పతఞ్జలి యోగ సూత్రాణి - ౪ (కైవల్య పాదః)

అథ కైవల్యపాదః |

జన్మౌషధిమన్త్రతపస్సమాధిజాః సిద్ధయః ||౧||

జాత్యన్తరపరిణామః ప్రకృత్యాపూరాత్ ||౨||

నిమిత్తమప్రయోజకం ప్రకృతీనాంవరణభేదస్తు తతః క్షేత్రికవత్ ||౩||

నిర్మాణచిత్తాన్యస్మితామాత్రాత్ ||౪||

ప్రవృత్తిభేదే ప్రయోజకం చిత్తమేకమనేకేషామ్ ||౫||

తత్ర ధ్యానజమనాశయమ్ ||౬||

కర్మాశుక్లాకృష్ణం యోగినః త్రివిధమితరేషామ్ ||౭||

తతః తద్విపాకానుగ్ణానామేవాభివ్యక్తిః వాసనానామ్ ||౮||

జాతి దేశ కాల వ్యవహితానామప్యాన్తర్యాం స్మృతిసంస్కారయోః ఏకరూపత్వాత్ ||౯||

తాసామనాదిత్వం చాశిషో నిత్యత్వాత్ ||౧౦||

హేతుఫలాశ్రయాలమ్బనైఃసఙ్గృహీతత్వాతేషామభావేతదభావః ||౧౧||

అతీతానాగతం స్వరూపతో‌உస్త్యధ్వభేదాద్ధర్మాణామ్ ||౧౨||

తే వ్యక్తసూక్ష్మాః గుణాత్మానః ||౧౩||

పరిణామైకత్వాత్ వస్తుతత్త్వమ్ ||౧౪||

వస్తుసామ్యే చిత్తభేదాత్తయోర్విభక్తః పన్థాః ||౧౫||

న చైకచిత్తతన్త్రం చేద్వస్తు తదప్రమాణకం తదా కిం స్యాత్ ||౧౬||

తదుపరాగాపేక్షిత్వాత్ చిత్తస్య వస్తుఙ్ఞాతాఙ్ఞాతమ్ ||౧౭||

సదాఙ్ఞాతాః చిత్తవ్ర్త్తయః తత్ప్రభోః పురుషస్యాపరిణామిత్వాత్ ||౧౮||

న తత్స్వాభాసం దృశ్యత్వాత్ ||౧౯||

ఏక సమయే చోభయానవధారణమ్ ||౨౦||

చిత్తాన్తర దృశ్యే బుద్ధిబుద్ధేః అతిప్రసఙ్గః స్మృతిసఙ్కరశ్చ ||౨౧||

చితేరప్రతిసఙ్క్రమాయాః తదాకారాపత్తౌ స్వబుద్ధి సంవేదనమ్ ||౨౨||

ద్రష్టృదృశ్యోపరక్తం చిత్తం సర్వార్థమ్ ||౨౩||

తదసఙ్ఖ్యేయ వాసనాభిః చిత్రమపి పరార్థమ్ సంహత్యకారిత్వాత్ ||౨౪||

విశేషదర్శినః ఆత్మభావభావనానివృత్తిః ||౨౫||

తదా వివేకనిమ్నం కైవల్యప్రాగ్భారం చిత్తమ్ ||౨౬||

తచ్ఛిద్రేషు ప్రత్యయాన్తరాణి సంస్కారేభ్యః ||౨౭||

హానమేషాం క్లేశవదుక్తమ్ ||౨౮||

ప్రసఙ్ఖ్యానే‌உప్యకుసీదస్య సర్వథా వివేకఖ్యాతేః ధర్మమేఘస్సమాధిః ||౨౯||

తతః క్లేశకర్మనివృత్తిః ||౩౦||

తదా సర్వావరణమలాపేతస్య ఙ్ఞానస్యానన్త్యాత్ ఙ్ఞేయమల్పమ్ ||౩౧||

తతః కృతార్థానం పరిణామక్రమసమాప్తిర్గుణానామ్ ||౩౨||

క్షణప్రతియోగీ పరిణామాపరాన్త నిర్గ్రాహ్యః క్రమః ||౩౩||

పురుషార్థశూన్యానాం గుణానామ్ప్రతిప్రసవః కైవల్యం స్వరూపప్రతిష్ఠా వా చితిశక్తిరితి ||౩౪||

ఇతి పాతఞ్జలయోగదర్శనే కైవల్యపాదో నామ చతుర్థః పాదః |

Web Url: http://www.vignanam.org/veda/patanjali-yoga-sutras-4-kaivalya-pada-shuddhatelugu.html