| View this in: |
|
This stotram is in romanized sanskrit according to IAST standard. View this in plain english.
PDF, Large PDF, Audio/Video, Meaning
Author: patañjali
atha vibhūti pādaḥ |
deśabandhaḥ cittasya dhāraṇā ||1||
tatra pratyayaikatānatā dhyānam ||2||
tadevārthamātranirbhāsaṃ svarūpaśūnyamivasamādhiḥ ||3||
trayamekatra saṃyamaḥ ||4||
tajjayāt praṅñālokaḥ ||5||
tasya bhūmiṣu viniyogaḥ ||6||
trayamantarangaṃ pūrvebhyaḥ ||7||
tadapi bahiraṅgaṃ nirbījasya ||8||
vyutthānanirodhasaṃskārayoḥ abhibhavaprādurbhāvau nirodhakṣaṇa cittānvayo nirodhapariṇāmaḥ ||9||
tasya praśāntavāhitā saṃskārat ||10||
sarvārthatā ekāgrātayoḥ kṣayodayau cittasya samādhipariṇāmaḥ ||11||
tataḥ punaḥ śātoditau tulyapratyayau cittasyaikāgratāpariṇāmaḥ ||12||
etena bhūtendriyeṣu dharmalakṣaṇāvasthā vyākhyātāḥ ||13||
śānoditāvyapadeśyadharmānupātī dharmī ||14||
kramānyatvaṃ pariṇāmānyateve hetuḥ ||15||
pariṇāmatrayasaṃyamātatītānāgata ṅñānam ||16||
śabdārthapratyayāmāmitaretrarādhyāsātsaṅkaraḥ tatpravibhāgasaṃyamāt sarvabhūtarutaṅñānam ||17||
saṃskārasākṣātkaraṇāt pūrvajātiṅñānam ||18||
pratyayasya paracittaṅñānam ||19||
na ca tat sālambanaṃ tasyāviṣayī bhūtatvāt ||20||
kāyarūpasaṃyamāt tatgrāhyaśaktistambhe cakṣuḥ prakāśāsamprayogeஉntardhānam ||21||
etena śabdādyantardhānamuktam ||22||
sopakramaṃ nirupakramaṃ ca karma tatsaṃyamātaparāntaṅñānam ariṣṭebhyo vā ||23||
maitryadiṣu balāni ||24||
baleṣu hastibalādīnī ||25||
pravṛttyālokanyāsāt sūkṣmāvyāvahitaviprakṛṣṭaṅñānam ||26||
bhuvaṅñānaṃ sūryesaṃyamāt ||27||
candre tāravyūhaṅñānam ||28||
dhruve tadgatiṅñānam ||29||
nābhicakre kāyavyūhaṅñānam ||30||
kanṭhakūpe kṣutpipāsā nivṛttiḥ ||31||
kūrmanāḍyāṃ sthairyam ||32||
mūrdhajyotiṣi siddhadarśanam ||33||
prātibhādvā sarvam ||34||
hrḍaye cittasaṃvit ||35||
sattvapuruṣāyoḥ atyantāsaṅkīrṇayoḥ pratyayāviśeṣobhogaḥ parārthatvātsvārthasaṃyamāt puruṣaṅñānam ||36||
tataḥ prātibhasrāvāṇavedanādarśāsvādavārtā jāyante ||37||
te samādhavupasargāvyutthāne siddhayaḥ ||38||
bandhakāraṇaśaithilyāt pracārasaṃvedanācca cittasya paraśarīrāveśaḥ ||39||
udānajayājjalapaṅkakaṇṭakādiṣvasaṅgoஉtkrāntiśca ||40||
samānajayājjvalanam ||41||
śrotrākāśayoḥ sambandhasaṃyamāt divyaṃ śrotram ||42||
kāyākāśayoḥ sambandhasaṃyamāt laghutūlasamāpatteścākāśa gamanam ||43||
bahirakalpitā vṛttiḥ mahāvidehā tataḥ prakāśāvaraṇakṣayaḥ ||44||
sthūlasvarūpasūkṣmānvayārthavattvasaṃyamāt bhūtajayaḥ ||45||
tatoஉṇimādiprādurbhāvaḥ kāyasampat taddharānabhighātśca ||46||
rūpalāvaṇyabalavajrasaṃhananatvāni kāyasampat ||47||
grahaṇasvarūpāsmitāvayārthavattvasaṃyamātindriya jayaḥ ||48||
tato manojavitvaṃ vikaraṇabhāvaḥ pradhānajayaśca ||49||
sattvapuruṣānyatākhyātimātrasya sarvabhāvādhiṣṭhātṛtvaṃ sarvaṅñātṛtvaṃ ca ||50||
tadvairāgyādapi doṣabījakṣaye kaivalyam ||51||
sthānyupanimantraṇe saṅgasmayākaraṇaṃ punaraniṣṭaprasaṅgāt ||52||
kṣaṇatatkramayoḥ saṃyamāt vivekajaṃṅñānam ||53||
jātilakṣaṇadeśaiḥ anyatānavacchedāt tulyayoḥ tataḥ pratipattiḥ ||54||
tārakaṃ sarvaviṣayaṃ sarvathāviṣayamakramañceti vivekajaṃ ṅñānam ||55||
sattvapuruṣayoḥ śuddhisāmye kaivalyam ||56||
iti pātañjalayogadarśane vibhūtipādo nāma tṛtīyaḥ pādaḥ |

