீனம் ஶிரஸி னிததானோ‌உஞ்ஜலிபுடம் |
அயே கௌரீனாத த்ரிபுரஹர ஶம்போ த்ரினயன
ப்ரஸீதேத்யாக்ரோஶன்னிமிஷம் இவ னேஷ்யாமி திவஸான் || 3.87 ||

உத்யானேஷு விசித்ரபோஜனவிதிஸ்தீவ்ராதிதீவ்ரம் தபஃ
கௌபீனாவரணம் ஸுவஸ்த்ரம் அமிதம் பிக்ஷாடனம் மண்டனம் |
ஆஸன்னம் மரணம் ச மங்கலஸமம் யஸ்யாம் ஸமுத்பத்யதே
தாம் காஶீம் பரிஹ்றுத்ய ஹன்த விபுதைரன்யத்ர கிம் ஸ்தீயதே || 3. ||

ஸ்னாத்வா காங்கைஃ பயோபிஃ ஶுசிகுஸுமபலைரர்சயித்வா விபோ த்வா
த்யேயே த்யானம் னிவேஶ்ய க்ஷிதிதரகுஹரக்ராவபர்யங்கமூலே |
ஆத்மாராமஃ பலாஶீ குருவசனரதஸ்த்வத்ப்ரஸாதாத்ஸ்மராரே
துஃகம் மோக்ஷ்யே கதாஹம் ஸமகரசரணே பும்ஸி ஸேவாஸமுத்தம் || 3.88 ||

ஏகாகீ னிஃஸ்ப்றுஹஃ ஶான்தஃ பாணிபாத்ரோ திகம்பரஃ |
கதா ஶம்போ பவிஷ்யாமி கர்மனிர்மூலனக்ஷமஃ || 3.89 ||

பாணிம் பாத்ரயதாம் னிஸர்கஶுசினா பைக்ஷேண ஸன்துஷ்யதாம்
யத்ர க்வாபி னிஷீததாம் பஹுத்றுணம் விஶ்வம் முஹுஃ பஶ்யதாம் |
அத்யாகே‌உபி தனோரகண்டபரமானன்தாவபோதஸ்ப்றுஶா
மத்வா கோ‌உபி ஶிவப்ரஸாதஸுலபஃ ஸம்பத்ஸ்யதே யோகினாம் || 3.90 ||

கௌபீனம் ஶதகண்டஜர்ஜரதரம் கன்தா புனஸ்தாத்றுஶீ
னைஶ்சின்த்யம் னிரபேக்ஷபைக்ஷ்யம் அஶனம் னித்ரா ஶ்மஶானே வனே |
ஸ்வாதன்த்ர்யேண னிரங்குஶம் விஹரணம் ஸ்வான்தம் ப்ரஶான்தம் ஸதா
ஸ்தைர்யம் யோகமஹோத்ஸவே‌உபி ச யதி த்ரைலோக்யராஜ்யேன கிம் || 3.91 ||

ப்ரஹ்மாண்டம் மண்டலீமாத்ரம் கிம் லோபாய மனஸ்வினஃ |
ஶபரீஸ்புர்தேனாப்திஃ க்ஷுப்தோ ன கலு ஜாயதே || 3.92 ||

மாதர்லக்ஷ்மி பஜஸ்வ கஞ்சிதபரம் மத்காங்க்ஷிணீ மா ஸ்ம பூர்
போகேஷு ஸ்ப்றுஹயாலவஸ்தவ வஶே கா னிஃஸ்ப்றுஹாணாம் அஸி |
ஸத்யஃ ஸ்யூதபலாஶபத்ரபுடிகாபாத்ரைஃ பவித்ரீக்றுதைர்
பிக்ஷாவஸ்துபிரேவ ஸம்ப்ரதி வயம் வ்றுத்திம் ஸமீஹாமஹே || 3.93 ||

மஹாஶய்யா ப்றுத்வீ விபுலம் உபதானம் புஜலதாம்
விதானம் சாகாஶம் வ்யஜனம் அனுகூலோ‌உயம் அனிலஃ |
ஶரச்சன்த்ரோ தீபோ விரதிவனிதாஸங்கமுதிதஃ
ஸுகீ ஶான்தஃ ஶேதே முனிரதனுபூதிர்ன்றுப இவ || 3.94 ||

பிக்ஷாஸீ ஜனமத்யஸங்கரஹிதஃ ஸ்வாயத்தசேஷ்டஃ ஸதா
ஹானாதானவிரக்தமார்கனிரதஃ கஶ்சித்தபஸ்வீ ஸ்திதஃ |
ரத்யாகீர்ணவிஶீர்ணஜீர்ணவஸனஃ ஸம்ப்ராப்தகன்தாஸனோ
னிர்மானோ னிரஹங்க்றுதிஃ ஶமஸுகாபோகைகபத்தஸ்ப்றுஹஃ || 3.95 ||

சண்டாலஃ கிம் அயம் த்விஜாதிரதவா ஶூத்ரோ‌உத கிம் தாபஸஃ
கிம் வா தத்த்வவிவேகபேஶலமதிர்யோகீஶ்வரஃ கோ‌உபி கிம் |
இத்யுத்பன்னவிகல்பஜல்பமுகரைராபாஷ்யமாணா ஜனைர்
ன க்ருத்தாஃ பதி னைவ துஷ்டமனஸோ யான்தி ஸ்வயம் யோகினஃ || 3.96 ||

ஹிம்ஸாஶூன்யம் அயத்னலப்யம் அஶனம் தாத்ரா மருத்கல்பிதம்
வ்யாலானம் பஶவஸ்த்றுணாங்குரபுஜஸ்துஷ்டாஃ ஸ்தலீஶாயினஃ |
ஸம்ஸாரார்ணவலங்கனக்ஷமதியாம் வ்றுத்திஃ க்றுதா ஸா ன்றுணாம்
தாம் அன்வேஷயதாம் ப்ரயான்தி ஸததம் ஸர்வம் ஸமாப்திம் குணாஃ || 3.97 ||

கங்காதீரே ஹிமகிரிஶிலாபத்தபத்மாஸனஸ்ய
ப்ரஹ்மத்யானாப்யஸனவிதினா யோகனித்ராம் கதஸ்ய |
கிம் தைர்பாவ்யம் மம ஸுதிவஸைர்யத்ர தே னிர்விஶங்காஃ
கண்டூயன்தே ஜரடஹரிணாஃ ஸ்வாங்கம் அங்கே மதீயே || 3.98 ||

ஜீர்ணாஃ கன்தா ததஃ கிம் ஸிதம் அமலபடம் பட்டஸூத்ரம் ததஃ கிம்
ஏகா பார்யா ததஃ கிம் ஹயகரிஸுகணைராவ்றுதோ வா ததஃ கிம் |
பக்தம் புக்தம் ததஃ கிம் கதஶனம் அதவா வாஸரான்தே ததஃ கிம்
வ்யக்தஜ்யோதிர்ன வான்தர்மதிதபவபயம் வைபவம் வா ததஃ கிம் || 3. ||

பாணிஃ பாத்ரம் பவித்ரம் ப்ரமணபரிகதம் பைக்ஷ்யம் அக்ஷய்யம் அன்னம்
விஸ்தீர்ணம் வஸ்த்ரம் ஆஶாதஶகம் அசபலம் தல்பம் அஸ்வல்பம் உர்வீம் |
யேஷாம் னிஃஸங்கதாங்கீகரணபரிணதஸ்வான்தஸன்தோஷிணஸ்தே
தன்யாஃ ஸம்ன்யஸ்ததைன்யவ்யதிகரனிகராஃ கர்ம னிர்மூலயன்தி || 3.99 ||

த்ரைலோக்யாதிபதித்வம் ஏவ விரஸம் யஸ்மின்மஹாஶாஸனே
தல்லப்த்வாஸனவஸ்த்ரமானகடனே போகே ரதிம் மா க்றுதாஃ |
போகஃ கோ‌உபி ஸ ஏக ஏவ பரமோ னித்யோதிதா ஜ்றும்பனே
யத்ஸ்வாதாத்விரஸா பவன்தி விஸயாஸ்த்ரைலோக்யராஜ்யாதயஃ || 3.991 ||

மாதர்மேதினி தாத மாருதி ஸகே தேஜஃ ஸுபன்தோ ஜல
ப்ராதர்வ்யோஉம்‌அ னிபத்த ஏஷ பவதாம் அன்த்யஃ ப்ரணாமாஞ்ஜலிஃ |
யுஷ்மத்ஸங்கவஶோபஜாதஸுக்றுதஸ்பாரஸ்புரன்னிர்மலஜ்ஞானாபாஸ்த
ஸமஸ்தமோஹமஹிமா லீனே பரப்ரஹ்மணி || 3.100 ||

ஶய்யா ஶைலஶிலாக்றுஹம் கிரிகுஹா வஸ்த்ரம் தருணாம் த்வசஃ
ஸாரங்காஃ ஸுஹ்றுதோ னனு க்ஷிதிருஹாம் வ்றுத்திஃ பலைஃ கோஉம்‌அலைஃ |
யேஸாம் னிர்ஜரம் அம்புபானம் உசிதம் ரத்யை து வித்யாங்கனா
மன்யே தே பரமேஶ்வராஃ ஶிரஸி யரி பத்தோ ன ஸேவாஞ்ஜலிஃ || 3.1001 ||

தைர்யம் யஸ்ய பிதா க்ஷமா ச ஜனனீ ஶான்திஶ்சிரம் கேஹினீ
ஸத்யம் மித்ரம் இதம் தயா ச பகினீ ப்ராதா மனஃஸம்யமஃ |
ஶய்யா பூமிதலம் திஶோ‌உபி வஸனம் ஜ்ஞானாம்றுதம் போஜனம்
ஹ்யேதே யஸ்ய குடும்பினோ வத ஸகே கஸ்மாத்பயம் யோகினஃ || 3.1002 ||

அஹோ வா ஹாரே வா பலவதி ரிபௌ வா ஸுஹ்றுதி வா
மணௌ வா லோஷ்டே வா குஸுமஶயனே வா த்றுஷதி வா |
த்றுணே வா ஸ்த்ரைணே வா மம ஸமத்றுஶோ யான்தி திவஸாஃ
க்வசித்புண்யாரண்யே ஶிவ ஶிவ ஶிவேதி ப்ரலபதஃ || 3.1003 ||

Kannada

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Kannada

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in ಸರಳ ಕನ್ನಡ. View this in ಶುದ್ಧ ಕನ್ನಡ, with correct anuswaras marked.
 

ರಚನ: ಭರ್ತೃಹರಿ

ಚೂಡೋತ್ತಂಸಿತಚಂದ್ರಚಾರುಕಲಿಕಾಚಂಚಚ್ಛಿಖಾಭಾಸ್ವರೋ
ಲೀಲಾದಗ್ಧವಿಲೋಲಕಾಮಶಲಭಃ ಶ್ರೇಯೋದಶಾಗ್ರೇ ಸ್ಫುರನ್ |
ಅಂತಃಸ್ಫೂರ್ಜದ್‌ಅಪಾರಮೋಹತಿಮಿರಪ್ರಾಗ್ಭಾರಮ್ ಉಚ್ಚಾಟಯನ್
ಶ್ವೇತಃಸದ್ಮನಿ ಯೋಗಿನಾಂ ವಿಜಯತೇ ಙ್ಞಾನಪ್ರದೀಪೋ ಹರಃ || 3.1 ||

ಭ್ರಾಂತಂ ದೇಶಮ್ ಅನೇಕದುರ್ಗವಿಷಮಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ನ ಕಿಂಚಿತ್ಫಲಂ
ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಕುಲಾಭಿಮಾನಮ್ ಉಚಿತಂ ಸೇವಾ ಕೃತಾ ನಿಷ್ಫಲಾ |
ಭುಕ್ತಂ ಮಾನವಿವರ್ಜಿತಂ ಪರಗೃಹೇಷ್ವಾಶಂಕಯಾ ಕಾಕವತ್
ತೃಷ್ಣೇ ಜೃಂಭಸಿ ಪಾಪಕರ್ಮಪಿಶುನೇ ನಾದ್ಯಾಪಿ ಸಂತುಷ್ಯಸಿ || 3.2 ||

ಉತ್ಖಾತಂ ನಿಧಿಶಂಕಯಾ ಕ್ಷಿತಿತಲಂ ಧ್ಮಾತಾ ಗಿರೇರ್ಧಾತವೋ
ನಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಸರಿತಾಂ ಪತಿರ್ನೃಪತಯೋ ಯತ್ನೇನ ಸಂತೋಷಿತಾಃ |
ಮಂತ್ರಾರಾಧನತತ್ಪರೇಣ ಮನಸಾ ನೀತಾಃ ಶ್ಮಶಾನೇ ನಿಶಾಃ
ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಕಾಣವರಾಟಕೋ‌உಪಿ ನ ಮಯಾ ತೃಷ್ಣೇ ಸಕಾಮಾ ಭವ || 3.3 ||

ಖಲಾಲಾಪಾಃ ಸೌಢಾಃ ಕಥಮ್ ಅಪಿ ತದ್‌ಆರಾಧನಪರೈರ್ನಿಗೃಹ್ಯಾಂತರ್
ಬಾಷ್ಪಂ ಹಸಿತಮ್ ಅಪಿ ಶೂನ್ಯೇನ ಮನಸಾ |
ಕೃತೋ ವಿತ್ತಸ್ತಂಭಪ್ರತಿಹತಧಿಯಾಮ್ ಅಂಜಲಿರಪಿ
ತ್ವಮ್ ಆಶೇ ಮೋಘಾಶೇ ಕಿಮ ಅಪರಮ್ ಅತೋ ನರ್ತಯಸಿ ಮಾಮ್ || 3.4 ||

ಅಮೀಷಾಂ ಪ್ರಾಣಾನಾಂ ತುಲಿತವಿಸಿನೀಪತ್ರಪಯಸಾಂ
ಕೃತೇ ಕಿಂ ನಾಸ್ಮಾಭಿರ್ವಿಗಲಿತವಿವೇಕೈರ್ವ್ಯವಸಿತಮ್ |
ಯದ್‌ಆಢ್ಯಾನಾಮ್ ಅಗ್ರೇ ದ್ರವಿಣಮದನಿಃಸಂಙ್ಞಮನಸಾಂ
ಕೃತಂ ಮಾವವ್ರೀಡೈರ್ನಿಜಗುಣಕಥಾಪಾತಕಮ್ ಅಪಿ || 3.5 ||

ಕ್ಷಾಂತಂ ನ ಕ್ಷಮಯಾ ಗೃಹೋಚಿತಸುಖಂ ತ್ಯಕ್ತಂ ನ ಸಂತೋಷತಃ
ಸೋಢೋ ದುಃಸಹಶೀತತಾಪಪವನಕ್ಲೇಶೋ ನ ತಪ್ತಂ ತಪಃ |
ಧ್ಯಾತಂ ವಿತ್ತಮ್ ಅಹರ್ನಿಶಂ ನಿತ್ಯಮಿತಪ್ರಾಣೈರ್ನ ಶಂಭೋಃ ಪದಂ
ತತ್ತತ್ಕರ್ಮ ಕೃತಂ ಯದೇವ ಮುನಿಭಿಸ್ತೈಸ್ತೈಃ ಫಲೈರ್ವಂಚಿತಾಃ || 3.6 ||

ಭೋಗಾ ನ ಭುಕ್ತಾ ವಯಮ್ ಏವ ಭುಕ್ತಾಸ್
ತಪೋ ನ ತಪ್ತಂ ವಯಮ್ ಏವ ತಪ್ತಾಃ |
ಕಾಲೋ ನ ಯಾತೋ ವಯಮ್ ಏವ ಯಾತಾಸ್ತೃಷ್ಣಾ
ನ ಜೀರ್ಣಾ ವಯಮ್ ಏವ ಜೀರ್ಣಾಃ || 3.7 ||

ಬಲಿಭಿರ್ಮುಖಮ್ ಆಕ್ರಾಂತಂ ಪಲಿತೇನಾಂಕಿತಂ ಶಿರಃ |
ಗಾತ್ರಾಣಿ ಶಿಥಿಲಾಯಂತೇ ತೃಷ್ಣೈಕಾ ತರುಣಾಯತೇ || 3.8 ||

ವಿವೇಕವ್ಯಾಕೋಶೇ ವಿದಧತಿ ಸಮೇ ಶಾಮ್ಯತಿ ತೃಷಾ
ಪರಿಷ್ವಂಗೇ ತುಂಗೇ ಪ್ರಸರತಿತರಾಂ ಸಾ ಪರಿಣತಾ |
ಜರಾಜೀರ್ಣೈಶ್ವರ್ಯಗ್ರಸನಗಹನಾಕ್ಷೇಪಕೃಪಣಸ್ತೃಷಾಪಾತ್ರಂ
ಯಸ್ಯಾಂ ಭವತಿ ಮರುತಾಮ್ ಅಪ್ಯಧಿಪತಿಃ || 3.81 ||

ನಿವೃತ್ತಾ ಭೋಗೇಚ್ಛಾ ಪುರುಷಬಹುಮಾನೋ‌உಪಿ ಗಲಿತಃ
ಸಮಾನಾಃ ಸ್ವರ್ಯಾತಾಃ ಸಪದಿ ಸುಹೃದೋ ಜೀವಿತಸಮಾಃ |
ಶನೈರ್ಯಷ್ಟ್ಯುತ್ಥಾನಂ ಘನತಿಮಿರರುದ್ಧೇ ಚ ನಯನೇ
ಅಹೋ ಮೂಢಃ ಕಾಯಸ್ತದಪಿ ಮರಣಾಪಾಯಚಕಿತಃ || 3.9 ||

ಆಶಾ ನಾಮ ನದೀ ಮನೋರಥಜಲಾ ತೃಷ್ಣಾತರಂಗಾಕುಲಾ
ರಾಗಗ್ರಾಹವತೀ ವಿತರ್ಕವಿಹಗಾ ಧೈರ್ಯದ್ರುಮಧ್ವಂಸಿನೀ |
ಮೋಹಾವರ್ತಸುದುಸ್ತರಾತಿಗಹನಾ ಪ್ರೋತ್ತುಂಗಚಿಂತಾತಟೀ
ತಸ್ಯಾಃ ಪರಗತಾ ವಿಶುದ್ಧಮ್ ಅಲಸೋ ನಂದಂತಿ ಯೋಗೀಶ್ವರಾಃ || 3.10 ||

ನ ಸಂಸಾರೋತ್ಪನ್ನಂ ಚರಿತಮ್ ಅನುಪಶ್ಯಾಮಿ ಕುಶಲಂ
ವಿಪಾಕಃ ಪುಣ್ಯಾನಾಂ ಜನಯತಿ ಭಯಂ ಮೇ ವಿಮೃಶತಃ |
ಮಹದ್ಭಿಃ ಪುಣ್ಯೌಘೈಶ್ಚಿರಪರಿಗೃಹೀತಾಶ್ಚ ವಿಷಯಾ
ಮಹಾಂತೋ ಜಾಯಂತೇ ವ್ಯಸನಮ್ ಇವ ದಾತುಂ ವಿಷಯಿಣಾಮ್ || 3.11 ||

ಅವಶ್ಯಂ ಯಾತಾರಶ್ಚಿರತರಮ್ ಉಷಿತ್ವಾಪಿ ವಿಷಯಾ
ವಿಯೋಗೇ ಕೋ ಭೇದಸ್ತ್ಯಜತಿ ನ ಜನೋ ಯತ್ಸ್ವಯಮ್ ಅಮೂನ್ |
ವ್ರಜಂತಃ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾದತುಲಪರಿತಾಪಾಯ ಮನಸಃ
ಸ್ವಯಂ ತ್ಯಕ್ತಾ ಹ್ಯೇತೇ ಶಮಸುಖಮ್ ಅನಂತಂ ವಿದಧತಿ || 3.12 ||

ಬ್ರಹ್ಮಙ್ಞಾನವಿವೇಕನಿರ್ಮಲಧಿಯಃ ಕುರ್ವಂತ್ಯಹೋ ದುಷ್ಕರಂ
ಯನ್ಮುಂಚಂತ್ಯುಪಭೋಗಭಾಂಜ್ಯಪಿ ಧನಾನ್ಯೇಕಾಂತತೋ ನಿಃಸ್ಪೃಹಾಃ |
ಸಂಪ್ರಾತಾನ್ನ ಪುರಾ ನ ಸಂಪ್ರತಿ ನ ಚ ಪ್ರಾಪ್ತೌ ದೃಢಪ್ರತ್ಯಯಾನ್
ವಾಞ್ಛಾಮಾತ್ರಪರಿಗ್ರಹಾನಪಿ ಪರಂ ತ್ಯಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ತಾ ವಯಮ್ || 3.13 ||

ಧನ್ಯಾನಾಂ ಗಿರಿಕಂದರೇಷು ವಸತಾಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಂ ಧ್ಯಾಯತಾಮಾನಂದಾಶ್ರು
ಜಲಂ ಪಿಬಂತಿ ಶಕುನಾ ನಿಃಶಂಕಮ್ ಅಂಕೇಶಯಾಃ |
ಅಸ್ಮಾಕಂ ತು ಮನೋರಥೋಪರಚಿತಪ್ರಾಸಾದವಾಪೀತಟಕ್ರೀಡಾ
ಕಾನನಕೇಲಿಕೌತುಕಜುಷಾಮ್ ಆಯುಃ ಪರಂ ಕ್ಷೀಯತೇ || 3.14 ||

ಭಿಕ್ಷಾಶತಂ ತದಪಿ ನೀರಸಮ್ ಏಕಬಾರಂ
ಶಯ್ಯಾ ಚ ಭೂಃ ಪರಿಜನೋ ನಿಜದೇಹಮಾತ್ರಮ್ |
ವಸ್ತ್ರಂ ವಿಶೀರ್ಣಶತಖಂಡಮಯೀ ಚ ಕಂಥಾ
ಹಾ ಹಾ ತಥಾಪಿ ವಿಷಯಾ ನ ಪರಿತ್ಯಜಂತಿ || 3.15 ||

ಸ್ತನೌ ಮಾಂಸಗ್ರಂಥೀ ಕನಕಕಲಶಾವಿತ್ಯುಪಮಿತೀ
ಮುಖಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಗಾರಂ ತದಪಿ ಚ ಶಶಾಂಕೇನ ತುಲಿತಮ್ |
ಸ್ರವನ್ಮೂತ್ರಕ್ಲಿನ್ನಂ ಕರಿವರಶಿರಸ್ಪರ್ಧಿ ಜಘನಂ
ಮುಹುರ್ನಿಂದ್ಯಂ ರೂಪಂ ಕವಿಜನವಿಶೇಷೈರ್ಗುರುಕೃತಮ್ || 3.16 ||

ಏಕೋ ರಾಗಿಷು ರಾಜತೇ ಪ್ರಿಯತಮಾದೇಹಾರ್ಧಹಾರೀ ಹರೋ
ನೀರಾಗೇಷು ಜನೋ ವಿಮುಕ್ತಲಲನಾಸಂಗೋ ನ ಯಸ್ಮಾತ್ಪರಃ |
ದುರ್ವಾರಸ್ಮರಬಾಣಪನ್ನಗವಿಷವ್ಯಾಬಿದ್ಧಮುಗ್ಧೋ ಜನಃ
ಶೇಷಃ ಕಾಮವಿಡಂಬಿತಾನ್ನ ವಿಷಯಾನ್ಭೋಕ್ತುಂ ನ ಮೋಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮಃ || 3.17 ||

ಅಜಾನಂದಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಪತತು ಶಲಭಸ್ತೀವ್ರದಹನೇ
ಸ ಮೀನೋ‌உಪ್ಯಙ್ಞಾನಾದ್ಬಡಿಶಯುತಮ್ ಅಶ್ನಾತು ಪಿಶಿತಮ್ |
ವಿಜಾನಂತೋ‌உಪ್ಯೇತೇ ವಯಮ್ ಇಹ ವಿಯಜ್ಜಾಲಜಟಿಲಾನ್
ನ ಮುಂಚಾಮಃ ಕಾನಾಮ್ ಅಹಹ ಗಹನೋ ಮೋಹಮಹಿಮಾ || 3.18 ||

ತೃಷಾ ಶುಷ್ಯತ್ಯಾಸ್ಯೇ ಪಿಬತಿ ಸಲಿಲಂ ಶೀತಮಧುರಂ
ಕ್ಷುಧಾರ್ತಃ ಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಕವಲಯತಿ ಮಾಂಸಾದಿಕಲಿತಮ್ |
ಪ್ರದೀಪ್ತೇ ಕಾಮಾಗ್ನೌ ಸುದೃಢತರಮ್ ಆಲಿಂಗತಿ ವಧೂಂ
ಪ್ರತೀಕಾರಂ ವ್ಯಾಧಃ ಸುಖಮ್ ಇತಿ ವಿಪರ್ಯಸ್ಯತಿ ಜನಃ || 3.19 ||

ತುಂಗಂ ವೇಶ್ಮ ಸುತಾಃ ಸತಾಮ್ ಅಭಿಮತಾಃ ಸಂಖ್ಯಾತಿಗಾಃ ಸಂಪದಃ
ಕಲ್ಯಾಣೀ ದಯಿತಾ ವಯಶ್ಚ ನವಮ್ ಇತ್ಯಙ್ಞಾನಮೂಢೋ ಜನಃ |
ಮತ್ವಾ ವಿಶ್ವಮ್ ಅನಶ್ವರಂ ನಿವಿಶತೇ ಸಂಸಾರಕಾರಾಗೃಹೇ
ಸಂದೃಶ್ಯ ಕ್ಷಣಭಂಗುರಂ ತದಖಿಲಂ ಧನ್ಯಸ್ತು ಸನ್ನ್ಯಸ್ಯತಿ || 3.20 ||

ದೀನಾ ದೀನಮುಖೈಃ ಸದೈವ ಶಿಶುಕೈರಾಕೃಷ್ಟಜೀರ್ಣಾಂಬರಾ
ಕ್ರೋಶದ್ಭಿಃ ಕ್ಷುಧಿತೈರ್ನಿರನ್ನವಿಧುರಾ ದೃಶ್ಯಾ ನ ಚೇದ್ಗೇಹಿನೀ |
ಯಾಚ್ಞಾಭಂಗಭಯೇನ ಗದ್ಗದಗಲತ್ರುಟ್ಯದ್ವಿಲೀನಾಕ್ಷರಂ
ಕೋ ದೇಹೀತಿ ವದೇತ್ಸ್ವದಗ್ಧಜಠರಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಮನಸ್ವೀ ಪುಮಾನ್ || 3.21 ||

ಅಭಿಮತಮಹಾಮಾನಗ್ರಂಥಿಪ್ರಭೇದಪಟೀಯಸೀ
ಗುರುತರಗುಣಗ್ರಾಮಾಭೋಜಸ್ಫುಟೋಜ್ಜ್ವಲಚಂದ್ರಿಕಾ |
ವಿಪುಲವಿಲಲ್ಲಜ್ಜಾವಲ್ಲೀವಿತಾನಕುಠಾರಿಕಾ
ಜಠರಪಿಠರೀ ದುಸ್ಪುರೇಯಂ ಕರೋತಿ ವಿಡಂಬನಮ್ || 3.22 ||

ಪುಣ್ಯೇ ಗ್ರಾಮೇ ವನೇ ವಾ ಮಹತಿ ಸಿತಪಟಚ್ಛನ್ನಪಾಲೀ ಕಪಾಲಿಂ
ಹ್ಯಾದಾಯ ನ್ಯಾಯಗರ್ಭದ್ವಿಜಹುತಹುತಭುಗ್ಧೂಮಧೂಮ್ರೋಪಕಂಠೇ |
ದ್ವಾರಂ ದ್ವಾರಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ವರಮ್ ಉದರದರೀಪೂರಣಾಯ ಕ್ಷುಧಾರ್ತೋ
ಮಾನೀ ಪ್ರಾಣೈಃ ಸನಾಥೋ ನ ಪುನರನುದಿನಂ ತುಲ್ಯಕುಲ್ಯೇಸು ದೀನಃ || 3.23 ||

ಗಂಗಾತರಂಗಕಣಶೀಕರಶೀತಲಾನಿ
ವಿದ್ಯಾಧರಾಧ್ಯುಷಿತಚಾರುಶಿಲಾತಲಾನಿ |
ಸ್ಥಾನಾನಿ ಕಿಂ ಹಿಮವತಃ ಪ್ರಲಯಂ ಗತಾನಿ
ಯತ್ಸಾವಮಾನಪರಪಿಂಡರತಾ ಮನುಷ್ಯಾಃ || 3.24 ||

ಕಿಂ ಕಂದಾಃ ಕಂದರೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಲಯಮ್ ಉಪಗತಾ ನಿರ್ಝರಾ ವಾ ಗಿರಿಭ್ಯಃ
ಪ್ರಧ್ವಸ್ತಾ ವಾ ತರುಭ್ಯಃ ಸರಸಗಲಭೃತೋ ವಲ್ಕಲಿನ್ಯಶ್ಚ ಶಾಖಾಃ |
ವೀಕ್ಷ್ಯಂತೇ ಯನ್ಮುಖಾನಿ ಪ್ರಸಭಮ್ ಅಪಗತಪ್ರಶ್ರಯಾಣಾಂ ಖಲಾನಾಂ
ದುಃಖಾಪ್ತಸ್ವಲ್ಪವಿತ್ತಸ್ಮಯಪವನವಶಾನರ್ತಿತಭ್ರೂಲತಾನಿ || 3.25 ||

ಪುಣ್ಯೈರ್ಮೂಲಫಲೈಸ್ತಥಾ ಪ್ರಣಯಿನೀಂ ವೃತ್ತಿಂ ಕುರುಷ್ವಾಧುನಾ
ಭೂಶಯ್ಯಾಂ ನವಪಲ್ಲವೈರಕೃಪಣೈರುತ್ತಿಷ್ಠ ಯಾವೋ ವನಮ್ |
ಕ್ಷುದ್ರಾಣಾಮ್ ಅವಿವೇಕಮೂಢಮನಸಾಂ ಯತ್ರೇಶ್ವರಾಣಾಂ ಸದಾ
ವಿತ್ತವ್ಯಾಧಿವಿಕಾರವಿಹ್ವಲಗಿರಾಂ ನಾಮಾಪಿ ನ ಶ್ರೂಯತೇ || 3.26 ||

ಫಲಂ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಲಭ್ಯಂ ಪ್ರತಿವನಮ್ ಅಖೇದಂ ಕ್ಷಿತಿರುಹಾಂ
ಪಯಃ ಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಾನೇ ಶಿಶಿರಮಧುರಂ ಪುಣ್ಯಸರಿತಾಮ್ |
ಮೃದುಸ್ಪರ್ಶಾ ಶಯ್ಯಾ ಸುಲಲಿತಲತಾಪಲ್ಲವಮಯೀ
ಸಹಂತೇ ಸಂತಾಪಂ ತದಪಿ ಧನಿನಾಂ ದ್ವಾರಿ ಕೃಪಣಾಃ || 3.27 ||

ಯೇ ವರ್ತಂತೇ ಧನಪತಿಪುರಃ ಪ್ರಾರ್ಥನಾದುಃಖಭಾಜೋ
ಯೇ ಚಾಲ್ಪತ್ವಂ ದಧತಿ ವಿಷಯಾಕ್ಷೇಪಪರ್ಯಾಪ್ತಬುದ್ಧೇಃ |
ತೇಷಾಮ್ ಅಂತಃಸ್ಫುರಿತಹಸಿತಂ ವಾಸರಾಣಿ ಸ್ಮರೇಯಂ
ಧ್ಯಾನಚ್ಛೇದೇ ಶಿಖರಿಕುಹರಗ್ರಾವಶಯ್ಯಾನಿಷಣ್ಣಃ || 3.28 ||

ಯೇ ಸಂತೋಷನಿರಂತರಪ್ರಮುದಿತಸ್ತೇಷಾಂ ನ ಭಿನ್ನಾ ಮುದೋ
ಯೇ ತ್ವನ್ಯೇ ಧನಲುಬ್ಧಸಂಕಲಧಿಯಸ್ತೇಸಾಂ ನ ತೃಷ್ಣಾಹತಾ |
ಇತ್ಥಂ ಕಸ್ಯ ಕೃತೇ ಕುತಃ ಸ ವಿಧಿನಾ ಕೀದೃಕ್ಪದಂ ಸಂಪದಾಂ
ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ಸಮಾಪ್ತಹೇಮಮಹಿಮಾ ಮೇರುರ್ನ ಮೇ ರೋಚತೇ || 3.29 ||

ಭಿಕ್ಷಾಹಾರಮ್ ಅದೈನ್ಯಮ್ ಅಪ್ರತಿಸುಖಂ ಭೀತಿಚ್ಛಿದಂ ಸರ್ವತೋ
ದುರ್ಮಾತ್ಸರ್ಯಮದಾಭಿಮಾನಮಥನಂ ದುಃಖೌಘವಿಧ್ವಂಸನಮ್ |
ಸರ್ವತ್ರಾನ್ವಹಮ್ ಅಪ್ರಯತ್ನಸುಲಭಂ ಸಾಧುಪ್ರಿಯಂ ಪಾವನಂ
ಶಂಭೋಃ ಸತ್ರಮ್ ಅವಾಯಮ್ ಅಕ್ಷಯನಿಧಿಂ ಶಂಸಂತಿ ಯೋಗೀಶ್ವರಾಃ || 3.30 ||

ಭೋಗೇ ರೋಗಮಯಂ ಕುಲೇ ಚ್ಯುತಿಭಯಂ ವಿತ್ತೇ ನೃಪಾಲಾದ್ಭಯಂ
ಮಾನೇ ಧೈನ್ಯಭಯಂ ಬಲೇ ರಿಪುಭಯಂ ರೂಪೇ ಜರಾಯ ಭಯಮ್ |
ಶಾಸ್ತ್ರೇ ವಾದಿಭಯಂ ಗುಣೇ ಖಲಭಯಂ ಕಾಯೇ ಕೃತಾಂತಾದ್ಭಯಂ
ಸರ್ವಂ ವಸ್ತು ಭಯಾನ್ವಿತಂ ಭುವಿ ನ್ಣಾಂ ವೈರಾಗ್ಯಮ್ ಏವಾಭಯಮ್ || 3.31 ||

ಆಕ್ರಾಂತಂ ಮರಣೇನ ಜನ್ಮ ಜರಸಾ ಚಾತ್ಯುಜ್ಜ್ವಲಂ ಯೌವನಂ
ಸಂತೋಷೋ ಧನಲಿಪ್ಸಯಾ ಶಮಮುಖಂ ಪ್ರೌಢಾಂಗನಾವಿಭ್ರಮೈಃ |
ಲೋಕೈರ್ಮತ್ಸರಿಭಿರ್ಗುಣಾ ವನಭುವೋ ವ್ಯಾಲೈರ್ನೃಪಾ ದುರ್ಜನೈರ್
ಅಸ್ಥೈರ್ಯೇಣ ವಿಭೂತಯೋ‌உಪ್ಯಪಹತಾ ಗ್ರಸ್ತಂ ನ ಕಿಂ ಕೇನ ವಾ || 3.32 ||

ಆಧಿವ್ಯಾಧಿಶತೈರ್ಜನಸ್ಯ ವಿವಿಧೈರಾರೋಗ್ಯಮ್ ಉನ್ಮೂಲ್ಯತೇ
ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ಯತ್ರ ಪತಂತಿ ತತ್ರ ವಿವೃತದ್ವಾರಾ ಇವ ವ್ಯಾಪದಃ |
ಜಾತಂ ಜಾತಮ್ ಅವಶ್ಯಮ್ ಆಶು ವಿವಶಂ ಮೃತ್ಯುಃ ಕರೋತ್ಯಾತ್ಮಸಾತ್
ತತ್ಕಿಂ ತೇನ ನಿರಂಕುಶೇನ ವಿಧಿನಾ ಯನ್ನಿರ್ಮಿತಂ ಸುಸ್ಥಿರಮ್ || 3.33 ||

ಭೋಗಾಸ್ತುಂಗತರಂಗಭಂಗತರಲಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ ಕ್ಷಣಧ್ವಂಸಿನಃ
ಸ್ತೋಕಾನ್ಯೇವ ದಿನಾನಿ ಯೌವನಸುಖಂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಃ ಪ್ರಿಯಾಸು ಸ್ಥಿತಾ |
ತತ್ಸಂಸಾರಮ್ ಅಸಾರಮ್ ಏವ ನಿಖಿಲಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಬುಧಾ ಬೋಧಕಾ
ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಪೇಶಲೇನ ಮನಸಾ ಯತ್ನಃ ಸಮಾಧೀಯತಾಮ್ || 3.34 ||

ಭೋಗಾ ಮೇಘವಿತಾನಮಧ್ಯವಿಲಸತ್ಸೌದಾಮಿನೀಚಂಚಲಾ
ಆಯುರ್ವಾಯುವಿಘಟ್ಟಿತಾಬ್ಜಪಟಲೀಲೀನಾಂಬುವದ್ಭಂಗುರಮ್ |
ಲೀಲಾ ಯೌವನಲಾಲಸಾಸ್ತನುಭೃತಾಮ್ ಇತ್ಯಾಕಲಯ್ಯ ದ್ರುತಂ
ಯೋಗೇ ಧೈರ್ಯಸಮಾಧಿಸಿದ್ಧಿಸುಲಭೇ ಬುದ್ಧಿಂ ವಿದಧ್ವಂ ಬುಧಾಃ || 3.35 ||

ಆಯುಃ ಕಲ್ಲೋಲಲೋಲಂ ಕತಿಪಯದಿವಸಸ್ಥಾಯಿನೀ ಯೌವನಶ್ರೀರ್
ಅರ್ಥಾಃ ಸಂಕಲ್ಪಕಲ್ಪಾ ಘನಸಮಯತಡಿದ್ವಿಭ್ರಮಾ ಭೋಗಪೂಗಾಃ |
ಕಂಠಾಶ್ಲೇಷೋಪಗೂಢ ತದಪಿ ಚ ನ ಚಿರಂ ಯತ್ಪ್ರಿಯಾಭಃ ಪ್ರಣೀತಂ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಸಕ್ತಚಿತ್ತಾ ಭವತ ಭವಮಯಾಂಭೋಧಿಪಾರಂ ತರೀತುಮ್ || 3.36 ||

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣಾಮೇಧ್ಯಮಧ್ಯೇ ನಿಯಮಿತತನುಭಿಃ ಸ್ಥೀಯತೇ ಗರ್ಭವಾಸೇ
ಕಾಂತಾವಿಶ್ಲೇಷದುಃಖವ್ಯತಿಕರವಿಷಮೋ ಯೌವನೇ ಚೋಪಭೋಗಃ |
ವಾಮಾಕ್ಷೀಣಾಮ್ ಅವಙ್ಞಾವಿಹಸಿತವಸತಿರ್ವೃದ್ಧಭಾವೋ‌உನ್ಯಸಾಧುಃ
ಸಂಸಾರೇ ರೇ ಮನುಷ್ಯಾ ವದತ ಯದಿ ಸುಖಂ ಸ್ವಲ್ಪಮ್ ಅಪ್ಯಸ್ತಿ ಕಿಂಚಿಥ್ || 3.37 ||

ವ್ಯಾಘ್ರೀವ ತಿಷ್ಠತಿ ಜರಾ ಪರಿತರ್ಜಯಂತೀ
ರೋಗಾಶ್ಚ ಶತ್ರವ ಇವ ಪ್ರಹರಂತಿ ದೇಹಮ್ |
ಆಯುಃ ಪರಿಸ್ರವಂತಿ ಭಿನ್ನಘಟಾದಿವಾಂಭೋ
ಲೋಕಸ್ತಥಾಪ್ಯಹಿತಮ್ ಆಚರತೀತಿ ಚಿತ್ರಮ್ || 3.38 ||

ಭೋಗಾ ಭಂಗುರವೃತ್ತಯೋ ಬಹುವಿಧಾಸ್ತೈರೇವ ಚಾಯಂ ಭವಸ್ತತ್
ಕಸ್ಯೇಹ ಕೃತೇ ಪರಿಭ್ರಮತ ರೇ ಲೋಕಾಃ ಕೃತಂ ಚೇಷ್ಟತೈಃ |
ಆಶಾಪಾಶಶತಾಪಶಾಂತಿವಿಶದಂ ಚೇತಃಸಮಾಧೀಯತಾಂ
ಕಾಮೋತ್ಪತ್ತಿವಶಾತ್ಸ್ವಧಾಮನಿ ಯದಿ ಶ್ರದ್ದೇಯಮ್ ಅಸ್ಮದ್ವಚಃ || 3.39 ||

ಸಖೇ ಧನ್ಯಾಃ ಕೇಚಿತ್ತ್ರುಟಿತಭವಬಂಧವ್ಯತಿಕರಾ
ವನಾಂತೇ ಚಿತ್ತಾಂತರ್ವಿಷಮ್ ಅವಿಷಯಾಶೀತ್ವಿಷಗತಾಃ |
ಶರಚ್ಚಂದ್ರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಧವಲಗಗನಾಭೋಗಸುಭಗಾಂ
ನಯಂತೇ ಯೇ ರಾತ್ರಿಂ ಸುಕೃತಚಯಚಿಂತೈಕಶರಣಾಃ || 3.391 ||

ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರಾದಿಮರುದ್ಗಣಾಂಸ್ತೃಣಕಣಾನ್ಯತ್ರ ಸ್ಥಿತೋ ಮನ್ಯತೇ
ಯತ್ಸ್ವಾದಾದ್ವಿರಸಾ ಭವಂತಿ ವಿಭವಾಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಾದಯಃ |
ಭೋಗಃ ಕೋ‌உಪಿ ಸ ಏವ ಏಕ ಪರಮೋ ನಿತ್ಯೋದಿತೋ ಜೃಂಭತೇ
ಭೋಃ ಸಾಧೋ ಕ್ಷಣಭಂಗುರೇ ತದಿತರೇ ಭೋಗೇ ರತಿಂ ಮಾ ಕೃಥಾಃ || 3.40 ||

ಸಾ ರಮ್ಯಾ ನಗರೀ ಮಹಾನ್ಸ ನೃಪತಿಃ ಸಾಮಂತಚಕ್ರಂ ಚ ತತ್
ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತಸ್ಯ ಚ ಸಾ ವಿದಗ್ಧಪರಿಷತ್ತಾಶ್ಚಂದ್ರಬಿಂಬಾನನಾಃ |
ಉದ್ವೃತ್ತಃ ಸ ರಾಜಪುತ್ರನಿವಹಸ್ತೇ ವಂದಿನಸ್ತಾಃ ಕಥಾಃ
ಸರ್ವಂ ಯಸ್ಯ ವಶಾದಗಾತ್ಸ್ಮೃತಿಪಥಂ ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ || 3.41 ||

ಯತ್ರಾನೇಕಃ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಗೃಹೇ ತತ್ರ ತಿಷ್ಠತ್ಯಥೈಕೋ
ಯತ್ರಾಪ್ಯೇಕಸ್ತದನು ಬಹವಸ್ತತ್ರ ನೈಕೋ‌உಪಿ ಚಾಂತೇ |
ಇತ್ಥಂ ನಯೌ ರಜನಿದಿವಸೌ ಲೋಲಯಂದ್ವಾವಿವಾಕ್ಷೌ
ಕಾಲಃ ಕಲ್ಯೋ ಭುವನಫಲಕೇ ಕ್ರಡತಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾರೈಃ || 3.42 ||

ಆದಿತ್ಯಸ್ಯ ಗತಾಗತೈರಹರಹಃ ಸಂಕ್ಷೀಯತೇ ಜೀವಿತಂ
ವ್ಯಾಪಾರೈರ್ಬಹುಕಾರ್ಯಭಾರಗುರುಭಿಃ ಕಾಲೋ‌உಪಿ ನ ಙ್ಞಾಯತೇ |
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜನ್ಮಜರಾವಿಪತ್ತಿಮರಣಂ ತ್ರಾಸಶ್ಚ ನೋತ್ಪದ್ಯತೇ
ಪೀತ್ವಾ ಮೋಹಮಯೀಂ ಪ್ರಮಾದಮದಿರಾಮ್ ಉನ್ಮತ್ತಭೂತಂ ಜಗಥ್ || 3.43 ||

ರಾತ್ರಿಃ ಸೈವ ಪುನಃ ಸ ಏವ ದಿವಸೋ ಮತ್ವಾ ಮುಧಾ ಜಂತವೋ
ಧಾವಂತ್ಯುದ್ಯಮಿನಸ್ತಥೈವ ನಿಭೃತಪ್ರಾರಬ್ಧತತ್ತತ್ಕ್ರಿಯಾಃ |
ವ್ಯಾಪಾರೈಃ ಪುನರ್‌ಉಕ್ತಭೂತವಿಷಯೈರಿತ್ಥಂ ವಿಧೇನಾಮುನಾ
ಸಂಸಾರೇಣ ಕದರ್ಥಿತಾ ವಯಮ್ ಅಹೋ ಮೋಹಾನ್ನ ಲಜ್ಜಾಮಹೇ || 3.44 ||

ನ ಧ್ಯಾನಂ ಪದಮ್ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ವಿಧಿವತ್ಸಂಸಾರವಿಚ್ಛಿತ್ತಯೇ
ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಕಪಾಟಪಾಟನಪಟುರ್ಧರ್ಮೋ‌உಪಿ ನೋಪಾರ್ಜಿತಃ |
ನಾರೀಪೀನಪಯೋಧರೋರುಯುಗಲಂ ಸ್ವಪ್ನೇ‌உಪಿ ನಾಲಿಂಗಿತಂ
ಮಾತುಃ ಕೇವಲಮ್ ಏವ ಯೌವನವನಚ್ಛೇದೇ ಕುಠಾರಾ ವಯಮ್ || 3.45 ||

ನಾಭ್ಯಸ್ತಾ ಪ್ರತಿವಾದಿವೃಂದದಮನೀ ವಿದ್ಯಾ ವಿನೀತೋಚಿತಾ
ಖಡ್ಗಾಗ್ರೈಃ ಕರಿಕುಂಭಪೀಠದಲನೈರ್ನಾಕಂ ನ ನೀತಂ ಯಶಃ |
ಕಾಂತಾಕೋಉಮ್‌ಅಲಪಲ್ಲವಾಧರರಸಃ ಪೀತೋ ನ ಚಂದ್ರೋದಯೇ
ತಾರುಣ್ಯಂ ಗತಮ್ ಏವ ನಿಷ್ಫಲಮ್ ಅಹೋ ಶೂನ್ಯಾಲಯೇ ದೀಪವಥ್ || 3.46 ||

ವಿದ್ಯಾ ನಾಧಿಗತಾ ಕಲಂಕರಹಿತಾ ವಿತ್ತಂ ಚ ನೋಪಾರ್ಜಿತಂ
ಶುಶ್ರೂಷಾಪಿ ಸಮಾಹಿತೇನ ಮನಸಾ ಪಿತ್ರೋರ್ನ ಸಂಪಾದಿತಾ |
ಆಲೋಲಾಯತಲೋಚನಾಃ ಪ್ರಿಯತಮಾಃ ಸ್ವಪ್ನೇ‌உಪಿ ನಾಲಿಂಗಿತಾಃ
ಕಾಲೋ‌உಯಂ ಪರಪಿಂಡಲೋಲುಪತಯಾ ಕಾಕೈರಿವ ಪ್ರೇರ್ಯತೇ || 3.47 ||

ವಯಂ ಯೇಭ್ಯೋ ಜಾತಾಶ್ಚಿರಪರಿಗತಾ ಏವ ಖಲು ತೇ
ಸಮಂ ಯೈಃ ಸಂವೃದ್ಧಾಃ ಸ್ಮೃತಿವಿಷಯತಾಂ ತೇ‌உಪಿ ಗಮಿತಾಃ |
ಇದಾನೀಮ್ ಏತೇ ಸ್ಮಃ ಪ್ರತಿದಿವಸಮ್ ಆಸನ್ನಪತನಾ
ಗತಾಸ್ತುಲ್ಯಾವಸ್ಥಾಂ ಸಿಕತಿಲನದೀತೀರತರುಭಿಃ || 3.48 ||

ಆಯುರ್ವರ್ಷಶತಂ ನ್ಣಾಂ ಪರಿಮಿತಂ ರಾತ್ರೌ ತದ್‌ಅರ್ಧಂ ಗತಂ
ತಸ್ಯಾರ್ಧಸ್ಯ ಪರಸ್ಯ ಚಾರ್ಧಮ್ ಅಪರಂ ಬಾಲತ್ವವೃದ್ಧತ್ವಯೋಃ |
ಶೇಷಂ ವ್ಯಾಧಿವಿಯೋಗದುಃಖಸಹಿತಂ ಸೇವಾದಿಭಿರ್ನೀಯತೇ
ಜೀವೇ ವಾರಿತರಂಗಚಂಚಲತರೇ ಸೌಖ್ಯಂ ಕುತಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಮ್ || 3.49 ||

ಕ್ಷಣಂ ಬಾಲೋ ಭೂತ್ವಾ ಕ್ಷಣಂ ಪೈ ಯುವಾ ಕಾಮರಸಿಕಃ
ಕ್ಷಣಂ ವಿತ್ತೈರ್ಹೀನಃ ಕ್ಷಣಮ್ ಅಪಿ ಚ ಸಂಪೂರ್ಣವಿಭವಃ |
ಜರಾಜೀರ್ಣೈರಂಗೈರ್ನಟ ಇವ ಬಲೀಮಂಡಿತತನೂರ್
ನರಃ ಸಂಸಾರಾಂತೇ ವಿಶತಿ ಯಮಧಾನೀಯವನಿಕಾಮ್ || 3.50 ||

ತ್ವಂ ರಾಜಾ ವಯಮ್ ಅಪ್ಯುಪಾಸಿತಗುರುಪ್ರಙ್ಞಾಭಿಮಾನೋನ್ನತಾಃ
ಖ್ಯಾತಸ್ತ್ವಂ ವಿಭವೈರ್ಯಶಾಂಸಿ ಕವಯೋ ದಿಕ್ಷು ಪ್ರತನ್ವಂತಿ ನಃ |
ಇತ್ಥಂ ಮಾನಧನಾತಿದೂರಮ್ ಉಭಯೋರಪ್ಯಾವಯೋರಂತರಂ
ಯದ್ಯಸ್ಮಾಸು ಪರಾಙ್ಮುಖೋ‌உಸಿ ವಯಮ್ ಅಪ್ಯೇಕಾಂತತೋ ನಿಃಸ್ಪೃಹಾ || 3.51 ||

ಅರ್ಥಾನಾಮ್ ಈಶಿಷೇ ತ್ವಂ ವಯಮ್ ಅಪಿ ಚ ಗಿರಾಮ್ ಈಶ್ಮಹೇ ಯಾವದರ್ಥಂ
ಶೂರಸ್ತ್ವಂ ವಾದಿದರ್ಪವ್ಯುಪಶಮನವಿಧಾವಕ್ಷಯಂ ಪಾಟವಂ ನಃ |
ಸೇವಂತೇ ತ್ವಾಂ ಧನಾಢ್ಯಾ ಮತಿಮಲಹತಯೇಮಾಮ್ ಅಪಿ ಶ್ರೋತುಕಾಮಾಮಯ್ಯ್
ಅಪ್ಯಾಸ್ಥಾ ನ ತೇ ಚೇತ್ತ್ವಯಿ ಮಮ ನಿತರಾಮ್ ಏವ ರಾಜನ್ನನಾಸ್ಥಾ || 3.52 ||

ವಯಮ್ ಇಹ ಪರಿತುಷ್ಟಾ ವಲ್ಕಲೈಸ್ತ್ವಂ ದುಕೂಲೈಃ
ಸಮ ಇಹ ಪರಿತೋಷೋ ನಿರ್ವಿಶೇಷೋ ವಿಶೇಷಃ |
ಸ ತು ಭವತು ದರಿದ್ರೋ ಯಸ್ಯ ತೃಷ್ಣಾ ವಿಶಾಲಾ
ಮನಸಿ ಚ ಪರಿತುಷ್ಟೇ ಕೋ‌உರ್ಥವಾನ್ಕೋ ದರಿದ್ರಃ || 3.53 ||

ಫಲಮ್ ಅಲಮ್ ಅಶನಾಯ ಸ್ವಾದು ಪಾನಾಯ ತೋಯಂ
ಕ್ಷಿತಿರಪಿ ಶಯನಾರ್ಥಂ ವಾಸಸೇ ವಲ್ಕಲಂ ಚ |
ನವಘನಮಧುಪಾನಭ್ರಾಂತಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಮವಿನಯಮ್
ಅನುಮಂತುಂ ನೋತ್ಸಹೇ ದುರ್ಜನಾನಾಮ್ || 3.54 ||

ಅಶ್ನೀಮಹಿ ವಯಂ ಭಿಕ್ಷಾಮ್ ಆಶಾವಾಸೋ ವಸೀಮಹಿ |
ಶಯೀಮಹಿ ಮಹೀಪೃಷ್ಠೇ ಕುರ್ವೀಮಹಿ ಕಿಮ್ ಈಶ್ವರೈಃ || 3.55 ||

ನ ನಟಾ ನಾ ವಿಟಾ ನ ಗಾಯಕಾ ನ ಚ ಸಭ್ಯೇತರವಾದಚುಂಚವಃ |
ನೃಪಮ್ ಈಕ್ಷಿತುಮ್ ಅತ್ರ ಕೇ ವಯಂ ಸ್ತನಭಾರಾನಮಿತಾ ನ ಯೋಷಿತಃ || 3.56 ||

ವಿಪುಲಹೃದಯೈರೀಶೈರೇತಜ್ಜಗಜ್ಜನಿತಂ ಪುರಾ
ವಿಧೃತಮ್ ಅಪರೈರ್ದತ್ತಂ ಚಾನ್ಯೈರ್ವಿಜಿತ್ಯ ತೃಣಂ ಯಥಾ |
ಇಹ ಹಿ ಭುವನಾನ್ಯನ್ಯೈರ್ಧೀರಾಶ್ಚತುರ್ದಶ ಭುಂಜತೇ
ಕತಿಪಯಪುರಸ್ವಾಮ್ಯೇ ಪುಂಸಾಂ ಕ ಏಷ ಮದಜ್ವರಃ || 3.57 ||

ಅಭುಕ್ತಾಯಾಂ ಯಸ್ಯಾಂ ಕ್ಷಣಮ್ ಅಪಿ ನ ಯಾತಂ ನೃಪಶತೈರ್
ಧುವಸ್ತಸ್ಯಾ ಲಾಭೇ ಕ ಇವ ಬಹುಮಾನಃ ಕ್ಷಿತಿಭೃತಾಮ್ |
ತದ್‌ಅಂಶಸ್ಯಾಪ್ಯಂಶೇ ತದ್‌ಅವಯಲೇಶೇ‌உಪಿ ಪತಯೋ
ವಿಷಾದೇ ಕರ್ತವ್ಯೇ ವಿದಧತಿ ಜಡಾಃ ಪ್ರತ್ಯುತ ಮುದಮ್ || 3.58 ||

ಮೃತ್ಪಿಂಡೋ ಜಲರೇಖಯಾ ಬಲಯತಿಃ ಸರ್ವೋ‌உಪ್ಯಯಂ ನನ್ವಣುಃ
ಸ್ವಾಂಶೀಕೃತ್ಯ ಸ ಏವ ಸಂಗರಶತೈ ರಾಙ್ಞಾಂ ಗಣಾ ಭುಂಜತೇ |
ಯೇ ದದ್ಯುರ್ದದತೋ‌உಥವಾ ಕಿಮ್ ಅಪರಂ ಕ್ಷುದ್ರಾ ದರಿದ್ರಂ ಭೃಶಂ
ಧಿಗ್ಧಿಕ್ತಾನ್ಪುರುಷಾಧಮಾಂಧನಕಣಾನ್ವಾಞ್ಛಂತಿ ತೇಭ್ಯೋ‌உಪಿ ಯೇ || 3.59 ||

ಸ ಜಾತಃ ಕೋ‌உಪ್ಯಾಸೀನ್ಮದನರಿಪುಣಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಧವಲಂ
ಕಪಾಲಂ ಯಸ್ಯೋಚ್ಚೈರ್ವಿನಿಹಿತಮ್ ಅಲಂಕಾರವಿಧಯೇ |
ನೃಭಿಃ ಪ್ರಾಣತ್ರಾಣಪ್ರವಣಮತಿಭಿಃ ಕೈಶ್ಚಿದಧುನಾ
ನಮದ್ಭಿಃ ಕಃ ಪುಂಸಾಮ್ ಅಯಮ್ ಅತುಲದರ್ಪಜ್ವರಭರಃ || 3.60 ||

ಪರೇಷಾಂ ಚೇತಾಂಸಿ ಪ್ರತಿದಿವಸಮ್ ಆರಾಧ್ಯ ಬಹುಧಾ
ಪ್ರಸಾದಂ ಕಿಂ ನೇತುಂ ವಿಶಸಿ ಹೃದಯ ಕ್ಲೇಶಕಲಿತಮ್ |
ಪ್ರಸನ್ನೇ ತ್ವಯ್ಯಂತಃಸವಯಮುದಿತಚಿಂತಾಮಣಿಗಣೋ
ವಿವಿಕ್ತಃ ಸಂಕಲ್ಪಃ ಕಿಮ್ ಅಭಿಲಷಿತಂ ಪುಷ್ಯತಿ ನ ತೇ || 3.61 ||

ಸತ್ಯಾಮ್ ಏವ ತ್ರಿಲೋಕೀಸರಿತಿ ಹರಶಿರಶ್ಚುಂಬಿನೀವಚ್ಛಟಾಯಾಂ
ಸದ್ವೃತ್ತಿಂ ಕಲ್ಪಯಂತ್ಯಾಂ ಬಟವಿಟಪಭವೈರ್ವಲ್ಕಲೈಃ ಸತ್ಫಲೈಶ್ಚ |
ಕೋ‌உಯಂ ವಿದ್ವಾನ್ವಿಪತ್ತಿಜ್ವರಜನಿತರುಜಾತೀವದುಃಖಾಸಿಕಾನಾಂ
ವಕ್ತ್ರಂ ವೀಕ್ಷೇತ ದುಃಸ್ಥೇ ಯದಿ ಹಿ ನ ವಿಭೃಯಾತ್ಸ್ವೇ ಕುಟುಂಬೇ‌உನುಕಂಪಾಮ್ || 3.611 ||

ಪರಿಭ್ರಮಸಿ ಕಿಂ ಮುಧಾ ಕ್ವಚನ ಚಿತ್ತ ವಿಶ್ರಾಮ್ಯತಾಂ
ಸ್ವಯಂ ಭವತಿ ಯದ್ಯಥಾ ಭವತಿ ತತ್ತಥಾ ನಾನ್ಯಥಾ |
ಅತೀತಮ್ ಅನನುಸ್ಮರನ್ನಪಿ ಚ ಭಾವ್ಯಸಂಕಲ್ಪಯನ್ನತರ್ಕಿತ
ಸಮಾಗಮಾನುಭವಾಮಿ ಭೋಗನಾಹಮ್ || 3.62 ||

ಏತಸ್ಮಾದ್ವಿರಮೇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಗಹನಾದಾಯಾಸಕಾದಾಶ್ರಯಶ್ರೇಯೋ
ಮಾರ್ಗಮ್ ಅಶೇಷದುಃಖಶಮನವ್ಯಾಪಾರದಕ್ಷಂ ಕ್ಷಣಾತ್ |
ಸ್ವಾತ್ಮೀಭಾವಮ್ ಉಪೈಹಿ ಸಂತ್ಯಜ ನಿಜಾಂ ಕಲ್ಲೋಲಲೋಲಂ ಗತಿಂ
ಮಾ ಭೂಯೋ ಭಜ ಭಂಗುರಾಂ ಭವರತಿಂ ಚೇತಃ ಪ್ರಸೀದಾಧುನಾ || 3.63 ||

ಮೋಹಂ ಮಾರ್ಜಯ ತಾಮ್ ಉಪಾರ್ಜಯ ರತಿಂ ಚಂದ್ರಾರ್ಧಚೂಡಾಮಣೌ
ಚೇತಃ ಸ್ವರ್ಗತರಂಗಿಣೀತಟಭುವಾಮ್ ಆಸಂಗಮ್ ಅಂಗೀಕುರು |
ಕೋ ವಾ ವೀಚಿಷು ಬುದ್ಬುದೇಷು ಚ ತಡಿಲ್ಲೇಖಾಸು ಚ ಶ್ರೀಷು ಚ
ಜ್ವಾಲಾಗ್ರೇಷು ಚ ಪನ್ನಗೇಷು ಸರಿದ್ವೇಗೇಷು ಚ ಚಪ್ರತ್ಯಯಃ || 3.64 ||

ಚೇತಶ್ಚಿಂತಯ ಮಾ ರಮಾಂ ಸಕೃದಿಮಾಮ್ ಅಸ್ಥಾಯಿನೀಮ್ ಆಸ್ಥಯಾ
ಭೂಪಾಲಭ್ರುಕುಟೀಕುಟೀವಿಹರಣವ್ಯಾಪಾರಪಣ್ಯಾಂಗನಾಮ್ |
ಕಂಥಾಕಂಚುಕಿನಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಭವನದ್ವಾರಾಣಿ ವಾರಾಣಸೀರಥ್ಯಾ
ಪಂಕ್ತಿಷು ಪಾಣಿಪಾತ್ರಪತಿತಾಂ ಭಿಕ್ಷಾಮ್ ಅಪೇಕ್ಷಾಮಹೇ || 3.65 ||

ಅಗ್ರೇ ಗೀತಂ ಸರಸಕವಯಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋರ್ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಃ
ಪಶ್ಚಾಲ್ಲೀಲಾವಲಯರಣಿತಂ ಚಾಮರಗ್ರಾಹಿಣೀನಾಮ್ |
ಯದ್ಯಸ್ತ್ಯೇವಂ ಕುರು ಭವರಸಾಸ್ವಾದನೇ ಲಂಪಟತ್ವಂ
ನೋ ಚೇಚ್ಚೇತಃ ಪ್ರವಿಶ ಸಹಸಾ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ ಸಮಾಧೌ || 3.66 ||

ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಶ್ರಿಯಃ ಸಕಲಕಾಮದುಧಾಸ್ತತಃ ಕಿಂ
ನ್ಯಸ್ತಂ ಪದಂ ಶಿರಸಿ ವಿದ್ವಿಷತಾಂ ತತಃ ಕಿಮ್ |
ಸಂಪಾದಿತಾಃ ಪ್ರಣಯಿನೋ ವಿಭವೈಸ್ತತಃ ಕಿಂ
ಕಲ್ಪಂ ಸ್ಥಿತಾಸ್ತನುಭೃತಾಂ ತನವಸ್ತತಃ ಕಿಮ್ || 3.67 ||

ಭಕ್ತಿರ್ಭವೇ ಮರಣಜನ್ಮಭಯಂ ಹೃದಿಸ್ಥಂ
ಸ್ನೇಹೋ ನ ಬಂಧುಷು ನ ಮನ್ಮಥಜಾ ವಿಕಾರಾಃ |
ಸಂಸರ್ಜ ದೋಷರಹಿತಾ ವಿಜಯಾ ವನಾಂತಾ
ವೈರಾಗ್ಯಮ್ ಅಸ್ತಿ ಕಿಮ್ ಇತಃ ಪರಮರ್ಥನೀಯಮ್ || 3.68 ||

ತಸ್ಮಾದನಂತಮ್ ಅಜರಂ ಪರಮಂ ವಿಕಾಸಿ
ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಚಿಂತಯ ಕಿಮ್ ಏಭಿರಸದ್ವಿಕಲ್ಪೈಃ |
ಯಸ್ಯಾನುಷಂಗಿಣ ಇಮೇ ಭುವನಾಧಿಪತ್ಯಭೋಗಾದಯಃ
ಕೃಪಣಲೋಕಮತಾ ಭವಂತಿ || 3.69 ||

ಪಾತಾಲಮ್ ಆವಿಶಸಿ ಯಾಸಿ ನಭೋ ವಿಲಂಘ್ಯ
ದಿಙ್ಮಂಡಲಂ ಭ್ರಮಸಿ ಮಾನಸ ಚಾಪಲೇನ |
ಭ್ರಾಂತ್ಯಾಪಿ ಜಾತು ವಿಮಲಂ ಕಥಮ್ ಆತ್ಮನೀನಂ
ನ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಸರಸಿ ವಿರ್ವೃತಿಮಮ್ ಏಷಿ ಯೇನ || 3.70 ||

ಕಿಂ ವೇದೈಃ ಸ್ಮೃತಿಭಿಃ ಪುರಾಣಪಠನೈಃ ಶಾಸ್ತ್ರೈರ್ಮಹಾವಿಸ್ತರೈಃ
ಸ್ವರ್ಗಗ್ರಾಮಕುಟೀನಿವಾಸಫಲದೈಃ ಕರ್ಮಕ್ರಿಯಾವಿಭ್ರಮೈಃ |
ಮುಕ್ತ್ವೈಕಂ ಭವದುಃಖಭಾರರಚನಾವಿಧ್ವಂಸಕಾಲಾನಲಂ
ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂದಪದಪ್ರವೇಶಕಲನಂ ಶೇಸೈರ್ವಾಣಿಗ್ವೃತ್ತಿಭಿಃ || 3.71 ||

ನಾಯಂ ತೇ ಸಮಯೋ ರಹಸ್ಯಮ್ ಅಧುನಾ ನಿದ್ರಾತಿ ನಾಥೋ ಯದಿ
ಸ್ಥಿತ್ವಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯತಿ ಕುಪ್ಯತಿ ಪ್ರಭುರಿತಿ ದ್ವಾರೇಷು ಯೇಷಾಂ ವಚಃ |
ಚೇತಸ್ತಾನಪಹಾಯ ಯಾಹಿ ಭವನಂ ದೇವಸ್ಯ ವಿಶ್ವೇಶಿತುರ್
ನಿರ್ದೌವಾರಿಕನಿರ್ದಯೋಕ್ತ್ಯ್‌ಅಪರುಷಂ ನಿಃಸೋಉಮ್‌ಅಶರ್ಮಪ್ರದಮ್ || 3.711 ||

ಯತೋ ಮೇರುಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ನಿಪತತಿ ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿವಲಿತಃ
ಸಮುದ್ರಾಃ ಶುಷ್ಯಂತಿ ಪ್ರಚುರಮಕರಗ್ರಾಹನಿಲಯಾಃ |
ಧರಾ ಗಚ್ಛತ್ಯಂತಂ ಧರಣಿಧರಪಾದೈರಪಿ ಧೃತಾ
ಶರೀರೇ ಕಾ ವಾರ್ತಾ ಕರಿಕಲಭಕರ್ಣಾಗ್ರಚಪಲೇ || 3.72 ||

ಗಾತ್ರಂ ಸಂಕುಚಿತಂ ಗತಿರ್ವಿಗಲಿತಾ ಭ್ರಷ್ಟಾ ಚ ದಂತಾವಲಿರ್
ದೃಷ್ಟಿರ್ನಕ್ಷ್ಯತಿ ವರ್ಧತೇ ವಧಿರತಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಚ ಲಾಲಾಯತೇ |
ವಾಕ್ಯಂ ನಾದ್ರಿಯತೇ ಚ ಬಾಂಧವಜನೋ ಭಾರ್ಯಾ ನ ಶುಶ್ರೂಷತೇ
ಹಾ ಕಷ್ಟಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಜೀರ್ಣವಯಸಃ ಪುತ್ರೋ‌உಪ್ಯಮಿತ್ರಾಯತೇ || 3.73 ||

ವರ್ಣಂ ಸಿತಂ ಶಿರಸಿ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಶಿರೋರುಹಾಣಾಂ
ಸ್ಥಾನಂ ಜರಾಪರಿಭವಸ್ಯ ತದಾ ಪುಮಾಂಸಮ್ |
ಆರೋಪಿತಾಂಸ್ಥಿಶತಕಂ ಪರಿಹೃತ್ಯ ಯಾಂತಿ
ಚಂಡಾಲಕೂಪಮ್ ಇವ ದೂರತರಂ ತರುಣ್ಯಃ || 3.74 ||

ಯಾವತ್ಸ್ವಸ್ಥಮ್ ಇದಂ ಶರೀರಮ್ ಅರುಜಂ ಯಾವಚ್ಚ ದೂರೇ ಜರಾ
ಯಾವಚ್ಚೇಂದ್ರಿಯಶಕ್ತಿರಪ್ರತಿಹತಾ ಯಾವತ್ಕ್ಷಯೋ ನಾಯುಷಃ |
ಆತ್ಮಶ್ರೇಯಸಿ ತಾವದೇವ ವಿದುಷಾ ಕಾರ್ಯಃ ಪ್ರಯತ್ನೋ ಮಹಾನ್
ಸಂದೀಪ್ತೇ ಭವನೇ ತು ಕೂಪಖನನಂ ಪ್ರತ್ಯುದ್ಯಮಃ ಕೀದೃಶಃ || 3.75 ||

ತಪಸ್ಯಂತಃ ಸಂತಃ ಕಿಮ್ ಅಧಿನಿವಸಾಮಃ ಸುರನದೀಂ
ಗುಣೋದಾರಾಂದಾರಾನುತ ಪರಿಚರಾಮಃ ಸವಿನಯಮ್ |
ಪಿಬಾಮಃ ಶಾಸ್ತ್ರೌಘಾನುತವಿವಿಧಕಾವ್ಯಾಮೃತರಸಾನ್
ನ ವಿದ್ಮಃ ಕಿಂ ಕುರ್ಮಃ ಕತಿಪಯನಿಮೇಷಾಯುಷಿ ಜನೇ || 3.76 ||

ದುರಾರಾಧ್ಯಾಶ್ಚಾಮೀ ತುರಗಚಲಚಿತ್ತಾಃ ಕ್ಷಿತಿಭುಜೋ
ವಯಂ ತು ಸ್ಥೂಲೇಚ್ಛಾಃ ಸುಮಹತಿ ಫಲೇ ಬದ್ಧಮನಸಃ |
ಜರಾ ದೇಹಂ ಮೃತ್ಯುರ್ಹರತಿ ದಯಿತಂ ಜೀವಿತಮ್ ಇದಂ
ಸಖೇ ನಾನ್ಯಚ್ಛ್ರೇಯೋ ಜಗತಿ ವಿದುಷೇ‌உನ್ಯತ್ರ ತಪಸಃ || 3.77 ||

ಮಾನೇ ಮ್ಲಾಯಿನಿ ಖಂಡಿತೇ ಚ ವಸುನಿ ವ್ಯರ್ಥೇ ಪ್ರಯಾತೇ‌உರ್ಥಿನಿ
ಕ್ಷೀಣೇ ಬಂಧುಜನೇ ಗತೇ ಪರಿಜನೇ ನಷ್ಟೇ ಶನೈರ್ಯೌವನೇ |
ಯುಕ್ತಂ ಕೇವಲಮ್ ಏತದೇವ ಸುಧಿಯಾಂ ಯಜ್ಜಹ್ನುಕನ್ಯಾಪಯಃಪೂತಾಗ್ರಾವ
ಗಿರೀಂದ್ರಕಂದರತಟೀಕುಂಜೇ ನಿವಾಸಃ ಕ್ವಚಿಥ್ || 3.78 ||

ರಮ್ಯಾಶ್ಚಂದ್ರಮರೀಚಯಸ್ತೃಣವತೀ ರಮ್ಯಾ ವನಾಂತಸ್ಥಲೀ
ರಮ್ಯಂ ಸಾಧುಸಮಾಗಮಾಗತಸುಖಂ ಕಾವ್ಯೇಷು ರಮ್ಯಾಃ ಕಥಾಃ |
ಕೋಪೋಪಾಹಿತಬಾಷ್ಪಬಿಂದುತರಲಂ ರಮ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಾಯಾ ಮುಖಂ
ಸರ್ವಂ ರಮ್ಯಮ್ ಅನಿತ್ಯತಾಮ್ ಉಪಗತೇ ಚಿತ್ತೇ ನ ಕಿಂಚಿತ್ಪುನಃ || 3.79 ||

ರಮ್ಯಂ ಹರ್ಮ್ಯತಲಂ ನ ಕಿಂ ವಸತಯೇ ಶ್ರವ್ಯಂ ನ ಗೇಯಾದಿಕಂ
ಕಿಂ ವಾ ಪ್ರಾಣಸಮಾಸಮಾಗಮಸುಖಂ ನೈವಾಧಿಕಪ್ರೀತಯೇ |
ಕಿಂತು ಭ್ರಾಂತಪತಂಗಕ್ಷಪವನವ್ಯಾಲೋಲದೀಪಾಂಕುರಚ್ಛಾಯಾ
ಚಂಚಲಮ್ ಆಕಲಯ್ಯ ಸಕಲಂ ಸಂತೋ ವನಾಂತಂ ಗತಾಃ || 3.80 ||

ಆ ಸಂಸಾರಾತ್ತ್ರಿಭುವನಮ್ ಇದಂ ಚಿನ್ವತಾಂ ತಾತ್ತಾದೃಙ್ನೈವಾಸ್ಮಾಕಂ
ನಯನಪದವೀಂ ಶ್ರೋತ್ರಮಾರ್ಗಂ ಗತೋ ವಾ |
ಯೋ‌உಯಂ ಧತ್ತೇ ವಿಷಯಕರಿಣೋ ಗಾಢಗೂಢಾಭಿಮಾನಕ್ಷೀವಸ್ಯಾಂತಃ
ಕರಣಕರಿಣಃ ಸಂಯಮಾಲಾನಲೀಲಾಮ್ || 3.81 ||

ಯದೇತತ್ಸ್ವಚ್ಛಂದಂ ವಿಹರಣಮ್ ಅಕಾರ್ಪಣ್ಯಮ್ ಅಶನಂ
ಸಹಾರ್ಯೈಃ ಸಂವಾಸಃ ಶ್ರುತಮ್ ಉಪಶಮೈಕವ್ರತಫಲಮ್ |
ಮನೋ ಮಂದಸ್ಪಂದಂ ಬಹಿರಪಿ ಚಿರಸ್ಯಾಪಿ ವಿಮೃಶನ್ನ
ಜಾನೇ ಕಸ್ಯೈಷಾ ಪರಿಣತಿರುದಾರಸ್ಯ ತಪಸಃ || 3.82 ||

ಜೀರ್ಣಾ ಏವ ಮನೋರಥಾಶ್ಚ ಹೃದಯೇ ಯಾತಂ ಚ ತದ್ಯೌವನಂ
ಹಂತಾಂಗೇಷು ಗುಣಾಶ್ಬಂಧ್ಯಫಲತಾಂ ಯಾತಾ ಗುಣಙ್ಞೈರ್ವಿನಾ |
ಕಿಂ ಯುಕ್ತಂ ಸಹಸಾಭ್ಯುಪೈತಿ ಬಲವಾನ್ಕಾಲಃ ಕೃತಾಂತೋ‌உಕ್ಷಮೀ
ಹಾ ಙ್ಞಾತಂ ಮದನಾಂತಕಾಂಘ್ರಿಯುಗಲಂ ಮುಕ್ತ್ವಾಸ್ತಿ ನಾನ್ಯೋ ಗತಿಃ || 3.83 ||

ಮಹೇಶ್ವರೇ ವಾ ಜಗತಾಮ್ ಅಧೀಶ್ವರೇ
ಜನಾರ್ದನೇ ವಾ ಜಗದ್‌ಅಂತರಾತ್ಮನಿ |
ನ ವಸ್ತುಭೇದಪ್ರತಿಪತ್ತಿರಸ್ತಿ ಮೇ
ತಥಾಪಿ ಭಕ್ತಿಸ್ತರುಣೇಂದುಶೇಖರೇ || 3.84 ||

ಸ್ಫುರತ್ಸ್ಫಾರಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಧವಲಿತತಲೇ ಕ್ವಾಪಿ ಪುಲಿನೇ
ಸುಖಾಸೀನಾಃ ಶಾಂತಧ್ವಂತಿಸು ರಜನೀಷು ದ್ಯುಸರಿತಃ |
ಭವಾಭೋಗೋದ್ವಿಗ್ನಾಃ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವೇತ್ಯುಚ್ಚವಚಸಃ
ಕದಾ ಯಾಸ್ಯಾಮೋ‌உತರ್ಗತಬಹುಲಬಾಷ್ಪಾಕುಲದಶಾಮ್ || 3.85 ||

ಮಹಾದೇವೋ ದೇವಃ ಸರಿದಪಿ ಚ ಸೈಷಾ ಸುರಸರಿದ್ಗುಹಾ
ಏವಾಗಾರಂ ವಸನಮ್ ಅಪಿ ತಾ ಏವ ಹರಿತಃ |
ಸುಹೃದಾ ಕಾಲೋ‌உಯಂ ವ್ರತಮ್ ಇದಮ್ ಅದೈನ್ಯವ್ರತಮ್ ಇದಂ
ಕಿಯದ್ವಾ ವಕ್ಷ್ಯಾಮೋ ವಟವಿಟಪ ಏವಾಸ್ತು ದಯಿತಾ || 3. ||

ವಿತೀರ್ಣೇ ಸರ್ವಸ್ವೇ ತರುಣಕರುಣಾಪೂರ್ಣಹೃದಯಾಃ
ಸ್ಮರಂತಃ ಸಂಸಾರೇ ವಿಗುಣಪರಿಣಾಮಾಂ ವಿಧಿಗತಿಮ್ |
ವಯಂ ಪುಣ್ಯಾರಣ್ಯೇ ಪರಿಣತಶರಚ್ಚಂದ್ರಕಿರಣಾಸ್
ತ್ರಿಯಾಮಾ ನೇಸ್ಯಾಮೋ ಹರಚರಣಚಿಂತೈಕಶರಣಾಃ || 3.86 ||

ಕದಾ ವಾರಾಣಸ್ಯಾಮ್ ಅಮರತಟಿನೀರೋಧಸಿ ವಸನ್
ವಸಾನಃ ಕೌಪೀನಂ ಶಿರಸಿ ನಿದಧಾನೋ‌உಂಜಲಿಪುಟಮ್ |
ಅಯೇ ಗೌರೀನಾಥ ತ್ರಿಪುರಹರ ಶಂಭೋ ತ್ರಿನಯನ
ಪ್ರಸೀದೇತ್ಯಾಕ್ರೋಶನ್ನಿಮಿಷಮ್ ಇವ ನೇಷ್ಯಾಮಿ ದಿವಸಾನ್ || 3.87 ||

ಉದ್ಯಾನೇಷು ವಿಚಿತ್ರಭೋಜನವಿಧಿಸ್ತೀವ್ರಾತಿತೀವ್ರಂ ತಪಃ
ಕೌಪೀನಾವರಣಂ ಸುವಸ್ತ್ರಮ್ ಅಮಿತಂ ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ಮಂಡನಮ್ |
ಆಸನ್ನಂ ಮರಣಂ ಚ ಮಂಗಲಸಮಂ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಮುತ್ಪದ್ಯತೇ
ತಾಂ ಕಾಶೀಂ ಪರಿಹೃತ್ಯ ಹಂತ ವಿಬುಧೈರನ್ಯತ್ರ ಕಿಂ ಸ್ಥೀಯತೇ || 3. ||

ಸ್ನಾತ್ವಾ ಗಾಂಗೈಃ ಪಯೋಭಿಃ ಶುಚಿಕುಸುಮಫಲೈರರ್ಚಯಿತ್ವಾ ವಿಭೋ ತ್ವಾ
ಧ್ಯೇಯೇ ಧ್ಯಾನಂ ನಿವೇಶ್ಯ ಕ್ಷಿತಿಧರಕುಹರಗ್ರಾವಪರ್ಯಂಕಮೂಲೇ |
ಆತ್ಮಾರಾಮಃ ಫಲಾಶೀ ಗುರುವಚನರತಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಸ್ಮರಾರೇ
ದುಃಖಂ ಮೋಕ್ಷ್ಯೇ ಕದಾಹಂ ಸಮಕರಚರಣೇ ಪುಂಸಿ ಸೇವಾಸಮುತ್ಥಮ್ || 3.88 ||

ಏಕಾಕೀ ನಿಃಸ್ಪೃಹಃ ಶಾಂತಃ ಪಾಣಿಪಾತ್ರೋ ದಿಗಂಬರಃ |
ಕದಾ ಶಂಭೋ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಕರ್ಮನಿರ್ಮೂಲನಕ್ಷಮಃ || 3.89 ||

ಪಾಣಿಂ ಪಾತ್ರಯತಾಂ ನಿಸರ್ಗಶುಚಿನಾ ಭೈಕ್ಷೇಣ ಸಂತುಷ್ಯತಾಂ
ಯತ್ರ ಕ್ವಾಪಿ ನಿಷೀದತಾಂ ಬಹುತೃಣಂ ವಿಶ್ವಂ ಮುಹುಃ ಪಶ್ಯತಾಮ್ |
ಅತ್ಯಾಗೇ‌உಪಿ ತನೋರಖಂಡಪರಮಾನಂದಾವಬೋಧಸ್ಪೃಶಾ
ಮಧ್ವಾ ಕೋ‌உಪಿ ಶಿವಪ್ರಸಾದಸುಲಭಃ ಸಂಪತ್ಸ್ಯತೇ ಯೋಗಿನಾಮ್ || 3.90 ||

ಕೌಪೀನಂ ಶತಖಂಡಜರ್ಜರತರಂ ಕಂಥಾ ಪುನಸ್ತಾದೃಶೀ
ನೈಶ್ಚಿಂತ್ಯಂ ನಿರಪೇಕ್ಷಭೈಕ್ಷ್ಯಮ್ ಅಶನಂ ನಿದ್ರಾ ಶ್ಮಶಾನೇ ವನೇ |
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೇಣ ನಿರಂಕುಶಂ ವಿಹರಣಂ ಸ್ವಾಂತಂ ಪ್ರಶಾಂತಂ ಸದಾ
ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಯೋಗಮಹೋತ್ಸವೇ‌உಪಿ ಚ ಯದಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯೇನ ಕಿಮ್ || 3.91 ||

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಂ ಮಂಡಲೀಮಾತ್ರಂ ಕಿಂ ಲೋಭಾಯ ಮನಸ್ವಿನಃ |
ಶಫರೀಸ್ಫುರ್ತೇನಾಬ್ಧಿಃ ಕ್ಷುಬ್ಧೋ ನ ಖಲು ಜಾಯತೇ || 3.92 ||

ಮಾತರ್ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಭಜಸ್ವ ಕಂಚಿದಪರಂ ಮತ್ಕಾಂಕ್ಷಿಣೀ ಮಾ ಸ್ಮ ಭೂರ್
ಭೋಗೇಷು ಸ್ಪೃಹಯಾಲವಸ್ತವ ವಶೇ ಕಾ ನಿಃಸ್ಪೃಹಾಣಾಮ್ ಅಸಿ |
ಸದ್ಯಃ ಸ್ಯೂತಪಲಾಶಪತ್ರಪುಟಿಕಾಪಾತ್ರೈಃ ಪವಿತ್ರೀಕೃತೈರ್
ಭಿಕ್ಷಾವಸ್ತುಭಿರೇವ ಸಂಪ್ರತಿ ವಯಂ ವೃತ್ತಿಂ ಸಮೀಹಾಮಹೇ || 3.93 ||

ಮಹಾಶಯ್ಯಾ ಪೃಥ್ವೀ ವಿಪುಲಮ್ ಉಪಧಾನಂ ಭುಜಲತಾಂ
ವಿತಾನಂ ಚಾಕಾಶಂ ವ್ಯಜನಮ್ ಅನುಕೂಲೋ‌உಯಮ್ ಅನಿಲಃ |
ಶರಚ್ಚಂದ್ರೋ ದೀಪೋ ವಿರತಿವನಿತಾಸಂಗಮುದಿತಃ
ಸುಖೀ ಶಾಂತಃ ಶೇತೇ ಮುನಿರತನುಭೂತಿರ್ನೃಪ ಇವ || 3.94 ||

ಭಿಕ್ಷಾಸೀ ಜನಮಧ್ಯಸಂಗರಹಿತಃ ಸ್ವಾಯತ್ತಚೇಷ್ಟಃ ಸದಾ
ಹಾನಾದಾನವಿರಕ್ತಮಾರ್ಗನಿರತಃ ಕಶ್ಚಿತ್ತಪಸ್ವೀ ಸ್ಥಿತಃ |
ರಥ್ಯಾಕೀರ್ಣವಿಶೀರ್ಣಜೀರ್ಣವಸನಃ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಕಂಥಾಸನೋ
ನಿರ್ಮಾನೋ ನಿರಹಂಕೃತಿಃ ಶಮಸುಖಾಭೋಗೈಕಬದ್ಧಸ್ಪೃಹಃ || 3.95 ||

ಚಂಡಾಲಃ ಕಿಮ್ ಅಯಂ ದ್ವಿಜಾತಿರಥವಾ ಶೂದ್ರೋ‌உಥ ಕಿಂ ತಾಪಸಃ
ಕಿಂ ವಾ ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಪೇಶಲಮತಿರ್ಯೋಗೀಶ್ವರಃ ಕೋ‌உಪಿ ಕಿಮ್ |
ಇತ್ಯುತ್ಪನ್ನವಿಕಲ್ಪಜಲ್ಪಮುಖರೈರಾಭಾಷ್ಯಮಾಣಾ ಜನೈರ್
ನ ಕ್ರುದ್ಧಾಃ ಪಥಿ ನೈವ ತುಷ್ಟಮನಸೋ ಯಾಂತಿ ಸ್ವಯಂ ಯೋಗಿನಃ || 3.96 ||

ಹಿಂಸಾಶೂನ್ಯಮ್ ಅಯತ್ನಲಭ್ಯಮ್ ಅಶನಂ ಧಾತ್ರಾ ಮರುತ್ಕಲ್ಪಿತಂ
ವ್ಯಾಲಾನಂ ಪಶವಸ್ತೃಣಾಂಕುರಭುಜಸ್ತುಷ್ಟಾಃ ಸ್ಥಲೀಶಾಯಿನಃ |
ಸಂಸಾರಾರ್ಣವಲಂಘನಕ್ಷಮಧಿಯಾಂ ವೃತ್ತಿಃ ಕೃತಾ ಸಾ ನೃಣಾಂ
ತಾಮ್ ಅನ್ವೇಷಯತಾಂ ಪ್ರಯಾಂತಿ ಸತತಂ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಪ್ತಿಂ ಗುಣಾಃ || 3.97 ||

ಗಂಗಾತೀರೇ ಹಿಮಗಿರಿಶಿಲಾಬದ್ಧಪದ್ಮಾಸನಸ್ಯ
ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಸನವಿಧಿನಾ ಯೋಗನಿದ್ರಾಂ ಗತಸ್ಯ |
ಕಿಂ ತೈರ್ಭಾವ್ಯಂ ಮಮ ಸುದಿವಸೈರ್ಯತ್ರ ತೇ ನಿರ್ವಿಶಂಕಾಃ
ಕಂಡೂಯಂತೇ ಜರಠಹರಿಣಾಃ ಸ್ವಾಂಗಮ್ ಅಂಗೇ ಮದೀಯೇ || 3.98 ||

ಜೀರ್ಣಾಃ ಕಂಥಾ ತತಃ ಕಿಂ ಸಿತಮ್ ಅಮಲಪಟಂ ಪಟ್ಟಸೂತ್ರಂ ತತಃ ಕಿಂ
ಏಕಾ ಭಾರ್ಯಾ ತತಃ ಕಿಂ ಹಯಕರಿಸುಗಣೈರಾವೃತೋ ವಾ ತತಃ ಕಿಮ್ |
ಭಕ್ತಂ ಭುಕ್ತಂ ತತಃ ಕಿಂ ಕದಶನಮ್ ಅಥವಾ ವಾಸರಾಂತೇ ತತಃ ಕಿಂ
ವ್ಯಕ್ತಜ್ಯೋತಿರ್ನ ವಾಂತರ್ಮಥಿತಭವಭಯಂ ವೈಭವಂ ವಾ ತತಃ ಕಿಮ್ || 3. ||

ಪಾಣಿಃ ಪಾತ್ರಂ ಪವಿತ್ರಂ ಭ್ರಮಣಪರಿಗತಂ ಭೈಕ್ಷ್ಯಮ್ ಅಕ್ಷಯ್ಯಮ್ ಅನ್ನಂ
ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ವಸ್ತ್ರಮ್ ಆಶಾದಶಕಮ್ ಅಚಪಲಂ ತಲ್ಪಮ್ ಅಸ್ವಲ್ಪಮ್ ಉರ್ವೀಮ್ |
ಯೇಷಾಂ ನಿಃಸಂಗತಾಂಗೀಕರಣಪರಿಣತಸ್ವಾಂತಸಂತೋಷಿಣಸ್ತೇ
ಧನ್ಯಾಃ ಸಂನ್ಯಸ್ತದೈನ್ಯವ್ಯತಿಕರನಿಕರಾಃ ಕರ್ಮ ನಿರ್ಮೂಲಯಂತಿ || 3.99 ||

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿತ್ವಮ್ ಏವ ವಿರಸಂ ಯಸ್ಮಿನ್ಮಹಾಶಾಸನೇ
ತಲ್ಲಬ್ಧ್ವಾಸನವಸ್ತ್ರಮಾನಘಟನೇ ಭೋಗೇ ರತಿಂ ಮಾ ಕೃಥಾಃ |
ಭೋಗಃ ಕೋ‌உಪಿ ಸ ಏಕ ಏವ ಪರಮೋ ನಿತ್ಯೋದಿತಾ ಜೃಂಭನೇ
ಯತ್ಸ್ವಾದಾದ್ವಿರಸಾ ಭವಂತಿ ವಿಸಯಾಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಾದಯಃ || 3.991 ||

ಮಾತರ್ಮೇದಿನಿ ತಾತ ಮಾರುತಿ ಸಖೇ ತೇಜಃ ಸುಬಂಧೋ ಜಲ
ಭ್ರಾತರ್ವ್ಯೋಉಮ್‌ಅ ನಿಬದ್ಧ ಏಷ ಭವತಾಮ್ ಅಂತ್ಯಃ ಪ್ರಣಾಮಾಂಜಲಿಃ |
ಯುಷ್ಮತ್ಸಂಗವಶೋಪಜಾತಸುಕೃತಸ್ಫಾರಸ್ಫುರನ್ನಿರ್ಮಲಙ್ಞಾನಾಪಾಸ್ತ
ಸಮಸ್ತಮೋಹಮಹಿಮಾ ಲೀನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮಣಿ || 3.100 ||

ಶಯ್ಯಾ ಶೈಲಶಿಲಾಗೃಹಂ ಗಿರಿಗುಹಾ ವಸ್ತ್ರಂ ತರುಣಾಂ ತ್ವಚಃ
ಸಾರಂಗಾಃ ಸುಹೃದೋ ನನು ಕ್ಷಿತಿರುಹಾಂ ವೃತ್ತಿಃ ಫಲೈಃ ಕೋಉಮ್‌ಅಲೈಃ |
ಯೇಸಾಂ ನಿರ್ಝರಮ್ ಅಂಬುಪಾನಮ್ ಉಚಿತಂ ರತ್ಯೈ ತು ವಿದ್ಯಾಂಗನಾ
ಮನ್ಯೇ ತೇ ಪರಮೇಶ್ವರಾಃ ಶಿರಸಿ ಯರಿ ಬದ್ಧೋ ನ ಸೇವಾಂಜಲಿಃ || 3.1001 ||

ಧೈರ್ಯಂ ಯಸ್ಯ ಪಿತಾ ಕ್ಷಮಾ ಚ ಜನನೀ ಶಾಂತಿಶ್ಚಿರಂ ಗೇಹಿನೀ
ಸತ್ಯಂ ಮಿತ್ರಮ್ ಇದಂ ದಯಾ ಚ ಭಗಿನೀ ಭ್ರಾತಾ ಮನಃಸಂಯಮಃ |
ಶಯ್ಯಾ ಭೂಮಿತಲಂ ದಿಶೋ‌உಪಿ ವಸನಂ ಙ್ಞಾನಾಮೃತಂ ಭೋಜನಂ
ಹ್ಯೇತೇ ಯಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಿನೋ ವದ ಸಖೇ ಕಸ್ಮಾದ್ಭಯಂ ಯೋಗಿನಃ || 3.1002 ||

ಅಹೋ ವಾ ಹಾರೇ ವಾ ಬಲವತಿ ರಿಪೌ ವಾ ಸುಹೃದಿ ವಾ
ಮಣೌ ವಾ ಲೋಷ್ಠೇ ವಾ ಕುಸುಮಶಯನೇ ವಾ ದೃಷದಿ ವಾ |
ತೃಣೇ ವಾ ಸ್ತ್ರೈಣೇ ವಾ ಮಮ ಸಮದೃಶೋ ಯಾಂತಿ ದಿವಸಾಃ
ಕ್ವಚಿತ್ಪುಣ್ಯಾರಣ್ಯೇ ಶಿವ ಶಿವ ಶಿವೇತಿ ಪ್ರಲಪತಃ || 3.1003 ||

Malayalam

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Malayalam

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: ഭര്തൃഹരി

ചൂഡോത്തംസിതചന്ദ്രചാരുകലികാചഞ്ചച്ഛിഖാഭാസ്വരോ
ലീലാദഗ്ധവിലോലകാമശലഭഃ ശ്രേയോദശാഗ്രേ സ്ഫുരന് |
അന്തഃസ്ഫൂര്ജദ്‌അപാരമോഹതിമിരപ്രാഗ്ഭാരമ് ഉച്ചാടയന്
ശ്വേതഃസദ്മനി യോഗിനാം വിജയതേ ജ്ഞാനപ്രദീപോ ഹരഃ || 3.1 ||

ഭ്രാന്തം ദേശമ് അനേകദുര്ഗവിഷമം പ്രാപ്തം ന കിഞ്ചിത്ഫലം
ത്യക്ത്വാ ജാതികുലാഭിമാനമ് ഉചിതം സേവാ കൃതാ നിഷ്ഫലാ |
ഭുക്തം മാനവിവര്ജിതം പരഗൃഹേഷ്വാശങ്കയാ കാകവത്
തൃഷ്ണേ ജൃമ്ഭസി പാപകര്മപിശുനേ നാദ്യാപി സന്തുഷ്യസി || 3.2 ||

ഉത്ഖാതം നിധിശങ്കയാ ക്ഷിതിതലം ധ്മാതാ ഗിരേര്ധാതവോ
നിസ്തീര്ണഃ സരിതാം പതിര്നൃപതയോ യത്നേന സന്തോഷിതാഃ |
മന്ത്രാരാധനതത്പരേണ മനസാ നീതാഃ ശ്മശാനേ നിശാഃ
പ്രാപ്തഃ കാണവരാടകോ‌உപി ന മയാ തൃഷ്ണേ സകാമാ ഭവ || 3.3 ||

ഖലാലാപാഃ സൗഢാഃ കഥമ് അപി തദ്‌ആരാധനപരൈര്നിഗൃഹ്യാന്തര്
ബാഷ്പം ഹസിതമ് അപി ശൂന്യേന മനസാ |
കൃതോ വിത്തസ്തമ്ഭപ്രതിഹതധിയാമ് അഞ്ജലിരപി
ത്വമ് ആശേ മോഘാശേ കിമ അപരമ് അതോ നര്തയസി മാമ് || 3.4 ||

അമീഷാം പ്രാണാനാം തുലിതവിസിനീപത്രപയസാം
കൃതേ കിം നാസ്മാഭിര്വിഗലിതവിവേകൈര്വ്യവസിതമ് |
യദ്‌ആഢ്യാനാമ് അഗ്രേ ദ്രവിണമദനിഃസംജ്ഞമനസാം
കൃതം മാവവ്രീഡൈര്നിജഗുണകഥാപാതകമ് അപി || 3.5 ||

ക്ഷാന്തം ന ക്ഷമയാ ഗൃഹോചിതസുഖം ത്യക്തം ന സന്തോഷതഃ
സോഢോ ദുഃസഹശീതതാപപവനക്ലേശോ ന തപ്തം തപഃ |
ധ്യാതം വിത്തമ് അഹര്നിശം നിത്യമിതപ്രാണൈര്ന ശമ്ഭോഃ പദം
തത്തത്കര്മ കൃതം യദേവ മുനിഭിസ്തൈസ്തൈഃ ഫലൈര്വഞ്ചിതാഃ || 3.6 ||

ഭോഗാ ന ഭുക്താ വയമ് ഏവ ഭുക്താസ്
തപോ ന തപ്തം വയമ് ഏവ തപ്താഃ |
കാലോ ന യാതോ വയമ് ഏവ യാതാസ്തൃഷ്ണാ
ന ജീര്ണാ വയമ് ഏവ ജീര്ണാഃ || 3.7 ||

ബലിഭിര്മുഖമ് ആക്രാന്തം പലിതേനാങ്കിതം ശിരഃ |
ഗാത്രാണി ശിഥിലായന്തേ തൃഷ്ണൈകാ തരുണായതേ || 3.8 ||

വിവേകവ്യാകോശേ വിദധതി സമേ ശാമ്യതി തൃഷാ
പരിഷ്വങ്ഗേ തുങ്ഗേ പ്രസരതിതരാം സാ പരിണതാ |
ജരാജീര്ണൈശ്വര്യഗ്രസനഗഹനാക്ഷേപകൃപണസ്തൃഷാപാത്രം
യസ്യാം ഭവതി മരുതാമ് അപ്യധിപതിഃ || 3.81 ||

നിവൃത്താ ഭോഗേച്ഛാ പുരുഷബഹുമാനോ‌உപി ഗലിതഃ
സമാനാഃ സ്വര്യാതാഃ സപദി സുഹൃദോ ജീവിതസമാഃ |
ശനൈര്യഷ്ട്യുത്ഥാനം ഘനതിമിരരുദ്ധേ ച നയനേ
അഹോ മൂഢഃ കായസ്തദപി മരണാപായചകിതഃ || 3.9 ||

ആശാ നാമ നദീ മനോരഥജലാ തൃഷ്ണാതരങ്ഗാകുലാ
രാഗഗ്രാഹവതീ വിതര്കവിഹഗാ ധൈര്യദ്രുമധ്വംസിനീ |
മോഹാവര്തസുദുസ്തരാതിഗഹനാ പ്രോത്തുങ്ഗചിന്താതടീ
തസ്യാഃ പരഗതാ വിശുദ്ധമ് അലസോ നന്ദന്തി യോഗീശ്വരാഃ || 3.10 ||

ന സംസാരോത്പന്നം ചരിതമ് അനുപശ്യാമി കുശലം
വിപാകഃ പുണ്യാനാം ജനയതി ഭയം മേ വിമൃശതഃ |
മഹദ്ഭിഃ പുണ്യൗഘൈശ്ചിരപരിഗൃഹീതാശ്ച വിഷയാ
മഹാന്തോ ജായന്തേ വ്യസനമ് ഇവ ദാതും വിഷയിണാമ് || 3.11 ||

അവശ്യം യാതാരശ്ചിരതരമ് ഉഷിത്വാപി വിഷയാ
വിയോഗേ കോ ഭേദസ്ത്യജതി ന ജനോ യത്സ്വയമ് അമൂന് |
വ്രജന്തഃ സ്വാതന്ത്ര്യാദതുലപരിതാപായ മനസഃ
സ്വയം ത്യക്താ ഹ്യേതേ ശമസുഖമ് അനന്തം വിദധതി || 3.12 ||

ബ്രഹ്മജ്ഞാനവിവേകനിര്മലധിയഃ കുര്വന്ത്യഹോ ദുഷ്കരം
യന്മുഞ്ചന്ത്യുപഭോഗഭാഞ്ജ്യപി ധനാന്യേകാന്തതോ നിഃസ്പൃഹാഃ |
സമ്പ്രാതാന്ന പുരാ ന സമ്പ്രതി ന ച പ്രാപ്തൗ ദൃഢപ്രത്യയാന്
വാഞ്ഛാമാത്രപരിഗ്രഹാനപി പരം ത്യക്തും ന ശക്താ വയമ് || 3.13 ||

ധന്യാനാം ഗിരികന്ദരേഷു വസതാം ജ്യോതിഃ പരം ധ്യായതാമാനന്ദാശ്രു
ജലം പിബന്തി ശകുനാ നിഃശങ്കമ് അങ്കേശയാഃ |
അസ്മാകം തു മനോരഥോപരചിതപ്രാസാദവാപീതടക്രീഡാ
കാനനകേലികൗതുകജുഷാമ് ആയുഃ പരം ക്ഷീയതേ || 3.14 ||

ഭിക്ഷാശതം തദപി നീരസമ് ഏകബാരം
ശയ്യാ ച ഭൂഃ പരിജനോ നിജദേഹമാത്രമ് |
വസ്ത്രം വിശീര്ണശതഖണ്ഡമയീ ച കന്ഥാ
ഹാ ഹാ തഥാപി വിഷയാ ന പരിത്യജന്തി || 3.15 ||

സ്തനൗ മാംസഗ്രന്ഥീ കനകകലശാവിത്യുപമിതീ
മുഖം ശ്ലേഷ്മാഗാരം തദപി ച ശശാങ്കേന തുലിതമ് |
സ്രവന്മൂത്രക്ലിന്നം കരിവരശിരസ്പര്ധി ജഘനം
മുഹുര്നിന്ദ്യം രൂപം കവിജനവിശേഷൈര്ഗുരുകൃതമ് || 3.16 ||

ഏകോ രാഗിഷു രാജതേ പ്രിയതമാദേഹാര്ധഹാരീ ഹരോ
നീരാഗേഷു ജനോ വിമുക്തലലനാസങ്ഗോ ന യസ്മാത്പരഃ |
ദുര്വാരസ്മരബാണപന്നഗവിഷവ്യാബിദ്ധമുഗ്ധോ ജനഃ
ശേഷഃ കാമവിഡമ്ബിതാന്ന വിഷയാന്ഭോക്തും ന മോക്തും ക്ഷമഃ || 3.17 ||

അജാനന്ദാഹാത്മ്യം പതതു ശലഭസ്തീവ്രദഹനേ
സ മീനോ‌உപ്യജ്ഞാനാദ്ബഡിശയുതമ് അശ്നാതു പിശിതമ് |
വിജാനന്തോ‌உപ്യേതേ വയമ് ഇഹ വിയജ്ജാലജടിലാന്
ന മുഞ്ചാമഃ കാനാമ് അഹഹ ഗഹനോ മോഹമഹിമാ || 3.18 ||

തൃഷാ ശുഷ്യത്യാസ്യേ പിബതി സലിലം ശീതമധുരം
ക്ഷുധാര്തഃ ശാല്യന്നം കവലയതി മാംസാദികലിതമ് |
പ്രദീപ്തേ കാമാഗ്നൗ സുദൃഢതരമ് ആലിങ്ഗതി വധൂം
പ്രതീകാരം വ്യാധഃ സുഖമ് ഇതി വിപര്യസ്യതി ജനഃ || 3.19 ||

തുങ്ഗം വേശ്മ സുതാഃ സതാമ് അഭിമതാഃ സങ്ഖ്യാതിഗാഃ സമ്പദഃ
കല്യാണീ ദയിതാ വയശ്ച നവമ് ഇത്യജ്ഞാനമൂഢോ ജനഃ |
മത്വാ വിശ്വമ് അനശ്വരം നിവിശതേ സംസാരകാരാഗൃഹേ
സംദൃശ്യ ക്ഷണഭങ്ഗുരം തദഖിലം ധന്യസ്തു സന്ന്യസ്യതി || 3.20 ||

ദീനാ ദീനമുഖൈഃ സദൈവ ശിശുകൈരാകൃഷ്ടജീര്ണാമ്ബരാ
ക്രോശദ്ഭിഃ ക്ഷുധിതൈര്നിരന്നവിധുരാ ദൃശ്യാ ന ചേദ്ഗേഹിനീ |
യാച്ഞാഭങ്ഗഭയേന ഗദ്ഗദഗലത്രുട്യദ്വിലീനാക്ഷരം
കോ ദേഹീതി വദേത്സ്വദഗ്ധജഠരസ്യാര്ഥേ മനസ്വീ പുമാന് || 3.21 ||

അഭിമതമഹാമാനഗ്രന്ഥിപ്രഭേദപടീയസീ
ഗുരുതരഗുണഗ്രാമാഭോജസ്ഫുടോജ്ജ്വലചന്ദ്രികാ |
വിപുലവിലല്ലജ്ജാവല്ലീവിതാനകുഠാരികാ
ജഠരപിഠരീ ദുസ്പുരേയം കരോതി വിഡമ്ബനമ് || 3.22 ||

പുണ്യേ ഗ്രാമേ വനേ വാ മഹതി സിതപടച്ഛന്നപാലീ കപാലിം
ഹ്യാദായ ന്യായഗര്ഭദ്വിജഹുതഹുതഭുഗ്ധൂമധൂമ്രോപകണ്ഠേ |
ദ്വാരം ദ്വാരം പ്രവിഷ്ടോ വരമ് ഉദരദരീപൂരണായ ക്ഷുധാര്തോ
മാനീ പ്രാണൈഃ സനാഥോ ന പുനരനുദിനം തുല്യകുല്യേസു ദീനഃ || 3.23 ||

ഗങ്ഗാതരങ്ഗകണശീകരശീതലാനി
വിദ്യാധരാധ്യുഷിതചാരുശിലാതലാനി |
സ്ഥാനാനി കിം ഹിമവതഃ പ്രലയം ഗതാനി
യത്സാവമാനപരപിണ്ഡരതാ മനുഷ്യാഃ || 3.24 ||

കിം കന്ദാഃ കന്ദരേഭ്യഃ പ്രലയമ് ഉപഗതാ നിര്ഝരാ വാ ഗിരിഭ്യഃ
പ്രധ്വസ്താ വാ തരുഭ്യഃ സരസഗലഭൃതോ വല്കലിന്യശ്ച ശാഖാഃ |
വീക്ഷ്യന്തേ യന്മുഖാനി പ്രസഭമ് അപഗതപ്രശ്രയാണാം ഖലാനാം
ദുഃഖാപ്തസ്വല്പവിത്തസ്മയപവനവശാനര്തിതഭ്രൂലതാനി || 3.25 ||

പുണ്യൈര്മൂലഫലൈസ്തഥാ പ്രണയിനീം വൃത്തിം കുരുഷ്വാധുനാ
ഭൂശയ്യാം നവപല്ലവൈരകൃപണൈരുത്തിഷ്ഠ യാവോ വനമ് |
ക്ഷുദ്രാണാമ് അവിവേകമൂഢമനസാം യത്രേശ്വരാണാം സദാ
വിത്തവ്യാധിവികാരവിഹ്വലഗിരാം നാമാപി ന ശ്രൂയതേ || 3.26 ||

ഫലം സ്വേച്ഛാലഭ്യം പ്രതിവനമ് അഖേദം ക്ഷിതിരുഹാം
പയഃ സ്ഥാനേ സ്ഥാനേ ശിശിരമധുരം പുണ്യസരിതാമ് |
മൃദുസ്പര്ശാ ശയ്യാ സുലലിതലതാപല്ലവമയീ
സഹന്തേ സന്താപം തദപി ധനിനാം ദ്വാരി കൃപണാഃ || 3.27 ||

യേ വര്തന്തേ ധനപതിപുരഃ പ്രാര്ഥനാദുഃഖഭാജോ
യേ ചാല്പത്വം ദധതി വിഷയാക്ഷേപപര്യാപ്തബുദ്ധേഃ |
തേഷാമ് അന്തഃസ്ഫുരിതഹസിതം വാസരാണി സ്മരേയം
ധ്യാനച്ഛേദേ ശിഖരികുഹരഗ്രാവശയ്യാനിഷണ്ണഃ || 3.28 ||

യേ സന്തോഷനിരന്തരപ്രമുദിതസ്തേഷാം ന ഭിന്നാ മുദോ
യേ ത്വന്യേ ധനലുബ്ധസങ്കലധിയസ്തേസാം ന തൃഷ്ണാഹതാ |
ഇത്ഥം കസ്യ കൃതേ കുതഃ സ വിധിനാ കീദൃക്പദം സമ്പദാം
സ്വാത്മന്യേവ സമാപ്തഹേമമഹിമാ മേരുര്ന മേ രോചതേ || 3.29 ||

ഭിക്ഷാഹാരമ് അദൈന്യമ് അപ്രതിസുഖം ഭീതിച്ഛിദം സര്വതോ
ദുര്മാത്സര്യമദാഭിമാനമഥനം ദുഃഖൗഘവിധ്വംസനമ് |
സര്വത്രാന്വഹമ് അപ്രയത്നസുലഭം സാധുപ്രിയം പാവനം
ശമ്ഭോഃ സത്രമ് അവായമ് അക്ഷയനിധിം ശംസന്തി യോഗീശ്വരാഃ || 3.30 ||

ഭോഗേ രോഗമയം കുലേ ച്യുതിഭയം വിത്തേ നൃപാലാദ്ഭയം
മാനേ ധൈന്യഭയം ബലേ രിപുഭയം രൂപേ ജരായ ഭയമ് |
ശാസ്ത്രേ വാദിഭയം ഗുണേ ഖലഭയം കായേ കൃതാന്താദ്ഭയം
സര്വം വസ്തു ഭയാന്വിതം ഭുവി ന്ണാം വൈരാഗ്യമ് ഏവാഭയമ് || 3.31 ||

ആക്രാന്തം മരണേന ജന്മ ജരസാ ചാത്യുജ്ജ്വലം യൗവനം
സന്തോഷോ ധനലിപ്സയാ ശമമുഖം പ്രൗഢാങ്ഗനാവിഭ്രമൈഃ |
ലോകൈര്മത്സരിഭിര്ഗുണാ വനഭുവോ വ്യാലൈര്നൃപാ ദുര്ജനൈര്
അസ്ഥൈര്യേണ വിഭൂതയോ‌உപ്യപഹതാ ഗ്രസ്തം ന കിം കേന വാ || 3.32 ||

ആധിവ്യാധിശതൈര്ജനസ്യ വിവിധൈരാരോഗ്യമ് ഉന്മൂല്യതേ
ലക്ഷ്മീര്യത്ര പതന്തി തത്ര വിവൃതദ്വാരാ ഇവ വ്യാപദഃ |
ജാതം ജാതമ് അവശ്യമ് ആശു വിവശം മൃത്യുഃ കരോത്യാത്മസാത്
തത്കിം തേന നിരങ്കുശേന വിധിനാ യന്നിര്മിതം സുസ്ഥിരമ് || 3.33 ||

ഭോഗാസ്തുങ്ഗതരങ്ഗഭങ്ഗതരലാഃ പ്രാണാഃ ക്ഷണധ്വംസിനഃ
സ്തോകാന്യേവ ദിനാനി യൗവനസുഖം സ്ഫൂര്തിഃ പ്രിയാസു സ്ഥിതാ |
തത്സംസാരമ് അസാരമ് ഏവ നിഖിലം ബുദ്ധ്വാ ബുധാ ബോധകാ
ലോകാനുഗ്രഹപേശലേന മനസാ യത്നഃ സമാധീയതാമ് || 3.34 ||

ഭോഗാ മേഘവിതാനമധ്യവിലസത്സൗദാമിനീചഞ്ചലാ
ആയുര്വായുവിഘട്ടിതാബ്ജപടലീലീനാമ്ബുവദ്ഭങ്ഗുരമ് |
ലീലാ യൗവനലാലസാസ്തനുഭൃതാമ് ഇത്യാകലയ്യ ദ്രുതം
യോഗേ ധൈര്യസമാധിസിദ്ധിസുലഭേ ബുദ്ധിം വിദധ്വം ബുധാഃ || 3.35 ||

ആയുഃ കല്ലോലലോലം കതിപയദിവസസ്ഥായിനീ യൗവനശ്രീര്
അര്ഥാഃ സങ്കല്പകല്പാ ഘനസമയതഡിദ്വിഭ്രമാ ഭോഗപൂഗാഃ |
കണ്ഠാശ്ലേഷോപഗൂഢ തദപി ച ന ചിരം യത്പ്രിയാഭഃ പ്രണീതം
ബ്രഹ്മണ്യാസക്തചിത്താ ഭവത ഭവമയാമ്ഭോധിപാരം തരീതുമ് || 3.36 ||

കൃച്ഛ്രേണാമേധ്യമധ്യേ നിയമിതതനുഭിഃ സ്ഥീയതേ ഗര്ഭവാസേ
കാന്താവിശ്ലേഷദുഃഖവ്യതികരവിഷമോ യൗവനേ ചോപഭോഗഃ |
വാമാക്ഷീണാമ് അവജ്ഞാവിഹസിതവസതിര്വൃദ്ധഭാവോ‌உന്യസാധുഃ
സംസാരേ രേ മനുഷ്യാ വദത യദി സുഖം സ്വല്പമ് അപ്യസ്തി കിഞ്ചിഥ് || 3.37 ||

വ്യാഘ്രീവ തിഷ്ഠതി ജരാ പരിതര്ജയന്തീ
രോഗാശ്ച ശത്രവ ഇവ പ്രഹരന്തി ദേഹമ് |
ആയുഃ പരിസ്രവന്തി ഭിന്നഘടാദിവാമ്ഭോ
ലോകസ്തഥാപ്യഹിതമ് ആചരതീതി ചിത്രമ് || 3.38 ||

ഭോഗാ ഭങ്ഗുരവൃത്തയോ ബഹുവിധാസ്തൈരേവ ചായം ഭവസ്തത്
കസ്യേഹ കൃതേ പരിഭ്രമത രേ ലോകാഃ കൃതം ചേഷ്ടതൈഃ |
ആശാപാശശതാപശാന്തിവിശദം ചേതഃസമാധീയതാം
കാമോത്പത്തിവശാത്സ്വധാമനി യദി ശ്രദ്ദേയമ് അസ്മദ്വചഃ || 3.39 ||

സഖേ ധന്യാഃ കേചിത്ത്രുടിതഭവബന്ധവ്യതികരാ
വനാന്തേ ചിത്താന്തര്വിഷമ് അവിഷയാശീത്വിഷഗതാഃ |
ശരച്ചന്ദ്രജ്യോത്സ്നാധവലഗഗനാഭോഗസുഭഗാം
നയന്തേ യേ രാത്രിം സുകൃതചയചിന്തൈകശരണാഃ || 3.391 ||

ബ്രഹ്മേന്ദ്രാദിമരുദ്ഗണാംസ്തൃണകണാന്യത്ര സ്ഥിതോ മന്യതേ
യത്സ്വാദാദ്വിരസാ ഭവന്തി വിഭവാസ്ത്രൈലോക്യരാജ്യാദയഃ |
ഭോഗഃ കോ‌உപി സ ഏവ ഏക പരമോ നിത്യോദിതോ ജൃമ്ഭതേ
ഭോഃ സാധോ ക്ഷണഭങ്ഗുരേ തദിതരേ ഭോഗേ രതിം മാ കൃഥാഃ || 3.40 ||

സാ രമ്യാ നഗരീ മഹാന്സ നൃപതിഃ സാമന്തചക്രം ച തത്
പാര്ശ്വേ തസ്യ ച സാ വിദഗ്ധപരിഷത്താശ്ചന്ദ്രബിമ്ബാനനാഃ |
ഉദ്വൃത്തഃ സ രാജപുത്രനിവഹസ്തേ വന്ദിനസ്താഃ കഥാഃ
സര്വം യസ്യ വശാദഗാത്സ്മൃതിപഥം കാലായ തസ്മൈ നമഃ || 3.41 ||

യത്രാനേകഃ ക്വചിദപി ഗൃഹേ തത്ര തിഷ്ഠത്യഥൈകോ
യത്രാപ്യേകസ്തദനു ബഹവസ്തത്ര നൈകോ‌உപി ചാന്തേ |
ഇത്ഥം നയൗ രജനിദിവസൗ ലോലയന്ദ്വാവിവാക്ഷൗ
കാലഃ കല്യോ ഭുവനഫലകേ ക്രഡതി പ്രാണിശാരൈഃ || 3.42 ||

ആദിത്യസ്യ ഗതാഗതൈരഹരഹഃ സംക്ഷീയതേ ജീവിതം
വ്യാപാരൈര്ബഹുകാര്യഭാരഗുരുഭിഃ കാലോ‌உപി ന ജ്ഞായതേ |
ദൃഷ്ട്വാ ജന്മജരാവിപത്തിമരണം ത്രാസശ്ച നോത്പദ്യതേ
പീത്വാ മോഹമയീം പ്രമാദമദിരാമ് ഉന്മത്തഭൂതം ജഗഥ് || 3.43 ||

രാത്രിഃ സൈവ പുനഃ സ ഏവ ദിവസോ മത്വാ മുധാ ജന്തവോ
ധാവന്ത്യുദ്യമിനസ്തഥൈവ നിഭൃതപ്രാരബ്ധതത്തത്ക്രിയാഃ |
വ്യാപാരൈഃ പുനര്‌ഉക്തഭൂതവിഷയൈരിത്ഥം വിധേനാമുനാ
സംസാരേണ കദര്ഥിതാ വയമ് അഹോ മോഹാന്ന ലജ്ജാമഹേ || 3.44 ||

ന ധ്യാനം പദമ് ഈശ്വരസ്യ വിധിവത്സംസാരവിച്ഛിത്തയേ
സ്വര്ഗദ്വാരകപാടപാടനപടുര്ധര്മോ‌உപി നോപാര്ജിതഃ |
നാരീപീനപയോധരോരുയുഗലം സ്വപ്നേ‌உപി നാലിങ്ഗിതം
മാതുഃ കേവലമ് ഏവ യൗവനവനച്ഛേദേ കുഠാരാ വയമ് || 3.45 ||

നാഭ്യസ്താ പ്രതിവാദിവൃന്ദദമനീ വിദ്യാ വിനീതോചിതാ
ഖഡ്ഗാഗ്രൈഃ കരികുമ്ഭപീഠദലനൈര്നാകം ന നീതം യശഃ |
കാന്താകോഉമ്‌അലപല്ലവാധരരസഃ പീതോ ന ചന്ദ്രോദയേ
താരുണ്യം ഗതമ് ഏവ നിഷ്ഫലമ് അഹോ ശൂന്യാലയേ ദീപവഥ് || 3.46 ||

വിദ്യാ നാധിഗതാ കലങ്കരഹിതാ വിത്തം ച നോപാര്ജിതം
ശുശ്രൂഷാപി സമാഹിതേന മനസാ പിത്രോര്ന സമ്പാദിതാ |
ആലോലായതലോചനാഃ പ്രിയതമാഃ സ്വപ്നേ‌உപി നാലിങ്ഗിതാഃ
കാലോ‌உയം പരപിണ്ഡലോലുപതയാ കാകൈരിവ പ്രേര്യതേ || 3.47 ||

വയം യേഭ്യോ ജാതാശ്ചിരപരിഗതാ ഏവ ഖലു തേ
സമം യൈഃ സംവൃദ്ധാഃ സ്മൃതിവിഷയതാം തേ‌உപി ഗമിതാഃ |
ഇദാനീമ് ഏതേ സ്മഃ പ്രതിദിവസമ് ആസന്നപതനാ
ഗതാസ്തുല്യാവസ്ഥാം സികതിലനദീതീരതരുഭിഃ || 3.48 ||

ആയുര്വര്ഷശതം ന്ണാം പരിമിതം രാത്രൗ തദ്‌അര്ധം ഗതം
തസ്യാര്ധസ്യ പരസ്യ ചാര്ധമ് അപരം ബാലത്വവൃദ്ധത്വയോഃ |
ശേഷം വ്യാധിവിയോഗദുഃഖസഹിതം സേവാദിഭിര്നീയതേ
ജീവേ വാരിതരങ്ഗചഞ്ചലതരേ സൗഖ്യം കുതഃ പ്രാണിനാമ് || 3.49 ||

ക്ഷണം ബാലോ ഭൂത്വാ ക്ഷണം പൈ യുവാ കാമരസികഃ
ക്ഷണം വിത്തൈര്ഹീനഃ ക്ഷണമ് അപി ച സമ്പൂര്ണവിഭവഃ |
ജരാജീര്ണൈരങ്ഗൈര്നട ഇവ ബലീമണ്ഡിതതനൂര്
നരഃ സംസാരാന്തേ വിശതി യമധാനീയവനികാമ് || 3.50 ||

ത്വം രാജാ വയമ് അപ്യുപാസിതഗുരുപ്രജ്ഞാഭിമാനോന്നതാഃ
ഖ്യാതസ്ത്വം വിഭവൈര്യശാംസി കവയോ ദിക്ഷു പ്രതന്വന്തി നഃ |
ഇത്ഥം മാനധനാതിദൂരമ് ഉഭയോരപ്യാവയോരന്തരം
യദ്യസ്മാസു പരാങ്മുഖോ‌உസി വയമ് അപ്യേകാന്തതോ നിഃസ്പൃഹാ || 3.51 ||

അര്ഥാനാമ് ഈശിഷേ ത്വം വയമ് അപി ച ഗിരാമ് ഈശ്മഹേ യാവദര്ഥം
ശൂരസ്ത്വം വാദിദര്പവ്യുപശമനവിധാവക്ഷയം പാടവം നഃ |
സേവന്തേ ത്വാം ധനാഢ്യാ മതിമലഹതയേമാമ് അപി ശ്രോതുകാമാമയ്യ്
അപ്യാസ്ഥാ ന തേ ചേത്ത്വയി മമ നിതരാമ് ഏവ രാജന്നനാസ്ഥാ || 3.52 ||

വയമ് ഇഹ പരിതുഷ്ടാ വല്കലൈസ്ത്വം ദുകൂലൈഃ
സമ ഇഹ പരിതോഷോ നിര്വിശേഷോ വിശേഷഃ |
സ തു ഭവതു ദരിദ്രോ യസ്യ തൃഷ്ണാ വിശാലാ
മനസി ച പരിതുഷ്ടേ കോ‌உര്ഥവാന്കോ ദരിദ്രഃ || 3.53 ||

ഫലമ് അലമ് അശനായ സ്വാദു പാനായ തോയം
ക്ഷിതിരപി ശയനാര്ഥം വാസസേ വല്കലം ച |
നവഘനമധുപാനഭ്രാന്തസര്വേന്ദ്രിയാണാമവിനയമ്
അനുമന്തും നോത്സഹേ ദുര്ജനാനാമ് || 3.54 ||

അശ്നീമഹി വയം ഭിക്ഷാമ് ആശാവാസോ വസീമഹി |
ശയീമഹി മഹീപൃഷ്ഠേ കുര്വീമഹി കിമ് ഈശ്വരൈഃ || 3.55 ||

ന നടാ നാ വിടാ ന ഗായകാ ന ച സഭ്യേതരവാദചുഞ്ചവഃ |
നൃപമ് ഈക്ഷിതുമ് അത്ര കേ വയം സ്തനഭാരാനമിതാ ന യോഷിതഃ || 3.56 ||

വിപുലഹൃദയൈരീശൈരേതജ്ജഗജ്ജനിതം പുരാ
വിധൃതമ് അപരൈര്ദത്തം ചാന്യൈര്വിജിത്യ തൃണം യഥാ |
ഇഹ ഹി ഭുവനാന്യന്യൈര്ധീരാശ്ചതുര്ദശ ഭുഞ്ജതേ
കതിപയപുരസ്വാമ്യേ പുംസാം ക ഏഷ മദജ്വരഃ || 3.57 ||

അഭുക്തായാം യസ്യാം ക്ഷണമ് അപി ന യാതം നൃപശതൈര്
ധുവസ്തസ്യാ ലാഭേ ക ഇവ ബഹുമാനഃ ക്ഷിതിഭൃതാമ് |
തദ്‌അംശസ്യാപ്യംശേ തദ്‌അവയലേശേ‌உപി പതയോ
വിഷാദേ കര്തവ്യേ വിദധതി ജഡാഃ പ്രത്യുത മുദമ് || 3.58 ||

മൃത്പിണ്ഡോ ജലരേഖയാ ബലയതിഃ സര്വോ‌உപ്യയം നന്വണുഃ
സ്വാംശീകൃത്യ സ ഏവ സങ്ഗരശതൈ രാജ്ഞാം ഗണാ ഭുഞ്ജതേ |
യേ ദദ്യുര്ദദതോ‌உഥവാ കിമ് അപരം ക്ഷുദ്രാ ദരിദ്രം ഭൃശം
ധിഗ്ധിക്താന്പുരുഷാധമാന്ധനകണാന്വാഞ്ഛന്തി തേഭ്യോ‌உപി യേ || 3.59 ||

സ ജാതഃ കോ‌உപ്യാസീന്മദനരിപുണാ മൂര്ധ്നി ധവലം
കപാലം യസ്യോച്ചൈര്വിനിഹിതമ് അലങ്കാരവിധയേ |
നൃഭിഃ പ്രാണത്രാണപ്രവണമതിഭിഃ കൈശ്ചിദധുനാ
നമദ്ഭിഃ കഃ പുംസാമ് അയമ് അതുലദര്പജ്വരഭരഃ || 3.60 ||

പരേഷാം ചേതാംസി പ്രതിദിവസമ് ആരാധ്യ ബഹുധാ
പ്രസാദം കിം നേതും വിശസി ഹൃദയ ക്ലേശകലിതമ് |
പ്രസന്നേ ത്വയ്യന്തഃസവയമുദിതചിന്താമണിഗണോ
വിവിക്തഃ സങ്കല്പഃ കിമ് അഭിലഷിതം പുഷ്യതി ന തേ || 3.61 ||

സത്യാമ് ഏവ ത്രിലോകീസരിതി ഹരശിരശ്ചുമ്ബിനീവച്ഛടായാം
സദ്വൃത്തിം കല്പയന്ത്യാം ബടവിടപഭവൈര്വല്കലൈഃ സത്ഫലൈശ്ച |
കോ‌உയം വിദ്വാന്വിപത്തിജ്വരജനിതരുജാതീവദുഃഖാസികാനാം
വക്ത്രം വീക്ഷേത ദുഃസ്ഥേ യദി ഹി ന വിഭൃയാത്സ്വേ കുടുമ്ബേ‌உനുകമ്പാമ് || 3.611 ||

പരിഭ്രമസി കിം മുധാ ക്വചന ചിത്ത വിശ്രാമ്യതാം
സ്വയം ഭവതി യദ്യഥാ ഭവതി തത്തഥാ നാന്യഥാ |
അതീതമ് അനനുസ്മരന്നപി ച ഭാവ്യസങ്കല്പയന്നതര്കിത
സമാഗമാനുഭവാമി ഭോഗനാഹമ് || 3.62 ||

ഏതസ്മാദ്വിരമേന്ദ്രിയാര്ഥഗഹനാദായാസകാദാശ്രയശ്രേയോ
മാര്ഗമ് അശേഷദുഃഖശമനവ്യാപാരദക്ഷം ക്ഷണാത് |
സ്വാത്മീഭാവമ് ഉപൈഹി സന്ത്യജ നിജാം കല്ലോലലോലം ഗതിം
മാ ഭൂയോ ഭജ ഭങ്ഗുരാം ഭവരതിം ചേതഃ പ്രസീദാധുനാ || 3.63 ||

മോഹം മാര്ജയ താമ് ഉപാര്ജയ രതിം ചന്ദ്രാര്ധചൂഡാമണൗ
ചേതഃ സ്വര്ഗതരങ്ഗിണീതടഭുവാമ് ആസങ്ഗമ് അങ്ഗീകുരു |
കോ വാ വീചിഷു ബുദ്ബുദേഷു ച തഡില്ലേഖാസു ച ശ്രീഷു ച
ജ്വാലാഗ്രേഷു ച പന്നഗേഷു സരിദ്വേഗേഷു ച ചപ്രത്യയഃ || 3.64 ||

ചേതശ്ചിന്തയ മാ രമാം സകൃദിമാമ് അസ്ഥായിനീമ് ആസ്ഥയാ
ഭൂപാലഭ്രുകുടീകുടീവിഹരണവ്യാപാരപണ്യാങ്ഗനാമ് |
കന്ഥാകഞ്ചുകിനഃ പ്രവിശ്യ ഭവനദ്വാരാണി വാരാണസീരഥ്യാ
പങ്ക്തിഷു പാണിപാത്രപതിതാം ഭിക്ഷാമ് അപേക്ഷാമഹേ || 3.65 ||

അഗ്രേ ഗീതം സരസകവയഃ പാര്ശ്വയോര്ദാക്ഷിണാത്യാഃ
പശ്ചാല്ലീലാവലയരണിതം ചാമരഗ്രാഹിണീനാമ് |
യദ്യസ്ത്യേവം കുരു ഭവരസാസ്വാദനേ ലമ്പടത്വം
നോ ചേച്ചേതഃ പ്രവിശ സഹസാ നിര്വികല്പേ സമാധൗ || 3.66 ||

പ്രാപ്താഃ ശ്രിയഃ സകലകാമദുധാസ്തതഃ കിം
ന്യസ്തം പദം ശിരസി വിദ്വിഷതാം തതഃ കിമ് |
സമ്പാദിതാഃ പ്രണയിനോ വിഭവൈസ്തതഃ കിം
കല്പം സ്ഥിതാസ്തനുഭൃതാം തനവസ്തതഃ കിമ് || 3.67 ||

ഭക്തിര്ഭവേ മരണജന്മഭയം ഹൃദിസ്ഥം
സ്നേഹോ ന ബന്ധുഷു ന മന്മഥജാ വികാരാഃ |
സംസര്ജ ദോഷരഹിതാ വിജയാ വനാന്താ
വൈരാഗ്യമ് അസ്തി കിമ് ഇതഃ പരമര്ഥനീയമ് || 3.68 ||

തസ്മാദനന്തമ് അജരം പരമം വികാസി
തദ്ബ്രഹ്മ ചിന്തയ കിമ് ഏഭിരസദ്വികല്പൈഃ |
യസ്യാനുഷങ്ഗിണ ഇമേ ഭുവനാധിപത്യഭോഗാദയഃ
കൃപണലോകമതാ ഭവന്തി || 3.69 ||

പാതാലമ് ആവിശസി യാസി നഭോ വിലങ്ഘ്യ
ദിങ്മണ്ഡലം ഭ്രമസി മാനസ ചാപലേന |
ഭ്രാന്ത്യാപി ജാതു വിമലം കഥമ് ആത്മനീനം
ന ബ്രഹ്മ സംസരസി വിര്വൃതിമമ് ഏഷി യേന || 3.70 ||

കിം വേദൈഃ സ്മൃതിഭിഃ പുരാണപഠനൈഃ ശാസ്ത്രൈര്മഹാവിസ്തരൈഃ
സ്വര്ഗഗ്രാമകുടീനിവാസഫലദൈഃ കര്മക്രിയാവിഭ്രമൈഃ |
മുക്ത്വൈകം ഭവദുഃഖഭാരരചനാവിധ്വംസകാലാനലം
സ്വാത്മാനന്ദപദപ്രവേശകലനം ശേസൈര്വാണിഗ്വൃത്തിഭിഃ || 3.71 ||

നായം തേ സമയോ രഹസ്യമ് അധുനാ നിദ്രാതി നാഥോ യദി
സ്ഥിത്വാ ദ്രക്ഷ്യതി കുപ്യതി പ്രഭുരിതി ദ്വാരേഷു യേഷാം വചഃ |
ചേതസ്താനപഹായ യാഹി ഭവനം ദേവസ്യ വിശ്വേശിതുര്
നിര്ദൗവാരികനിര്ദയോക്ത്യ്‌അപരുഷം നിഃസോഉമ്‌അശര്മപ്രദമ് || 3.711 ||

യതോ മേരുഃ ശ്രീമാന്നിപതതി യുഗാന്താഗ്നിവലിതഃ
സമുദ്രാഃ ശുഷ്യന്തി പ്രചുരമകരഗ്രാഹനിലയാഃ |
ധരാ ഗച്ഛത്യന്തം ധരണിധരപാദൈരപി ധൃതാ
ശരീരേ കാ വാര്താ കരികലഭകര്ണാഗ്രചപലേ || 3.72 ||

ഗാത്രം സങ്കുചിതം ഗതിര്വിഗലിതാ ഭ്രഷ്ടാ ച ദന്താവലിര്
ദൃഷ്ടിര്നക്ഷ്യതി വര്ധതേ വധിരതാ വക്ത്രം ച ലാലായതേ |
വാക്യം നാദ്രിയതേ ച ബാന്ധവജനോ ഭാര്യാ ന ശുശ്രൂഷതേ
ഹാ കഷ്ടം പുരുഷസ്യ ജീര്ണവയസഃ പുത്രോ‌உപ്യമിത്രായതേ || 3.73 ||

വര്ണം സിതം ശിരസി വീക്ഷ്യ ശിരോരുഹാണാം
സ്ഥാനം ജരാപരിഭവസ്യ തദാ പുമാംസമ് |
ആരോപിതാംസ്ഥിശതകം പരിഹൃത്യ യാന്തി
ചണ്ഡാലകൂപമ് ഇവ ദൂരതരം തരുണ്യഃ || 3.74 ||

യാവത്സ്വസ്ഥമ് ഇദം ശരീരമ് അരുജം യാവച്ച ദൂരേ ജരാ
യാവച്ചേന്ദ്രിയശക്തിരപ്രതിഹതാ യാവത്ക്ഷയോ നായുഷഃ |
ആത്മശ്രേയസി താവദേവ വിദുഷാ കാര്യഃ പ്രയത്നോ മഹാന്
സന്ദീപ്തേ ഭവനേ തു കൂപഖനനം പ്രത്യുദ്യമഃ കീദൃശഃ || 3.75 ||

തപസ്യന്തഃ സന്തഃ കിമ് അധിനിവസാമഃ സുരനദീം
ഗുണോദാരാന്ദാരാനുത പരിചരാമഃ സവിനയമ് |
പിബാമഃ ശാസ്ത്രൗഘാനുതവിവിധകാവ്യാമൃതരസാന്
ന വിദ്മഃ കിം കുര്മഃ കതിപയനിമേഷായുഷി ജനേ || 3.76 ||

ദുരാരാധ്യാശ്ചാമീ തുരഗചലചിത്താഃ ക്ഷിതിഭുജോ
വയം തു സ്ഥൂലേച്ഛാഃ സുമഹതി ഫലേ ബദ്ധമനസഃ |
ജരാ ദേഹം മൃത്യുര്ഹരതി ദയിതം ജീവിതമ് ഇദം
സഖേ നാന്യച്ഛ്രേയോ ജഗതി വിദുഷേ‌உന്യത്ര തപസഃ || 3.77 ||

മാനേ മ്ലായിനി ഖണ്ഡിതേ ച വസുനി വ്യര്ഥേ പ്രയാതേ‌உര്ഥിനി
ക്ഷീണേ ബന്ധുജനേ ഗതേ പരിജനേ നഷ്ടേ ശനൈര്യൗവനേ |
യുക്തം കേവലമ് ഏതദേവ സുധിയാം യജ്ജഹ്നുകന്യാപയഃപൂതാഗ്രാവ
ഗിരീന്ദ്രകന്ദരതടീകുഞ്ജേ നിവാസഃ ക്വചിഥ് || 3.78 ||

രമ്യാശ്ചന്ദ്രമരീചയസ്തൃണവതീ രമ്യാ വനാന്തസ്ഥലീ
രമ്യം സാധുസമാഗമാഗതസുഖം കാവ്യേഷു രമ്യാഃ കഥാഃ |
കോപോപാഹിതബാഷ്പബിന്ദുതരലം രമ്യം പ്രിയായാ മുഖം
സര്വം രമ്യമ് അനിത്യതാമ് ഉപഗതേ ചിത്തേ ന കിഞ്ചിത്പുനഃ || 3.79 ||

രമ്യം ഹര്മ്യതലം ന കിം വസതയേ ശ്രവ്യം ന ഗേയാദികം
കിം വാ പ്രാണസമാസമാഗമസുഖം നൈവാധികപ്രീതയേ |
കിന്തു ഭ്രാന്തപതങ്ഗക്ഷപവനവ്യാലോലദീപാങ്കുരച്ഛായാ
ചഞ്ചലമ് ആകലയ്യ സകലം സന്തോ വനാന്തം ഗതാഃ || 3.80 ||

ആ സംസാരാത്ത്രിഭുവനമ് ഇദം ചിന്വതാം താത്താദൃങ്നൈവാസ്മാകം
നയനപദവീം ശ്രോത്രമാര്ഗം ഗതോ വാ |
യോ‌உയം ധത്തേ വിഷയകരിണോ ഗാഢഗൂഢാഭിമാനക്ഷീവസ്യാന്തഃ
കരണകരിണഃ സംയമാലാനലീലാമ് || 3.81 ||

യദേതത്സ്വച്ഛന്ദം വിഹരണമ് അകാര്പണ്യമ് അശനം
സഹാര്യൈഃ സംവാസഃ ശ്രുതമ് ഉപശമൈകവ്രതഫലമ് |
മനോ മന്ദസ്പന്ദം ബഹിരപി ചിരസ്യാപി വിമൃശന്ന
ജാനേ കസ്യൈഷാ പരിണതിരുദാരസ്യ തപസഃ || 3.82 ||

ജീര്ണാ ഏവ മനോരഥാശ്ച ഹൃദയേ യാതം ച തദ്യൗവനം
ഹന്താങ്ഗേഷു ഗുണാശ്ബന്ധ്യഫലതാം യാതാ ഗുണജ്ഞൈര്വിനാ |
കിം യുക്തം സഹസാഭ്യുപൈതി ബലവാന്കാലഃ കൃതാന്തോ‌உക്ഷമീ
ഹാ ജ്ഞാതം മദനാന്തകാങ്ഘ്രിയുഗലം മുക്ത്വാസ്തി നാന്യോ ഗതിഃ || 3.83 ||

മഹേശ്വരേ വാ ജഗതാമ് അധീശ്വരേ
ജനാര്ദനേ വാ ജഗദ്‌അന്തരാത്മനി |
ന വസ്തുഭേദപ്രതിപത്തിരസ്തി മേ
തഥാപി ഭക്തിസ്തരുണേന്ദുശേഖരേ || 3.84 ||

സ്ഫുരത്സ്ഫാരജ്യോത്സ്നാധവലിതതലേ ക്വാപി പുലിനേ
സുഖാസീനാഃ ശാന്തധ്വന്തിസു രജനീഷു ദ്യുസരിതഃ |
ഭവാഭോഗോദ്വിഗ്നാഃ ശിവ ശിവ ശിവേത്യുച്ചവചസഃ
കദാ യാസ്യാമോ‌உതര്ഗതബഹുലബാഷ്പാകുലദശാമ് || 3.85 ||

മഹാദേവോ ദേവഃ സരിദപി ച സൈഷാ സുരസരിദ്ഗുഹാ
ഏവാഗാരം വസനമ് അപി താ ഏവ ഹരിതഃ |
സുഹൃദാ കാലോ‌உയം വ്രതമ് ഇദമ് അദൈന്യവ്രതമ് ഇദം
കിയദ്വാ വക്ഷ്യാമോ വടവിടപ ഏവാസ്തു ദയിതാ || 3. ||

വിതീര്ണേ സര്വസ്വേ തരുണകരുണാപൂര്ണഹൃദയാഃ
സ്മരന്തഃ സംസാരേ വിഗുണപരിണാമാം വിധിഗതിമ് |
വയം പുണ്യാരണ്യേ പരിണതശരച്ചന്ദ്രകിരണാസ്
ത്രിയാമാ നേസ്യാമോ ഹരചരണചിന്തൈകശരണാഃ || 3.86 ||

കദാ വാരാണസ്യാമ് അമരതടിനീരോധസി വസന്
വസാനഃ കൗപീനം ശിരസി നിദധാനോ‌உഞ്ജലിപുടമ് |
അയേ ഗൗരീനാഥ ത്രിപുരഹര ശമ്ഭോ ത്രിനയന
പ്രസീദേത്യാക്രോശന്നിമിഷമ് ഇവ നേഷ്യാമി ദിവസാന് || 3.87 ||

ഉദ്യാനേഷു വിചിത്രഭോജനവിധിസ്തീവ്രാതിതീവ്രം തപഃ
കൗപീനാവരണം സുവസ്ത്രമ് അമിതം ഭിക്ഷാടനം മണ്ഡനമ് |
ആസന്നം മരണം ച മങ്ഗലസമം യസ്യാം സമുത്പദ്യതേ
താം കാശീം പരിഹൃത്യ ഹന്ത വിബുധൈരന്യത്ര കിം സ്ഥീയതേ || 3. ||

സ്നാത്വാ ഗാങ്ഗൈഃ പയോഭിഃ ശുചികുസുമഫലൈരര്ചയിത്വാ വിഭോ ത്വാ
ധ്യേയേ ധ്യാനം നിവേശ്യ ക്ഷിതിധരകുഹരഗ്രാവപര്യങ്കമൂലേ |
ആത്മാരാമഃ ഫലാശീ ഗുരുവചനരതസ്ത്വത്പ്രസാദാത്സ്മരാരേ
ദുഃഖം മോക്ഷ്യേ കദാഹം സമകരചരണേ പുംസി സേവാസമുത്ഥമ് || 3.88 ||

ഏകാകീ നിഃസ്പൃഹഃ ശാന്തഃ പാണിപാത്രോ ദിഗമ്ബരഃ |
കദാ ശമ്ഭോ ഭവിഷ്യാമി കര്മനിര്മൂലനക്ഷമഃ || 3.89 ||

പാണിം പാത്രയതാം നിസര്ഗശുചിനാ ഭൈക്ഷേണ സന്തുഷ്യതാം
യത്ര ക്വാപി നിഷീദതാം ബഹുതൃണം വിശ്വം മുഹുഃ പശ്യതാമ് |
അത്യാഗേ‌உപി തനോരഖണ്ഡപരമാനന്ദാവബോധസ്പൃശാ
മധ്വാ കോ‌உപി ശിവപ്രസാദസുലഭഃ സമ്പത്സ്യതേ യോഗിനാമ് || 3.90 ||

കൗപീനം ശതഖണ്ഡജര്ജരതരം കന്ഥാ പുനസ്താദൃശീ
നൈശ്ചിന്ത്യം നിരപേക്ഷഭൈക്ഷ്യമ് അശനം നിദ്രാ ശ്മശാനേ വനേ |
സ്വാതന്ത്ര്യേണ നിരങ്കുശം വിഹരണം സ്വാന്തം പ്രശാന്തം സദാ
സ്ഥൈര്യം യോഗമഹോത്സവേ‌உപി ച യദി ത്രൈലോക്യരാജ്യേന കിമ് || 3.91 ||

ബ്രഹ്മാണ്ഡം മണ്ഡലീമാത്രം കിം ലോഭായ മനസ്വിനഃ |
ശഫരീസ്ഫുര്തേനാബ്ധിഃ ക്ഷുബ്ധോ ന ഖലു ജായതേ || 3.92 ||

മാതര്ലക്ഷ്മി ഭജസ്വ കഞ്ചിദപരം മത്കാങ്ക്ഷിണീ മാ സ്മ ഭൂര്
ഭോഗേഷു സ്പൃഹയാലവസ്തവ വശേ കാ നിഃസ്പൃഹാണാമ് അസി |
സദ്യഃ സ്യൂതപലാശപത്രപുടികാപാത്രൈഃ പവിത്രീകൃതൈര്
ഭിക്ഷാവസ്തുഭിരേവ സമ്പ്രതി വയം വൃത്തിം സമീഹാമഹേ || 3.93 ||

മഹാശയ്യാ പൃഥ്വീ വിപുലമ് ഉപധാനം ഭുജലതാം
വിതാനം ചാകാശം വ്യജനമ് അനുകൂലോ‌உയമ് അനിലഃ |
ശരച്ചന്ദ്രോ ദീപോ വിരതിവനിതാസങ്ഗമുദിതഃ
സുഖീ ശാന്തഃ ശേതേ മുനിരതനുഭൂതിര്നൃപ ഇവ || 3.94 ||

ഭിക്ഷാസീ ജനമധ്യസങ്ഗരഹിതഃ സ്വായത്തചേഷ്ടഃ സദാ
ഹാനാദാനവിരക്തമാര്ഗനിരതഃ കശ്ചിത്തപസ്വീ സ്ഥിതഃ |
രഥ്യാകീര്ണവിശീര്ണജീര്ണവസനഃ സമ്പ്രാപ്തകന്ഥാസനോ
നിര്മാനോ നിരഹങ്കൃതിഃ ശമസുഖാഭോഗൈകബദ്ധസ്പൃഹഃ || 3.95 ||

ചണ്ഡാലഃ കിമ് അയം ദ്വിജാതിരഥവാ ശൂദ്രോ‌உഥ കിം താപസഃ
കിം വാ തത്ത്വവിവേകപേശലമതിര്യോഗീശ്വരഃ കോ‌உപി കിമ് |
ഇത്യുത്പന്നവികല്പജല്പമുഖരൈരാഭാഷ്യമാണാ ജനൈര്
ന ക്രുദ്ധാഃ പഥി നൈവ തുഷ്ടമനസോ യാന്തി സ്വയം യോഗിനഃ || 3.96 ||

ഹിംസാശൂന്യമ് അയത്നലഭ്യമ് അശനം ധാത്രാ മരുത്കല്പിതം
വ്യാലാനം പശവസ്തൃണാങ്കുരഭുജസ്തുഷ്ടാഃ സ്ഥലീശായിനഃ |
സംസാരാര്ണവലങ്ഘനക്ഷമധിയാം വൃത്തിഃ കൃതാ സാ നൃണാം
താമ് അന്വേഷയതാം പ്രയാന്തി സതതം സര്വം സമാപ്തിം ഗുണാഃ || 3.97 ||

ഗങ്ഗാതീരേ ഹിമഗിരിശിലാബദ്ധപദ്മാസനസ്യ
ബ്രഹ്മധ്യാനാഭ്യസനവിധിനാ യോഗനിദ്രാം ഗതസ്യ |
കിം തൈര്ഭാവ്യം മമ സുദിവസൈര്യത്ര തേ നിര്വിശങ്കാഃ
കണ്ഡൂയന്തേ ജരഠഹരിണാഃ സ്വാങ്ഗമ് അങ്ഗേ മദീയേ || 3.98 ||

ജീര്ണാഃ കന്ഥാ തതഃ കിം സിതമ് അമലപടം പട്ടസൂത്രം തതഃ കിം
ഏകാ ഭാര്യാ തതഃ കിം ഹയകരിസുഗണൈരാവൃതോ വാ തതഃ കിമ് |
ഭക്തം ഭുക്തം തതഃ കിം കദശനമ് അഥവാ വാസരാന്തേ തതഃ കിം
വ്യക്തജ്യോതിര്ന വാന്തര്മഥിതഭവഭയം വൈഭവം വാ തതഃ കിമ് || 3. ||

പാണിഃ പാത്രം പവിത്രം ഭ്രമണപരിഗതം ഭൈക്ഷ്യമ് അക്ഷയ്യമ് അന്നം
വിസ്തീര്ണം വസ്ത്രമ് ആശാദശകമ് അചപലം തല്പമ് അസ്വല്പമ് ഉര്വീമ് |
യേഷാം നിഃസങ്ഗതാങ്ഗീകരണപരിണതസ്വാന്തസന്തോഷിണസ്തേ
ധന്യാഃ സംന്യസ്തദൈന്യവ്യതികരനികരാഃ കര്മ നിര്മൂലയന്തി || 3.99 ||

ത്രൈലോക്യാധിപതിത്വമ് ഏവ വിരസം യസ്മിന്മഹാശാസനേ
തല്ലബ്ധ്വാസനവസ്ത്രമാനഘടനേ ഭോഗേ രതിം മാ കൃഥാഃ |
ഭോഗഃ കോ‌உപി സ ഏക ഏവ പരമോ നിത്യോദിതാ ജൃമ്ഭനേ
യത്സ്വാദാദ്വിരസാ ഭവന്തി വിസയാസ്ത്രൈലോക്യരാജ്യാദയഃ || 3.991 ||

മാതര്മേദിനി താത മാരുതി സഖേ തേജഃ സുബന്ധോ ജല
ഭ്രാതര്വ്യോഉമ്‌അ നിബദ്ധ ഏഷ ഭവതാമ് അന്ത്യഃ പ്രണാമാഞ്ജലിഃ |
യുഷ്മത്സങ്ഗവശോപജാതസുകൃതസ്ഫാരസ്ഫുരന്നിര്മലജ്ഞാനാപാസ്ത
സമസ്തമോഹമഹിമാ ലീനേ പരബ്രഹ്മണി || 3.100 ||

ശയ്യാ ശൈലശിലാഗൃഹം ഗിരിഗുഹാ വസ്ത്രം തരുണാം ത്വചഃ
സാരങ്ഗാഃ സുഹൃദോ നനു ക്ഷിതിരുഹാം വൃത്തിഃ ഫലൈഃ കോഉമ്‌അലൈഃ |
യേസാം നിര്ഝരമ് അമ്ബുപാനമ് ഉചിതം രത്യൈ തു വിദ്യാങ്ഗനാ
മന്യേ തേ പരമേശ്വരാഃ ശിരസി യരി ബദ്ധോ ന സേവാഞ്ജലിഃ || 3.1001 ||

ധൈര്യം യസ്യ പിതാ ക്ഷമാ ച ജനനീ ശാന്തിശ്ചിരം ഗേഹിനീ
സത്യം മിത്രമ് ഇദം ദയാ ച ഭഗിനീ ഭ്രാതാ മനഃസംയമഃ |
ശയ്യാ ഭൂമിതലം ദിശോ‌உപി വസനം ജ്ഞാനാമൃതം ഭോജനം
ഹ്യേതേ യസ്യ കുടുമ്ബിനോ വദ സഖേ കസ്മാദ്ഭയം യോഗിനഃ || 3.1002 ||

അഹോ വാ ഹാരേ വാ ബലവതി രിപൗ വാ സുഹൃദി വാ
മണൗ വാ ലോഷ്ഠേ വാ കുസുമശയനേ വാ ദൃഷദി വാ |
തൃണേ വാ സ്ത്രൈണേ വാ മമ സമദൃശോ യാന്തി ദിവസാഃ
ക്വചിത്പുണ്യാരണ്യേ ശിവ ശിവ ശിവേതി പ്രലപതഃ || 3.1003 ||

Join on Facebook, Twitter

Browse by Popular Topics