Telugu

Devi Aswadhati (Amba Stuti) – Telugu

Comments Off on Devi Aswadhati (Amba Stuti) – Telugu 10 April 2016

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: కాళిదాస

(కాళిదాస కృతమ్)

చెటీ భవన్నిఖిల ఖెటీ కదంబవన వాటీషు నాకి పటలీ
కొటీర చారుతర కొటీ మణీకిరణ కొటీ కరంబిత పదా |
పాటీరగంధి కుచశాటీ కవిత్వ పరిపాటీమగాధిప సుతా
ఘొటీఖురాదధిక ధాటీముదార ముఖ వీటీరసెన తనుతామ్ || 1 || శా. ||

ద్వైపాయన ప్రభృతి శాపాయుధ త్రిదివ సొపాన ధూళి చరణా
పాపాపహ స్వమను జాపానులీన జన తాపాపనొద నిపుణా |
నీపాలయా సురభి ధూపాలకా దురితకూపాదుదన్చయతుమామ్
రూపాధికా శిఖరి భూపాల వంశమణి దీపాయితా భగవతీ || 2 || శా. ||

యాళీభి రాత్మతనుతాలీనకృత్ప్రియక పాళీషు ఖెలతి భవా
వ్యాళీ నకుల్యసిత చూళీ భరా చరణ ధూళీ లసన్మణిగణా |
యాళీ భృతి శ్రవసి తాళీ దళం వహతి యాళీక శొభి తిలకా
సాళీ కరొతు మమ కాళీ మనః స్వపద నాళీక సెవన విధౌ || 3 || శా. ||

బాలామృతాంశు నిభ ఫాలామనా గరుణ చెలా నితంబ ఫలకె
కొలాహల క్షపిత కాలామరాకుశల కీలాల శొషణ రవిః |
స్థూలాకుచె జలద నీలాకచె కలిత వీలా కదంబ విపినె
శూలాయుధ ప్రణతి శీలా దధాతు హృది శైలాధి రాజ తనయా || 4 || శా. ||

కంబావతీవ సవిడంబా గళెన నవ తుంబాభ వీణ సవిధా
బింబాధరా వినత శంబాయుధాది నికురుంబా కదంబ విపినె |
అంబా కురంగ మదజంబాల రొచి రిహ లంబాలకా దిశతు మె
శం బాహులెయ శశి బింబాభి రామ ముఖ సంబాధితా స్తన భరా || 5 || శా. ||

దాసాయమాన సుమహాసా కదంబవన వాసా కుసుంభ సుమనొ
వాసా విపంచి కృత రాసా విధూత మధు మాసారవింద మధురా |
కాసార సూన తతి భాసాభిరామ తను రాసార శీత కరుణా
నాసా మణి ప్రవర భాసా శివా తిమిర మాసాయె దుపరతిమ్ || 6 || శా. ||

న్యంకాకరె వపుషి కంకాళ రక్త పుషి కంకాది పక్షి విషయె
త్వం కామనా మయసి కిం కారణం హృదయ పంకారి మె హి గిరిజామ్ |
శంకాశిలా నిశిత టంకాయమాన పద సంకాశమాన సుమనొ
ఝంకారి భృంగతతి మంకానుపెత శశి సంకాశ వక్త్ర కమలామ్ || 7 || శా. ||

జంభారి కుంభి పృథు కుంభాపహాసి కుచ సంభావ్య హార లతికా
రంభా కరీంద్ర కర దంభాపహొరుగతి డింభానురంజిత పదా |
శంభా ఉదార పరిరంభాంకురత్ పులక దంభానురాగ పిశునా
శం భాసురాభరణ గుంభా సదా దిశతు శుంభాసుర ప్రహరణా || 8 || శా. ||

దాక్షాయణీ దనుజ శిక్షా విధౌ వికృత దీక్షా మనొహర గుణా
భిక్షాశినొ నటన వీక్షా వినొద ముఖి దక్షాధ్వర ప్రహరణా |
వీక్షాం విధెహి మయి దక్షా స్వకీయ జన పక్షా విపక్ష విముఖీ
యక్షెశ సెవిత నిరాక్షెప శక్తి జయ లక్షావధాన కలనా || 9 || శా. ||

వందారు లొక వర సంధాయినీ విమల కుందావదాత రదనా
బృందారు బృంద మణి బృందారవింద మకరందాభిషిక్త చరణా |
మందానిలా కలిత మందార దామభిరమందాభిరామ మకుటా
మందాకినీ జవన భిందాన వాచమరవిందాననా దిశతు మె || 10 || శా. ||

యత్రాశయొ లగతి తత్రాగజా భవతు కుత్రాపి నిస్తుల శుకా
సుత్రామ కాల ముఖ సత్రాసకప్రకర సుత్రాణ కారి చరణా |
ఛత్రానిలాతిరయ పత్త్రాభిభిరామ గుణ మిత్రామరీ సమ వధూః
కు త్రాసహీన మణి చిత్రాకృతి స్ఫురిత పుత్రాది దాన నిపుణా || 11 || శా. ||

కూలాతిగామి భయ తూలావళిజ్వలనకీలా నిజస్తుతి విధా
కొలాహలక్షపిత కాలామరీ కుశల కీలాల పొషణ రతా |
స్థూలాకుచె జలద నీలాకచె కలిత లీలా కదంబ విపినె
శూలాయుధ ప్రణతి శీలా విభాతు హృది శైలాధిరాజ తనయా || 12 || శా. ||

ఇంధాన కీర మణిబంధా భవె హృదయబంధా వతీవ రసికా
సంధావతీ భువన సంధారణె ప్యమృత సింధావుదార నిలయా |
గంధానుభావ ముహురంధాలి పీత కచ బంధా సమర్పయతు మె
శం ధామ భానుమపి రుంధాన మాశు పద సంధాన మప్యనుగతా || 13 || శా. ||

Telugu

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Telugu

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: భర్తృహరి

చూడోత్తంసితచంద్రచారుకలికాచంచచ్ఛిఖాభాస్వరో
లీలాదగ్ధవిలోలకామశలభః శ్రేయోదశాగ్రే స్ఫురన్ |
అంతఃస్ఫూర్జద్‌అపారమోహతిమిరప్రాగ్భారమ్ ఉచ్చాటయన్
శ్వేతఃసద్మని యోగినాం విజయతే ఙ్ఞానప్రదీపో హరః || 3.1 ||

భ్రాంతం దేశమ్ అనేకదుర్గవిషమం ప్రాప్తం న కించిత్ఫలం
త్యక్త్వా జాతికులాభిమానమ్ ఉచితం సేవా కృతా నిష్ఫలా |
భుక్తం మానవివర్జితం పరగృహేష్వాశంకయా కాకవత్
తృష్ణే జృంభసి పాపకర్మపిశునే నాద్యాపి సంతుష్యసి || 3.2 ||

ఉత్ఖాతం నిధిశంకయా క్షితితలం ధ్మాతా గిరేర్ధాతవో
నిస్తీర్ణః సరితాం పతిర్నృపతయో యత్నేన సంతోషితాః |
మంత్రారాధనతత్పరేణ మనసా నీతాః శ్మశానే నిశాః
ప్రాప్తః కాణవరాటకో‌உపి న మయా తృష్ణే సకామా భవ || 3.3 ||

ఖలాలాపాః సౌఢాః కథమ్ అపి తద్‌ఆరాధనపరైర్నిగృహ్యాంతర్
బాష్పం హసితమ్ అపి శూన్యేన మనసా |
కృతో విత్తస్తంభప్రతిహతధియామ్ అంజలిరపి
త్వమ్ ఆశే మోఘాశే కిమ అపరమ్ అతో నర్తయసి మామ్ || 3.4 ||

అమీషాం ప్రాణానాం తులితవిసినీపత్రపయసాం
కృతే కిం నాస్మాభిర్విగలితవివేకైర్వ్యవసితమ్ |
యద్‌ఆఢ్యానామ్ అగ్రే ద్రవిణమదనిఃసంఙ్ఞమనసాం
కృతం మావవ్రీడైర్నిజగుణకథాపాతకమ్ అపి || 3.5 ||

క్షాంతం న క్షమయా గృహోచితసుఖం త్యక్తం న సంతోషతః
సోఢో దుఃసహశీతతాపపవనక్లేశో న తప్తం తపః |
ధ్యాతం విత్తమ్ అహర్నిశం నిత్యమితప్రాణైర్న శంభోః పదం
తత్తత్కర్మ కృతం యదేవ మునిభిస్తైస్తైః ఫలైర్వంచితాః || 3.6 ||

భోగా న భుక్తా వయమ్ ఏవ భుక్తాస్
తపో న తప్తం వయమ్ ఏవ తప్తాః |
కాలో న యాతో వయమ్ ఏవ యాతాస్తృష్ణా
న జీర్ణా వయమ్ ఏవ జీర్ణాః || 3.7 ||

బలిభిర్ముఖమ్ ఆక్రాంతం పలితేనాంకితం శిరః |
గాత్రాణి శిథిలాయంతే తృష్ణైకా తరుణాయతే || 3.8 ||

వివేకవ్యాకోశే విదధతి సమే శామ్యతి తృషా
పరిష్వంగే తుంగే ప్రసరతితరాం సా పరిణతా |
జరాజీర్ణైశ్వర్యగ్రసనగహనాక్షేపకృపణస్తృషాపాత్రం
యస్యాం భవతి మరుతామ్ అప్యధిపతిః || 3.81 ||

నివృత్తా భోగేచ్ఛా పురుషబహుమానో‌உపి గలితః
సమానాః స్వర్యాతాః సపది సుహృదో జీవితసమాః |
శనైర్యష్ట్యుత్థానం ఘనతిమిరరుద్ధే చ నయనే
అహో మూఢః కాయస్తదపి మరణాపాయచకితః || 3.9 ||

ఆశా నామ నదీ మనోరథజలా తృష్ణాతరంగాకులా
రాగగ్రాహవతీ వితర్కవిహగా ధైర్యద్రుమధ్వంసినీ |
మోహావర్తసుదుస్తరాతిగహనా ప్రోత్తుంగచింతాతటీ
తస్యాః పరగతా విశుద్ధమ్ అలసో నందంతి యోగీశ్వరాః || 3.10 ||

న సంసారోత్పన్నం చరితమ్ అనుపశ్యామి కుశలం
విపాకః పుణ్యానాం జనయతి భయం మే విమృశతః |
మహద్భిః పుణ్యౌఘైశ్చిరపరిగృహీతాశ్చ విషయా
మహాంతో జాయంతే వ్యసనమ్ ఇవ దాతుం విషయిణామ్ || 3.11 ||

అవశ్యం యాతారశ్చిరతరమ్ ఉషిత్వాపి విషయా
వియోగే కో భేదస్త్యజతి న జనో యత్స్వయమ్ అమూన్ |
వ్రజంతః స్వాతంత్ర్యాదతులపరితాపాయ మనసః
స్వయం త్యక్తా హ్యేతే శమసుఖమ్ అనంతం విదధతి || 3.12 ||

బ్రహ్మఙ్ఞానవివేకనిర్మలధియః కుర్వంత్యహో దుష్కరం
యన్ముంచంత్యుపభోగభాంజ్యపి ధనాన్యేకాంతతో నిఃస్పృహాః |
సంప్రాతాన్న పురా న సంప్రతి న చ ప్రాప్తౌ దృఢప్రత్యయాన్
వాఞ్ఛామాత్రపరిగ్రహానపి పరం త్యక్తుం న శక్తా వయమ్ || 3.13 ||

ధన్యానాం గిరికందరేషు వసతాం జ్యోతిః పరం ధ్యాయతామానందాశ్రు
జలం పిబంతి శకునా నిఃశంకమ్ అంకేశయాః |
అస్మాకం తు మనోరథోపరచితప్రాసాదవాపీతటక్రీడా
కాననకేలికౌతుకజుషామ్ ఆయుః పరం క్షీయతే || 3.14 ||

భిక్షాశతం తదపి నీరసమ్ ఏకబారం
శయ్యా చ భూః పరిజనో నిజదేహమాత్రమ్ |
వస్త్రం విశీర్ణశతఖండమయీ చ కంథా
హా హా తథాపి విషయా న పరిత్యజంతి || 3.15 ||

స్తనౌ మాంసగ్రంథీ కనకకలశావిత్యుపమితీ
ముఖం శ్లేష్మాగారం తదపి చ శశాంకేన తులితమ్ |
స్రవన్మూత్రక్లిన్నం కరివరశిరస్పర్ధి జఘనం
ముహుర్నింద్యం రూపం కవిజనవిశేషైర్గురుకృతమ్ || 3.16 ||

ఏకో రాగిషు రాజతే ప్రియతమాదేహార్ధహారీ హరో
నీరాగేషు జనో విముక్తలలనాసంగో న యస్మాత్పరః |
దుర్వారస్మరబాణపన్నగవిషవ్యాబిద్ధముగ్ధో జనః
శేషః కామవిడంబితాన్న విషయాన్భోక్తుం న మోక్తుం క్షమః || 3.17 ||

అజానందాహాత్మ్యం పతతు శలభస్తీవ్రదహనే
స మీనో‌உప్యఙ్ఞానాద్బడిశయుతమ్ అశ్నాతు పిశితమ్ |
విజానంతో‌உప్యేతే వయమ్ ఇహ వియజ్జాలజటిలాన్
న ముంచామః కానామ్ అహహ గహనో మోహమహిమా || 3.18 ||

తృషా శుష్యత్యాస్యే పిబతి సలిలం శీతమధురం
క్షుధార్తః శాల్యన్నం కవలయతి మాంసాదికలితమ్ |
ప్రదీప్తే కామాగ్నౌ సుదృఢతరమ్ ఆలింగతి వధూం
ప్రతీకారం వ్యాధః సుఖమ్ ఇతి విపర్యస్యతి జనః || 3.19 ||

తుంగం వేశ్మ సుతాః సతామ్ అభిమతాః సంఖ్యాతిగాః సంపదః
కల్యాణీ దయితా వయశ్చ నవమ్ ఇత్యఙ్ఞానమూఢో జనః |
మత్వా విశ్వమ్ అనశ్వరం నివిశతే సంసారకారాగృహే
సందృశ్య క్షణభంగురం తదఖిలం ధన్యస్తు సన్న్యస్యతి || 3.20 ||

దీనా దీనముఖైః సదైవ శిశుకైరాకృష్టజీర్ణాంబరా
క్రోశద్భిః క్షుధితైర్నిరన్నవిధురా దృశ్యా న చేద్గేహినీ |
యాచ్ఞాభంగభయేన గద్గదగలత్రుట్యద్విలీనాక్షరం
కో దేహీతి వదేత్స్వదగ్ధజఠరస్యార్థే మనస్వీ పుమాన్ || 3.21 ||

అభిమతమహామానగ్రంథిప్రభేదపటీయసీ
గురుతరగుణగ్రామాభోజస్ఫుటోజ్జ్వలచంద్రికా |
విపులవిలల్లజ్జావల్లీవితానకుఠారికా
జఠరపిఠరీ దుస్పురేయం కరోతి విడంబనమ్ || 3.22 ||

పుణ్యే గ్రామే వనే వా మహతి సితపటచ్ఛన్నపాలీ కపాలిం
హ్యాదాయ న్యాయగర్భద్విజహుతహుతభుగ్ధూమధూమ్రోపకంఠే |
ద్వారం ద్వారం ప్రవిష్టో వరమ్ ఉదరదరీపూరణాయ క్షుధార్తో
మానీ ప్రాణైః సనాథో న పునరనుదినం తుల్యకుల్యేసు దీనః || 3.23 ||

గంగాతరంగకణశీకరశీతలాని
విద్యాధరాధ్యుషితచారుశిలాతలాని |
స్థానాని కిం హిమవతః ప్రలయం గతాని
యత్సావమానపరపిండరతా మనుష్యాః || 3.24 ||

కిం కందాః కందరేభ్యః ప్రలయమ్ ఉపగతా నిర్ఝరా వా గిరిభ్యః
ప్రధ్వస్తా వా తరుభ్యః సరసగలభృతో వల్కలిన్యశ్చ శాఖాః |
వీక్ష్యంతే యన్ముఖాని ప్రసభమ్ అపగతప్రశ్రయాణాం ఖలానాం
దుఃఖాప్తస్వల్పవిత్తస్మయపవనవశానర్తితభ్రూలతాని || 3.25 ||

పుణ్యైర్మూలఫలైస్తథా ప్రణయినీం వృత్తిం కురుష్వాధునా
భూశయ్యాం నవపల్లవైరకృపణైరుత్తిష్ఠ యావో వనమ్ |
క్షుద్రాణామ్ అవివేకమూఢమనసాం యత్రేశ్వరాణాం సదా
విత్తవ్యాధివికారవిహ్వలగిరాం నామాపి న శ్రూయతే || 3.26 ||

ఫలం స్వేచ్ఛాలభ్యం ప్రతివనమ్ అఖేదం క్షితిరుహాం
పయః స్థానే స్థానే శిశిరమధురం పుణ్యసరితామ్ |
మృదుస్పర్శా శయ్యా సులలితలతాపల్లవమయీ
సహంతే సంతాపం తదపి ధనినాం ద్వారి కృపణాః || 3.27 ||

యే వర్తంతే ధనపతిపురః ప్రార్థనాదుఃఖభాజో
యే చాల్పత్వం దధతి విషయాక్షేపపర్యాప్తబుద్ధేః |
తేషామ్ అంతఃస్ఫురితహసితం వాసరాణి స్మరేయం
ధ్యానచ్ఛేదే శిఖరికుహరగ్రావశయ్యానిషణ్ణః || 3.28 ||

యే సంతోషనిరంతరప్రముదితస్తేషాం న భిన్నా ముదో
యే త్వన్యే ధనలుబ్ధసంకలధియస్తేసాం న తృష్ణాహతా |
ఇత్థం కస్య కృతే కుతః స విధినా కీదృక్పదం సంపదాం
స్వాత్మన్యేవ సమాప్తహేమమహిమా మేరుర్న మే రోచతే || 3.29 ||

భిక్షాహారమ్ అదైన్యమ్ అప్రతిసుఖం భీతిచ్ఛిదం సర్వతో
దుర్మాత్సర్యమదాభిమానమథనం దుఃఖౌఘవిధ్వంసనమ్ |
సర్వత్రాన్వహమ్ అప్రయత్నసులభం సాధుప్రియం పావనం
శంభోః సత్రమ్ అవాయమ్ అక్షయనిధిం శంసంతి యోగీశ్వరాః || 3.30 ||

భోగే రోగమయం కులే చ్యుతిభయం విత్తే నృపాలాద్భయం
మానే ధైన్యభయం బలే రిపుభయం రూపే జరాయ భయమ్ |
శాస్త్రే వాదిభయం గుణే ఖలభయం కాయే కృతాంతాద్భయం
సర్వం వస్తు భయాన్వితం భువి న్ణాం వైరాగ్యమ్ ఏవాభయమ్ || 3.31 ||

ఆక్రాంతం మరణేన జన్మ జరసా చాత్యుజ్జ్వలం యౌవనం
సంతోషో ధనలిప్సయా శమముఖం ప్రౌఢాంగనావిభ్రమైః |
లోకైర్మత్సరిభిర్గుణా వనభువో వ్యాలైర్నృపా దుర్జనైర్
అస్థైర్యేణ విభూతయో‌உప్యపహతా గ్రస్తం న కిం కేన వా || 3.32 ||

ఆధివ్యాధిశతైర్జనస్య వివిధైరారోగ్యమ్ ఉన్మూల్యతే
లక్ష్మీర్యత్ర పతంతి తత్ర వివృతద్వారా ఇవ వ్యాపదః |
జాతం జాతమ్ అవశ్యమ్ ఆశు వివశం మృత్యుః కరోత్యాత్మసాత్
తత్కిం తేన నిరంకుశేన విధినా యన్నిర్మితం సుస్థిరమ్ || 3.33 ||

భోగాస్తుంగతరంగభంగతరలాః ప్రాణాః క్షణధ్వంసినః
స్తోకాన్యేవ దినాని యౌవనసుఖం స్ఫూర్తిః ప్రియాసు స్థితా |
తత్సంసారమ్ అసారమ్ ఏవ నిఖిలం బుద్ధ్వా బుధా బోధకా
లోకానుగ్రహపేశలేన మనసా యత్నః సమాధీయతామ్ || 3.34 ||

భోగా మేఘవితానమధ్యవిలసత్సౌదామినీచంచలా
ఆయుర్వాయువిఘట్టితాబ్జపటలీలీనాంబువద్భంగురమ్ |
లీలా యౌవనలాలసాస్తనుభృతామ్ ఇత్యాకలయ్య ద్రుతం
యోగే ధైర్యసమాధిసిద్ధిసులభే బుద్ధిం విదధ్వం బుధాః || 3.35 ||

ఆయుః కల్లోలలోలం కతిపయదివసస్థాయినీ యౌవనశ్రీర్
అర్థాః సంకల్పకల్పా ఘనసమయతడిద్విభ్రమా భోగపూగాః |
కంఠాశ్లేషోపగూఢ తదపి చ న చిరం యత్ప్రియాభః ప్రణీతం
బ్రహ్మణ్యాసక్తచిత్తా భవత భవమయాంభోధిపారం తరీతుమ్ || 3.36 ||

కృచ్ఛ్రేణామేధ్యమధ్యే నియమితతనుభిః స్థీయతే గర్భవాసే
కాంతావిశ్లేషదుఃఖవ్యతికరవిషమో యౌవనే చోపభోగః |
వామాక్షీణామ్ అవఙ్ఞావిహసితవసతిర్వృద్ధభావో‌உన్యసాధుః
సంసారే రే మనుష్యా వదత యది సుఖం స్వల్పమ్ అప్యస్తి కించిథ్ || 3.37 ||

వ్యాఘ్రీవ తిష్ఠతి జరా పరితర్జయంతీ
రోగాశ్చ శత్రవ ఇవ ప్రహరంతి దేహమ్ |
ఆయుః పరిస్రవంతి భిన్నఘటాదివాంభో
లోకస్తథాప్యహితమ్ ఆచరతీతి చిత్రమ్ || 3.38 ||

భోగా భంగురవృత్తయో బహువిధాస్తైరేవ చాయం భవస్తత్
కస్యేహ కృతే పరిభ్రమత రే లోకాః కృతం చేష్టతైః |
ఆశాపాశశతాపశాంతివిశదం చేతఃసమాధీయతాం
కామోత్పత్తివశాత్స్వధామని యది శ్రద్దేయమ్ అస్మద్వచః || 3.39 ||

సఖే ధన్యాః కేచిత్త్రుటితభవబంధవ్యతికరా
వనాంతే చిత్తాంతర్విషమ్ అవిషయాశీత్విషగతాః |
శరచ్చంద్రజ్యోత్స్నాధవలగగనాభోగసుభగాం
నయంతే యే రాత్రిం సుకృతచయచింతైకశరణాః || 3.391 ||

బ్రహ్మేంద్రాదిమరుద్గణాంస్తృణకణాన్యత్ర స్థితో మన్యతే
యత్స్వాదాద్విరసా భవంతి విభవాస్త్రైలోక్యరాజ్యాదయః |
భోగః కో‌உపి స ఏవ ఏక పరమో నిత్యోదితో జృంభతే
భోః సాధో క్షణభంగురే తదితరే భోగే రతిం మా కృథాః || 3.40 ||

సా రమ్యా నగరీ మహాన్స నృపతిః సామంతచక్రం చ తత్
పార్శ్వే తస్య చ సా విదగ్ధపరిషత్తాశ్చంద్రబింబాననాః |
ఉద్వృత్తః స రాజపుత్రనివహస్తే వందినస్తాః కథాః
సర్వం యస్య వశాదగాత్స్మృతిపథం కాలాయ తస్మై నమః || 3.41 ||

యత్రానేకః క్వచిదపి గృహే తత్ర తిష్ఠత్యథైకో
యత్రాప్యేకస్తదను బహవస్తత్ర నైకో‌உపి చాంతే |
ఇత్థం నయౌ రజనిదివసౌ లోలయంద్వావివాక్షౌ
కాలః కల్యో భువనఫలకే క్రడతి ప్రాణిశారైః || 3.42 ||

ఆదిత్యస్య గతాగతైరహరహః సంక్షీయతే జీవితం
వ్యాపారైర్బహుకార్యభారగురుభిః కాలో‌உపి న ఙ్ఞాయతే |
దృష్ట్వా జన్మజరావిపత్తిమరణం త్రాసశ్చ నోత్పద్యతే
పీత్వా మోహమయీం ప్రమాదమదిరామ్ ఉన్మత్తభూతం జగథ్ || 3.43 ||

రాత్రిః సైవ పునః స ఏవ దివసో మత్వా ముధా జంతవో
ధావంత్యుద్యమినస్తథైవ నిభృతప్రారబ్ధతత్తత్క్రియాః |
వ్యాపారైః పునర్‌ఉక్తభూతవిషయైరిత్థం విధేనామునా
సంసారేణ కదర్థితా వయమ్ అహో మోహాన్న లజ్జామహే || 3.44 ||

న ధ్యానం పదమ్ ఈశ్వరస్య విధివత్సంసారవిచ్ఛిత్తయే
స్వర్గద్వారకపాటపాటనపటుర్ధర్మో‌உపి నోపార్జితః |
నారీపీనపయోధరోరుయుగలం స్వప్నే‌உపి నాలింగితం
మాతుః కేవలమ్ ఏవ యౌవనవనచ్ఛేదే కుఠారా వయమ్ || 3.45 ||

నాభ్యస్తా ప్రతివాదివృందదమనీ విద్యా వినీతోచితా
ఖడ్గాగ్రైః కరికుంభపీఠదలనైర్నాకం న నీతం యశః |
కాంతాకోఉమ్‌అలపల్లవాధరరసః పీతో న చంద్రోదయే
తారుణ్యం గతమ్ ఏవ నిష్ఫలమ్ అహో శూన్యాలయే దీపవథ్ || 3.46 ||

విద్యా నాధిగతా కలంకరహితా విత్తం చ నోపార్జితం
శుశ్రూషాపి సమాహితేన మనసా పిత్రోర్న సంపాదితా |
ఆలోలాయతలోచనాః ప్రియతమాః స్వప్నే‌உపి నాలింగితాః
కాలో‌உయం పరపిండలోలుపతయా కాకైరివ ప్రేర్యతే || 3.47 ||

వయం యేభ్యో జాతాశ్చిరపరిగతా ఏవ ఖలు తే
సమం యైః సంవృద్ధాః స్మృతివిషయతాం తే‌உపి గమితాః |
ఇదానీమ్ ఏతే స్మః ప్రతిదివసమ్ ఆసన్నపతనా
గతాస్తుల్యావస్థాం సికతిలనదీతీరతరుభిః || 3.48 ||

ఆయుర్వర్షశతం న్ణాం పరిమితం రాత్రౌ తద్‌అర్ధం గతం
తస్యార్ధస్య పరస్య చార్ధమ్ అపరం బాలత్వవృద్ధత్వయోః |
శేషం వ్యాధివియోగదుఃఖసహితం సేవాదిభిర్నీయతే
జీవే వారితరంగచంచలతరే సౌఖ్యం కుతః ప్రాణినామ్ || 3.49 ||

క్షణం బాలో భూత్వా క్షణం పై యువా కామరసికః
క్షణం విత్తైర్హీనః క్షణమ్ అపి చ సంపూర్ణవిభవః |
జరాజీర్ణైరంగైర్నట ఇవ బలీమండితతనూర్
నరః సంసారాంతే విశతి యమధానీయవనికామ్ || 3.50 ||

త్వం రాజా వయమ్ అప్యుపాసితగురుప్రఙ్ఞాభిమానోన్నతాః
ఖ్యాతస్త్వం విభవైర్యశాంసి కవయో దిక్షు ప్రతన్వంతి నః |
ఇత్థం మానధనాతిదూరమ్ ఉభయోరప్యావయోరంతరం
యద్యస్మాసు పరాఙ్ముఖో‌உసి వయమ్ అప్యేకాంతతో నిఃస్పృహా || 3.51 ||

అర్థానామ్ ఈశిషే త్వం వయమ్ అపి చ గిరామ్ ఈశ్మహే యావదర్థం
శూరస్త్వం వాదిదర్పవ్యుపశమనవిధావక్షయం పాటవం నః |
సేవంతే త్వాం ధనాఢ్యా మతిమలహతయేమామ్ అపి శ్రోతుకామామయ్య్
అప్యాస్థా న తే చేత్త్వయి మమ నితరామ్ ఏవ రాజన్ననాస్థా || 3.52 ||

వయమ్ ఇహ పరితుష్టా వల్కలైస్త్వం దుకూలైః
సమ ఇహ పరితోషో నిర్విశేషో విశేషః |
స తు భవతు దరిద్రో యస్య తృష్ణా విశాలా
మనసి చ పరితుష్టే కో‌உర్థవాన్కో దరిద్రః || 3.53 ||

ఫలమ్ అలమ్ అశనాయ స్వాదు పానాయ తోయం
క్షితిరపి శయనార్థం వాససే వల్కలం చ |
నవఘనమధుపానభ్రాంతసర్వేంద్రియాణామవినయమ్
అనుమంతుం నోత్సహే దుర్జనానామ్ || 3.54 ||

అశ్నీమహి వయం భిక్షామ్ ఆశావాసో వసీమహి |
శయీమహి మహీపృష్ఠే కుర్వీమహి కిమ్ ఈశ్వరైః || 3.55 ||

న నటా నా విటా న గాయకా న చ సభ్యేతరవాదచుంచవః |
నృపమ్ ఈక్షితుమ్ అత్ర కే వయం స్తనభారానమితా న యోషితః || 3.56 ||

విపులహృదయైరీశైరేతజ్జగజ్జనితం పురా
విధృతమ్ అపరైర్దత్తం చాన్యైర్విజిత్య తృణం యథా |
ఇహ హి భువనాన్యన్యైర్ధీరాశ్చతుర్దశ భుంజతే
కతిపయపురస్వామ్యే పుంసాం క ఏష మదజ్వరః || 3.57 ||

అభుక్తాయాం యస్యాం క్షణమ్ అపి న యాతం నృపశతైర్
ధువస్తస్యా లాభే క ఇవ బహుమానః క్షితిభృతామ్ |
తద్‌అంశస్యాప్యంశే తద్‌అవయలేశే‌உపి పతయో
విషాదే కర్తవ్యే విదధతి జడాః ప్రత్యుత ముదమ్ || 3.58 ||

మృత్పిండో జలరేఖయా బలయతిః సర్వో‌உప్యయం నన్వణుః
స్వాంశీకృత్య స ఏవ సంగరశతై రాఙ్ఞాం గణా భుంజతే |
యే దద్యుర్దదతో‌உథవా కిమ్ అపరం క్షుద్రా దరిద్రం భృశం
ధిగ్ధిక్తాన్పురుషాధమాంధనకణాన్వాఞ్ఛంతి తేభ్యో‌உపి యే || 3.59 ||

స జాతః కో‌உప్యాసీన్మదనరిపుణా మూర్ధ్ని ధవలం
కపాలం యస్యోచ్చైర్వినిహితమ్ అలంకారవిధయే |
నృభిః ప్రాణత్రాణప్రవణమతిభిః కైశ్చిదధునా
నమద్భిః కః పుంసామ్ అయమ్ అతులదర్పజ్వరభరః || 3.60 ||

పరేషాం చేతాంసి ప్రతిదివసమ్ ఆరాధ్య బహుధా
ప్రసాదం కిం నేతుం విశసి హృదయ క్లేశకలితమ్ |
ప్రసన్నే త్వయ్యంతఃసవయముదితచింతామణిగణో
వివిక్తః సంకల్పః కిమ్ అభిలషితం పుష్యతి న తే || 3.61 ||

సత్యామ్ ఏవ త్రిలోకీసరితి హరశిరశ్చుంబినీవచ్ఛటాయాం
సద్వృత్తిం కల్పయంత్యాం బటవిటపభవైర్వల్కలైః సత్ఫలైశ్చ |
కో‌உయం విద్వాన్విపత్తిజ్వరజనితరుజాతీవదుఃఖాసికానాం
వక్త్రం వీక్షేత దుఃస్థే యది హి న విభృయాత్స్వే కుటుంబే‌உనుకంపామ్ || 3.611 ||

పరిభ్రమసి కిం ముధా క్వచన చిత్త విశ్రామ్యతాం
స్వయం భవతి యద్యథా భవతి తత్తథా నాన్యథా |
అతీతమ్ అననుస్మరన్నపి చ భావ్యసంకల్పయన్నతర్కిత
సమాగమానుభవామి భోగనాహమ్ || 3.62 ||

ఏతస్మాద్విరమేంద్రియార్థగహనాదాయాసకాదాశ్రయశ్రేయో
మార్గమ్ అశేషదుఃఖశమనవ్యాపారదక్షం క్షణాత్ |
స్వాత్మీభావమ్ ఉపైహి సంత్యజ నిజాం కల్లోలలోలం గతిం
మా భూయో భజ భంగురాం భవరతిం చేతః ప్రసీదాధునా || 3.63 ||

మోహం మార్జయ తామ్ ఉపార్జయ రతిం చంద్రార్ధచూడామణౌ
చేతః స్వర్గతరంగిణీతటభువామ్ ఆసంగమ్ అంగీకురు |
కో వా వీచిషు బుద్బుదేషు చ తడిల్లేఖాసు చ శ్రీషు చ
జ్వాలాగ్రేషు చ పన్నగేషు సరిద్వేగేషు చ చప్రత్యయః || 3.64 ||

చేతశ్చింతయ మా రమాం సకృదిమామ్ అస్థాయినీమ్ ఆస్థయా
భూపాలభ్రుకుటీకుటీవిహరణవ్యాపారపణ్యాంగనామ్ |
కంథాకంచుకినః ప్రవిశ్య భవనద్వారాణి వారాణసీరథ్యా
పంక్తిషు పాణిపాత్రపతితాం భిక్షామ్ అపేక్షామహే || 3.65 ||

అగ్రే గీతం సరసకవయః పార్శ్వయోర్దాక్షిణాత్యాః
పశ్చాల్లీలావలయరణితం చామరగ్రాహిణీనామ్ |
యద్యస్త్యేవం కురు భవరసాస్వాదనే లంపటత్వం
నో చేచ్చేతః ప్రవిశ సహసా నిర్వికల్పే సమాధౌ || 3.66 ||

ప్రాప్తాః శ్రియః సకలకామదుధాస్తతః కిం
న్యస్తం పదం శిరసి విద్విషతాం తతః కిమ్ |
సంపాదితాః ప్రణయినో విభవైస్తతః కిం
కల్పం స్థితాస్తనుభృతాం తనవస్తతః కిమ్ || 3.67 ||

భక్తిర్భవే మరణజన్మభయం హృదిస్థం
స్నేహో న బంధుషు న మన్మథజా వికారాః |
సంసర్జ దోషరహితా విజయా వనాంతా
వైరాగ్యమ్ అస్తి కిమ్ ఇతః పరమర్థనీయమ్ || 3.68 ||

తస్మాదనంతమ్ అజరం పరమం వికాసి
తద్బ్రహ్మ చింతయ కిమ్ ఏభిరసద్వికల్పైః |
యస్యానుషంగిణ ఇమే భువనాధిపత్యభోగాదయః
కృపణలోకమతా భవంతి || 3.69 ||

పాతాలమ్ ఆవిశసి యాసి నభో విలంఘ్య
దిఙ్మండలం భ్రమసి మానస చాపలేన |
భ్రాంత్యాపి జాతు విమలం కథమ్ ఆత్మనీనం
న బ్రహ్మ సంసరసి విర్వృతిమమ్ ఏషి యేన || 3.70 ||

కిం వేదైః స్మృతిభిః పురాణపఠనైః శాస్త్రైర్మహావిస్తరైః
స్వర్గగ్రామకుటీనివాసఫలదైః కర్మక్రియావిభ్రమైః |
ముక్త్వైకం భవదుఃఖభారరచనావిధ్వంసకాలానలం
స్వాత్మానందపదప్రవేశకలనం శేసైర్వాణిగ్వృత్తిభిః || 3.71 ||

నాయం తే సమయో రహస్యమ్ అధునా నిద్రాతి నాథో యది
స్థిత్వా ద్రక్ష్యతి కుప్యతి ప్రభురితి ద్వారేషు యేషాం వచః |
చేతస్తానపహాయ యాహి భవనం దేవస్య విశ్వేశితుర్
నిర్దౌవారికనిర్దయోక్త్య్‌అపరుషం నిఃసోఉమ్‌అశర్మప్రదమ్ || 3.711 ||

యతో మేరుః శ్రీమాన్నిపతతి యుగాంతాగ్నివలితః
సముద్రాః శుష్యంతి ప్రచురమకరగ్రాహనిలయాః |
ధరా గచ్ఛత్యంతం ధరణిధరపాదైరపి ధృతా
శరీరే కా వార్తా కరికలభకర్ణాగ్రచపలే || 3.72 ||

గాత్రం సంకుచితం గతిర్విగలితా భ్రష్టా చ దంతావలిర్
దృష్టిర్నక్ష్యతి వర్ధతే వధిరతా వక్త్రం చ లాలాయతే |
వాక్యం నాద్రియతే చ బాంధవజనో భార్యా న శుశ్రూషతే
హా కష్టం పురుషస్య జీర్ణవయసః పుత్రో‌உప్యమిత్రాయతే || 3.73 ||

వర్ణం సితం శిరసి వీక్ష్య శిరోరుహాణాం
స్థానం జరాపరిభవస్య తదా పుమాంసమ్ |
ఆరోపితాంస్థిశతకం పరిహృత్య యాంతి
చండాలకూపమ్ ఇవ దూరతరం తరుణ్యః || 3.74 ||

యావత్స్వస్థమ్ ఇదం శరీరమ్ అరుజం యావచ్చ దూరే జరా
యావచ్చేంద్రియశక్తిరప్రతిహతా యావత్క్షయో నాయుషః |
ఆత్మశ్రేయసి తావదేవ విదుషా కార్యః ప్రయత్నో మహాన్
సందీప్తే భవనే తు కూపఖననం ప్రత్యుద్యమః కీదృశః || 3.75 ||

తపస్యంతః సంతః కిమ్ అధినివసామః సురనదీం
గుణోదారాందారానుత పరిచరామః సవినయమ్ |
పిబామః శాస్త్రౌఘానుతవివిధకావ్యామృతరసాన్
న విద్మః కిం కుర్మః కతిపయనిమేషాయుషి జనే || 3.76 ||

దురారాధ్యాశ్చామీ తురగచలచిత్తాః క్షితిభుజో
వయం తు స్థూలేచ్ఛాః సుమహతి ఫలే బద్ధమనసః |
జరా దేహం మృత్యుర్హరతి దయితం జీవితమ్ ఇదం
సఖే నాన్యచ్ఛ్రేయో జగతి విదుషే‌உన్యత్ర తపసః || 3.77 ||

మానే మ్లాయిని ఖండితే చ వసుని వ్యర్థే ప్రయాతే‌உర్థిని
క్షీణే బంధుజనే గతే పరిజనే నష్టే శనైర్యౌవనే |
యుక్తం కేవలమ్ ఏతదేవ సుధియాం యజ్జహ్నుకన్యాపయఃపూతాగ్రావ
గిరీంద్రకందరతటీకుంజే నివాసః క్వచిథ్ || 3.78 ||

రమ్యాశ్చంద్రమరీచయస్తృణవతీ రమ్యా వనాంతస్థలీ
రమ్యం సాధుసమాగమాగతసుఖం కావ్యేషు రమ్యాః కథాః |
కోపోపాహితబాష్పబిందుతరలం రమ్యం ప్రియాయా ముఖం
సర్వం రమ్యమ్ అనిత్యతామ్ ఉపగతే చిత్తే న కించిత్పునః || 3.79 ||

రమ్యం హర్మ్యతలం న కిం వసతయే శ్రవ్యం న గేయాదికం
కిం వా ప్రాణసమాసమాగమసుఖం నైవాధికప్రీతయే |
కింతు భ్రాంతపతంగక్షపవనవ్యాలోలదీపాంకురచ్ఛాయా
చంచలమ్ ఆకలయ్య సకలం సంతో వనాంతం గతాః || 3.80 ||

ఆ సంసారాత్త్రిభువనమ్ ఇదం చిన్వతాం తాత్తాదృఙ్నైవాస్మాకం
నయనపదవీం శ్రోత్రమార్గం గతో వా |
యో‌உయం ధత్తే విషయకరిణో గాఢగూఢాభిమానక్షీవస్యాంతః
కరణకరిణః సంయమాలానలీలామ్ || 3.81 ||

యదేతత్స్వచ్ఛందం విహరణమ్ అకార్పణ్యమ్ అశనం
సహార్యైః సంవాసః శ్రుతమ్ ఉపశమైకవ్రతఫలమ్ |
మనో మందస్పందం బహిరపి చిరస్యాపి విమృశన్న
జానే కస్యైషా పరిణతిరుదారస్య తపసః || 3.82 ||

జీర్ణా ఏవ మనోరథాశ్చ హృదయే యాతం చ తద్యౌవనం
హంతాంగేషు గుణాశ్బంధ్యఫలతాం యాతా గుణఙ్ఞైర్వినా |
కిం యుక్తం సహసాభ్యుపైతి బలవాన్కాలః కృతాంతో‌உక్షమీ
హా ఙ్ఞాతం మదనాంతకాంఘ్రియుగలం ముక్త్వాస్తి నాన్యో గతిః || 3.83 ||

మహేశ్వరే వా జగతామ్ అధీశ్వరే
జనార్దనే వా జగద్‌అంతరాత్మని |
న వస్తుభేదప్రతిపత్తిరస్తి మే
తథాపి భక్తిస్తరుణేందుశేఖరే || 3.84 ||

స్ఫురత్స్ఫారజ్యోత్స్నాధవలితతలే క్వాపి పులినే
సుఖాసీనాః శాంతధ్వంతిసు రజనీషు ద్యుసరితః |
భవాభోగోద్విగ్నాః శివ శివ శివేత్యుచ్చవచసః
కదా యాస్యామో‌உతర్గతబహులబాష్పాకులదశామ్ || 3.85 ||

మహాదేవో దేవః సరిదపి చ సైషా సురసరిద్గుహా
ఏవాగారం వసనమ్ అపి తా ఏవ హరితః |
సుహృదా కాలో‌உయం వ్రతమ్ ఇదమ్ అదైన్యవ్రతమ్ ఇదం
కియద్వా వక్ష్యామో వటవిటప ఏవాస్తు దయితా || 3. ||

వితీర్ణే సర్వస్వే తరుణకరుణాపూర్ణహృదయాః
స్మరంతః సంసారే విగుణపరిణామాం విధిగతిమ్ |
వయం పుణ్యారణ్యే పరిణతశరచ్చంద్రకిరణాస్
త్రియామా నేస్యామో హరచరణచింతైకశరణాః || 3.86 ||

కదా వారాణస్యామ్ అమరతటినీరోధసి వసన్
వసానః కౌపీనం శిరసి నిదధానో‌உంజలిపుటమ్ |
అయే గౌరీనాథ త్రిపురహర శంభో త్రినయన
ప్రసీదేత్యాక్రోశన్నిమిషమ్ ఇవ నేష్యామి దివసాన్ || 3.87 ||

ఉద్యానేషు విచిత్రభోజనవిధిస్తీవ్రాతితీవ్రం తపః
కౌపీనావరణం సువస్త్రమ్ అమితం భిక్షాటనం మండనమ్ |
ఆసన్నం మరణం చ మంగలసమం యస్యాం సముత్పద్యతే
తాం కాశీం పరిహృత్య హంత విబుధైరన్యత్ర కిం స్థీయతే || 3. ||

స్నాత్వా గాంగైః పయోభిః శుచికుసుమఫలైరర్చయిత్వా విభో త్వా
ధ్యేయే ధ్యానం నివేశ్య క్షితిధరకుహరగ్రావపర్యంకమూలే |
ఆత్మారామః ఫలాశీ గురువచనరతస్త్వత్ప్రసాదాత్స్మరారే
దుఃఖం మోక్ష్యే కదాహం సమకరచరణే పుంసి సేవాసముత్థమ్ || 3.88 ||

ఏకాకీ నిఃస్పృహః శాంతః పాణిపాత్రో దిగంబరః |
కదా శంభో భవిష్యామి కర్మనిర్మూలనక్షమః || 3.89 ||

పాణిం పాత్రయతాం నిసర్గశుచినా భైక్షేణ సంతుష్యతాం
యత్ర క్వాపి నిషీదతాం బహుతృణం విశ్వం ముహుః పశ్యతామ్ |
అత్యాగే‌உపి తనోరఖండపరమానందావబోధస్పృశా
మధ్వా కో‌உపి శివప్రసాదసులభః సంపత్స్యతే యోగినామ్ || 3.90 ||

కౌపీనం శతఖండజర్జరతరం కంథా పునస్తాదృశీ
నైశ్చింత్యం నిరపేక్షభైక్ష్యమ్ అశనం నిద్రా శ్మశానే వనే |
స్వాతంత్ర్యేణ నిరంకుశం విహరణం స్వాంతం ప్రశాంతం సదా
స్థైర్యం యోగమహోత్సవే‌உపి చ యది త్రైలోక్యరాజ్యేన కిమ్ || 3.91 ||

బ్రహ్మాండం మండలీమాత్రం కిం లోభాయ మనస్వినః |
శఫరీస్ఫుర్తేనాబ్ధిః క్షుబ్ధో న ఖలు జాయతే || 3.92 ||

మాతర్లక్ష్మి భజస్వ కంచిదపరం మత్కాంక్షిణీ మా స్మ భూర్
భోగేషు స్పృహయాలవస్తవ వశే కా నిఃస్పృహాణామ్ అసి |
సద్యః స్యూతపలాశపత్రపుటికాపాత్రైః పవిత్రీకృతైర్
భిక్షావస్తుభిరేవ సంప్రతి వయం వృత్తిం సమీహామహే || 3.93 ||

మహాశయ్యా పృథ్వీ విపులమ్ ఉపధానం భుజలతాం
వితానం చాకాశం వ్యజనమ్ అనుకూలో‌உయమ్ అనిలః |
శరచ్చంద్రో దీపో విరతివనితాసంగముదితః
సుఖీ శాంతః శేతే మునిరతనుభూతిర్నృప ఇవ || 3.94 ||

భిక్షాసీ జనమధ్యసంగరహితః స్వాయత్తచేష్టః సదా
హానాదానవిరక్తమార్గనిరతః కశ్చిత్తపస్వీ స్థితః |
రథ్యాకీర్ణవిశీర్ణజీర్ణవసనః సంప్రాప్తకంథాసనో
నిర్మానో నిరహంకృతిః శమసుఖాభోగైకబద్ధస్పృహః || 3.95 ||

చండాలః కిమ్ అయం ద్విజాతిరథవా శూద్రో‌உథ కిం తాపసః
కిం వా తత్త్వవివేకపేశలమతిర్యోగీశ్వరః కో‌உపి కిమ్ |
ఇత్యుత్పన్నవికల్పజల్పముఖరైరాభాష్యమాణా జనైర్
న క్రుద్ధాః పథి నైవ తుష్టమనసో యాంతి స్వయం యోగినః || 3.96 ||

హింసాశూన్యమ్ అయత్నలభ్యమ్ అశనం ధాత్రా మరుత్కల్పితం
వ్యాలానం పశవస్తృణాంకురభుజస్తుష్టాః స్థలీశాయినః |
సంసారార్ణవలంఘనక్షమధియాం వృత్తిః కృతా సా నృణాం
తామ్ అన్వేషయతాం ప్రయాంతి సతతం సర్వం సమాప్తిం గుణాః || 3.97 ||

గంగాతీరే హిమగిరిశిలాబద్ధపద్మాసనస్య
బ్రహ్మధ్యానాభ్యసనవిధినా యోగనిద్రాం గతస్య |
కిం తైర్భావ్యం మమ సుదివసైర్యత్ర తే నిర్విశంకాః
కండూయంతే జరఠహరిణాః స్వాంగమ్ అంగే మదీయే || 3.98 ||

జీర్ణాః కంథా తతః కిం సితమ్ అమలపటం పట్టసూత్రం తతః కిం
ఏకా భార్యా తతః కిం హయకరిసుగణైరావృతో వా తతః కిమ్ |
భక్తం భుక్తం తతః కిం కదశనమ్ అథవా వాసరాంతే తతః కిం
వ్యక్తజ్యోతిర్న వాంతర్మథితభవభయం వైభవం వా తతః కిమ్ || 3. ||

పాణిః పాత్రం పవిత్రం భ్రమణపరిగతం భైక్ష్యమ్ అక్షయ్యమ్ అన్నం
విస్తీర్ణం వస్త్రమ్ ఆశాదశకమ్ అచపలం తల్పమ్ అస్వల్పమ్ ఉర్వీమ్ |
యేషాం నిఃసంగతాంగీకరణపరిణతస్వాంతసంతోషిణస్తే
ధన్యాః సంన్యస్తదైన్యవ్యతికరనికరాః కర్మ నిర్మూలయంతి || 3.99 ||

త్రైలోక్యాధిపతిత్వమ్ ఏవ విరసం యస్మిన్మహాశాసనే
తల్లబ్ధ్వాసనవస్త్రమానఘటనే భోగే రతిం మా కృథాః |
భోగః కో‌உపి స ఏక ఏవ పరమో నిత్యోదితా జృంభనే
యత్స్వాదాద్విరసా భవంతి విసయాస్త్రైలోక్యరాజ్యాదయః || 3.991 ||

మాతర్మేదిని తాత మారుతి సఖే తేజః సుబంధో జల
భ్రాతర్వ్యోఉమ్‌అ నిబద్ధ ఏష భవతామ్ అంత్యః ప్రణామాంజలిః |
యుష్మత్సంగవశోపజాతసుకృతస్ఫారస్ఫురన్నిర్మలఙ్ఞానాపాస్త
సమస్తమోహమహిమా లీనే పరబ్రహ్మణి || 3.100 ||

శయ్యా శైలశిలాగృహం గిరిగుహా వస్త్రం తరుణాం త్వచః
సారంగాః సుహృదో నను క్షితిరుహాం వృత్తిః ఫలైః కోఉమ్‌అలైః |
యేసాం నిర్ఝరమ్ అంబుపానమ్ ఉచితం రత్యై తు విద్యాంగనా
మన్యే తే పరమేశ్వరాః శిరసి యరి బద్ధో న సేవాంజలిః || 3.1001 ||

ధైర్యం యస్య పితా క్షమా చ జననీ శాంతిశ్చిరం గేహినీ
సత్యం మిత్రమ్ ఇదం దయా చ భగినీ భ్రాతా మనఃసంయమః |
శయ్యా భూమితలం దిశో‌உపి వసనం ఙ్ఞానామృతం భోజనం
హ్యేతే యస్య కుటుంబినో వద సఖే కస్మాద్భయం యోగినః || 3.1002 ||

అహో వా హారే వా బలవతి రిపౌ వా సుహృది వా
మణౌ వా లోష్ఠే వా కుసుమశయనే వా దృషది వా |
తృణే వా స్త్రైణే వా మమ సమదృశో యాంతి దివసాః
క్వచిత్పుణ్యారణ్యే శివ శివ శివేతి ప్రలపతః || 3.1003 ||

Telugu

Bhartruhari Sataka Trisati – Srungaara Satakam – Telugu

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: భర్తృహరి

శంభుస్వయంభుహరయో హరిణేక్షణానాం
యేనాక్రియంత సతతం గృహకుంభదాసాః |
వాచామ్ అగోచరచరిత్రవిచిత్రితాయ
తస్మై నమో భగవతే మకరధ్వజాయ || 2.1 ||

స్మితేన భావేన చ లజ్జయా భియా
పరాణ్ముఖైరర్ధకటాక్షవీక్షణైః |
వచోభిరీర్ష్యాకలహేన లీలయా
సమస్తభావైః ఖలు బంధనం స్త్రియః || 2.2 ||

భ్రూచాతుర్యాత్కుష్చితాక్షాః కటాక్షాః
స్నిగ్ధా వాచో లజ్జితాంతాశ్చ హాసాః |
లీలామందం ప్రస్థితం చ స్థితం చ
స్త్రీణామ్ ఏతద్భూషణం చాయుధం చ || 2.3 ||

క్వచిత్సభ్రూభంగైః క్వచిదపి చ లజ్జాపరిగతైః
క్వచిద్భూరిత్రస్తైః క్వచిదపి చ లీలావిలలితైః |
కుమారీణామ్ ఏతైర్మదనసుభగైర్నేత్రవలితైః
స్ఫురన్నీలాబ్జానాం ప్రకరపరికీర్ణా ఇవ దిశః || 2.4 ||

వక్త్రం చంద్రవికాసి పంకజపరీహాసక్షమే లోచనే
వర్ణః స్వర్ణమ్ అపాకరిష్ణురలినీజిష్ణుః కచానాం చయః |
బక్షోజావిభకుంభవిభ్రమహరౌ గుర్వీ నితంబస్థలీ
వాచాం హారి చ మార్దవం యువతీషు స్వాభావికం మండనమ్ || 2.5 ||

స్మితకించిన్ముగ్ధం సరలతరలో దృష్టివిభవః
పరిస్పందో వాచామ్ అభినవవిలాసోక్తిసరసః |
గతానామ్ ఆరంభః కిసలయితలీలాపరికరః
స్పృశంత్యాస్తారుణ్యం కిమ్ ఇవ న హి రమ్యం మృగదృశః || 2.6 ||

ద్రష్టవ్యేషు కిమ్ ఉత్తమం మృగదృశః ప్రేమప్రసన్నం ముఖం
ఘ్రాతవేష్వపి కిం తద్‌ఆస్యపవనః శ్రవ్యేషు కిం తద్వచః |
కిం స్వాద్యేషు తద్‌ఓష్ఠపల్లవరసః స్పృశ్యేషు కిం తద్వపుర్ధ్యేయం
కిం నవయౌవనే సహృదయైః సర్వత్ర తద్విభ్రమాః || 2.7 ||

ఏతాశ్చలద్వలయసంహతిమేఖలోత్థఝంకార
నూపురపరాజితరాజహంస్యః |
కుర్వంతి కస్య న మనో వివశం తరుణ్యో
విత్రస్తముగ్ధహరిణీసదృశైః కటాక్షైః || 2.8 ||

కుంకుమపంకకలంకితదేహా
గౌరపయోధరకంపితహారా |
నూపురహంసరణత్పద్మా
కం న వశీకురుతే భువి రామా || 2.9 ||

నూనం హి తే కవివరా విపరీతవాచో
యే నిత్యమ్ ఆహురబలా ఇతి కామినీస్తాః |
యాభిర్విలోలితరతారకదృష్టిపాతైః
శక్రాదయో‌உపి విజితాస్త్వబలాః కథం తాః || 2.10 ||

నూనమ్ ఆఙ్ఞాకరస్తస్యాః సుభ్రువో మకరధ్వజః |
యతస్తన్నేత్రసంచారసూచితేషు ప్రవర్తతే || 2.11 ||

కేశాః సంయమినః శ్రుతేరపి పరం పారం గతే లోచనే
అంతర్వక్త్రమ్ అపి స్వభావశుచిభీః కీర్ణం ద్విజానాం గణైః |
ముక్తానాం సతతాధివాసరుచిరౌ వక్షోజకుంభావిమావిత్థం
తన్వి వపుః ప్రశాంతమ్ అపి తేరాగం కరోత్యేవ నః || 2.12 ||

ముగ్ధే ధానుష్కతా కేయమ్ అపూర్వా త్వయి దృశ్యతే |
యయా విధ్యసి చేతాంసి గుణైరేవ న సాయకైః || 2.13 ||

సతి ప్రదీపే సత్యగ్నౌ సత్సు తారారవీందుషు |
వినా మే మృగశావాక్ష్యా తమోభూతమ్ ఇదం జగథ్ || 2.14 ||

ఉద్వృత్తః స్తనభార ఏష తరలే నేత్రే చలే భ్రూలతే
రాగాధిష్ఠితమ్ ఓష్ఠపల్లవమ్ ఇదం కుర్వంతు నామ వ్యథామ్ |
సౌభాగ్యాక్షరమాలికేవ లిఖితా పుష్పాయుధేన స్వయం
మధ్యస్థాపి కరోతి తాపమ్ అధికం రోఉమ్‌ఆవలిః కేన సా || 2.15 ||

ముఖేన చంద్రకాంతేన మహానీలైః శిరోరుహైః |
కరాభ్యాం పద్మరాగాభ్యాం రేజే రత్నమయీవ సా || 2.16 ||

గురుణా స్తనభారేణ ముఖచంద్రేణ భాస్వతా |
శనైశ్చరాభ్యాం పాదాభ్యాం రేజే గ్రహమయీవ సా || 2.17 ||

తస్యాః స్తనౌ యది ఘనౌ జఘనం చ హారి
వక్త్రం చ చారు తవ చిత్త కిమ్ ఆకులత్వమ్ |
పుణ్యం కురుష్వ యది తేషు తవాస్తి వాఞ్ఛా
పుణ్యైర్వినా న హి భవంతి సమీహితార్థాః || 2.18 ||

ఇమే తారుణ్యశ్రీనవపరిమలాః ప్రౌఢసురతప్రతాప
ప్రారంభాః స్మరవిజయదానప్రతిభువః |
చిరం చేతశ్చోరా అభినవవికారైకగురవో
విలాసవ్యాపారాః కిమ్ అపి విజయంతే మృగదృశామ్ || 2.19 ||

ప్రణయమధురాః ప్రేమోద్గారా రసాశ్రయతాం గతాః
ఫణితిమధురా ముగ్ధప్రాయాః ప్రకాశితసమ్మదాః |
ప్రకృతిసుభగా విస్రంభార్ద్రాః స్మరోదయదాయినీ
రహసి కిమ్ అపి స్వైరాలాపా హరంతి మృగీదృశామ్ || 2.20 ||

విశ్రమ్య విశ్రమ్య వనద్రుమాణాం
ఛాయాసు తన్వీ విచచార కాచిత్ |
స్తనోత్తరీయేణ కరోద్ధృతేన
నివారయంతీ శశినో మయూఖాన్ || 2.21 ||

అదర్శనే దర్శనమాత్రకామా
దృష్ట్వా పరిష్వంగసుఖైకలోలా |
ఆలింగితాయాం పునరాయతాక్ష్యామాశాస్మహే
విగ్రహయోరభేదమ్ || 2.22 ||

మాలతీ శిరసి జృంభణం ముఖే
చందనం వపుషి కుంకుమావిలమ్ |
వక్షసి ప్రియతమా మదాలసా
స్వర్గ ఏష పరిశిష్ట ఆగమః || 2.23 ||

ప్రాఙ్మామ్ ఏతి మనాగనాగతరసం జాతాభిలాషాం తతః
సవ్రీడం తదను శ్లథోద్యమమ్ అథ ప్రధ్వస్తధైర్యం పునః |
ప్రేమార్ద్రం స్పృహణీయనిర్భరరహః క్రీడాప్రగల్భం తతో
నిఃసంగాంగవికర్షణాధికసుఖరమ్యం కులస్త్రీరతమ్ || 2.24 ||

ఉరసి నిపతితానాం స్రస్తధమ్మిల్లకానాం
ముకులితనయనానాం కించిద్‌ఉన్మీలితానామ్ |
ఉపరి సురతఖేదస్విన్నగండస్థలానామధర
మధు వధూనాం భాగ్యవంతః పిబంతి || 2.25 ||

ఆమీలితనయనానాం యః
సురతరసో‌உను సంవిదం భాతి |
మిథురైర్మిథో‌உవధారితమవితథమ్
ఇదమ్ ఏవ కామనిర్బర్హణమ్ || 2.26 ||

ఇదమ్ అనుచితమ్ అక్రమశ్చ పుంసాం
యదిహ జరాస్వపి మన్మథా వికారాః |
తదపి చ న కృతం నితంబినీనాం
స్తనపతనావధి జీవితం రతం వా || 2.27 ||

రాజస్తృష్ణాంబురాశేర్న హి జగతి గతః కశ్చిదేవావసానం
కో వార్థో‌உర్థైః ప్రభూతైః స్వవపుషి గలితే యౌవనే సానురాగే |
గచ్ఛామః సద్మ యావద్వికసితనయనేందీవరాలోకినీనామాక్రమ్యాక్రమ్య
రూపం ఝటితి న జరయా లుప్యతే ప్రేయసీనామ్ || 2.28 ||

రాగస్యాగారమ్ ఏకం నరకశతమహాదుఃఖసంప్రాప్తిహేతుర్మోహస్యోత్పత్తి
బీజం జలధరపటలం ఙ్ఞానతారాధిపస్య |
కందర్పస్యైకమిత్రం ప్రకటితవివిధస్పష్టదోషప్రబంధం
లోకే‌உస్మిన్న హ్యర్థవ్రజకులభవనయౌవనాదన్యదస్తి || 2.29 ||

శృంగారద్రుమనీరదే ప్రసృమరక్రీడారసస్రోతసి
ప్రద్యుమ్నప్రియబాంధవే చతురవాఙ్ముక్తాఫలోదన్వతి |
తన్వీనేత్రచకోరపావనవిధౌ సౌభాగ్యలక్ష్మీనిధౌ
ధన్యః కో‌உపి న విక్రియాం కలయతి ప్రాప్తే నవే యౌవనే || 2.30 ||

సంసారే‌உస్మిన్నసారే కునృపతిభవనద్వారసేవాకలంకవ్యాసంగ
వ్యస్తధైర్యం కథమ్ అమలధియో మానసం సంవిదధ్యుః |
యద్యేతాః ప్రోద్యద్‌ఇందుద్యుతినిచయభృతో న స్యురంభోజనేత్రాః
ప్రేంఖత్కాంచీకలాపాః స్తనభరవినమన్మధ్యభాజస్తరుణ్యః || 2.31 ||

సిద్ధాధ్యాసితకందరే హరవృషస్కంధావరుగ్ణద్రుమే
గంగాధౌతశిలాతలే హిమవతః స్థానే స్థితే శ్రేయసి |
కః కుర్వీత శిరః ప్రణామమలినం మ్లానం మనస్వీ జనో
యద్విత్రస్తకురంగశావనయనా న స్యుః స్మరాస్త్రం స్త్రియః || 2.32 ||

సంసార తవ పర్యంతపదవీ న దవీయసీ |
అంతరా దుస్తరా న స్యుర్యది తే మదిరేక్షణామ్ || 2.33 ||

దిశ వనహరిణీభ్యో వంశకాండచ్ఛవీనాం
కవలమ్ ఉపలకోటిచ్ఛిన్నమూలం కుశానామ్ |
శకయువతికపోలాపాండుతాంబూలవల్లీదలమ్
అరుణనఖాగ్రైః పాటితం వా వధూభ్యః || 2.34 ||

అసారాః సర్వే తే విరతివిరసాః పాపవిషయా
జుగుప్స్యంతాం యద్వా నను సకలదోషాస్పదమ్ ఇతి |
తథాప్యేతద్భూమౌ నహి పరహితాత్పుణ్యమ్ అధికం
న చాస్మిన్సంసారే కువలయదృశో రమ్యమ్ అపరమ్ || 2.35 ||

ఏతత్కామఫలో లోకే యద్ద్వయోరేకచిత్తతా |
అన్యచిత్తకృతే కామే శవయోరివ సంగమః || 2.351 ||

మాత్సర్యమ్ ఉత్సార్య విచార్య కార్యమార్యాః
సమర్యాదమ్ ఇదం వదంతు |
సేవ్యా నితంబాః కిమ్ ఉ భూధరాణామత
స్మరస్మేరవిలాసినీనామ్ || 2.36 ||

సంసారే స్వప్నసారే పరిణతితరలే ద్వే గతీ పండితానాం
తత్త్వఙ్ఞానామృతాంభఃప్లవలలితధియాం యాతు కాలః కథంచిత్ |
నో చేన్ముగ్ధాంగనానాం స్తనజఘనఘనాభోగసంభోగినీనాం
స్థూలోపస్థస్థలీషు స్థగితకరతలస్పర్శలీలోద్యమానామ్ || 2.37 ||

ఆవాసః క్రియతాం గంగే పాపహారిణి వారిణి |
స్తనద్వయే తరుణ్యా వా మనోహారిణి హారిణి || 2.38 ||

కిమ్ ఇహ బహుభిరుక్తైర్యుక్తిశూన్యైః ప్రలాపైర్ద్వయమ్
ఇహ పురుషాణాం సర్వదా సేవనీయమ్ |
అభినవమదలీలాలాలసం సుందరీణాం
స్తనభరపరిఖిన్నం యౌవనం వా వనం వా || 2.39 ||

సత్యం జనా వచ్మి న పక్షపాతాల్
లోకేషు సప్తస్వపి తథ్యమ్ ఏతత్ |
నాన్యన్మనోహారి నితంబినీభ్యో
దుఃఖైకహేతుర్న చ కశ్చిదన్యః || 2.40 ||

కాంతేత్యుత్పలలోచనేతి విపులశ్రోణీభరేత్యున్నమత్పీనోత్తుంగ
పయోధరేతి సముఖాంభోజేతి సుభ్రూరితి |
దృష్ట్వా మాద్యతి మోదతే‌உభిరమతే ప్రస్తౌతి విద్వానపి
ప్రత్యక్షాశుచిభస్త్రికాం స్త్రియమ్ అహో మోహస్య దుశ్చేష్టితమ్ || 2.41 ||

స్మృతా భవతి తాపాయ దృష్టా చోన్మాదకారిణీ |
స్పృష్టా భవతి మోహాయ సా నామ దయితా కథమ్ || 2.42 ||

తావదేవామృతమయీ యావల్లోచనగోచరా |
చక్షుష్పథాదతీతా తు విషాదప్యతిరిచ్యతే || 2.43 ||

నామృతం న విషం కించిదేతాం ముక్త్వా నితంబినీమ్ |
సైవామృతలతా రక్తా విరక్తా విషవల్లరీ || 2.44 ||

ఆవర్తః సంశయానామ్ అవినయభువనం పట్టణం సాహసానాం
దోషాణాం సన్నిధానం కపటశతమయం క్షేత్రమ్ అప్రత్యయానామ్ |
స్వర్గద్వారస్య విఘ్నో నరకపురముఖ సర్వమాయాకరండం
స్త్రీయంత్రం కేన సృష్టం విషమ్ అమృతమయం ప్రాణిలోకస్య పాశః || 2.45 ||

నో సత్యేన మృగాంక ఏష వదనీభూతో న చేందీవరద్వంద్వం
లోచనతాం గత న కనకైరప్యంగయష్టిః కృతా |
కింత్వేవం కవిభిః ప్రతారితమనాస్తత్త్వం విజానన్నపి
త్వఙ్మాంసాస్థిమయం వపుర్మృగదృశాం మందో జనః సేవతే || 2.46 ||

లీలావతీనాం సహజా విలాసాస్త
ఏవ మూఢస్య హృది స్ఫురంతి |
రాగో నలిన్యా హి నిసర్గసిద్ధస్తత్ర
భ్రమ్త్యేవ వృథా షడ్‌అంఘ్రిః || 2.47 ||

సంమోహయంతి మదయంతి విడంబయంతి
నిర్భర్త్స్యంతి రమయంతి విషాదయంతి |
ఏతాః ప్రవిశ్య సదయం హృదయం నరాణాం
కిం నామ వామనయనా న సమాచరంతి || 2.471 ||

యదేతత్పూర్ణేందుద్యుతిహరమ్ ఉదారాకృతి పరం
ముఖాబ్జం తన్వంగ్యాః కిల వసతి యత్రాధరమధు |
ఇదం తత్కిం పాకద్రుమఫలమ్ ఇదానీమ్ అతిరసవ్యతీతే‌உస్మిన్
కాలే విషమ్ ఇవ భవిష్య్త్యసుఖదమ్ || 2.48 ||

ఉన్మీలత్త్రివలీతరంగనిలయా ప్రోత్తుంగపీనస్తనద్వంద్వేనోద్గత
చక్రవాకయుగలా వక్త్రాంబుజోద్భాసినీ |
కాంతాకారధరా నదీయమ్ అభితః క్రూరాత్ర నాపేక్షతే
సంసారార్ణవమజ్జనం యది తదా దూరేణ సంత్యజ్యతామ్ || 2.49 ||

జల్పంతి సార్ధమ్ అన్యేన పశ్యంత్యన్యం సవిభ్రమాః |
హృద్గతం చింతయంత్యన్యం ప్రియః కో నామ యోషితామ్ || 2.50 ||

మధు తిష్ఠతి వాచి యోషితాం హృది హాలాహలమ్ ఏవ కేవలమ్ |
అత‌ఏవ నిపీయతే‌உధరో హృదయం ముష్టిభిరేవ తాడ్యతే || 2.51 ||

అపసర సఖే దూరాదస్మాత్కటాక్షవిషానలాత్
ప్రకృతివిషమాద్యోషిత్సర్పాద్విలాసఫణాభృతః |
ఇతరఫణినా దష్టః శక్యశ్చికిత్సితుమ్ ఔషధైశ్చతుర్
వనితాభోగిగ్రస్తం హి మంత్రిణః || 2.52 ||

విస్తారితం మకరకేతనధీవరేణ
స్త్రీసంఙ్ఞితం బడిశమ్ అత్ర భవాంబురాశౌ |
యేనాచిరాత్తద్‌అధరామిషలోలమర్త్య
మత్స్యాన్వికృష్య విపచత్యనురాగవహ్నౌ || 2.53 ||

కామినీకాయకాంతారే కుచపర్వతదుర్గమే |
మా సంచర మనః పాంథ తత్రాస్తే స్మరతస్కరః || 2.54 ||

వ్యాదీర్ఘేణ చలేన వక్త్రగతినా తేజస్వినా భోగినా
నీలాబ్జద్యుతినాహినా పరమ్ అహం దృష్టో న తచ్చక్షుషా |
దృష్టే సంతి చికిత్సకా దిశి దిశి ప్రాయేణ దర్మార్థినో
ముగ్ధాక్ష్క్షణవీక్షితస్య న హి మే వైద్యో న చాప్యౌషధమ్ || 2.55 ||

ఇహ హి మధురగీతం నృత్యమ్ ఏతద్రసో‌உయం
స్ఫురతి పరిమలో‌உసౌ స్పర్శ ఏష స్తనానామ్ |
ఇతి హతపరమార్థైరింద్రియైర్భ్రామ్యమాణః
స్వహితకరణధూర్తైః పంచభిర్వంచితో‌உస్మి || 2.56 ||

న గమ్యో మంత్రాణాం న చ భవతి భైషజ్యవిషయో
న చాపి ప్రధ్వంసం వ్రజతి వివిధైః శాంతికశతైః |
భ్రమావేశాదంగే కమ్ అపి విదధద్భంగమ్ అసకృత్
స్మరాపస్మారో‌உయం భ్రమయతి దృశం ఘూర్ణయతి చ || 2.57 ||

జాత్య్‌అంధాయ చ దుర్ముఖాయ చ జరాజీర్ణా ఖిలాంగాయ చ
గ్రామీణాయ చ దుష్కులాయ చ గలత్కుష్ఠాభిభూతాయ చ |
యచ్ఛంతీషు మనోహరం నిజవపులక్ష్మీలవశ్రద్ధయా
పణ్యస్త్రీషు వివేకకల్పలతికాశస్త్రీషు రాజ్యేత కః || 2.58 ||

వేశ్యాసౌ మదనజ్వాలా
రూపే‌உంధనవివర్ధితా |
కామిభిర్యత్ర హూయంతే
యౌవనాని ధనాని చ || 2.59 ||

కశ్చుంబతి కులపురుషో వేశ్యాధరపల్లవం మనోఙ్ఞమ్ అపి |
చారభటచోరచేటకనటవిటనిష్ఠీవనశరావమ్ || 2.60 ||

ధన్యాస్త ఏవ ధవలాయతలోచనానాం
తారుణ్యదర్పఘనపీనపయోధరాణామ్ |
క్షామోదరోపరి లసత్త్రివలీలతానాం
దృష్ట్వాకృతిం వికృతిమ్ ఏతి మనో న యేషామ్ || 2.61 ||

బాలే లీలాముకులితమ్ అమీ మంథరా దృష్టిపాతాః
కిం క్షిప్యంతే విరమవిరమ వ్యర్థ ఏష శ్రమస్తే |
సంప్రత్యన్యే వయమ్ ఉపరతం బాల్యమ్ ఆస్థా వనాంతే
క్షీణో మోహస్తృణమ్ ఇవ జగజ్జాలమ్ ఆలోకయామః || 2.62 ||

ఇయం బాలా మాం ప్రత్యనవరతమ్ ఇందీవరదలప్రభా
చీరం చక్షుః క్షిపతి కిమ్ అభిప్రేతమ్ అనయా |
గతో మోహో‌உస్మాకం స్మరశబరబాణవ్యతికరజ్వర
జ్వాలా శాంతా తదపి న వరాకీ విరమతి || 2.63 ||

కిం కందర్ప కరం కదర్థయసి రే కోదండటంకారితం
రే రే కోకిల కోఉమ్‌అలం కలరవం కిం వా వృథా జల్పసి |
ముగ్ధే స్నిగ్ధవిదగ్ధచారుమధురైర్లోలైః కటాక్షైరలం
చేతశ్చుంబితచంద్రచూడచరణధ్యానామృతం వర్తతే || 2.64 ||

విరహే‌உపి సంగమః ఖలు
పరస్పరం సంగతం మనో యేషామ్ |
హృదయమ్ అపి విఘట్టితం చేత్
సంగీ విరహం విశేషయతి || 2.65 ||

కిం గతేన యది సా న జీవతి
ప్రాణితి ప్రియతమా తథాపి కిమ్ |
ఇత్యుదీక్ష్య నవమేఘమాలికాం
న ప్రయాతి పథికః స్వమందిరమ్ || 2.66 ||

విరమత బుధా యోషిత్సంగాత్సుఖాత్క్షణభంగురాత్
కురుత కరుణామైత్రీప్రఙ్ఞావధూజనసంగమమ్ |
న ఖలు నరకే హారాక్రాంతం ఘనస్తనమండలం
శరణమ్ అథవా శ్రోణీబింబం రణన్మణిమేఖలమ్ || 2.67 ||

యదా యోగాభ్యాసవ్యసనకృశయోరాత్మమనసోరవిచ్ఛిన్నా
మైత్రీ స్ఫురతి కృతినస్తస్య కిమ్ ఉ తైః |
ప్రియాణామ్ ఆలాపైరధరమధుభిర్వక్త్రవిధుభిః
సనిశ్వాసామోదైః సకుచకలశాశ్లేషసురతైః || 2.68 ||

యదాసీదఙ్ఞానం స్మరతిమిరసంచారజనితం
తదా దృష్టనారీమయమ్ ఇదమ్ అశేషం జగదితి |
ఇదానీమ్ అస్మాకం పటుతరవివేకాంజనజుషాం
సమీభూతా దృష్టిస్త్రిభువనమ్ అపి బ్రహ్మ మనుతే || 2.69 ||

తావదేవ కృతినామ్ అపి స్ఫురత్యేష
నిర్మలవివేకదీపకః |
యావదేవ న కురంగచక్షుషాం
తాడ్యతే చటులలోచనాంచలైః || 2.70 ||

వచసి భవతి సంగత్యాగమ్ ఉద్దిశ్య వార్తా
శ్రుతిముఖరముఖానాం కేవలం పండితానామ్ |
జఘనమ్ అరుణరత్నగ్రంథికాంచీకలాపం
కువలయనయనానాం కో విహాతుం సమర్థః || 2.71 ||

స్వపరప్రతారకో‌உసౌ
నిందతి యో‌உలీకపండితో యువతీః |
యస్మాత్తపసో‌உపి ఫలం
స్వర్గః స్వర్గే‌உపి చాప్సరసః || 2.72 ||

మత్తేభకుంభదలనే భువి సంతి ధీరాః
కేచిత్ప్రచండమృగరాజవధే‌உపి దక్షాః |
కింతు బ్రవీమి బలినాం పురతః ప్రసహ్య
కందర్పదర్పదలనే విరలా మనుష్యాః || 2.73 ||

సన్మార్గే తావదాస్తే ప్రభవతి చ నరస్తావదేవేంద్రియాణాం
లజ్జాం తావద్విధత్తే వినయమ్ అపి సమాలంబతే తావదేవ |
భ్రూచాపాకృష్టముక్తాః శ్రవణపథగతా నీలపక్ష్మాణ ఏతే
యావల్లీలావతీనాం హృది న ధృతిముషో దృష్టిబాణాః పతంతి || 2.74 ||

ఉన్మత్తప్రేమసంరంభాద్
ఆరభంతే యద్‌అంగనాః |
తత్ర ప్రత్యూహమ్ ఆధాతుం
బ్రహ్మాపి ఖలు కాతరః || 2.75 ||

తావన్మహత్త్వం పాండిత్యం
కులీనత్వం వివేకితా |
యావజ్జ్వలతి నాంగేషు
హతః పంచేషుపావకః || 2.76 ||

శాస్త్రఙ్ఞో‌உపి ప్రగుణితనయో‌உత్యాంతబాధాపి బాఢం
సంసారే‌உస్మిన్భవతి విరలో భాజనం సద్గతీనామ్ |
యేనైతస్మిన్నిరయనగరద్వారమ్ ఉద్ఘాటయంతీ
వామాక్షీణాం భవతి కుటిలా భ్రూలతా కుంచికేవ || 2.77 ||

కృశః కాణః ఖంజః శ్రవణరహితః పుచ్ఛవికలో
వ్రణీ పూయక్లిన్నః కృమికులశతైరావృతతనుః |
క్షుధా క్షామో జీర్ణః పిఠరకకపాలార్పితగలః
శునీమ్ అన్వేతి శ్వా హతమ్ అపి చ హంత్యేవ మదనః || 2.78 ||

స్త్రీముద్రాం కుసుమాయుధస్య జయినీం సర్వార్థసంపత్కరీం
యే మూఢాః ప్రవిహాయ యాంతి కుధియో మిథ్యాఫలాన్వేషిణః |
తే తేనైవ నిహత్య నిర్దయతరం నగ్నీకృతా ముండితాః
కేచిత్పంచశిఖీకృతాశ్చ జటిలాః కాపాలికాశ్చాపరే || 2.79 ||

విశ్వామిత్రపరాశరప్రభృతయో వాతాంబుపర్ణాశనాస్తే‌உపి
స్త్రీముఖపంకజం సులలితం దృష్ట్వైవ మోహం గతాః |
శాల్యన్నం సఘృతం పయోదధియుతం యే భుంజతే మానవాస్తేషామ్
ఇంద్రియనిగ్రహో యది భవేద్వింధ్యః ప్లవేత్సాగరే || 2.80 ||

పరిమలభృతో వాతాః శాఖా నవాంకురకోటయో
మధురవిధురోత్కంఠాభాజః ప్రియా పికపక్షిణామ్ |
విరలవిరసస్వేదోద్గారా వధూవదనేందవః
ప్రసరతి మధౌ ధాత్ర్యాం జాతో న కస్య గుణోదయః || 2.81 ||

మధురయం మధురైరపి కోకిలా
కలరవైర్మలయస్య చ వాయుభిః |
విరహిణః ప్రహిణస్తి శరీరిణో
విపది హంత సుధాపి విషాయతే || 2.82 ||

ఆవాసః కిలకించితస్య దయితాపార్శ్వే విలాసాలసాః
కర్ణే కోకిలకామినీకలరవః స్మేరో లతామండపః |
గోష్ఠీ సత్కవిభిః సమం కతిపయైర్ముగ్ధాః సుధాంశోః కరాః
కేషాంచిత్సుఖయంతి చాత్ర హృదయం చైత్రే విచిత్రాః క్షపాః || 2.83 ||

పాంథ స్త్రీవిరహానలాహుతికలామ్ ఆతన్వతీ మంజరీమాకందేషు
పికాంగనాభిరధునా సోత్కంఠమ్ ఆలోక్యతే |
అప్యేతే నవపాటలాపరిమలప్రాగ్భారపాటచ్చరా
వాంతిక్లాంతివితానతానవకృతః శ్రీఖండశైలానిలాః || 2.84 ||

ప్రథితః ప్రణయవతీనాం
తావత్పదమ్ ఆతనోతు హృది మానః |
భవతి న యావచ్చందనతరు
సురభిర్మలయపవమానః || 2.85 ||

సహకారకుసుమకేసరనికర
భరామోదమూర్చ్ఛితదిగ్‌అంతే |
మధురమధురవిధురమధుపే
మధౌ భవేత్కస్య నోత్కంఠా || 2.86 ||

అచ్ఛాచ్ఛచందనరసార్ద్రతరా మృగాక్ష్యో
ధారాగృహాణి కుసుమాని చ కోఉమ్‌ఉదీ చ |
మందో మరుత్సుమనసః శుచి హర్మ్యపృష్ఠం
గ్రీష్మే మదం చ మదనం చ వివర్ధయంతి || 2.87 ||

స్రజో హృద్యామోదా వ్యజనపవనశ్చంద్రకిరణాః
పరాగః కాసారో మలయజరజః శీధు విశదమ్ |
శుచిః సౌధోత్సంగః ప్రతను వసనం పంకజదృశో
నిదాఘర్తావేతద్విలసతి లభంతే సుకృతినః || 2.88 ||

సుధాశుభ్రం ధామ స్ఫురద్‌అమలరశ్మిః శశధరః
ప్రియావక్త్రాంభోజం మలయజరజశ్చాతిసురభిః |
స్రజో హృద్యామోదాస్తదిదమ్ అఖిలం రాగిణి జనే
కరోత్యంతః క్షోభం న తు విషయసంసర్గవిముఖే || 2.89 ||

తరుణీవేషోద్దీపితకామా
వికసజ్జాతీపుష్పసుగంధిః |
ఉన్నతపీనపయోధరభారా
ప్రావృట్తనుతే కస్య న హర్షమ్ || 2.90 ||

వియద్‌ఉపచితమేఘం భూమయః కందలిన్యో
నవకుటజకదంబామోదినో గంధవాహాః |
శిఖికులకలకేకారావరమ్యా వనాంతాః
సుఖినమ్ అసుఖినం వా సర్వమ్ ఉత్కంఠయంతి || 2.91 ||

ఉపరి ఘనం ఘనపటలం
తిర్యగ్గిరయో‌உపి నర్తితమయూరాః |
క్షితిరపి కందలధవలా
దృష్టిం పథికః క్వ పాతయతి || 2.92 ||

ఇతో విద్యుద్వల్లీవిలసితమ్ ఇతః కేతకితరోః
స్ఫురన్గంధః ప్రోద్యజ్జలదనినదస్ఫూర్జితమ్ ఇతః |
ఇతః కేకిక్రీడాకలకలరవః పక్ష్మలదృశాం
కథం యాస్యంత్యేతే విరహదివసాః సంభృతరసాః || 2.93 ||

అసూచిసంచారే తమసి నభసి ప్రౌఢజలదధ్వని
ప్రాఙ్ఞంమన్యే పతతి పృషతానాం చ నిచయే |
ఇదం సౌదామిన్యాః కనకకమనీయం విలసితం
ముదం చ మ్లానిం చ ప్రథయతి పథి స్వైరసుదృశామ్ || 2.94 ||

ఆసారేణ న హర్మ్యతః ప్రియతమైర్యాతుం బహిః శక్యతే
శీతోత్కంపనిమిత్తమ్ ఆయతదృశా గాఢం సమాలింగ్యతే |
జాతాః శీకరశీతలాశ్చ మరుతోరత్యంతఖేదచ్ఛిదో
ధన్యానాం బత దుర్దినం సుదినతాం యాతి ప్రియాసంగమే || 2.95 ||

అర్ధం సుప్త్వా నిశాయాః సరభససురతాయాససన్నశ్లథాంగప్రోద్భూతాసహ్య
తృష్ణో మధుమదనిరతో హర్మ్యపృష్ఠే వివిక్తే |
సంభోగక్లాంతకాంతాశిథిలభుజలతావర్జితం కర్కరీతో
జ్యోత్స్నాభిన్నాచ్ఛధారం పిబతి న సలిలం శారదం మందపుణ్యః || 2.96 ||

హేమంతే దధిదుగ్ధసర్పిరశనా మాంజిష్ఠవాసోభృతః
కాశ్మీరద్రవసాంద్రదిగ్ధవపుషశ్ఛిన్నా విచిత్రై రతైః |
వృత్తోరుస్తనకామినోజనకృతాశ్లేషా గృహాభ్యంతరే
తాంబూలీదలపూగపూరితముఖా ధన్యాః సుఖం శేరతే || 2.97 ||

ప్రదుయత్ప్రౌఢప్రియంగుద్యుతిభృతి వికసత్కుందమాద్యద్ద్విరేఫే
కాలే ప్రాలేయవాతప్రచలవిలసితోదారమందారధామ్ని |
యేషాం నో కంఠలగ్నా క్షణమ్ అపి తుహినక్షోదదక్షా మృగాక్షీ
తేసామ్ ఆయామయామా యమసదనసమా యామినీ యాతి యూనామ్ || 2.98 ||

చుంబంతో గండభిత్తీరలకవతి ముఖే సీత్కృతాన్యాదధానా
వక్షఃసూత్కంచుకేషు స్తనభరపులకోద్భేదమ్ ఆపాదయంతః |
ఊరూనాకంపయంతః పృథుజఘనతటాత్స్రంసయంతో‌உంశుకాని
వ్యక్తం కాంతాజనానాం విటచరితభృతః శైశిరా వాంతి వాతాః || 2.99 ||

కేశానాకులయందృశో ముకులయన్వాసో బలాదాక్షిపన్నాతన్వన్
పులకోద్గమం ప్రకటయన్నావేగకంపం శనైః |
బారం బారమ్ ఉదారసీత్కృతకృతో దంతచ్ఛదాన్పీడయన్
ప్రాయః శైశిర ఏష సంప్రతి మరుత్కాంతాసు కాంతాయతే || 2.100 ||

యద్యస్య నాస్తి రుచిరం తస్మింస్తస్య స్పృహా మనోఙ్ఞే‌உపి |
రమణీయే‌உపి సుధాంశౌ న మనఃకామః సరోజిన్యాః || 2.101 ||

వైరాగ్యే సంచరత్యేకో నీతౌ భ్రమతి చాపరః |
శృంగారే రమతే కశ్చిద్భువి భేదాః పరస్పరమ్ || 2.102 ||

ఇతి శుభం భూయాత్ |

శృంగారశతకమ్
భర్తృహరేః

శంభుస్వయంభుహరయో హరిణేక్షణానాం
యేనాక్రియంత సతతం గృహకుంభదాసాః |
వాచామ్ అగోచరచరిత్రవిచిత్రితాయ
తస్మై నమో భగవతే మకరధ్వజాయ || 2.1 ||

స్మితేన భావేన చ లజ్జయా భియా
పరాణ్ముఖైరర్ధకటాక్షవీక్షణైః |
వచోభిరీర్ష్యాకలహేన లీలయా
సమస్తభావైః ఖలు బంధనం స్త్రియః || 2.2 ||

భ్రూచాతుర్యాత్కుష్చితాక్షాః కటాక్షాః
స్నిగ్ధా వాచో లజ్జితాంతాశ్చ హాసాః |
లీలామందం ప్రస్థితం చ స్థితం చ
స్త్రీణామ్ ఏతద్భూషణం చాయుధం చ || 2.3 ||

క్వచిత్సభ్రూభంగైః క్వచిదపి చ లజ్జాపరిగతైః
క్వచిద్భూరిత్రస్తైః క్వచిదపి చ లీలావిలలితైః |
కుమారీణామ్ ఏతైర్మదనసుభగైర్నేత్రవలితైః
స్ఫురన్నీలాబ్జానాం ప్రకరపరికీర్ణా ఇవ దిశః || 2.4 ||

వక్త్రం చంద్రవికాసి పంకజపరీహాసక్షమే లోచనే
వర్ణః స్వర్ణమ్ అపాకరిష్ణురలినీజిష్ణుః కచానాం చయః |
బక్షోజావిభకుంభవిభ్రమహరౌ గుర్వీ నితంబస్థలీ
వాచాం హారి చ మార్దవం యువతీషు స్వాభావికం మండనమ్ || 2.5 ||

స్మితకించిన్ముగ్ధం సరలతరలో దృష్టివిభవః
పరిస్పందో వాచామ్ అభినవవిలాసోక్తిసరసః |
గతానామ్ ఆరంభః కిసలయితలీలాపరికరః
స్పృశంత్యాస్తారుణ్యం కిమ్ ఇవ న హి రమ్యం మృగదృశః || 2.6 ||

ద్రష్టవ్యేషు కిమ్ ఉత్తమం మృగదృశః ప్రేమప్రసన్నం ముఖం
ఘ్రాతవేష్వపి కిం తద్‌ఆస్యపవనః శ్రవ్యేషు కిం తద్వచః |
కిం స్వాద్యేషు తద్‌ఓష్ఠపల్లవరసః స్పృశ్యేషు కిం తద్వపుర్ధ్యేయం
కిం నవయౌవనే సహృదయైః సర్వత్ర తద్విభ్రమాః || 2.7 ||

ఏతాశ్చలద్వలయసంహతిమేఖలోత్థఝంకార
నూపురపరాజితరాజహంస్యః |
కుర్వంతి కస్య న మనో వివశం తరుణ్యో
విత్రస్తముగ్ధహరిణీసదృశైః కటాక్షైః || 2.8 ||

కుంకుమపంకకలంకితదేహా
గౌరపయోధరకంపితహారా |
నూపురహంసరణత్పద్మా
కం న వశీకురుతే భువి రామా || 2.9 ||

నూనం హి తే కవివరా విపరీతవాచో
యే నిత్యమ్ ఆహురబలా ఇతి కామినీస్తాః |
యాభిర్విలోలితరతారకదృష్టిపాతైః
శక్రాదయో‌உపి విజితాస్త్వబలాః కథం తాః || 2.10 ||

నూనమ్ ఆఙ్ఞాకరస్తస్యాః సుభ్రువో మకరధ్వజః |
యతస్తన్నేత్రసంచారసూచితేషు ప్రవర్తతే || 2.11 ||

కేశాః సంయమినః శ్రుతేరపి పరం పారం గతే లోచనే
అంతర్వక్త్రమ్ అపి స్వభావశుచిభీః కీర్ణం ద్విజానాం గణైః |
ముక్తానాం సతతాధివాసరుచిరౌ వక్షోజకుంభావిమావిత్థం
తన్వి వపుః ప్రశాంతమ్ అపి తేరాగం కరోత్యేవ నః || 2.12 ||

ముగ్ధే ధానుష్కతా కేయమ్ అపూర్వా త్వయి దృశ్యతే |
యయా విధ్యసి చేతాంసి గుణైరేవ న సాయకైః || 2.13 ||

సతి ప్రదీపే సత్యగ్నౌ సత్సు తారారవీందుషు |
వినా మే మృగశావాక్ష్యా తమోభూతమ్ ఇదం జగథ్ || 2.14 ||

ఉద్వృత్తః స్తనభార ఏష తరలే నేత్రే చలే భ్రూలతే
రాగాధిష్ఠితమ్ ఓష్ఠపల్లవమ్ ఇదం కుర్వంతు నామ వ్యథామ్ |
సౌభాగ్యాక్షరమాలికేవ లిఖితా పుష్పాయుధేన స్వయం
మధ్యస్థాపి కరోతి తాపమ్ అధికం రోఉమ్‌ఆవలిః కేన సా || 2.15 ||

ముఖేన చంద్రకాంతేన మహానీలైః శిరోరుహైః |
కరాభ్యాం పద్మరాగాభ్యాం రేజే రత్నమయీవ సా || 2.16 ||

గురుణా స్తనభారేణ ముఖచంద్రేణ భాస్వతా |
శనైశ్చరాభ్యాం పాదాభ్యాం రేజే గ్రహమయీవ సా || 2.17 ||

తస్యాః స్తనౌ యది ఘనౌ జఘనం చ హారి
వక్త్రం చ చారు తవ చిత్త కిమ్ ఆకులత్వమ్ |
పుణ్యం కురుష్వ యది తేషు తవాస్తి వాఞ్ఛా
పుణ్యైర్వినా న హి భవంతి సమీహితార్థాః || 2.18 ||

ఇమే తారుణ్యశ్రీనవపరిమలాః ప్రౌఢసురతప్రతాప
ప్రారంభాః స్మరవిజయదానప్రతిభువః |
చిరం చేతశ్చోరా అభినవవికారైకగురవో
విలాసవ్యాపారాః కిమ్ అపి విజయంతే మృగదృశామ్ || 2.19 ||

ప్రణయమధురాః ప్రేమోద్గారా రసాశ్రయతాం గతాః
ఫణితిమధురా ముగ్ధప్రాయాః ప్రకాశితసమ్మదాః |
ప్రకృతిసుభగా విస్రంభార్ద్రాః స్మరోదయదాయినీ
రహసి కిమ్ అపి స్వైరాలాపా హరంతి మృగీదృశామ్ || 2.20 ||

విశ్రమ్య విశ్రమ్య వనద్రుమాణాం
ఛాయాసు తన్వీ విచచార కాచిత్ |
స్తనోత్తరీయేణ కరోద్ధృతేన
నివారయంతీ శశినో మయూఖాన్ || 2.21 ||

అదర్శనే దర్శనమాత్రకామా
దృష్ట్వా పరిష్వంగసుఖైకలోలా |
ఆలింగితాయాం పునరాయతాక్ష్యామాశాస్మహే
విగ్రహయోరభేదమ్ || 2.22 ||

మాలతీ శిరసి జృంభణం ముఖే
చందనం వపుషి కుంకుమావిలమ్ |
వక్షసి ప్రియతమా మదాలసా
స్వర్గ ఏష పరిశిష్ట ఆగమః || 2.23 ||

ప్రాఙ్మామ్ ఏతి మనాగనాగతరసం జాతాభిలాషాం తతః
సవ్రీడం తదను శ్లథోద్యమమ్ అథ ప్రధ్వస్తధైర్యం పునః |
ప్రేమార్ద్రం స్పృహణీయనిర్భరరహః క్రీడాప్రగల్భం తతో
నిఃసంగాంగవికర్షణాధికసుఖరమ్యం కులస్త్రీరతమ్ || 2.24 ||

ఉరసి నిపతితానాం స్రస్తధమ్మిల్లకానాం
ముకులితనయనానాం కించిద్‌ఉన్మీలితానామ్ |
ఉపరి సురతఖేదస్విన్నగండస్థలానామధర
మధు వధూనాం భాగ్యవంతః పిబంతి || 2.25 ||

ఆమీలితనయనానాం యః
సురతరసో‌உను సంవిదం భాతి |
మిథురైర్మిథో‌உవధారితమవితథమ్
ఇదమ్ ఏవ కామనిర్బర్హణమ్ || 2.26 ||

ఇదమ్ అనుచితమ్ అక్రమశ్చ పుంసాం
యదిహ జరాస్వపి మన్మథా వికారాః |
తదపి చ న కృతం నితంబినీనాం
స్తనపతనావధి జీవితం రతం వా || 2.27 ||

రాజస్తృష్ణాంబురాశేర్న హి జగతి గతః కశ్చిదేవావసానం
కో వార్థో‌உర్థైః ప్రభూతైః స్వవపుషి గలితే యౌవనే సానురాగే |
గచ్ఛామః సద్మ యావద్వికసితనయనేందీవరాలోకినీనామాక్రమ్యాక్రమ్య
రూపం ఝటితి న జరయా లుప్యతే ప్రేయసీనామ్ || 2.28 ||

రాగస్యాగారమ్ ఏకం నరకశతమహాదుఃఖసంప్రాప్తిహేతుర్మోహస్యోత్పత్తి
బీజం జలధరపటలం ఙ్ఞానతారాధిపస్య |
కందర్పస్యైకమిత్రం ప్రకటితవివిధస్పష్టదోషప్రబంధం
లోకే‌உస్మిన్న హ్యర్థవ్రజకులభవనయౌవనాదన్యదస్తి || 2.29 ||

శృంగారద్రుమనీరదే ప్రసృమరక్రీడారసస్రోతసి
ప్రద్యుమ్నప్రియబాంధవే చతురవాఙ్ముక్తాఫలోదన్వతి |
తన్వీనేత్రచకోరపావనవిధౌ సౌభాగ్యలక్ష్మీనిధౌ
ధన్యః కో‌உపి న విక్రియాం కలయతి ప్రాప్తే నవే యౌవనే || 2.30 ||

సంసారే‌உస్మిన్నసారే కునృపతిభవనద్వారసేవాకలంకవ్యాసంగ
వ్యస్తధైర్యం కథమ్ అమలధియో మానసం సంవిదధ్యుః |
యద్యేతాః ప్రోద్యద్‌ఇందుద్యుతినిచయభృతో న స్యురంభోజనేత్రాః
ప్రేంఖత్కాంచీకలాపాః స్తనభరవినమన్మధ్యభాజస్తరుణ్యః || 2.31 ||

సిద్ధాధ్యాసితకందరే హరవృషస్కంధావరుగ్ణద్రుమే
గంగాధౌతశిలాతలే హిమవతః స్థానే స్థితే శ్రేయసి |
కః కుర్వీత శిరః ప్రణామమలినం మ్లానం మనస్వీ జనో
యద్విత్రస్తకురంగశావనయనా న స్యుః స్మరాస్త్రం స్త్రియః || 2.32 ||

సంసార తవ పర్యంతపదవీ న దవీయసీ |
అంతరా దుస్తరా న స్యుర్యది తే మదిరేక్షణామ్ || 2.33 ||

దిశ వనహరిణీభ్యో వంశకాండచ్ఛవీనాం
కవలమ్ ఉపలకోటిచ్ఛిన్నమూలం కుశానామ్ |
శకయువతికపోలాపాండుతాంబూలవల్లీదలమ్
అరుణనఖాగ్రైః పాటితం వా వధూభ్యః || 2.34 ||

అసారాః సర్వే తే విరతివిరసాః పాపవిషయా
జుగుప్స్యంతాం యద్వా నను సకలదోషాస్పదమ్ ఇతి |
తథాప్యేతద్భూమౌ నహి పరహితాత్పుణ్యమ్ అధికం
న చాస్మిన్సంసారే కువలయదృశో రమ్యమ్ అపరమ్ || 2.35 ||

ఏతత్కామఫలో లోకే యద్ద్వయోరేకచిత్తతా |
అన్యచిత్తకృతే కామే శవయోరివ సంగమః || 2.351 ||

మాత్సర్యమ్ ఉత్సార్య విచార్య కార్యమార్యాః
సమర్యాదమ్ ఇదం వదంతు |
సేవ్యా నితంబాః కిమ్ ఉ భూధరాణామత
స్మరస్మేరవిలాసినీనామ్ || 2.36 ||

సంసారే స్వప్నసారే పరిణతితరలే ద్వే గతీ పండితానాం
తత్త్వఙ్ఞానామృతాంభఃప్లవలలితధియాం యాతు కాలః కథంచిత్ |
నో చేన్ముగ్ధాంగనానాం స్తనజఘనఘనాభోగసంభోగినీనాం
స్థూలోపస్థస్థలీషు స్థగితకరతలస్పర్శలీలోద్యమానామ్ || 2.37 ||

ఆవాసః క్రియతాం గంగే పాపహారిణి వారిణి |
స్తనద్వయే తరుణ్యా వా మనోహారిణి హారిణి || 2.38 ||

కిమ్ ఇహ బహుభిరుక్తైర్యుక్తిశూన్యైః ప్రలాపైర్ద్వయమ్
ఇహ పురుషాణాం సర్వదా సేవనీయమ్ |
అభినవమదలీలాలాలసం సుందరీణాం
స్తనభరపరిఖిన్నం యౌవనం వా వనం వా || 2.39 ||

సత్యం జనా వచ్మి న పక్షపాతాల్
లోకేషు సప్తస్వపి తథ్యమ్ ఏతత్ |
నాన్యన్మనోహారి నితంబినీభ్యో
దుఃఖైకహేతుర్న చ కశ్చిదన్యః || 2.40 ||

కాంతేత్యుత్పలలోచనేతి విపులశ్రోణీభరేత్యున్నమత్పీనోత్తుంగ
పయోధరేతి సముఖాంభోజేతి సుభ్రూరితి |
దృష్ట్వా మాద్యతి మోదతే‌உభిరమతే ప్రస్తౌతి విద్వానపి
ప్రత్యక్షాశుచిభస్త్రికాం స్త్రియమ్ అహో మోహస్య దుశ్చేష్టితమ్ || 2.41 ||

స్మృతా భవతి తాపాయ దృష్టా చోన్మాదకారిణీ |
స్పృష్టా భవతి మోహాయ సా నామ దయితా కథమ్ || 2.42 ||

తావదేవామృతమయీ యావల్లోచనగోచరా |
చక్షుష్పథాదతీతా తు విషాదప్యతిరిచ్యతే || 2.43 ||

నామృతం న విషం కించిదేతాం ముక్త్వా నితంబినీమ్ |
సైవామృతలతా రక్తా విరక్తా విషవల్లరీ || 2.44 ||

ఆవర్తః సంశయానామ్ అవినయభువనం పట్టణం సాహసానాం
దోషాణాం సన్నిధానం కపటశతమయం క్షేత్రమ్ అప్రత్యయానామ్ |
స్వర్గద్వారస్య విఘ్నో నరకపురముఖ సర్వమాయాకరండం
స్త్రీయంత్రం కేన సృష్టం విషమ్ అమృతమయం ప్రాణిలోకస్య పాశః || 2.45 ||

నో సత్యేన మృగాంక ఏష వదనీభూతో న చేందీవరద్వంద్వం
లోచనతాం గత న కనకైరప్యంగయష్టిః కృతా |
కింత్వేవం కవిభిః ప్రతారితమనాస్తత్త్వం విజానన్నపి
త్వఙ్మాంసాస్థిమయం వపుర్మృగదృశాం మందో జనః సేవతే || 2.46 ||

లీలావతీనాం సహజా విలాసాస్త
ఏవ మూఢస్య హృది స్ఫురంతి |
రాగో నలిన్యా హి నిసర్గసిద్ధస్తత్ర
భ్రమ్త్యేవ వృథా షడ్‌అంఘ్రిః || 2.47 ||

సంమోహయంతి మదయంతి విడంబయంతి
నిర్భర్త్స్యంతి రమయంతి విషాదయంతి |
ఏతాః ప్రవిశ్య సదయం హృదయం నరాణాం
కిం నామ వామనయనా న సమాచరంతి || 2.471 ||

యదేతత్పూర్ణేందుద్యుతిహరమ్ ఉదారాకృతి పరం
ముఖాబ్జం తన్వంగ్యాః కిల వసతి యత్రాధరమధు |
ఇదం తత్కిం పాకద్రుమఫలమ్ ఇదానీమ్ అతిరసవ్యతీతే‌உస్మిన్
కాలే విషమ్ ఇవ భవిష్య్త్యసుఖదమ్ || 2.48 ||

ఉన్మీలత్త్రివలీతరంగనిలయా ప్రోత్తుంగపీనస్తనద్వంద్వేనోద్గత
చక్రవాకయుగలా వక్త్రాంబుజోద్భాసినీ |
కాంతాకారధరా నదీయమ్ అభితః క్రూరాత్ర నాపేక్షతే
సంసారార్ణవమజ్జనం యది తదా దూరేణ సంత్యజ్యతామ్ || 2.49 ||

జల్పంతి సార్ధమ్ అన్యేన పశ్యంత్యన్యం సవిభ్రమాః |
హృద్గతం చింతయంత్యన్యం ప్రియః కో నామ యోషితామ్ || 2.50 ||

మధు తిష్ఠతి వాచి యోషితాం హృది హాలాహలమ్ ఏవ కేవలమ్ |
అత‌ఏవ నిపీయతే‌உధరో హృదయం ముష్టిభిరేవ తాడ్యతే || 2.51 ||

అపసర సఖే దూరాదస్మాత్కటాక్షవిషానలాత్
ప్రకృతివిషమాద్యోషిత్సర్పాద్విలాసఫణాభృతః |
ఇతరఫణినా దష్టః శక్యశ్చికిత్సితుమ్ ఔషధైశ్చతుర్
వనితాభోగిగ్రస్తం హి మంత్రిణః || 2.52 ||

విస్తారితం మకరకేతనధీవరేణ
స్త్రీసంఙ్ఞితం బడిశమ్ అత్ర భవాంబురాశౌ |
యేనాచిరాత్తద్‌అధరామిషలోలమర్త్య
మత్స్యాన్వికృష్య విపచత్యనురాగవహ్నౌ || 2.53 ||

కామినీకాయకాంతారే కుచపర్వతదుర్గమే |
మా సంచర మనః పాంథ తత్రాస్తే స్మరతస్కరః || 2.54 ||

వ్యాదీర్ఘేణ చలేన వక్త్రగతినా తేజస్వినా భోగినా
నీలాబ్జద్యుతినాహినా పరమ్ అహం దృష్టో న తచ్చక్షుషా |
దృష్టే సంతి చికిత్సకా దిశి దిశి ప్రాయేణ దర్మార్థినో
ముగ్ధాక్ష్క్షణవీక్షితస్య న హి మే వైద్యో న చాప్యౌషధమ్ || 2.55 ||

ఇహ హి మధురగీతం నృత్యమ్ ఏతద్రసో‌உయం
స్ఫురతి పరిమలో‌உసౌ స్పర్శ ఏష స్తనానామ్ |
ఇతి హతపరమార్థైరింద్రియైర్భ్రామ్యమాణః
స్వహితకరణధూర్తైః పంచభిర్వంచితో‌உస్మి || 2.56 ||

న గమ్యో మంత్రాణాం న చ భవతి భైషజ్యవిషయో
న చాపి ప్రధ్వంసం వ్రజతి వివిధైః శాంతికశతైః |
భ్రమావేశాదంగే కమ్ అపి విదధద్భంగమ్ అసకృత్
స్మరాపస్మారో‌உయం భ్రమయతి దృశం ఘూర్ణయతి చ || 2.57 ||

జాత్య్‌అంధాయ చ దుర్ముఖాయ చ జరాజీర్ణా ఖిలాంగాయ చ
గ్రామీణాయ చ దుష్కులాయ చ గలత్కుష్ఠాభిభూతాయ చ |
యచ్ఛంతీషు మనోహరం నిజవపులక్ష్మీలవశ్రద్ధయా
పణ్యస్త్రీషు వివేకకల్పలతికాశస్త్రీషు రాజ్యేత కః || 2.58 ||

వేశ్యాసౌ మదనజ్వాలా
రూపే‌உంధనవివర్ధితా |
కామిభిర్యత్ర హూయంతే
యౌవనాని ధనాని చ || 2.59 ||

కశ్చుంబతి కులపురుషో వేశ్యాధరపల్లవం మనోఙ్ఞమ్ అపి |
చారభటచోరచేటకనటవిటనిష్ఠీవనశరావమ్ || 2.60 ||

ధన్యాస్త ఏవ ధవలాయతలోచనానాం
తారుణ్యదర్పఘనపీనపయోధరాణామ్ |
క్షామోదరోపరి లసత్త్రివలీలతానాం
దృష్ట్వాకృతిం వికృతిమ్ ఏతి మనో న యేషామ్ || 2.61 ||

బాలే లీలాముకులితమ్ అమీ మంథరా దృష్టిపాతాః
కిం క్షిప్యంతే విరమవిరమ వ్యర్థ ఏష శ్రమస్తే |
సంప్రత్యన్యే వయమ్ ఉపరతం బాల్యమ్ ఆస్థా వనాంతే
క్షీణో మోహస్తృణమ్ ఇవ జగజ్జాలమ్ ఆలోకయామః || 2.62 ||

ఇయం బాలా మాం ప్రత్యనవరతమ్ ఇందీవరదలప్రభా
చీరం చక్షుః క్షిపతి కిమ్ అభిప్రేతమ్ అనయా |
గతో మోహో‌உస్మాకం స్మరశబరబాణవ్యతికరజ్వర
జ్వాలా శాంతా తదపి న వరాకీ విరమతి || 2.63 ||

కిం కందర్ప కరం కదర్థయసి రే కోదండటంకారితం
రే రే కోకిల కోఉమ్‌అలం కలరవం కిం వా వృథా జల్పసి |
ముగ్ధే స్నిగ్ధవిదగ్ధచారుమధురైర్లోలైః కటాక్షైరలం
చేతశ్చుంబితచంద్రచూడచరణధ్యానామృతం వర్తతే || 2.64 ||

విరహే‌உపి సంగమః ఖలు
పరస్పరం సంగతం మనో యేషామ్ |
హృదయమ్ అపి విఘట్టితం చేత్
సంగీ విరహం విశేషయతి || 2.65 ||

కిం గతేన యది సా న జీవతి
ప్రాణితి ప్రియతమా తథాపి కిమ్ |
ఇత్యుదీక్ష్య నవమేఘమాలికాం
న ప్రయాతి పథికః స్వమందిరమ్ || 2.66 ||

విరమత బుధా యోషిత్సంగాత్సుఖాత్క్షణభంగురాత్
కురుత కరుణామైత్రీప్రఙ్ఞావధూజనసంగమమ్ |
న ఖలు నరకే హారాక్రాంతం ఘనస్తనమండలం
శరణమ్ అథవా శ్రోణీబింబం రణన్మణిమేఖలమ్ || 2.67 ||

యదా యోగాభ్యాసవ్యసనకృశయోరాత్మమనసోరవిచ్ఛిన్నా
మైత్రీ స్ఫురతి కృతినస్తస్య కిమ్ ఉ తైః |
ప్రియాణామ్ ఆలాపైరధరమధుభిర్వక్త్రవిధుభిః
సనిశ్వాసామోదైః సకుచకలశాశ్లేషసురతైః || 2.68 ||

యదాసీదఙ్ఞానం స్మరతిమిరసంచారజనితం
తదా దృష్టనారీమయమ్ ఇదమ్ అశేషం జగదితి |
ఇదానీమ్ అస్మాకం పటుతరవివేకాంజనజుషాం
సమీభూతా దృష్టిస్త్రిభువనమ్ అపి బ్రహ్మ మనుతే || 2.69 ||

తావదేవ కృతినామ్ అపి స్ఫురత్యేష
నిర్మలవివేకదీపకః |
యావదేవ న కురంగచక్షుషాం
తాడ్యతే చటులలోచనాంచలైః || 2.70 ||

వచసి భవతి సంగత్యాగమ్ ఉద్దిశ్య వార్తా
శ్రుతిముఖరముఖానాం కేవలం పండితానామ్ |
జఘనమ్ అరుణరత్నగ్రంథికాంచీకలాపం
కువలయనయనానాం కో విహాతుం సమర్థః || 2.71 ||

స్వపరప్రతారకో‌உసౌ
నిందతి యో‌உలీకపండితో యువతీః |
యస్మాత్తపసో‌உపి ఫలం
స్వర్గః స్వర్గే‌உపి చాప్సరసః || 2.72 ||

మత్తేభకుంభదలనే భువి సంతి ధీరాః
కేచిత్ప్రచండమృగరాజవధే‌உపి దక్షాః |
కింతు బ్రవీమి బలినాం పురతః ప్రసహ్య
కందర్పదర్పదలనే విరలా మనుష్యాః || 2.73 ||

సన్మార్గే తావదాస్తే ప్రభవతి చ నరస్తావదేవేంద్రియాణాం
లజ్జాం తావద్విధత్తే వినయమ్ అపి సమాలంబతే తావదేవ |
భ్రూచాపాకృష్టముక్తాః శ్రవణపథగతా నీలపక్ష్మాణ ఏతే
యావల్లీలావతీనాం హృది న ధృతిముషో దృష్టిబాణాః పతంతి || 2.74 ||

ఉన్మత్తప్రేమసంరంభాద్
ఆరభంతే యద్‌అంగనాః |
తత్ర ప్రత్యూహమ్ ఆధాతుం
బ్రహ్మాపి ఖలు కాతరః || 2.75 ||

తావన్మహత్త్వం పాండిత్యం
కులీనత్వం వివేకితా |
యావజ్జ్వలతి నాంగేషు
హతః పంచేషుపావకః || 2.76 ||

శాస్త్రఙ్ఞో‌உపి ప్రగుణితనయో‌உత్యాంతబాధాపి బాఢం
సంసారే‌உస్మిన్భవతి విరలో భాజనం సద్గతీనామ్ |
యేనైతస్మిన్నిరయనగరద్వారమ్ ఉద్ఘాటయంతీ
వామాక్షీణాం భవతి కుటిలా భ్రూలతా కుంచికేవ || 2.77 ||

కృశః కాణః ఖంజః శ్రవణరహితః పుచ్ఛవికలో
వ్రణీ పూయక్లిన్నః కృమికులశతైరావృతతనుః |
క్షుధా క్షామో జీర్ణః పిఠరకకపాలార్పితగలః
శునీమ్ అన్వేతి శ్వా హతమ్ అపి చ హంత్యేవ మదనః || 2.78 ||

స్త్రీముద్రాం కుసుమాయుధస్య జయినీం సర్వార్థసంపత్కరీం
యే మూఢాః ప్రవిహాయ యాంతి కుధియో మిథ్యాఫలాన్వేషిణః |
తే తేనైవ నిహత్య నిర్దయతరం నగ్నీకృతా ముండితాః
కేచిత్పంచశిఖీకృతాశ్చ జటిలాః కాపాలికాశ్చాపరే || 2.79 ||

విశ్వామిత్రపరాశరప్రభృతయో వాతాంబుపర్ణాశనాస్తే‌உపి
స్త్రీముఖపంకజం సులలితం దృష్ట్వైవ మోహం గతాః |
శాల్యన్నం సఘృతం పయోదధియుతం యే భుంజతే మానవాస్తేషామ్
ఇంద్రియనిగ్రహో యది భవేద్వింధ్యః ప్లవేత్సాగరే || 2.80 ||

పరిమలభృతో వాతాః శాఖా నవాంకురకోటయో
మధురవిధురోత్కంఠాభాజః ప్రియా పికపక్షిణామ్ |
విరలవిరసస్వేదోద్గారా వధూవదనేందవః
ప్రసరతి మధౌ ధాత్ర్యాం జాతో న కస్య గుణోదయః || 2.81 ||

మధురయం మధురైరపి కోకిలా
కలరవైర్మలయస్య చ వాయుభిః |
విరహిణః ప్రహిణస్తి శరీరిణో
విపది హంత సుధాపి విషాయతే || 2.82 ||

ఆవాసః కిలకించితస్య దయితాపార్శ్వే విలాసాలసాః
కర్ణే కోకిలకామినీకలరవః స్మేరో లతామండపః |
గోష్ఠీ సత్కవిభిః సమం కతిపయైర్ముగ్ధాః సుధాంశోః కరాః
కేషాంచిత్సుఖయంతి చాత్ర హృదయం చైత్రే విచిత్రాః క్షపాః || 2.83 ||

పాంథ స్త్రీవిరహానలాహుతికలామ్ ఆతన్వతీ మంజరీమాకందేషు
పికాంగనాభిరధునా సోత్కంఠమ్ ఆలోక్యతే |
అప్యేతే నవపాటలాపరిమలప్రాగ్భారపాటచ్చరా
వాంతిక్లాంతివితానతానవకృతః శ్రీఖండశైలానిలాః || 2.84 ||

ప్రథితః ప్రణయవతీనాం
తావత్పదమ్ ఆతనోతు హృది మానః |
భవతి న యావచ్చందనతరు
సురభిర్మలయపవమానః || 2.85 ||

సహకారకుసుమకేసరనికర
భరామోదమూర్చ్ఛితదిగ్‌అంతే |
మధురమధురవిధురమధుపే
మధౌ భవేత్కస్య నోత్కంఠా || 2.86 ||

అచ్ఛాచ్ఛచందనరసార్ద్రతరా మృగాక్ష్యో
ధారాగృహాణి కుసుమాని చ కోఉమ్‌ఉదీ చ |
మందో మరుత్సుమనసః శుచి హర్మ్యపృష్ఠం
గ్రీష్మే మదం చ మదనం చ వివర్ధయంతి || 2.87 ||

స్రజో హృద్యామోదా వ్యజనపవనశ్చంద్రకిరణాః
పరాగః కాసారో మలయజరజః శీధు విశదమ్ |
శుచిః సౌధోత్సంగః ప్రతను వసనం పంకజదృశో
నిదాఘర్తావేతద్విలసతి లభంతే సుకృతినః || 2.88 ||

సుధాశుభ్రం ధామ స్ఫురద్‌అమలరశ్మిః శశధరః
ప్రియావక్త్రాంభోజం మలయజరజశ్చాతిసురభిః |
స్రజో హృద్యామోదాస్తదిదమ్ అఖిలం రాగిణి జనే
కరోత్యంతః క్షోభం న తు విషయసంసర్గవిముఖే || 2.89 ||

తరుణీవేషోద్దీపితకామా
వికసజ్జాతీపుష్పసుగంధిః |
ఉన్నతపీనపయోధరభారా
ప్రావృట్తనుతే కస్య న హర్షమ్ || 2.90 ||

వియద్‌ఉపచితమేఘం భూమయః కందలిన్యో
నవకుటజకదంబామోదినో గంధవాహాః |
శిఖికులకలకేకారావరమ్యా వనాంతాః
సుఖినమ్ అసుఖినం వా సర్వమ్ ఉత్కంఠయంతి || 2.91 ||

ఉపరి ఘనం ఘనపటలం
తిర్యగ్గిరయో‌உపి నర్తితమయూరాః |
క్షితిరపి కందలధవలా
దృష్టిం పథికః క్వ పాతయతి || 2.92 ||

ఇతో విద్యుద్వల్లీవిలసితమ్ ఇతః కేతకితరోః
స్ఫురన్గంధః ప్రోద్యజ్జలదనినదస్ఫూర్జితమ్ ఇతః |
ఇతః కేకిక్రీడాకలకలరవః పక్ష్మలదృశాం
కథం యాస్యంత్యేతే విరహదివసాః సంభృతరసాః || 2.93 ||

అసూచిసంచారే తమసి నభసి ప్రౌఢజలదధ్వని
ప్రాఙ్ఞంమన్యే పతతి పృషతానాం చ నిచయే |
ఇదం సౌదామిన్యాః కనకకమనీయం విలసితం
ముదం చ మ్లానిం చ ప్రథయతి పథి స్వైరసుదృశామ్ || 2.94 ||

ఆసారేణ న హర్మ్యతః ప్రియతమైర్యాతుం బహిః శక్యతే
శీతోత్కంపనిమిత్తమ్ ఆయతదృశా గాఢం సమాలింగ్యతే |
జాతాః శీకరశీతలాశ్చ మరుతోరత్యంతఖేదచ్ఛిదో
ధన్యానాం బత దుర్దినం సుదినతాం యాతి ప్రియాసంగమే || 2.95 ||

అర్ధం సుప్త్వా నిశాయాః సరభససురతాయాససన్నశ్లథాంగప్రోద్భూతాసహ్య
తృష్ణో మధుమదనిరతో హర్మ్యపృష్ఠే వివిక్తే |
సంభోగక్లాంతకాంతాశిథిలభుజలతావర్జితం కర్కరీతో
జ్యోత్స్నాభిన్నాచ్ఛధారం పిబతి న సలిలం శారదం మందపుణ్యః || 2.96 ||

హేమంతే దధిదుగ్ధసర్పిరశనా మాంజిష్ఠవాసోభృతః
కాశ్మీరద్రవసాంద్రదిగ్ధవపుషశ్ఛిన్నా విచిత్రై రతైః |
వృత్తోరుస్తనకామినోజనకృతాశ్లేషా గృహాభ్యంతరే
తాంబూలీదలపూగపూరితముఖా ధన్యాః సుఖం శేరతే || 2.97 ||

ప్రదుయత్ప్రౌఢప్రియంగుద్యుతిభృతి వికసత్కుందమాద్యద్ద్విరేఫే
కాలే ప్రాలేయవాతప్రచలవిలసితోదారమందారధామ్ని |
యేషాం నో కంఠలగ్నా క్షణమ్ అపి తుహినక్షోదదక్షా మృగాక్షీ
తేసామ్ ఆయామయామా యమసదనసమా యామినీ యాతి యూనామ్ || 2.98 ||

చుంబంతో గండభిత్తీరలకవతి ముఖే సీత్కృతాన్యాదధానా
వక్షఃసూత్కంచుకేషు స్తనభరపులకోద్భేదమ్ ఆపాదయంతః |
ఊరూనాకంపయంతః పృథుజఘనతటాత్స్రంసయంతో‌உంశుకాని
వ్యక్తం కాంతాజనానాం విటచరితభృతః శైశిరా వాంతి వాతాః || 2.99 ||

కేశానాకులయందృశో ముకులయన్వాసో బలాదాక్షిపన్నాతన్వన్
పులకోద్గమం ప్రకటయన్నావేగకంపం శనైః |
బారం బారమ్ ఉదారసీత్కృతకృతో దంతచ్ఛదాన్పీడయన్
ప్రాయః శైశిర ఏష సంప్రతి మరుత్కాంతాసు కాంతాయతే || 2.100 ||

యద్యస్య నాస్తి రుచిరం తస్మింస్తస్య స్పృహా మనోఙ్ఞే‌உపి |
రమణీయే‌உపి సుధాంశౌ న మనఃకామః సరోజిన్యాః || 2.101 ||

వైరాగ్యే సంచరత్యేకో నీతౌ భ్రమతి చాపరః |
శృంగారే రమతే కశ్చిద్భువి భేదాః పరస్పరమ్ || 2.102 ||

Telugu

Bhartruhari Sataka Trisati – Neeti Satakam – Telugu

No Comments 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: భర్తృహరి

దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నానంతచిన్మాత్రమూర్తయే |
స్వానుభూత్యేకమానాయ నమః శాంతాయ తేజసే || 1.1 ||

బోద్ధారో మత్సరగ్రస్తాః
ప్రభవః స్మయదూషితాః |
అబోధోపహతాః చాన్యే
జీర్ణమ్ అంగే సుభాషితమ్ || 1.2 ||

అఙ్ఞః సుఖమ్ ఆరాధ్యః
సుఖతరమ్ ఆరాధ్యతే విశేషఙ్ఞః |
ఙ్ఞానలవదుర్విదగ్ధం
బ్రహ్మాపి తం నరం న రంజయతి || 1.3 ||

ప్రసహ్య మణిమ్ ఉద్ధరేన్మకరవక్త్రదంష్ట్రాంతరాత్
సముద్రమ్ అపి సంతరేత్ప్రచలదూర్మిమాలాకులమ్ |
భుజంగమ్ అపి కోపితం శిరసి పుష్పవద్ధారయేత్
న తు ప్రతినివిష్టమూ‌ఋఖజనచిత్తమ్ ఆరాధయేథ్ || 1.4 ||

లభేత సికతాసు తైలమ్ అపి యత్నతః పీడయన్
పిబేచ్చ మృగతృష్ణికాసు సలిలం పిపాసార్దితః |
క్వచిదపి పర్యటన్శశవిషాణమ్ ఆసాదయేత్
న తు ప్రతినివిష్టమూర్ఖచిత్తమ్ ఆరాధయేథ్ || 1.5 ||

వ్యాలం బాలమృణాలతంతుభిరసౌ రోద్ధుం సముజ్జృంభతే
ఛేత్తుం వజ్రమణిం శిరీషకుసుమప్రాంతేన సన్నహ్యతి |
మాధుర్యం మధుబిందునా రచయితుం క్షారాముధేరీహతే
నేతుం వాఞ్ఛంతి యః ఖలాన్పథి సతాం సూక్తైః సుధాస్యందిభిః || 1.6 ||

స్వాయత్తమ్ ఏకాంతగుణం విధాత్రా
వినిర్మితం ఛాదనమ్ అఙ్ఞతాయాః |
విశేషా‌అతః సర్వవిదాం సమాజే
విభూషణం మౌనమ్ అపండితానామ్ || 1.7 ||

యదా కించిజ్ఙ్ఞో‌உహం ద్విప ఇవ మదాంధః సమభవం
తదా సర్వఙ్ఞో‌உస్మీత్యభవదవలిప్తం మమ మనః
యదా కించిత్కించిద్బుధజనసకాశాదవగతం
తదా మూర్ఖో‌உస్మీతి జ్వర ఇవ మదో మే వ్యపగతః || 1.8 ||

కృమికులచిత్తం లాలాక్లిన్నం విగంధిజుగుప్సితం
నిరుపమరసం ప్రీత్యా ఖాదన్నరాస్థి నిరామిషమ్ |
సురపతిమ్ అపి శ్వా పార్శ్వస్థం విలోక్య న శంకతే
న హి గణయతి క్షుద్రో జంతుః పరిగ్రహఫల్గుతామ్ || 1.9 ||

శిరః శార్వం స్వర్గాత్పశుపతిశిరస్తః క్షితిధరం
మ్హీధ్రాదుత్తుంగాదవనిమ్ అవనేశ్చాపి జలధిమ్ |
అధో‌உధో గంగేయం పదమ్ ఉపగతా స్తోకమ్
అథవావివేకభ్రష్టానాం భవతి వినిపాతః శతముఖః || 1.10 ||

శక్యో వారయితుం జలేన హుతభుక్చ్ఛత్రేణ సూర్యాతపో
నాగేంద్రో నిశితాగ్కుశేన సమదో దండేన గోగర్దభౌ |
వ్యాధిర్భేషజసంగ్రహైశ్చ వివిధైర్మంత్రప్రయోగైర్విషం
సర్వస్యౌషధమ్ అస్తి శాస్త్రవిహితం మూర్ఖస్య నస్త్యౌషధిమ్ || 1.11 ||

సాహిత్యసంగీతకలావిహీనః
సాక్షాత్పశుః పుచ్ఛవిషాణహీనః |
తృణం న ఖాదన్నపి జీవమానస్
తద్భాగధేయం పరమం పశూనామ్ || 1.12 ||

యేషాం న విద్యా న తపో న దానం
ఙ్ఞానం న శీలం న గుణో న ధర్మః |
తే మర్త్యలోకే భువి భారభూతా
మనుష్యరూపేణ మృగాశ్చరంతి || 1.13 ||

వరం పర్వతదుర్గేషు
భ్రాంతం వనచరైః సహ
న మూర్ఖజనసంపర్కః
సురేంద్రభవనేష్వపి || 1.14 ||

శాస్త్రోపస్కృతశబ్దసుందరగిరః శిష్యప్రదేయాగమా
విఖ్యాతాః కవయో వసంతి విషయే యస్య ప్రభోర్నిర్ధనాః |
తజ్జాడ్యం వసుధాదిపస్య కవయస్త్వర్థం వినాపీశ్వరాః
కుత్స్యాః స్యుః కుపరీక్షకా హి మణయో యైరర్ఘతః పాతితాః || 1.15 ||

హర్తుర్యాతి న గోచరం కిమ్ అపి శం పుష్ణాతి యత్సర్వదా‌உప్య్
అర్థిభ్యః ప్రతిపాద్యమానమ్ అనిశం ప్రాప్నోతి వృద్ధిం పరామ్ |
కల్పాంతేష్వపి న ప్రయాతి నిధనం విద్యాఖ్యమ్ అంతర్ధనం
యేషాం తాన్ప్రతి మానమ్ ఉజ్ఝత నృపాః కస్తైః సహ స్పర్ధతే || 1.16 ||

అధిగతపరమార్థాన్పండితాన్మావమంస్థాస్
తృణమ్ ఇవ లఘు లక్ష్మీర్నైవ తాన్సంరుణద్ధి |
అభినవమదలేఖాశ్యామగండస్థలానాం
న భవతి బిసతంతుర్వారణం వారణానామ్ || 1.17 ||

అంభోజినీవనవిహారవిలాసమ్ ఏవ
హంసస్య హంతి నితరాం కుపితో విధాతా |
న త్వస్య దుగ్ధజలభేదవిధౌ ప్రసిద్ధాం
వైదగ్ధీకీర్తిమ్ అపహర్తుమ్ అసౌ సమర్థః || 1.18 ||

కేయూరాణి న భూషయంతి పురుషం హారా న చంద్రోజ్జ్వలా
న స్నానం న విలేపనం న కుసుమం నాలంకృతా మూర్ధజాః |
వాణ్యేకా సమలంకరోతి పురుషం యా సంస్కృతా ధార్యతే
క్షీయంతే ఖలు భూషణాని సతతం వాగ్భూషణం భూషణమ్ || 1.19 ||

విద్యా నామ నరస్య రూపమ్ అధికం ప్రచ్ఛన్నగుప్తం ధనం
విద్యా భోగకరీ యశఃసుఖకరీ విద్యా గురూణాం గురుః |
విద్యా బంధుజనో విదేశగమనే విద్యా పరా దేవతా
విద్యా రాజసు పూజ్యతే న తు ధనం విద్యావిహీనః పశుః || 1.20 ||

క్షాంతిశ్చేత్కవచేన కిం కిమ్ అరిభిః క్రోధో‌உస్తి చేద్దేహినాం
ఙ్ఞాతిశ్చేదనలేన కిం యది సుహృద్దివ్యౌషధం కిం ఫలమ్ |
కిం సర్పైర్యది దుర్జనాః కిమ్ ఉ ధనైర్విద్యా‌உనవద్యా యది
వ్రీడా చేత్కిమ్ ఉ భూషణైః సుకవితా యద్యస్తి రాజ్యేన కిమ్ || 1.21 ||

దాక్షిణ్యం స్వజనే దయా పరిజనే శాఠ్యం సదా దుర్జనే
ప్రీతిః సాధుజనే నయో నృపజనే విద్వజ్జనే చార్జవమ్ |
శౌర్యం శత్రుజనే క్షమా గురుజనే కాంతాజనే ధృష్టతా
యే చైవం పురుషాః కలాసు కుశలాస్తేష్వేవ లోకస్థితిః || 1.22 ||

జాడ్యం ధియో హరతి సించతి వాచి సత్యం
మానోన్నతిం దిశతి పాపమ్ అపాకరోతి |
చేతః ప్రసాదయతి దిక్షు తనోతి కీర్తిం
సత్సంగతిః కథయ కిం న కరోతి పుంసామ్ || 1.23 ||

జయంతి తే సుకృతినో
రససిద్ధాః కవీశ్వరాః |
నాస్తి యేషాం యశఃకాయే
జరామరణజం భయమ్ || 1.24 ||

సూనుః సచ్చరితః సతీ ప్రియతమా స్వామీ ప్రసాదోన్ముఖః
స్నిగ్ధం మిత్రమ్ అవంచకః పరిజనో నిఃక్లేశలేశం మనః |
ఆకారో రుచిరః స్థిరశ్చ విభవో విద్యావదాతం ముఖం
తుష్టే విష్టపకష్టహారిణి హరౌ సంప్రాప్యతే దేహినా || 1.25 ||

ప్రాణాఘాతాన్నివృత్తిః పరధనహరణే సంయమః సత్యవాక్యం
కాలే శక్త్యా ప్రదానం యువతిజనకథామూకభావః పరేషామ్ |
తృష్ణాస్రోతో విభంగో గురుషు చ వినయః సర్వభూతానుకంపా
సామాన్యః సర్వశాస్త్రేష్వనుపహతవిధిః శ్రేయసామ్ ఏష పంథాః || 1.26 ||

ప్రారభ్యతే న ఖలు విఘ్నభయేన నీచైః
ప్రారభ్య విఘ్నవిహతా విరమంతి మధ్యాః |
విఘ్నైః పునః పునరపి ప్రతిహన్యమానాః
ప్రారబ్ధమ్ ఉత్తమజనా న పరిత్యజంతి || 1.27 ||

అసంతో నాభ్యర్థ్యాః సుహృదపి న యాచ్యః కృశధనః
ప్రియా న్యాయ్యా వృత్తిర్మలినమ్ అసుభంగే‌உప్యసుకరమ్ |
విపద్యుచ్చైః స్థేయం పదమ్ అనువిధేయం చ మహతాం
సతాం కేనోద్దిష్టం విషమమ్ అసిధారావ్రతమ్ ఇదమ్ || 1.28 ||

క్షుత్క్షామో‌உపి జరాకృశో‌உపి శిథిలప్రాణో‌உపి కష్టాం దశామ్
ఆపన్నో‌உపి విపన్నదీధితిరితి ప్రాణేషు నశ్యత్స్వపి |
మత్తేభేంద్రవిభిన్నకుంభపిశితగ్రాసైకబద్ధస్పృహః
కిం జీర్ణం తృణమ్ అత్తి మానమహతామ్ అగ్రేసరః కేసరీ || 1.29 ||

స్వల్పస్నాయువసావశేషమలినం నిర్మాంసమ్ అప్యస్థి గోః
శ్వా లబ్ధ్వా పరితోషమ్ ఏతి న తు తత్తస్య క్షుధాశాంతయే |
సింహో జంబుకమ్ అంకమ్ ఆగతమ్ అపి త్యక్త్వా నిహంతి ద్విపం
సర్వః కృచ్ఛ్రగతో‌உపి వాఞ్ఛంతి జనః సత్త్వానురూపం ఫలమ్ || 1.30 ||

లాంగూలచాలనమ్ అధశ్చరణావపాతం
భూమౌ నిపత్య వదనోదరదర్శనం చ |
శ్వా పిండదస్య కురుతే గజపుంగవస్తు
ధీరం విలోకయతి చాటుశతైశ్చ భుంక్తే || 1.31 ||

పరివర్తిని సంసారే
మృతః కో వా న జాయతే |
స జాతో యేన జాతేన
యాతి వంశః సమున్నతిమ్ || 1.32 ||

కుసుమస్తవకస్యేవ
ద్వయీ వృత్తిర్మనస్వినః |
మూర్ధ్ని వా సర్వలోకస్య
శీర్యతే వన ఏవ వా || 1.33 ||

సంత్యన్యే‌உపి బృహస్పతిప్రభృతయః సంభావితాః పంచషాస్
తాన్ప్రత్యేష విశేషవిక్రమరుచీ రాహుర్న వైరాయతే |
ద్వావేవ గ్రసతే దివాకరనిశాప్రాణేశ్వరౌ భాస్కరౌ
భ్రాతః పర్వణి పశ్య దానవపతిః శీర్షావశేషాకృతిః || 1.34 ||

వహతి భువనశ్రేణిం శేషః ఫణాఫలకస్థితాం
కమఠపతినా మధ్యేపృష్ఠం సదా స చ ధార్యతే |
తమ్ అపి కురుతే క్రోడాధీనం పయోధిరనాదరాద్
అహహ మహతాం నిఃసీమానశ్చరిత్రవిభూతయః || 1.35 ||

వరం పక్షచ్ఛేదః సమదమఘవన్ముక్తకులిశప్రహారైర్
ఉద్గచ్ఛద్బహులదహనోద్గారగురుభిః |
తుషారాద్రేః సూనోరహహ పితరి క్లేశవివశే
న చాసౌ సంపాతః పయసి పయసాం పత్యురుచితః || 1.36 ||

సింహః శిశురపి నిపతతి
మదమలినకపోలభిత్తిషు గజేషు |
ప్రకృతిరియం సత్త్వవతాం
న ఖలు వయస్తేజసో హేతుః || 1.37 ||

జాతిర్యాతు రసాతలం గుణగణైస్తత్రాప్యధో గమ్యతాం
శీలం శైలతటాత్పతత్వభిజనః సందహ్యతాం వహ్నినా |
శౌర్యే వైరిణి వజ్రమ్ ఆశు నిపతత్వర్థో‌உస్తు నః కేవలం
యేనైకేన వినా గుణస్తృణలవప్రాయాః సమస్తా ఇమే || 1.38 ||

ధనమ్ అర్జయ కాకుత్స్థ
ధనమూలమ్ ఇదం జగత్ |
అంతరం నాభిజానామి
నిర్ధనస్య మృతస్య చ || 1.39 ||

తానీంద్రియాణ్యవికలాని తదేవ నామ
సా బుద్ధిరప్రతిహతా వచనం తదేవ |
అర్థోష్మణా విరహితః పురుషః క్షణేన
సో‌உప్యన్య ఏవ భవతీతి విచిత్రమ్ ఏతథ్ || 1.40 ||

యస్యాస్తి విత్తం స నరః కులీనః
స పండితః స శ్రుతవాన్గుణఙ్ఞః |
స ఏవ వక్తా స చ దర్శనీయః
సర్వే గుణాః కాంచనమ్ ఆశ్రయంతి || 1.41 ||

దౌర్మంత్ర్యాన్నృపతిర్వినశ్యతి యతిః సంగాత్సుతో లాలనాత్
విప్రో‌உనధ్యయనాత్కులం కుతనయాచ్ఛీలం ఖలోపాసనాత్ |
హ్రీర్మద్యాదనవేక్షణాదపి కృషిః స్నేహః ప్రవాసాశ్రయాన్
మైత్రీ చాప్రణయాత్సమృద్ధిరనయాత్త్యాగప్రమాదాద్ధనమ్ || 1.42 ||

దానం భోగో నాశస్తిస్రో
గతయో భవంతి విత్తస్య |
యో న దదాతి న భుంక్తే
తస్య తృతీయా గతిర్భవతి || 1.43 ||

మణిః శాణోల్లీఢః సమరవిజయీ హేతిదలితో
మదక్షీణో నాగః శరది సరితః శ్యానపులినాః |
కలాశేషశ్చంద్రః సురతమృదితా బాలవనితా
తన్నిమ్నా శోభంతే గలితవిభవాశ్చార్థిషు నరాః || 1.44 ||

పరిక్షీణః కశ్చిత్స్పృహయతి యవానాం ప్రసృతయే
స పశ్చాత్సంపూర్ణః కలయతి ధరిత్రీం తృణసమామ్ |
అతశ్చానైకాంత్యాద్గురులఘుతయా‌உర్థేషు ధనినామ్
అవస్థా వస్తూని ప్రథయతి చ సంకోచయతి చ || 1.45 ||

రాజందుధుక్షసి యది క్షితిధేనుమ్ ఏతాం
తేనాద్య వత్సమ్ ఇవ లోకమ్ అముం పుషాణ
తస్మింశ్చ సమ్యగనిశం పరిపోష్యమాణే
నానాఫలైః ఫలతి కల్పలతేవ భూమిః || 1.46 ||

సత్యానృతా చ పరుషా ప్రియవాదినీ చ
హింస్రా దయాలురపి చార్థపరా వదాన్యా |
నిత్యవ్యయా ప్రచురనిత్యధనాగమా చ
వారాంగనేవ నృపనీతిరనేకరూపా || 1.47 ||

ఆఙ్ఞా కీర్తిః పాలనం బ్రాహ్మణానాం
దానం భోగో మిత్రసంరక్షణం చ
యేషామ్ ఏతే షడ్గుణా న ప్రవృత్తాః
కో‌உర్థస్తేషాం పార్థివోపాశ్రయేణ || 1.48 ||

యద్ధాత్రా నిజభాలపట్టలిఖితం స్తోకం మహద్వా ధనం
తత్ప్రాప్నోతి మరుస్థలే‌உపి నితరాం మేరౌ తతో నాధికమ్ |
తద్ధీరో భవ విత్తవత్సు కృపణాం వృత్తిం వృథా సా కృథాః
కూపే పశ్య పయోనిధావపి ఘటో గృహ్ణాతి తుల్యం జలమ్ || 1.49 ||

త్వమ్ ఏవ చాతకాధారో‌உ
సీతి కేషాం న గోచరః |
కిమ్ అంభోదవరాస్మాకం
కార్పణ్యోక్తం ప్రతీక్షసే || 1.50 ||

రే రే చాతక సావధానమనసా మిత్ర క్షణం శ్రూయతామ్
అంభోదా బహవో వసంతి గగనే సర్వే‌உపి నైతాదృశాః |
కేచిద్వృష్టిభిరార్ద్రయంతి వసుధాం గర్జంతి కేచిద్వృథా
యం యం పశ్యసి తస్య తస్య పురతో మా బ్రూహి దీనం వచః || 1.51 ||

అకరుణత్వమ్ అకారణవిగ్రహః
పరధనే పరయోషితి చ స్పృహా |
సుజనబంధుజనేష్వసహిష్ణుతా
ప్రకృతిసిద్ధమ్ ఇదం హి దురాత్మనామ్ || 1.52 ||

దుర్జనః పరిహర్తవ్యో
విద్యయా‌உలకృతో‌உపి సన్ |
మణినా భూషితః సర్పః
కిమ్ అసౌ న భయంకరః || 1.53 ||

జాడ్యం హ్రీమతి గణ్యతే వ్రతరుచౌ దంభః శుచౌ కైతవం
శూరే నిర్ఘృణతా మునౌ విమతితా దైన్యం ప్రియాలాపిని |
తేజస్విన్యవలిప్తతా ముఖరతా వక్తర్యశక్తిః స్థిరే
తత్కో నామ గుణో భవేత్స గుణినాం యో దుర్జనైర్నాంకితః || 1.54 ||

లోభశ్చేదగుణేన కిం పిశునతా యద్యస్తి కిం పాతకైః
సత్యం చేత్తపసా చ కిం శుచి మనో యద్యస్తి తీర్థేన కిమ్ |
సౌజన్యం యది కిం గుణైః సుమహిమా యద్యస్తి కిం మండనైః
సద్విద్యా యది కిం ధనైరపయశో యద్యస్తి కిం మృత్యునా || 1.55 ||

శశీ దివసధూసరో గలితయౌవనా కామినీ
సరో విగతవారిజం ముఖమ్ అనక్షరం స్వాకృతేః |
ప్రభుర్ధనపరాయణః సతతదుర్గతః సజ్జనో
నృపాంగణగతః ఖలో మనసి సప్త శల్యాని మే || 1.56 ||

న కశ్చిచ్చండకోపానామ్
ఆత్మీయో నామ భూభుజామ్ |
హోతారమ్ అపి జుహ్వానం
స్పృష్టో వహతి పావకః || 1.57 ||

మౌనోఉమ్‌ఊకః ప్రవచనపటుర్బాటులో జల్పకో వా
ధృష్టః పార్శ్వే వసతి చ సదా దూరతశ్చాప్రగల్భః |
క్షాంత్యా భీరుర్యది న సహతే ప్రాయశో నాభిజాతః
సేవాధర్మః పరమగహనో యోగినామ్ అప్యగమ్యః || 1.58 ||

ఉద్భాసితాఖిలఖలస్య విశృంఖలస్య
ప్రాగ్జాతవిస్తృతనిజాధమకర్మవృత్తేః |
దైవాదవాప్తవిభవస్య గుణద్విషో‌உస్య
నీచస్య గోచరగతైః సుఖమ్ ఆప్యతే || 1.59 ||

ఆరంభగుర్వీ క్షయిణీ క్రమేణ
లఘ్వీ పురా వృద్ధిమతీ చ పశ్చాత్ |
దినస్య పూర్వార్ధపరార్ధభిన్నా
ఛాయేవ మైత్రీ ఖలసజ్జనానామ్ || 1.60 ||

మృగమీనసజ్జనానాం తృణజలసంతోషవిహితవృత్తీనామ్ |
లుబ్ధకధీవరపిశునా నిష్కారణవైరిణో జగతి || 1.61 ||

వాఞ్ఛా సజ్జనసంగమే పరగుణే ప్రీతిర్గురౌ నమ్రతా
విద్యాయాం వ్యసనం స్వయోషితి రతిర్లోకాపవాదాద్భయమ్ |
భక్తిః శూలిని శక్తిరాత్మదమనే సంసర్గముక్తిః ఖలే
యేష్వేతే నివసంతి నిర్మలగుణాస్తేభ్యో నరేభ్యో నమః || 1.62 ||

విపది ధైర్యమ్ అథాభ్యుదయే క్షమా
సదసి వాక్యపటుతా యుధి విక్రమః |
యశసి చాభిరుచిర్వ్యసనం శ్రుతౌ
ప్రకృతిసిద్ధమ్ ఇదం హి మహాత్మనామ్ || 1.63 ||

ప్రదానం ప్రచ్ఛన్నం గృహమ్ ఉపగతే సంభ్రమవిధిః
ప్రియం కృత్వా మౌనం సదసి కథనం చాప్యుపకృతేః |
అనుత్సేకో లక్ష్మ్యామ్ అనభిభవగంధాః పరకథాః
సతాం కేనోద్దిష్టం విషమమ్ అసిధారావ్రతమ్ ఇదమ్ || 1.64 ||

కరే శ్లాఘ్యస్త్యాగః శిరసి గురుపాదప్రణయితా
ముఖే సత్యా వాణీ విజయి భుజయోర్వీర్యమ్ అతులమ్ |
హృది స్వచ్ఛా వృత్తిః శ్రుతిమ్ అధిగతం చ శ్రవణయోర్
వినాప్యైశ్వర్యేణ ప్రకృతిమహతాం మండనమ్ ఇదమ్ || 1.65 ||

సంపత్సు మహతాం చిత్తం
భవత్యుత్పలకోఉమ్‌అలమ్ |ఆపత్సు చ మహాశైలశిలా
సంఘాతకర్కశమ్ || 1.66 ||

సంతప్తాయసి సంస్థితస్య పయసో నామాపి న ఙ్ఞాయతే
ముక్తాకారతయా తదేవ నలినీపత్రస్థితం రాజతే |
స్వాత్యాం సాగరశుక్తిమధ్యపతితం తన్మౌక్తికం జాయతే
ప్రాయేణాధమమధ్యమోత్తమగుణః సంసర్గతో జాయతే || 1.67 ||

ప్రీణాతి యః సుచరితైః పితరం స పుత్రో
యద్భర్తురేవ హితమ్ ఇచ్ఛతి తత్కలత్రమ్ |
తన్మిత్రమ్ ఆపది సుఖే చ సమక్రియం యద్
ఏతత్త్రయం జగతి పుణ్యకృతో లభంతే || 1.68 ||

ఏకో దేవః కేశవో వా శివో వా
హ్యేకం మిత్రం భూపతిర్వా యతిర్వా |
ఏకో వాసః పత్తనే వా వనే వా
హ్యేకా భార్యా సుందరీ వా దరీ వా || 1.69 ||

నమ్రత్వేనోన్నమంతః పరగుణకథనైః స్వాన్గుణాన్ఖ్యాపయంతః
స్వార్థాన్సంపాదయంతో వితతపృథుతరారంభయత్నాః పరార్థే |
క్షాంత్యైవాక్షేపరుక్షాక్షరముఖరముఖాందుర్జనాందూషయంతః
సంతః సాశ్చర్యచర్యా జగతి బహుమతాః కస్య నాభ్యర్చనీయాః || 1.70 ||

భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైర్
నవాంబుభిర్దూరావలంబినో ఘనాః |
అనుద్ధతాః సత్పురుషాః సమృద్ధిభిః
స్వభావ ఏష పరోపకారిణామ్ || 1.71 ||

శ్రోత్రం శ్రుతేనైవ న కుండలేన
దానేన పాణిర్న తు కంకణేన |
విభాతి కాయః కరుణపరాణాం
పరోపకారైర్న తు చందనేన || 1.72 ||

పాపాన్నివారయతి యోజయతే హితాయ
గుహ్యం నిగూహతి గుణాన్ప్రకటీకరోతి |
ఆపద్గతం చ న జహాతి దదాతి కాలే
సన్మిత్రలక్షణమ్ ఇదం ప్రవదంతి సంతః || 1.73 ||

పద్మాకరం దినకరో వికచీకరోతి
చమ్ద్ర్ప్వోలాసయతి కైరవచక్రవాలమ్ |
నాభ్యర్థితో జలధరో‌உపి జలం దదాతి
సంతః స్వయం పరహితే విహితాభియోగాః || 1.74 ||

ఏకే సత్పురుషాః పరార్థఘటకాః స్వార్థం పరిత్యజంతి యే
సామాన్యాస్తు పరార్థమ్ ఉద్యమభృతః స్వార్థావిరోధేన యే |
తే‌உమీ మానుషరాక్షసాః పరహితం స్వార్థాయ నిఘ్నంతి యే
యే తు ఘ్నంతి నిరర్థకం పరహితం తే కే న జానీమహే || 1.75 ||

క్షీరేణాత్మగతోదకాయ హి గుణా దత్తా పురా తే‌உఖిలా
క్షీరోత్తాపమ్ అవేక్ష్య తేన పయసా స్వాత్మా కృశానౌ హుతః |
గంతుం పావకమ్ ఉన్మనస్తదభవద్దృష్ట్వా తు మిత్రాపదం
యుక్తం తేన జలేన శామ్యతి సతాం మైత్రీ పునస్త్వీదృశీ || 1.76 ||

ఇతః స్వపితి కేశవః కులమ్ ఇతస్తదీయద్విషామ్
ఇతశ్చ శరణార్థినాం శిఖరిణాం గణాః శేరతే |
ఇతో‌உపి బడవానలః సహ సమస్తసంవర్తకై‌ఋ
అహో వితతమ్ ఊర్జితం భరసహం సింధోర్వపుః || 1.77 ||

తృష్ణాం ఛింధి భజ క్షమాం జహి మదం పాపే రతిం మా కృథాః
సత్యం బ్రూహ్యనుయాహి సాధుపదవీం సేవస్వ విద్వజ్జనమ్ |
మాన్యాన్మానయ విద్విషో‌உప్యనునయ ప్రఖ్యాపయ ప్రశ్రయం
కీర్తిం పాలయ దుఃఖితే కురు దయామ్ ఏతత్సతాం చేష్టితమ్ || 1.78 ||

మనసి వచసి కాయే పుణ్యపీయూషపూర్ణాస్
త్రిభువనమ్ ఉపకారశ్రేణిభిః ప్రీణయంతః |
పరగుణపరమాణూన్పర్వతీకృత్య నిత్యం
నిజహృది వికసంతః సంత సంతః కియంతః || 1.79 ||

కిం తేన హేమగిరిణా రజతాద్రిణా వా
యత్రాశ్రితాశ్చ తరవస్తరవస్త ఏవ |
మన్యామహే మలయమ్ ఏవ యద్‌ఆశ్రయేణ
కంకోలనింబకటుజా అపి చందనాః స్యుః || 1.80 ||

రత్నైర్మహార్హైస్తుతుషుర్న దేవా
న భేజిరే భీమవిషేణ భీతిమ్ |
సుధాం వినా న పరయుర్విరామం
న నిశ్చితార్థాద్విరమంతి ధీరాః || 1.81 ||

క్వచిత్పృథ్వీశయ్యః క్వచిదపి చ పరంకశయనః
క్వచిచ్ఛాకాహారః క్వచిదపి చ శాల్యోదనరుచిః |
క్వచిత్కంథాధారీ క్వచిదపి చ దివ్యాంబరధరో
మనస్వీ కార్యార్థీ న గణయతి దుఃఖం న చ సుఖమ్ || 1.82 ||

ఐశ్వర్యస్య విభూషణం సుజనతా శౌర్యస్య వాక్సంయమో
ఙ్ఞానస్యోపశమః శ్రుతస్య వినయో విత్తస్య పాత్రే వ్యయః |
అక్రోధస్తపసః క్షమా ప్రభవితుర్ధర్మస్య నిర్వాజతా
సర్వేషామ్ అపి సర్వకారణమ్ ఇదం శీలం పరం భూషణమ్ || 1.83 ||

నిందంతు నీతినిపుణా యది వా స్తువంతు
లక్ష్మీః సమావిశతు గచ్ఛతు వా యథేష్ఠమ్ |
అద్యైవ వా మరణమ్ అస్తు యుగాంతరే వా
న్యాయ్యాత్పథః ప్రవిచలంతి పదం న ధీరాః || 1.84 ||

భగ్నాశస్య కరండపిండితతనోర్మ్లానేంద్రియస్య క్షుధా
కృత్వాఖుర్వివరం స్వయం నిపతితో నక్తం ముఖే భోగినః |
తృప్తస్తత్పిశితేన సత్వరమ్ అసౌ తేనైవ యాతః యథా
లోకాః పశ్యత దైవమ్ ఏవ హి నృణాం వృద్ధౌ క్షయే కారణమ్ || 1.85 ||

ఆలస్యం హి మనుష్యాణాం
శరీరస్థో మహాన్రిపుః |
నాస్త్యుద్యమసమో బంధుః
కుర్వాణో నావసీదతి || 1.86 ||

ఛిన్నో‌உపి రోహతి తర్క్షీణో‌உప్యుపచీయతే పునశ్చంద్రః |
ఇతి విమృశంతః సంతః సంతప్యంతే న దుఃఖేషు || 1.87 ||

నేతా యస్య బృహస్పతిః ప్రహరణం వజ్రం సురాః సైనికాః
స్వర్గో దుర్గమ్ అనుగ్రహః కిల హరేరైరావతో వారణః |
ఇత్యైశ్వర్యబలాన్వితో‌உపి బలభిద్భగ్నః పరైః సంగరే
తద్వ్యక్తం నను దైవమ్ ఏవ శరణం ధిగ్ధిగ్వృథా పౌరుషమ్ || 1.88 ||

కర్మాయత్తం ఫలం పుంసాం
బుద్ధిః కర్మానుసారిణీ |
తథాపి సుధియా భావ్యం
సువిచార్యైవ కుర్వతా || 1.89 ||

ఖల్వాతో దివసేశ్వరస్య కిరణైః సంతాడితో మస్తకే
వాఞ్ఛందేశమ్ అనాతపం విధివశాత్తాలస్య మూలం గతః |
తత్రాప్యస్య మహాఫలేన పతతా భగ్నం సశబ్దం శిరః
ప్రాయో గచ్ఛతి యత్ర భాగ్యరహితస్తత్రైవ యాంత్యాపదః || 1.90 ||

రవినిశాకరయోర్గ్రహపీడనం
గజభుజంగమయోరపి బంధనమ్ |
మతిమతాం చ విలోక్య దరిద్రతాం
విధిరహో బలవానితి మే మతిః || 1.91 ||

సృజతి తావదశేషగుణకరం
పురుషరత్నమ్ అలంకరణం భువః |
తదపి తత్క్షణభంగి కరోతి
చేదహహ కష్టమ్ అపండితతా విధేః || 1.92 ||

పత్రం నైవ యదా కరీరవిటపే దోషో వసంతస్య కిమ్
నోలూకో‌உప్యవ‌ఓకతే యది దివా సూర్యస్య కిం దూషణమ్ |
ధారా నైవ పతంతి చాతకముఖే మేఘస్య కిం దూషణమ్
యత్పూర్వం విధినా లలాటలిఖితం తన్మార్జితుం కః క్షమః || 1.93 ||

నమస్యామో దేవాన్నను హతవిధేస్తే‌உపి వశగా
విధిర్వంద్యః సో‌உపి ప్రతినియతకర్మైకఫలదః |
ఫలం కర్మాయత్తం యది కిమ్ అమరైః కిం చ విధినా
నమస్తత్కర్మభ్యో విధిరపి న యేభ్యః ప్రభవతి || 1.94 ||

బ్రహ్మా యేన కులాలవన్నియమితో బ్రహ్మాడభాండోదరే
విష్ణుర్యేన దశావతారగహనే క్షిప్తో మహాసంకటే |
రుద్రో యేన కపాలపాణిపుటకే భిక్షాటనం కారితః
సూర్యో భ్రామ్యతి నిత్యమ్ ఏవ గగనే తస్మై నమః కర్మణే || 1.95 ||

నైవాకృతిః ఫలతి నైవా కులం న శీలం
విద్యాపి నైవ న చ యత్నకృతాపి సేవా |
భాగ్యాని పూర్వతపసా ఖలు సంచితాని
కాలే ఫలంతి పురుషస్య యథైవ వృక్షాః || 1.96 ||

వనే రణే శత్రుజలాగ్నిమధ్యే
మహార్ణవే పర్వతమస్తకే వా |
సుప్తం ప్రమత్తం విషమస్థితం వా
రక్షంతి పుణ్యాని పురాకృతాని || 1.97 ||

యా సాధూంశ్చ ఖలాన్కరోతి విదుషో మూర్ఖాన్హితాంద్వేషిణః
ప్రత్యక్షం కురుతే పరీక్షమ్ అమృతం హాలాహలం తత్క్షణాత్ |
తామ్ ఆరాధయ సత్క్రియాం భగవతీం భోక్తుం ఫలం వాఞ్ఛితం
హే సాధో వ్యసనైర్గుణేషు విపులేష్వాస్థాం వృథా మా కృథాః || 1.98 ||

గుణవదగుణవద్వా కుర్వతా కార్యజాతం
పరిణతిరవధార్యా యత్నతః పండితేన |
అతిరభసకృతానాం కర్మణామ్ ఆవిపత్తేర్
భవతి హృదయదాహీ శల్యతుల్యో విపాకః || 1.99 ||

స్థాల్యాం వైదూర్యమయ్యాం పచతి తిలకణాంశ్చందనైరింధనౌఘైః
సౌవర్ణైర్లాంగలాగ్రైర్విలిఖతి వసుధామ్ అర్కమూలస్య హేతోః |
కృత్వా కర్పూరఖండాన్వృత్తిమ్ ఇహ కురుతే కోద్రవాణాం సమంతాత్
ప్రాప్యేమాం కర్ంభూమిం న చరతి మనుజో యస్తోప మందభాగ్యః || 1.100 ||

మజ్జత్వంభసి యాతు మేరుశిఖరం శత్రుం జయత్వాహవే
వాణిజ్యం కృషిసేవనే చ సకలా విద్యాః కలాః శిక్షతామ్ |
ఆకాశం విపులం ప్రయాతు ఖగవత్కృత్వా ప్రయత్నం పరం
నాభావ్యం భవతీహ కర్మవశతో భావ్యస్య నాశః కుతః || 1.101 ||

భీమం వనం భవతి తస్య పురం ప్రధానం
సర్వో జనః స్వజనతామ్ ఉపయాతి తస్య |
కృత్స్నా చ భూర్భవతి సన్నిధిరత్నపూర్ణా
యస్యాస్తి పూర్వసుకృతం విపులం నరస్య || 1.102 ||

కో లాభో గుణిసంగమః కిమ్ అసుఖం ప్రాఙ్ఞేతరైః సంగతిః
కా హానిః సమయచ్యుతిర్నిపుణతా కా ధర్మతత్త్వే రతిః |
కః శూరో విజితేంద్రియః ప్రియతమా కా‌உనువ్రతా కిం ధనం
విద్యా కిం సుఖమ్ అప్రవాసగమనం రాజ్యం కిమ్ ఆఙ్ఞాఫలమ్ || 1.103 ||

అప్రియవచనదరిద్రైః ప్రియవచనధనాఢ్యైః స్వదారపరితుష్టైః |
పరపరివాదనివృత్తైః క్వచిత్క్వచిన్మండితా వసుధా || 1.104 ||

కదర్థితస్యాపి హి ధైర్యవృత్తేర్
న శక్యతే ధైర్యగుణః ప్రమార్ష్టుమ్ |
అధోఉమ్‌ఉఖస్యాపి కృతస్య వహ్నేర్
నాధః శిఖా యాతి కదాచిదేవ || 1.105 ||

కాంతాకటాక్షవిశిఖా న లునంతి యస్య
చిత్తం న నిర్దహతి కిపకృశానుతాపః |
కర్షంతి భూరివిషయాశ్చ న లోభపాశైర్
లోకత్రయం జయతి కృత్స్నమ్ ఇదం స ధీరః || 1.106 ||

ఏకేనాపి హి శూరేణ
పాదాక్రాంతం మహీతలమ్ |
క్రియతే భాస్కరేణైవ
స్ఫారస్ఫురితతేజసా || 1.107 ||

వహ్నిస్తస్య జలాయతే జలనిధిః కుల్యాయతే తత్క్షణాన్
మేరుః స్వల్పశిలాయతే మృగపతిః సద్యః కురంగాయతే |
వ్యాలో మాల్యగుణాయతే విషరసః పీయూషవర్షాయతే
యస్యాంగే‌உఖిలలోకవల్లభతమం శీలం సమున్మీలతి || 1.108 ||

లజ్జాగుణౌఘజననీం జననీమ్ ఇవ స్వామ్
అత్యంతశుద్ధహృదయామ్ అనువర్తమానామ్ |
తేజస్వినః సుఖమ్ అసూనపి సంత్యజనతి
సత్యవ్రతవ్యసనినో న పునః ప్రతిఙ్ఞామ్ || 1.109 ||

Telugu

Sri Rama Mangalasasanam (Prapatti & Mangalam) – Telugu

No Comments 15 May 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 
మంగళం కౌసలేంద్రాయ మహనీయ గుణాత్మనే |
చక్రవర్తి తనూజాయ సార్వభౌమాయ మంగళమ్ || 1 ||

వేదవేదాంత వేద్యాయ మేఘశ్యామల మూర్తయే |
పుంసాం మోహన రూపాయ పుణ్యశ్లోకాయ మంగళమ్ || 2 ||

విశ్వామిత్రాంత రంగాయ మిథిలా నగరీ పతే |
భాగ్యానాం పరిపాకాయ భవ్యరూపాయ మంగళమ్ || 3 ||

పిత్రుభక్తాయ సతతం భాతృభిః సహ సీతయా |
నందితాఖిల లోకాయ రామభద్రాయ మంగళమ్ || 4 ||

త్యక్త సాకేత వాసాయ చిత్రకూట విహారిణే |
సేవ్యాయ సర్వయమినాం ధీరోదాత్తాయ మంగళమ్ || 5 ||

సౌమిత్రిణాచ జానక్యా చాప బాణాసి ధారిణే |
సంసేవ్యాయ సదా భక్త్యా స్వామినే మమ మంగళమ్ || 6 ||

దండకారణ్య వాసాయ ఖరదూషణ శత్రవే |
గృధ్ర రాజాయ భక్తాయ ముక్తి దాయాస్తు మంగళమ్ || 7 ||

సాదరం శబరీ దత్త ఫలమూల భిలాషిణే |
సౌలభ్య పరిపూర్ణాయ సత్యోద్రిక్తాయ మంగళమ్ || 8 ||

హనుంత్సమవేతాయ హరీశాభీష్ట దాయినే |
వాలి ప్రమధ నాయాస్తు మహాధీరాయ మంగళమ్ || 9 ||

శ్రీమతే రఘు వీరాయ సేతూల్లంఘిత సింధవే |
జితరాక్షస రాజాయ రణధీరాయ మంగళమ్ || 10 ||

విభీషణ కృతే ప్రీత్యా లంకాభీష్ట ప్రదాయినే |
సర్వలోక శరణ్యాయ శ్రీరాఘవాయ మంగళమ్ || 11 ||

ఆగత్య నగరీం దివ్యామభిషిక్తాయ సీతయా |
రాజాధి రాజ రాజాయ రామభద్రాయ మంగళమ్ || 12 ||

భ్రహ్మాది దేవసేవ్యాయ భ్రహ్మణ్యాయ మహాత్మనే |
జానకీ ప్రాణ నాథాయ రఘునాథాయ మంగళమ్ || 13 ||

శ్రీసౌమ్య జామాతృమునేః కృపయాస్మాను పేయుషే |
మహతే మమ నాథాయ రఘునాథాయ మంగళమ్ || 14 ||

మంగళాశాసన పరైర్మదాచార్య పురోగమై |
సర్వైశ్చ పూర్వైరాచార్ర్యైః సత్కృతాయాస్తు మంగళమ్ || 15 ||

రమ్యజా మాతృ మునినా మంగళా శాసనం కృతమ్ |
త్రైలోక్యాధిపతిః శ్రీమాన్ కరోతు మంగళం సదా ||

Telugu

Shiva Bhujanga Prayata Stotram – Telugu

No Comments 12 May 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: ఆది శంకరాచార్య

కృపాసాగరాయాశుకావ్యప్రదాయ
ప్రణమ్రాఖిలాభీష్టసందాయకాయ |
యతీంద్రైరుపాస్యాంఘ్రిపాథోరుహాయ
ప్రబోధప్రదాత్రే నమః శంకరాయ ||1||

చిదానందరూపాయ చిన్ముద్రికోద్య-
త్కరాయేశపర్యాయరూపాయ తుభ్యమ్ |
ముదా గీయమానాయ వేదోత్తమాంగైః
శ్రితానందదాత్రే నమః శంకరాయ ||2||

జటాజూటమధ్యే పురా యా సురాణాం
ధునీ సాద్య కర్మందిరూపస్య శంభోః
గలే మల్లికామాలికావ్యాజతస్తే
విభాతీతి మన్యే గురో కిం తథైవ ||3||

నఖేందుప్రభాధూతనమ్రాలిహార్దా-
ంధకారవ్రజాయాబ్జమందస్మితాయ |
మహామోహపాథోనిధేర్బాడబాయ
ప్రశాంతాయ కుర్మో నమః శంకరాయ ||4||

ప్రణమ్రాంతరంగాబ్జబోధప్రదాత్రే
దివారాత్రమవ్యాహతోస్రాయ కామమ్ |
క్షపేశాయ చిత్రాయ లక్ష్మ క్షయాభ్యాం
విహీనాయ కుర్మో నమః శంకరాయ ||5||

ప్రణమ్రాస్యపాథోజమోదప్రదాత్రే
సదాంతస్తమస్తోమసంహారకర్త్రే |
రజన్యా మపీద్ధప్రకాశాయ కుర్మో
హ్యపూర్వాయ పూష్ణే నమః శంకరాయ ||6||

నతానాం హృదబ్జాని ఫుల్లాని శీఘ్రం
కరోమ్యాశు యోగప్రదానేన నూనమ్ |
ప్రబోధాయ చేత్థం సరోజాని ధత్సే
ప్రఫుల్లాని కిం భో గురో బ్రూహి మహ్యమ్ ||7||

ప్రభాధూతచంద్రాయుతాయాఖిలేష్ట-
ప్రదాయానతానాం సమూహాయ శీఘ్రమ్|
ప్రతీపాయ నమ్రౌఘదుఃఖాఘపంక్తే-
ర్ముదా సర్వదా స్యాన్నమః శంకరాయ ||8||

వినిష్కాసితానీశ తత్త్వావబోధా –
న్నతానాం మనోభ్యో హ్యనన్యాశ్రయాణి |
రజాంసి ప్రపన్నాని పాదాంబుజాతం
గురో రక్తవస్త్రాపదేశాద్బిభర్షి ||9||

మతేర్వేదశీర్షాధ్వసంప్రాపకాయా-
నతానాం జనానాం కృపార్ద్రైః కటాక్షైః |
తతేః పాపబృందస్య శీఘ్రం నిహంత్రే
స్మితాస్యాయ కుర్మో నమః శంకరాయ ||10||

సుపర్వోక్తిగంధేన హీనాయ తూర్ణం
పురా తోటకాయాఖిలఙ్ఞానదాత్రే|
ప్రవాలీయగర్వాపహారస్య కర్త్రే
పదాబ్జమ్రదిమ్నా నమః శంకరాయ ||11||

భవాంభోధిమగ్నాన్జనాందుఃఖయుక్తాన్
జవాదుద్దిధీర్షుర్భవానిత్యహో‌உహమ్ |
విదిత్వా హి తే కీర్తిమన్యాదృశాంభో
సుఖం నిర్విశంకః స్వపిమ్యస్తయత్నః ||12||

||ఇతి శ్రీశంకరాచార్య భుజంగప్రయాతస్తోత్రమ్||

Telugu

Daridrya Dahana Shiva Stotram – Telugu

No Comments 29 April 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: వసిష్ఠ మహర్షి

విశ్వేశ్వరాయ నరకార్ణవ తారణాయ
కర్ణామృతాయ శశిశేఖర ధారణాయ |
కర్పూరకాంతి ధవళాయ జటాధరాయ
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 1 ||

గౌరీప్రియాయ రజనీశ కళాధరాయ
కాలాంతకాయ భుజగాధిప కంకణాయ |
గంగాధరాయ గజరాజ విమర్ధనాయ
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 2 ||

భక్తప్రియాయ భవరోగ భయాపహాయ
ఉగ్రాయ దుఃఖ భవసాగర తారణాయ |
జ్యోతిర్మయాయ గుణనామ సునృత్యకాయ
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 3 ||

చర్మాంబరాయ శవభస్మ విలేపనాయ
ఫాలేక్షణాయ మణికుండల మండితాయ |
మంజీరపాదయుగళాయ జటాధరాయ
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 4 ||

పంచాననాయ ఫణిరాజ విభూషణాయ
హేమాంకుశాయ భువనత్రయ మండితాయ
ఆనంద భూమి వరదాయ తమోపయాయ |
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 5 ||

భానుప్రియాయ భవసాగర తారణాయ
కాలాంతకాయ కమలాసన పూజితాయ |
నేత్రత్రయాయ శుభలక్షణ లక్షితాయ
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 6 ||

రామప్రియాయ రఘునాథ వరప్రదాయ
నాగప్రియాయ నరకార్ణవ తారణాయ |
పుణ్యాయ పుణ్యభరితాయ సురార్చితాయ
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 7 ||

ముక్తేశ్వరాయ ఫలదాయ గణేశ్వరాయ
గీతాప్రియాయ వృషభేశ్వర వాహనాయ |
మాతంగచర్మ వసనాయ మహేశ్వరాయ
దారిద్ర్యదుఃఖ దహనాయ నమశ్శివాయ || 8 ||

వసిష్ఠేన కృతం స్తోత్రం సర్వరోగ నివారణమ్ |
సర్వసంపత్కరం శీఘ్రం పుత్రపౌత్రాది వర్ధనమ్ |
త్రిసంధ్యం యః పఠేన్నిత్యం న హి స్వర్గ మవాప్నుయాత్ || 9 ||

|| ఇతి శ్రీ వసిష్ఠ విరచితం దారిద్ర్యదహన శివస్తోత్రమ్ సంపూర్ణమ్ ||

Telugu

Gopala Krishna Dasavatharam – Telugu

No Comments 29 April 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 
మల్లెపూలహారమెయ్యవే
ఓయమ్మ నన్ను మత్స్యావతారుడనవే

మల్లెపూలహారమేసెదా గోపాలకృష్ణ
మత్స్యావతారుడనెద

కుప్పికుచ్చుల జడలువెయ్యవే
ఓయమ్మ నన్ను కూర్మావతారుడనవే

కుప్పికుచ్చుల జడలువేసెదా గోపాలకృష్ణ
కూర్మావతారుడనెద

వరములిచ్చి దీవించవే
ఓయమ్మ నన్ను వరహావతారుడనవే

వరములిచ్చి దీవించెద గోపాలకృష్ణ
వరహావతారుడనెద

నాణ్యమైన నగలువేయవే
ఓయమ్మ నన్ను నరసింహావతారుడనవే

నాణ్యమైన నగలువేసెదా గోపాలకృష్ణ
నరసింహావతారుడనెద

వాయువేగ రథమునియ్యవే
ఓయమ్మ నన్ను వామనవతారుడనవే

వాయువేగ రథమునిచ్చెదా గోపాలకృష్ణ
వామనావతారుడనెద

పాలు పోసి బువ్వపెట్టవే
ఓయమ్మ నన్ను పరశురామావతారుడనవే

పాలు పోసి బువ్వపెట్టెద గోపాలకృష్ణ
పరశురామావతారుడనెద

ఆనందబాలుడనవే
ఓయమ్మ నన్ను అయోధ్యవాసుడనవే

ఆనందబాలుడనెద గోపాలకృష్ణ
అయోధ్యవాసుడనెద

గోవులుకాచె బాలుడనవె
ఓయమ్మ నన్ను గోపాలకృష్ణుడనవే

గోవులుకాచె బాలుడనెద
నా తండ్రి నిన్ను గోపాలకృష్ణుడనెద

బుధ్ధులు కలిపి ముద్దపెట్టవే
ఓయమ్మ నన్ను బుధ్ధావతారుడనవే

బుధ్ధులు కలిపి ముద్దపెట్టెద గోపాలకృష్ణ
బుధ్ధావతారుడనెద

కాళ్ళకు పసిడిగజ్జెలు కట్టవే
ఓయమ్మ నన్ను కలికావతారుడనవే

కాళ్ళకు పసిడిగజ్జెలు కట్టెద గోపాలకృష్ణ
కలికావతారుడనెద

Telugu

Mooka Pancha Sathi 5 – Mandasmitha Satakam – Telugu

No Comments 18 February 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: శ్రీ మూక శంకరేంద్ర సరస్వతి

బధ్నీమో వయమంజలిం ప్రతిదినం బంధచ్ఛిదే దేహినాం
కందర్పాగమతంత్రమూలగురవే కల్యాణకేలీభువే |
కామాక్ష్యా ఘనసారపుంజరజసే కామద్రుహశ్చక్షుషాం
మందారస్తబకప్రభామదముషే మందస్మితజ్యోతిషే ||1||

సధ్రీచే నవమల్లికాసుమనసాం నాసాగ్రముక్తామణే-
రాచార్యాయ మృణాలకాండమహసాం నైసర్గికాయ ద్విషే |
స్వర్ధున్యా సహ యుధ్వేన హిమరుచేరర్ధాసనాధ్యాసినే
కామాక్ష్యాః స్మితమంజరీధవలిమాద్వైతాయ తస్మై నమః ||2||

కర్పూరద్యుతిచాతురీమతితరామల్పీయసీం కుర్వతీ
దౌర్భాగ్యోదయమేవ సంవిదధతీ దౌషాకరీణాం త్విషామ్ |
క్షుల్లానేవ మనోఙ్ఞమల్లినికరాన్ఫుల్లానపి వ్యంజతీ
కామాక్ష్యా మృదులస్మితాంశులహరీ కామప్రసూరస్తు మే ||3||

యా పీనస్తనమండలోపరి లసత్కర్పూరలేపాయతే
యా నీలేక్షణరాత్రికాంతితతిషు జ్యోత్స్నాప్రరోహాయతే |
యా సౌందర్యధునీతరంగతతిషు వ్యాలోలహంసాయతే
కామాక్ష్యాః శిశిరీకరోతు హృదయం సా మే స్మితప్రాచురీ ||4||

యేషాం గచ్ఛతి పూర్వపక్షసరణిం కౌముద్వతః శ్వేతిమా
యేషాం సంతతమారురుక్షతి తులాకక్ష్యాం శరచ్చంద్రమాః |
యేషామిచ్ఛతి కంబురప్యసులభామంతేవసత్ప్రక్రియాం
కామాక్ష్యా మమతాం హరంతు మమ తే హాసత్విషామంకురాః ||5||

ఆశాసీమసు సంతతం విదధతీ నైశాకరీం వ్యాక్రియాం
కాశానామభిమానభంగకలనాకౌశల్యమాబిభ్రతీ |
ఈశానేన విలోకితా సకుతుకం కామాక్షి తే కల్మష-
క్లేశాపాయకరీ చకాస్తి లహరీ మందస్మితజ్యోతిషామ్ ||6||

ఆరూఢస్య సమున్నతస్తనతటీసామ్రాజ్యసింహాసనం
కందర్పస్య విభోర్జగత్త్రయప్రాకట్యముద్రానిధేః |
యస్యాశ్చామరచాతురీం కలయతే రశ్మిచ్ఛటా చంచలా
సా మందస్మితమంజరీ భవతు నః కామాయ కామాక్షి తే ||7||

శంభోర్యా పరిరంభసంభ్రమవిధౌ నైర్మల్యసీమానిధిః
గైర్వాణీవ తరంగిణీ కృతమృదుస్యందాం కలిందాత్మజామ్ |
కల్మాషీకురుతే కలంకసుషమాం కంఠస్థలీచుంబినీం
కామాక్ష్యాః స్మితకందలీ భవతు నః కల్యాణసందోహినీ ||8||

జేతుం హారలతామివ స్తనతటీం సంజగ్ముషీ సంతతం
గంతుం నిర్మలతామివ ద్విగుణితాం మగ్నా కృపాస్త్రోతసి |
లబ్ధుం విస్మయనీయతామివ హరం రాగాకులం కుర్వతీ
మంజుస్తే స్మితమంజరీ భవభయం మథ్నాతు కామాక్షి మే ||9||

శ్వేతాపి ప్రకటం నిశాకరరుచాం మాలిన్యమాతన్వతీ
శీతాపి స్మరపావకం పశుపతేః సంధుక్షయంతీ సదా |
స్వాభావ్యాదధరాశ్రితాపి నమతాముచ్చైర్దిశంతీ గతిం
కామాక్షి స్ఫుటమంతరా స్ఫురతు నస్త్వన్మందహాసప్రభా ||10||

వక్త్రశ్రీసరసీజలే తరలితభ్రూవల్లికల్లోలితే
కాలిమ్నా దధతీ కటాక్షజనుషా మాధువ్రతీం వ్యాపృతిమ్ |
నిర్నిద్రామలపుండరీకకుహనాపాండిత్యమాబిభ్రతీ
కామాక్ష్యాః స్మితచాతురీ మమ మనః కాతర్యమున్మూలయేత్ ||11||

నిత్యం బాధితబంధుజీవమధరం మైత్రీజుషం పల్లవైః
శుద్ధస్య ద్విజమండలస్య చ తిరస్కర్తారమప్యాశ్రితా |
యా వైమల్యవతీ సదైవ నమతాం చేతః పునీతేతరాం
కామాక్ష్యా హృదయం ప్రసాదయతు మే సా మందహాసప్రభా ||12||

ద్రుహ్యంతీ తమసే ముహుః కుముదినీసాహాయ్యమాబిభ్రతీ
యాంతీ చంద్రకిశోరశేఖరవపుఃసౌధాంగణే ప్రేంఖణమ్ |
ఙ్ఞానాంభోనిధివీచికాం సుమనసాం కూలంకషాం కుర్వతీ
కామాక్ష్యాః స్మితకౌముదీ హరతు మే సంసారతాపోదయమ్ ||13||

కాశ్మీరద్రవధాతుకర్దమరుచా కల్మాషతాం బిభ్రతీ
హంసౌధైరివ కుర్వతీ పరిచితిం హారీకృతైర్మౌక్తికైః |
వక్షోజన్మతుషారశైలకటకే సంచారమాతన్వతీ
కామాక్ష్యా మృదులస్మితద్యుతిమయీ భాగీరథీ భాసతే ||14||

కంబోర్వంశపరంపరా ఇవ కృపాసంతానవల్లీభువః
సంఫుల్లస్తబకా ఇవ ప్రసృమరా మూర్తాః ప్రసాదా ఇవ |
వాక్పీయూషకణా ఇవ త్రిపథగాపర్యాయభేదా ఇవ
భ్రాజంతే తవ మందహాసకిరణాః కాంచీపురీనాయికే ||15||

వక్షోజే ఘనసారపత్రరచనాభంగీసపత్నాయితా
కంఠే మౌక్తికహారయష్టికిరణవ్యాపారముద్రాయితా |
ఓష్ఠశ్రీనికురుంబపల్లవపుటే ప్రేంఖత్ప్రసూనాయితా
కామాక్షి స్ఫురతాం మదీయహృదయే త్వన్మందహాసప్రభా ||16||

యేషాం బిందురివోపరి ప్రచలితో నాసాగ్రముక్తామణిః
యేషాం దీన ఇవాధికంఠమయతే హారః కరాలంబనమ్ |
యేషాం బంధురివోష్ఠయోరరుణిమా ధత్తే స్వయం రంజనం
కామాక్ష్యాః ప్రభవంతు తే మమ శివోల్లాసాయ హాసాంకురాః ||17||

యా జాడ్యాంబునిధిం క్షిణోతి భజతాం వైరాయతే కైరవైః
నిత్యం యాం నియమేన యా చ యతతే కర్తుం త్రిణేత్రోత్సవమ్ |
బింబం చాంద్రమసం చ వంచయతి యా గర్వేణ సా తాదృశీ
కామాక్షి స్మితమంజరీ తవ కథం జ్యోత్స్నేత్యసౌ కీర్త్యతే ||18||

ఆరుఢా రభసాత్పురః పురరిపోరాశ్లేషణోపక్రమే
యా తే మాతరుపైతి దివ్యతటినీశంకాకరీ తత్క్షణమ్ |
ఓష్ఠౌ వేపయతి భ్రువౌ కుటిలయత్యానమ్రయత్యాననం
తాం వందే మృదుహాసపూరసుషమామేకామ్రనాథప్రియే ||19||

వక్త్రేందోస్తవ చంద్రికా స్మితతతిర్వల్గు స్ఫురంతీ సతాం
స్యాచ్చేద్యుక్తిమిదం చకోరమనసాం కామాక్షి కౌతూహలమ్ |
ఏతచ్చిత్రమహర్నిశం యదధికామేషా రుచిం గాహతే
బింబోష్ఠద్యుమణిప్రభాస్వపి చ యద్బిబ్బోకమాలంబతే ||20||

సాదృశ్యం కలశాంబుధేర్వహతి యత్కామాక్షి మందస్మితం
శోభామోష్ఠరుచాంబ విద్రుమభవామేతాద్భిదాం బ్రూమహే |
ఏకస్మాదుదితం పురా కిల పపౌ శర్వః పురాణః పుమాన్
ఏతన్మధ్యసముద్భవం రసయతే మాధుర్యరూపం రసమ్ ||21||

ఉత్తుంగస్తనకుంభశైలకటకే విస్తారికస్తూరికా-
పత్రశ్రీజుషి చంచలాః స్మితరుచః కామాక్షి తే కోమలాః |
సంధ్యాదీధితిరంజితా ఇవ ముహుః సాంద్రాధరజ్యోతిషా
వ్యాలోలామలశారదాభ్రశకలవ్యాపారమాతన్వతే ||22||

క్షీరం దూరత ఏవ తిష్ఠతు కథం వైమల్యమాత్రాదిదం
మాతస్తే సహపాఠవీథిమయతాం మందస్మితైర్మంజులైః |
కిం చేయం తు భిదాస్తి దోహనవశాదేకం తు సంజాయతే
కామాక్షి స్వయమర్థితం ప్రణమతామన్యత్తు దోదుహ్యతే ||23||

కర్పూరైరమృతైర్జగజ్జనని తే కామాక్షి చంద్రాతపైః
ముక్తాహారగుణైర్మృణాలవలయైర్ముగ్ధస్మితశ్రీరియమ్ |
శ్రీకాంచీపురనాయికే సమతయా సంస్తూయతే సజ్జనైః
తత్తాదృఙ్మమ తాపశాంతివిధయే కిం దేవి మందాయతే ||24||

మధ్యేగర్భితమంజువాక్యలహరీమాధ్వీఝరీశీతలా
మందారస్తబకాయతే జనని తే మందస్మితాంశుచ్ఛటా |
యస్యా వర్ధయితుం ముహుర్వికసనం కామాక్షి కామద్రుహో
వల్గుర్వీక్షణవిభ్రమవ్యతికరో వాసంతమాసాయతే ||25||

బింబోష్ఠద్యుతిపుంజరంజితరుచిస్త్వన్మందహాసచ్ఛటా |
కల్యాణం గిరిసార్వభౌమతనయే కల్లోలయత్వాశు మే |
ఫుల్లన్మల్లిపినద్ధహల్లకమయీ మాలేవ యా పేశలా
శ్రీకాంచీశ్వరి మారమర్దితురురోమధ్యే ముహుర్లంబతే ||26||

బిభ్రాణా శరదభ్రవిభ్రమదశాం విద్యోతమానాప్యసో
కామాక్షి స్మితమంజరీ కిరతి తే కారుణ్యధారారసమ్ |
ఆశ్చర్యం శిశిరీకరోతి జగతీశ్చాలోక్య చైనామహో
కామం ఖేలతి నీలకంఠహృదయం కౌతూహలాందోలితమ్ ||27||

ప్రేంఖత్ప్రౌఢకటాక్షకుంజకుహరేష్వత్యచ్ఛగుచ్ఛాయితం
వక్త్రేందుచ్ఛవిసింధువీచినిచయే ఫేనప్రతానాయితమ్ |
నైరంతర్యవిజృంభితస్తనతటే నైచోలపట్టాయితం
కాలుష్యం కబలీకరోతు మమ తే కామాక్షి మందస్మితమ్ ||28||

పీయూషం తవ మంథరస్మితమితి వ్యర్థైవ సాపప్రథా
కామాక్షి ధ్రువమీదృశం యది భవేదేతత్కథం వా శివే |
మందారస్య కథాలవం న సహతే మథ్నాతి మందాకినీ-
మిందుం నిందతి కీర్తితే‌உపి కలశీపాథోధిమీర్ష్యాయతే ||29||

విశ్వేషాం నయనోత్సవం వితనుతాం విద్యోతతాం చంద్రమా
విఖ్యాతో మదనాంతకేన ముకుటీమధ్యే చ సంమాన్యతామ్ |
ఆః కిం జాతమనేన హాససుషమామాలోక్య కామాక్షి తే
కాలంకీమవలంబతే ఖలు దశాం కల్మాషహీనో‌உప్యసౌ ||30||

చేతః శీతలయంతు నః పశుపతేరానందజీవాతవో
నమ్రాణాం నయనాధ్వసీమసు శరచ్చంద్రాతపోపక్రమాః |
సంసారాఖ్యసరోరుహాకరఖలీకారే తుషారోత్కరాః
కామాక్షి స్మరకీర్తిబీజనికరాస్త్వన్మందహాసాంకురాః ||31||

కర్మౌఘాఖ్యతమఃకచాకచికరాన్కామాక్షి సంచింతయే
త్వన్మందస్మితరోచిషాం త్రిభువనక్షేమంకరానంకురాన్ |
యే వక్త్రం శిశిరశ్రియో వికసితం చంద్రాతపాంభోరుహ-
ద్వేషోద్ధేషోణచాతురీమివ తిరస్కర్తుం పరిష్కుర్వతే ||32||

కుర్యుర్నః కులశైలరాజతనయే కూలంకషం మంగలం
కుందస్పర్ధనచుంచవస్తవ శివే మందస్మితప్రక్రమాః |
యే కామాక్షి సమస్తసాక్షినయనం సంతోషయంతీశ్వరం
కర్పూరప్రకరా ఇవ ప్రసృమరాః పుంసామసాధారణాః ||33||

కమ్రేణ స్నపయస్వ కర్మకుహనాచోరేణ మారాగమ-
వ్యాఖ్యాశిక్షణదీక్షితేన విదుషామక్షీణలక్ష్మీపుషా |
కామాక్షి స్మితకందలేన కలుషస్ఫోటక్రియాచుంచునా
కారుణ్యామృతవీచికావిహరణప్రాచుర్యధుర్యేణ మామ్ ||34||

త్వన్మందస్మితకందలస్య నియతం కామాక్షి శంకామహే
బింబః కశ్చన నూతనః ప్రచలితో నైశాకరః శీకరః |
కించ క్షీరపయోనిధిః ప్రతినిధిః స్వర్వాహినీవీచికా-
బిబ్వోకో‌உపి విడంబ ఏవ కుహనా మల్లీమతల్లీరుచః ||35||

దుష్కర్మార్కనిసర్గకర్కశమహస్సంపర్కతపతం మిల-
త్పంకం శంకరవల్లభే మమ మనః కాంచీపురాలంక్రియే |
అంబ త్వన్మృదులస్మితామృతరసే మంక్త్వా విధూయ వ్యథా-
మానందోదయసౌధశృంగపదవీమారోఢుమాకాంక్షతి ||36||

నమ్రాణాం నగరాజశేఖరసుతే నాకాలయానాం పురః
కామాక్షి త్వరయా విపత్ప్రశమేన కారుణ్యధారాః కిరన్ |
ఆగచ్ఛంతమనుగ్రహం ప్రకటయన్నానందబీజాని తే
నాసీరే మృదుహాస ఏవ తనుతే నాథే సుధాశీతలః ||37||

కామాక్షి ప్రథమానవిభ్రమనిధిః కందర్పదర్పప్రసూః
ముగ్ధస్తే మృదుహాస ఏవ గిరిజే ముష్ణాతు మే కిల్బిషమ్ |
యం ద్రష్టుం విహితే కరగ్రహ ఉమే శంభుస్త్రపామీలితం
స్వైరం కారయతి స్మ తాండవవినోదానందినా తండునా ||38||

క్షుణ్ణం కేనచిదేవ ధీరమనసా కుత్రాపి నానాజనైః
కర్మగ్రంథినియంత్రితైరసుగమం కామాక్షి సామాన్యతః |
ముగ్ధైర్ద్రుష్టుమశక్యమేవ మనసా మూఢసయ మే మౌక్తికం
మార్గం దర్శయతు ప్రదీప ఇవ తే మందస్మితశ్రీరియమ్ ||39||

జ్యోత్స్నాకాంతిభిరేవ నిర్మలతరం నైశాకరం మండలం
హంసైరేవ శరద్విలాససమయే వ్యాకోచమంభోరుహమ్ |
స్వచ్ఛైరేవ వికస్వరైరుడుగుణైః కామాక్షి బింబం దివః
పుణ్యైరేవ మృదుస్మితైస్తవ ముఖం పుష్ణాతి శోభాభరమ్ ||40||

మానగ్రంథివిధుంతుదేన రభసాదాస్వాద్యమానే నవ-
ప్రేమాడంబరపూర్ణిమాహిమకరే కామాక్షి తే తత్క్షణమ్ |
ఆలోక్య స్మితచంద్రికాం పునరిమామున్మీలనం జగ్ముషీం
చేతః శీలయతే చకోరచరితం చంద్రార్ధచూడామణేః ||41||

కామాక్షి స్మితమంజరీం తవ భజే యస్యాస్త్విషామంకురా-
నాపీనస్తనపానలాలసతయా నిశ్శంకమంకేశయః |
ఊర్ధ్వం వీక్ష్య వికర్షతి ప్రసృమరానుద్దామయా శుండయా
సూనుసుతే బిసశంకయాశు కుహనాదంతావలగ్రామణీః ||42||

గాఢాశ్లేషవిమర్దసంభ్రమవశాదుద్దామముక్తాగుణ-
ప్రాలంబే కుచకుంభయోర్విగలితే దక్షద్విషో వక్షసి |
యా సఖ్యేన పినహ్యతి ప్రచురయా భాసా తదీయాం దశాం
సా మే ఖేలతు కామకోటి హృదయే సాంద్రస్మితాంశుచ్ఛటా ||43||

మందారే తవ మంథరస్మితరుచాం మాత్సర్యమాలోక్యతే
కామాక్షి స్మరశాసనే చ నియతో రాగోదయో లక్ష్యతే |
చాంద్రీషు ద్యుతిమంజరీషు చ మహాంద్వేషాంకురో దృశ్యతే
శుద్ధానాం కథమీదృశీ గిరిసుతే‌உతిశుద్ధా దశా కథ్యతామ్ ||44||

పీయూషం ఖలు పీయతే సురజనైర్దుగ్ధాంబుధిర్మథ్యతే
మాహేశైశ్చ జటాకలాపనిగడైర్మందాకినీ నహ్యతే |
శీతాంశుః పరిభూయతే చ తమసా తస్మాదనేతాదృశీ
కామాక్షి స్మితమంజరీ తవ వచోవైదగ్ధ్యముల్లంఘతే ||45||

ఆశంకే తవ మందహాసలహరీమన్యాదృశీం చంద్రికా-
మేకామ్రేశకుటుంబిని ప్రతిపదం యస్యాః ప్రభాసంగమే |
వక్షోజాంబురుహే న తే రచయతః కాంచిద్దశాం కౌఙ్మలీ-
మాస్యాంభోరుహమంబ కించ శనకైరాలంబతే ఫుల్లతామ్ ||46||

ఆస్తీర్ణాధరకాంతిపల్లవచయే పాతం ముహుర్జగ్ముషీ
మారద్రోహిణి కందలత్స్మరశరజ్వాలావలీర్వ్యంజతీ |
నిందంతీ ఘనసారహారవలయజ్యోత్స్నామృణాలాని తే
కామాక్షి స్మితచాతురీ విరహిణీరీతిం జగాహేతరామ్ ||47||

సూర్యాలోకవిధౌ వికాసమధికం యాంతీ హరంతీ తమ-
స్సందోహం నమతాం నిజస్మరణతో దోషాకరద్వేషిణీ |
నిర్యాంతీ వదనారవిందకుహరాన్నిర్ధూతజాడ్యా నృణాం
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితద్యుతిమయీ చిత్రీయతే చంద్రికా ||48||

కుంఠీకుర్యురమీ కుబోధఘటనామస్మన్మనోమాథినీం
శ్రీకామాక్షి శివంకరాస్తవ శివే శ్రీమందహాసాంకురాః |
యే తన్వంతి నిరంతరం తరుణిమస్తంబేరమగ్రామణీ-
కుంభద్వంద్వవిడంబిని స్తనతటే ముక్తాకుథాడంబరమ్ ||49||

ప్రేంఖంతః శరదంబుదా ఇవ శనైః ప్రేమానిలైః ప్రేరితా
మజ్జంతో మందనారికంఠసుషమాసింధౌ ముహుర్మంథరమ్ |
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితాంశునికరాః శ్యామాయమానశ్రియో
నీలాంభోధరనైపుణీం తత ఇతో నిర్నిద్రయంత్యంజసా ||50||

వ్యాపారం చతురాననైకవిహృతౌ వ్యాకుర్వతీ కుర్వతీ
రుద్రాక్షగ్రహణం మహేశి సతతం వాగూర్మికల్లోలితా |
ఉత్ఫుల్లం ధవలారవిందమధరీకృత్య స్ఫురంతీ సదా
శ్రీకామాక్షి సరస్వతీ విజయతే త్వన్మందహాసప్రభా ||51||

కర్పూరద్యుతితస్కరేణ మహసా కల్మాషయత్యాననం
శ్రీకాంచీపురనాయికే పతిరివ శ్రీమందహాసో‌உపి తే |
ఆలింగత్యతిపీవరాం స్తనతటీం బింబాధరం చుంబతి
ప్రౌఢం రాగభరం వ్యనక్తి మనసో ధైర్యం ధునీతేతరామ్ ||52||

వైశద్యేన చ విశ్వతాపహరణక్రీడాపటీయస్తయా
పాండిత్యేన పచేలిమేన జగతాం నేత్రోత్సవోత్పాదేన |
కామాక్షి స్మితకందలైస్తవ తులామారోఢుముద్యోగినీ
జ్యోత్స్నాసౌ జలరాశిపోషణతయా దూష్యాం ప్రపన్నా దశామ్ ||53||

లావణ్యాంబుజినీమృణాలవలయైః శృంగారగంధద్విప-
గ్రామణ్యః శ్రుతిచామరైస్తరుణిమస్వారాజ్యతేజోంకురైః |
ఆనందామృతసింధువీచిపృషతైరాస్యాబ్జహంసైస్తవ
శ్రీకామాక్షి మథాన మందహసితైర్మత్కం మనఃకల్మషమ్ ||54||

ఉత్తుంగస్తనమండలీపరిచలన్మాణిక్యహారచ్ఛటా-
చంచచ్ఛోణిమపుంజమధ్యసరణిం మాతః పరిష్కుర్వతీ |
యా వైదగ్ధ్యముపైతి శంకరజటాకాంతారవాటీపత-
త్స్వర్వాపీపయసః స్మితద్యుతిరసౌ కామాక్షి తే మంజులా ||55||

సన్నామైకజుషా జనేన సులభం సంసూచయంతీ శనై-
రుత్తుంగస్య చిరాదనుగ్రహతరోరుత్పత్స్యమానం ఫలమ్ |
ప్రాథమ్యేన వికస్వరా కుసుమవత్ప్రాగల్భ్యమభ్యేయుషీ
కామాక్షి స్మితచాతురీ తవ మమ క్షేమంకరీ కల్పతామ్ ||56||

ధానుష్కాగ్రసరస్య లోలకుటిలభ్రూలేఖయా బిభ్రతో
లీలాలోకశిలీముఖం నవవయస్సామ్రాజ్యలక్ష్మీపుషః |
జేతుం మన్మథమర్దినం జనని తే కామాక్షి హాసః స్వయం
వల్గుర్విభ్రమభూభృతో వితనుతే సేనాపతిప్రక్రియామ్ ||57||

యన్నాకంపత కాలకూటకబలీకారే చుచుంబే న యద్-
గ్లాన్యా చక్షుషి రూషితానలశిఖే రుద్రస్య తత్తాదృశమ్ |
చేతో యత్ప్రసభం స్మరజ్వరశిఖిజ్వాలేన లేలిహ్యతే
తత్కామాక్షి తవ స్మితాంశుకలికాహేలాభవం ప్రాభవమ్ ||58||

సంభిన్నేవ సుపర్వలోకతటినీ వీచీచయైర్యామునైః
సంమిశ్రేవ శశాంకదీప్తిలహరీ నీలైర్మహానీరదైః |
కామాక్షి స్ఫురితా తవ స్మితరుచిః కాలాంజనస్పర్ధినా
కాలిమ్నా కచరోచిషాం వ్యతికరే కాంచిద్దశామశ్నుతే ||59||

జానీమో జగదీశ్వరప్రణయిని త్వన్మందహాసప్రభాం
శ్రీకామాక్షి సరోజినీమభినవామేషా యతః సర్వదా |
ఆస్యేందోరవలోకేన పశుపతేరభ్యేతి సంఫుల్లతాం
తంద్రాలుస్తదభావ ఏవ తనుతే తద్వైపరీత్యక్రమమ్ ||60||

యాంతీ లోహితిమానమభ్రతటినీ ధాతుచ్ఛటాకర్దమైః
భాంతీ బాలగభస్తిమాలికిరణైర్మేఘావలీ శారదీ |
బింబోష్ఠద్యుతిపుంజచుంబనకలాశోణాయమానేన తే
కామాక్షి స్మితరోచిషా సమదశామారోఢుమాకాంక్షతే ||61||

శ్రీకామాక్షి ముఖేందుభూషణమిదం మందస్మితం తావకం
నేత్రానందకరం తథా హిమకరో గచ్ఛేద్యథా తిగ్మతామ్ |
శీతం దేవి తథా యథా హిమజలం సంతాపముద్రాస్పదం
శ్వేతం కించ తథా యథా మలినతాం ధత్తే చ ముక్తామణిః ||62||

త్వన్మందస్మితమంజరీం ప్రసృమరాం కామాక్షి చంద్రాతపం
సంతః సంతతమామనంత్యమలతా తల్లక్షణం లక్ష్యతే |
అస్మాకం న ధునోతి తాపకమధికం ధూనోతి నాభ్యంతరం
ధ్వాంతం తత్ఖలు దుఃఖినో వయమిదం కేనోతి నో విద్మహే ||63||

నమ్రస్య ప్రణయప్రరూఢకలహచ్ఛేదాయ పాదాబ్జయోః
మందం చంద్రకిశోరశేఖరమణేః కామాక్షి రాగేణ తే |
బంధూకప్రసవశ్రియం జితవతో బంహీయసీం తాదృశీం
బింబోష్ఠస్య రుచిం నిరస్య హసితజ్యోత్స్నా వయస్యాయతే ||64||

ముక్తానాం పరిమోచనం విదధతస్తత్ప్రీతినిష్పాదినీ
భూయో దూరత ఏవ ధూతమరుతస్తత్పాలనం తన్వతీ |
ఉద్భూతస్య జలాంతరాదవిరతం తద్దూరతాం జగ్ముషీ
కామాక్షి స్మితమంజరీ తవ కథం కంబోస్తులామశ్నుతే ||65||

శ్రీకామాక్షి తవ స్మితద్యుతిఝరీవైదగ్ధ్యలీలాయితం
పశ్యంతో‌உపి నిరంతరం సువిమలంమన్యా జగన్మండలే |
లోకం హాసయితుం కిమర్థమనిశం ప్రాకాశ్యమాతన్వతే
మందాక్షం విరహయ్య మంగలతరం మందారచంద్రాదయః ||66||

క్షీరాబ్ధేరపి శైలరాజతనయే త్వన్మందహాసస్య చ
శ్రీకామాక్షి వలక్షిమోదయనిధేః కించిద్భిదాం బ్రూమహే |
ఏకస్మై పురుషాయ దేవి స దదౌ లక్ష్మీం కదాచిత్పురా
సర్వేభ్యో‌உపి దదాత్యసౌ తు సతతం లక్ష్మీం చ వాగీశ్వరీమ్ ||67||

శ్రీకాంచీపురరత్నదీపకలికే తాన్యేవ మేనాత్మజే
చాకోరాణి కులాని దేవి సుతరాం ధన్యాని మన్యామహే |
కంపాతీరకుటుంబచంక్రమకలాచుంచూని చంచూపుటైః
నిత్యం యాని తవ స్మితేందుమహసామాస్వాదమాతన్వతే ||68||

శైత్యప్రక్రమమాశ్రితో‌உపి నమతాం జాడ్యప్రథాం ధూనయన్
నైర్మల్యం పరమం గతో‌உపి గిరిశం రాగాకులం చారయన్ |
లీలాలాపపురస్సరో‌உపి సతతం వాచంయమాన్ప్రీణయన్
కామాక్షి స్మితరోచిషాం తవ సముల్లాసః కథం వర్ణ్యతే ||69||

శ్రోణీచంచలమేఖలాముఖరితం లీలాగతం మంథరం
భ్రూవల్లీచలనం కటాక్షవలనం మందాక్షవీక్షాచణమ్ |
యద్వైదగ్ధ్యముఖేన మన్మథరిపుం సంమోహయంత్యంజసా
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితాయ సతతం తస్మై నమ్సకుర్మహే ||70||

శ్రీకామాక్షి మనోఙ్ఞమందహసితజ్యోతిష్ప్రరోహే తవ
స్ఫీతశ్వేతిమసార్వభౌమసరణిప్రాగల్భ్యమభ్యేయుషి |
చంద్రో‌உయం యువరాజతాం కలయతే చేటీధురం చంద్రికా
శుద్ధా సా చ సుధాఝరీ సహచరీసాధర్మ్యమాలంబతే ||71||

జ్యోత్స్నా కిం తనుతే ఫలం తనుమతామౌష్ణ్యప్రశాంతిం వినా
త్వన్మందస్మితరోచిషా తనుమతాం కామాక్షి రోచిష్ణునా |
సంతాపో వినివార్యతే నవవయఃప్రాచుర్యమంకూర్యతే
సౌందర్యం పరిపూర్యతే జగతి సా కీర్తిశ్చ సంచార్యతే ||72||

వైమల్యం కుముదశ్రియాం హిమరుచః కాంత్యైవ సంధుక్ష్యతే
జ్యోత్స్నారోచిరపి ప్రదోషసమయం ప్రాప్యైవ సంపద్యతే |
స్వచ్ఛత్వం నవమౌక్తికస్య పరమం సంస్కారతో దృశ్యతే
కామాక్ష్యాః స్మితదీధితేర్విశదిమా నైసర్గికో భాసతే ||73||

ప్రాకాశ్యం పరమేశ్వరప్రణయిని త్వన్మందహాసశ్రియః
శ్రీకామాక్షి మమ క్షిణోతు మమతావైచక్షణీమక్షయామ్ |
యద్భీత్యేవ నిలీయతే హిమకరో మేఘోదరే శుక్తికా-
గర్భే మౌక్తికమండలీ చ సరసీమధ్యే మృణాలీ చ సా ||74||

హేరంబే చ గుహే హర్షభరితం వాత్సల్యమంకూరయత్
మారద్రోహిణి పూరుషే సహభువం ప్రేమాంకురం వ్యంజయత్ |
ఆనమ్రేషు జనేషు పూర్ణకరుణావైదగ్ధ్యముత్తాలయత్
కామాక్షి స్మితమంజసా తవ కథంకారం మయా కథ్యతే ||75||

సంక్రుద్ధద్విజరాజకో‌உప్యవిరతం కుర్వంద్విజైః సంగమం
వాణీపద్ధతిదూరగో‌உపి సతతం తత్సాహచర్యం వహన్ |
అశ్రాంతం పశుదుర్లభో‌உపి కలయన్పత్యౌ పశూనాం రతిం
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితామృతరసస్యందో మయి స్పందతామ్ ||76||

శ్రీకామాక్షి మహేశ్వరే నిరుపమప్రేమాంకురప్రక్రమమ్ం
నిత్యం యః ప్రకటీకరోతి సహజామున్నిద్రయన్మాధురీమ్ |
తత్తాదృక్తవ మందహాసమహిమా మాతః కథం మానితాం
తన్మూర్ధ్నా సురనిమ్నగాం చ కలికామిందోశ్చ తాం నిందతి ||77||

యే మాధుర్యవిహారమంటపభువో యే శైత్యముద్రాకరా
యే వైశద్యదశావిశేషసుభగాస్తే మందహాసాంకురాః |
కామాక్ష్యాః సహజం గుణత్రయమిదం పర్యాయతః కుర్వతాం
వాణీగుంఫనడంబరే చ హృదయే కీర్తిప్రరోహే చ మే ||78||

కామాక్ష్యా మృదులస్మితాంశునికరా దక్షాంతకే వీక్షణే
మందాక్షగ్రహిలా హిమద్యుతిమయూఖాక్షేపదీక్షాంకురాః |
దాక్ష్యం పక్ష్మలయంతు మాక్షికగుడద్రాక్షాభవం వాక్షు మే
సూక్ష్మం మోక్షపథం నిరీక్షితుమపి ప్రక్షాలయేయుర్మనః ||79||

జాత్యా శీతశీతలాని మధురాణ్యేతాని పూతాని తే
గాంగానీవ పయాంసి దేవి పటలాన్యల్పస్మితజ్యోతిషామ్ |
ఏనఃపంకపరంపరామలినితామేకామ్రనాథప్రియే
ప్రఙ్ఞానాత్సుతరాం మదీయధిషణాం ప్రక్షాలయంతు క్షణాత్ ||80||

అశ్రాంతం పరతంత్రితః పశుపతిస్త్వన్మందహాసాంకురైః
శ్రీకామాక్షి తదీయవర్ణసమతాసంగేన శంకామహే |
ఇందుం నాకధునీం చ శేఖరయతే మాలాం చ ధత్తే నవైః
వైకుంఠైరవకుంఠనం చ కురుతే ధూలీచయైర్భాస్మనైః ||81||

శ్రీకాంచీపురదేవతే మృదువచస్సౌరభ్యముద్రాస్పదం
ప్రౌఢప్రేమలతానవీనకుసుమం మందస్మితం తావకమ్ |
మందం కందలతి ప్రియస్య వదనాలోకే సమాభాషణే
శ్లక్ష్ణే కుఙ్మలతి ప్రరూఢపులకే చాశ్లోషణే ఫుల్లతి ||82||

కిం త్రైస్రోతసమంబికే పరిణతం స్రోతశ్చతుర్థం నవం
పీయూషస్య సమస్తతాపహరణం కింవా ద్వితీయం వపుః |
కింస్విత్త్వన్నికటం గతం మధురిమాభ్యాసాయ గవ్యం పయః
శ్రీకాంచీపురనాయకప్రియతమే మందస్మితం తావకమ్ ||83||

భూషా వక్త్రసరోరుహస్య సహజా వాచాం సఖీ శాశ్వతీ
నీవీ విభ్రమసంతతేః పశుపతేః సౌధీ దృశాం పారణా |
జీవాతుర్మదనశ్రియః శశిరుచేరుచ్చాటనీ దేవతా
శ్రీకామాక్షి గిరామభూమిమయతే హాసప్రభామంజరీ ||84||

సూతిః శ్వేతిమకందలస్య వసతిః శృంగారసారశ్రియః
పూర్తిః సూక్తిఝరీరసస్య లహరీ కారుణ్యపాథోనిధేః |
వాటీ కాచన కౌసుమీ మధురిమస్వారాజ్యలక్ష్మ్యాస్తవ
శ్రీకామాక్షి మమాస్తు మంగలకరీ హాసప్రభాచాతురీ ||85||

జంతూనాం జనిదుఃఖమృత్యులహరీసంతాపనం కృంతతః
ప్రౌఢానుగ్రహపూర్ణశీతలరుచో నిత్యోదయం బిభ్రతః |
శ్రీకామాక్షి విసృత్వరా ఇవ కరా హాసాంకురాస్తే హఠా-
దాలోకేన నిహన్యురంధతమసస్తోమస్య మే సంతతిమ్ ||86||

ఉత్తుంగస్తనమండలస్య విలసల్లావణ్యలీలానటీ-
రంగస్య స్ఫుటమూర్ధ్వసీమని ముహుః ప్రాకాశ్యమభ్యేయుషీ |
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితద్యుతితతిర్బింబోష్ఠకాంత్యంకురైః
చిత్రాం విద్రుమముద్రితాం వితనుతే మౌక్తీం వితానశ్రియమ్ ||87||

స్వాభావ్యాత్తవ వక్త్రమేవ లలితం సంతోషసంపాదనం
శంభోః కిం పునరంచితస్మితరుచః పాండిత్యపాత్రీకృతమ్ |
అంభోజం స్వత ఏవ సర్వజగతాం చక్షుఃప్రియంభావుకం
కామాక్షి స్ఫురితే శరద్వికసితే కీదృగ్విధం భ్రాజతే ||88||

పుంభిర్నిర్మలమానసౌర్విదధతే మైత్రీం దృఢం నిర్మలాం
లబ్ధ్వా కర్మలయం చ నిర్మలతరాం కీర్తిం లభంతేతరామ్ |
సూక్తిం పక్ష్మలయంతి నిర్మలతమాం యత్తావకాః సేవకాః
తత్కామాక్షి తవ స్మితస్య కలయా నైర్మల్యసీమానిధేః ||89||

ఆకర్షన్నయనాని నాకిసదసాం శైత్యేన సంస్తంభయ-
న్నిందుం కించ విమోహయన్పశుపతిం విశ్వార్తిముచ్చాటయన్ |
హింసత్సంసృతిడంబరం తవ శివే హాసాహ్వయో మాంత్రికః
శ్రీకామాక్షి మదీయమానసతమోవిద్వేషణే చేష్టతామ్ ||90||

క్షేపీయః క్షపయంతు కల్మషభయాన్యస్మాకమల్పస్మిత-
జ్యోతిర్మండలచంక్రమాస్తవ శివే కామాక్షి రోచిష్ణవః |
పీడాకర్మఠకర్మఘర్మసమయవ్యాపారతాపానల-
శ్రీపాతా నవహర్షవర్షణసుధాస్రోతస్వినీశీకరాః ||91||

శ్రీకామాక్షి తవ స్మితైందవమహఃపూరే పరింఫూర్జతి
ప్రౌఢాం వారిధిచాతురీం కలయతే భక్తాత్మనాం ప్రాతిభమ్ |
దౌర్గత్యప్రసరాస్తమఃపటలికాసాధర్మ్యమాబిభ్రతే
సర్వం కైరవసాహచర్యపదవీరీతిం విధత్తే పరమ్ ||92||

మందారాదిషు మన్మథారిమహిషి ప్రాకాశ్యరీతిం నిజాం
కాదాచిత్కతయా విశంక్య బహుశో వైశద్యముద్రాగుణః |
సాతత్యేన తవ స్మితే వితనుతే స్వైరాసనావాసనామ్ ||93||

ఇంధానే భవవీతిహోత్రనివహే కర్మౌఘచండానిల-
ప్రౌఢిమ్నా బహులీకృతే నిపతితం సంతాపచింతాకులమ్ |
మాతర్మాం పరిషించ కించిదమలైః పీయూషవర్షైరివ
శ్రీకామాక్షి తవ స్మితద్యుతికణైః శైశిర్యలీలాకరైః ||94||

భాషాయా రసనాగ్రఖేలనజుషః శృంగారముద్రాసఖీ-
లీలాజాతరతేః సుఖేన నియమస్నానాయ మేనాత్మజే |
శ్రీకామాక్షి సుధామయీవ శిశిరా స్రోతస్వినీ తావకీ
గాఢానందతరంగితా విజయతే హాసప్రభాచాతురీ ||95||

సంతాపం విరలీకరోతు సకలం కామాక్షి మచ్చేతనా
మజ్జంతీ మధురస్మితామరధునీకల్లోలజాలేషు తే |
నైరంతర్యముపేత్య మన్మథమరుల్లోలేషు యేషు స్ఫుటం
ప్రేమేందుః ప్రతిబింబితో వితనుతే కౌతూహలం ధూర్జటేః ||96||

చేతఃక్షీరపయోధిమంథరచలద్రాగాఖ్యమంథాచల-
క్షోభవ్యాపృతిసంభవాం జనని తే మందస్మితశ్రీసుధామ్ |
స్వాదంస్వాదముదీతకౌతుకరసా నేత్రత్రయీ శాంకరీ
శ్రీకామాక్షి నిరంతరం పరిణమత్యానందవీచీమయీ ||97||

ఆలోకే తవ పంచసాయకరిపోరుద్దామకౌతూహల-
ప్రేంఖన్మారుతఘట్టనప్రచలితాదానందదుగ్ధాంబుధేః |
కాచిద్వీచిరుదంచతి ప్రతినవా సంవిత్ప్రరోహాత్మికా
తాం కామాక్షి కవీశ్వరాః స్మితమితి వ్యాకుర్వతే సర్వదా ||98||

సూక్తిః శీలయతే కిమద్రితనయే మందస్మితాత్తే ముహుః
మాధుర్యాగమసంప్రదాయమథవా సూక్తేర్ను మందస్మితమ్ |
ఇత్థం కామపి గాహతే మమ మనః సందేహమార్గభ్రమిం
శ్రీకామాక్షి న పారమార్థ్యసరణిస్ఫూర్తౌ నిధత్తే పదమ్ ||99||

క్రీడాలోలకృపాసరోరుహముఖీసౌధాంగణేభ్యః కవి-
శ్రేణీవాక్పరిపాటికామృతఝరీసూతీగృహేభ్యః శివే |
నిర్వాణాంకురసార్వభౌమపదవీసింహాసనేభ్యస్తవ
శ్రీకామాక్షి మనోఙ్ఞమందహసితజ్యోతిష్కణేభ్యో నమః ||100||

ఆర్యామేవ విభావయన్మనసి యః పాదారవిందం పురః
పశ్యన్నారభతే స్తుతిం స నియతం లబ్ధ్వా కటాక్షచ్ఛవిమ్ |
కామాక్ష్యా మృదులస్మితాంశులహరీజ్యోత్స్నావయస్యాన్వితామ్
ఆరోహత్యపవర్గసౌధవలభీమానందవీచీమయీమ్ ||101||

|| ఇతి మందస్మితశతకం సంపూర్ణమ్ ||

|| ఇతి శ్రీ మూకపంచశతీ సంపూర్ణా ||

||ఓఉమ్ తత్ సత్ ||

Telugu

Mooka Pancha Sathi 4 – Kataakshya Satakam – Telugu

No Comments 18 February 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

This stotram is in సరళ తెలుగు. View this in శుద్ధ తెలుగు, with correct anuswaras marked.
 

రచన: శ్రీ మూక శంకరేంద్ర సరస్వతి

మోహాంధకారనివహం వినిహంతుమీడే
మూకాత్మనామపి మహాకవితావదాన్యాన్ |
శ్రీకాంచిదేశశిశిరీకృతిజాగరూకాన్
ఏకామ్రనాథతరుణీకరుణావలోకాన్ ||1||

మాతర్జయంతి మమతాగ్రహమోక్షణాని
మాహేంద్రనీలరుచిశిక్షణదక్షిణాని |
కామాక్షి కల్పితజగత్త్రయరక్షణాని
త్వద్వీక్షణాని వరదానవిచక్షణాని ||2||

ఆనంగతంత్రవిధిదర్శితకౌశలానామ్
ఆనందమందపరిఘూర్ణితమంథరాణామ్ |
తారల్యమంబ తవ తాడితకర్ణసీమ్నాం
కామాక్షి ఖేలతి కటాక్షనిరీక్షణానామ్ ||3||

కల్లోలితేన కరుణారసవేల్లితేన
కల్మాషితేన కమనీయమృదుస్మితేన |
మామంచితేన తవ కించన కుంచితేన
కామాక్షి తేన శిశిరీకురు వీక్షితేన ||4||

సాహాయ్యకం గతవతీ ముహురర్జనస్య
మందస్మితస్య పరితోషితభీమచేతాః |
కామాక్షి పాండవచమూరివ తావకీనా
కర్ణాంతికం చలతి హంత కటాక్షలక్ష్మీః ||5||

అస్తం క్షణాన్నయతు మే పరితాపసూర్యమ్
ఆనందచంద్రమసమానయతాం ప్రకాశమ్ |
కాలాంధకారసుషుమాం కలయందిగంతే
కామాక్షి కోమలకటాక్షనిశాగమస్తే ||6||

తాటాంకమౌక్తికరుచాంకురదంతకాంతిః
కారుణ్యహస్తిపశిఖామణినాధిరూఢః |
ఉన్మూలయత్వశుభపాదపమస్మదీయం
కామాక్షి తావకకటాక్షమతంగజేతంద్రః ||7||

ఛాయాభరణే జగతాం పరితాపహారీ
తాటంకరత్నమణితల్లజపల్లవశ్రీః |
కారుణ్యనామ వికిరన్మకరందజాలం
కామాక్షి రాజతి కటాక్షసురద్రుమస్తే ||8||

సూర్యాశ్రయప్రణయినీ మణికుండలాంశు-
లౌహిత్యకోకనదకాననమాననీయా |
యాంతీ తవ స్మరహరాననకాంతిసింధుం
కామాక్షి రాజతి కటాక్షకలిందకన్యా ||9||

ప్రాప్నోతి యం సుకృతినం తవ పక్షపాతాత్
కామాక్షి వీక్షణవిలాసకలాపురంధ్రీ |
సద్యస్తమేవ కిల ముక్తివధూర్వృణీతే
తస్మాన్నితాంతమనయోరిదమైకమత్యమ్ ||10||

యాంతీ సదైవ మరుతామనుకూలభావం
భ్రూవల్లిశక్రధనురుల్లసితా రసార్ద్రా |
కామాక్షి కౌతుకతరంగితనీలకంఠా
కాదంబినీవ తవ భాతి కటాక్షమాలా ||11||

గంగాంభసి స్మితమయే తపనాత్మజేవ
గంగాధరోరసి నవోత్పలమాలికేవ |
వక్త్రప్రభాసరసి శైవలమండలీవ
కామాక్షి రాజతి కటాక్షరుచిచ్ఛటా తే ||12||

సంస్కారతః కిమపి కందలితాన్ రసఙ్ఞ-
కేదారసీమ్ని సుధియాముపభోగయోగ్యాన్ |
కల్యాణసూక్తిలహరీకలమాంకురాన్నః
కామాక్షి పక్ష్మలయతు త్వదపాంగమేఘః ||13||

చాంచల్యమేవ నియతం కలయన్ప్రకృత్యా
మాలిన్యభూః శ్రతిపథాక్రమజాగరూకః |
కైవల్యమేవ కిము కల్పయతే నతానాం
కామాక్షి చిత్రమపి తే కరుణాకటాక్షః ||14||

సంజీవనే జనని చూతశిలీముఖస్య
సంమోహనే శశికిశోరకశేఖరస్య |
సంస్తంభనే చ మమతాగ్రహచేష్టితస్య
కామాక్షి వీక్షణకలా పరమౌషధం తే ||15||

నీలో‌உపి రాగమధికం జనయన్పురారేః
లోలో‌உపి భక్తిమధికాం దృఢయన్నరాణామ్ |
వక్రో‌உపి దేవి నమతాం సమతాం వితన్వన్
కామాక్షి నృత్యతు మయి త్వదపాంగపాతః ||16||

కామద్రుహో హృదయయంత్రణజాగరూకా
కామాక్షి చంచలదృగంచలమేఖలా తే |
ఆశ్చర్యమంబ భజతాం ఝటితి స్వకీయ-
సంపర్క ఏవ విధునోతి సమస్తబంధాన్ ||17||

కుంఠీకరోతు విపదం మమ కుంచితభ్రూ-
చాపాంచితః శ్రితవిదేహభవానురాగః |
రక్షోపకారమనిశం జనయంజగత్యాం
కామాక్షి రామ ఇవ తే కరుణాకటాక్షః ||18||

శ్రీకామకోటి శివలోచనశోషితస్య
శృంగారబీజవిభవస్య పునఃప్రరోహే |
ప్రేమాంభసార్ద్రమచిరాత్ప్రచురేణ శంకే
కేదారమంబ తవ కేవలదృష్టిపాతమ్ ||19||

మాహాత్మ్యశేవధిరసౌ తవ దుర్విలంఘ్య-
సంసారవింధ్యగిరికుంఠనకేలిచుంచుః |
ధైర్యాంబుధిం పశుపతేశ్చులకీకరోతి
కామాక్షి వీక్షణవిజృంభణకుంభజన్మా ||20||

పీయూషవర్షవశిశిరా స్ఫుటదుత్పలశ్రీ-
మైత్రీ నిసర్గమధురా కృతతారకాప్తిః |
కామాక్షి సంశ్రితవతీ వపురష్టమూర్తేః
జ్యోత్స్నాయతే భగవతి త్వదపాంగమాలా ||21||

అంబ స్మరప్రతిభటస్య వపుర్మనోఙ్ఞమ్
అంభోజకాననమివాంచితకంటకాభమ్ |
భృంగీవ చుంబతి సదైవ సపక్షపాతా
కామాక్షి కోమలరుచిస్త్వదపాంగమాలా ||22||

కేశప్రభాపటలనీలవితానజాలే
కామాక్షి కుండలమణిచ్ఛవిదీపశోభే |
శంకే కటాక్షరుచిరంగతలే కృపాఖ్యా
శైలూషికా నటతి శంకరవల్లభే తే ||23||

అత్యంతశీతలమతంద్రయతు క్షణార్ధమ్
అస్తోకవిభ్రమమనంగవిలాసకందమ్ |
అల్పస్మితాదృతమపారకృపాప్రవాహమ్
అక్షిప్రరోహమచిరాన్మయి కామకోటి ||24||

మందాక్షరాగతరలీకృతిపారతంత్ర్యాత్
కామాక్షి మంథరతరాం త్వదపాంగడోలామ్ |
ఆరుహ్య మందమతికౌతుకశాలి చక్షుః
ఆనందమేతి ముహురర్ధశశాంకమౌలేః ||25||

త్రైయంబకం త్రిపురసుందరి హర్మ్యభూమి-
రంగం విహారసరసీ కరుణాప్రవాహః |
దాసాశ్చ వాసవముఖాః పరిపాలనీయం
కామాక్షి విశ్వమపి వీక్షణభూభృతస్తే ||26||

వాగీశ్వరీ సహచరీ నియమేన లక్ష్మీః
భ్రూవల్లరీవశకరీ భువనాని గేహమ్ |
రూపం త్రిలోకనయనామృతమంబ తేషాం
కామాక్షి యేషు తవ వీక్షణపారతంత్రీ ||27||

మాహేశ్వరం ఝటితి మానసమీనమంబ
కామాక్షి ధైర్యజలధౌ నితరాం నిమగ్నమ్ |
జాలేన శృంఖలయతి త్వదపాంగనామ్నా
విస్తారితేన విషమాయుధదాశకో‌உసౌ ||28||

ఉన్మథ్య బోధకమలాకారమంబ జాడ్య-
స్తంబేరమం మమ మనోవిపినే భ్రమంతమ్ |
కుంఠీకురుష్వ తరసా కుటిలాగ్రసీమ్నా
కామాక్షి తావకకటాక్షమహాంకుశేన ||29||

ఉద్వేల్లితస్తబకితైర్లలితైర్విలాసైః
ఉత్థాయ దేవి తవ గాఢకటాక్షకుంజాత్ |
దూరం పలాయయతు మోహమృగీకులం మే
కామాక్షి స్తవరమనుగ్రహకేసరీంద్రః ||30||

స్నేహాదృతాం విదలితోత్పలకంతిచోరాం
జేతారమేవ జగదీశ్వరి జేతుకామః |
మానోద్ధతో మకరకేతురసౌ ధునీతే
కామాక్షి తావకకటాక్షకృపాణవల్లీమ్ ||31||

శ్రౌతీం వ్రజన్నపి సదా సరణిం మునీనాం
కామాక్షి సంతతమపి స్మృతిమార్గగామీ |
కౌటిల్యమంబ కథమస్థిరతాం చ ధత్తే
చౌర్యం చ పంకజరుచాం త్వదపాంగపాతః ||32||

నిత్యం శ్రేతుః పరిచితౌ యతమానమేవ
నీలోత్పలం నిజసమీపనివాసలోలమ్ |
ప్రీత్యైవ పాఠయతి వీక్షణదేశికేంద్రః
కామాక్షీ కింతు తవ కాలిమసంప్రదాయమ్ ||33||

భ్రాంత్వా ముహుః స్తబకితస్మితఫేనరాశౌ
కామాక్షి వక్త్రరుచిసంచయవారిరాశౌ |
ఆనందతి త్రిపురమర్దననేత్రలక్ష్మీః
ఆలంబ్య దేవి తవ మందమపాంగసేతుమ్ ||34||

శ్యామా తవ త్రిపురసుందరి లోచనశ్రీః
కామాక్షి కందలితమేదురతారకాంతిః |
జ్యోత్స్నావతీ స్మితరుచాపి కథం తనోతి
స్పర్ధామహో కువలయైశ్చ తథా చకోరైః ||35||

కాలాంజనం చ తవ దేవి నిరీక్షణం చ
కామాక్షి సామ్యసరణిం సముపైతి కాంత్యా |
నిశ్శేషనేత్రసులభం జగతీషు పూర్వ-
మన్యత్త్రినేత్రసులభం తుహినాద్రికన్యే ||36||

ధూమాంకురో మకరకేతనపావకస్య
కామాక్షి నేత్రరుచినీలిమచాతురీ తే |
అత్యంతమద్భుతమిదం నయనత్రయస్య
హర్షోదయం జనయతే హరుణాంకమౌలేః ||37||

ఆరభ్భలేశసమయే తవ వీక్షణస్స
కామాక్షి మూకమపి వీక్షణమాత్రనమ్రమ్ |
సర్వఙ్ఞతా సకలలోకసమక్షమేవ
కీర్తిస్వయంవరణమాల్యవతీ వృణీతే ||38||

కాలాంబువాహ ఉవ తే పరితాపహారీ
కామాక్షి పుష్కరమధఃకురుతే కటాఖ్షః |
పూర్వః పరం క్షణరుచా సముపైతి మైత్రీ-
మన్యస్తు స.తతరుచిం ప్రకటీకరోతి ||39||

సూక్ష్మే‌உపి దుర్గమతరే‌உపి గురుప్రసాద-
సాహాయ్యకేన విచరన్నపవర్గమార్గే |
సంసారపంకనిచయే న పతత్యమూం తే
కామాక్షి గాఢమవలంబ్య కటాక్షయష్టిమ్ ||40||

కామాక్షి సంతతమసౌ హరినీలరత్న-
స్తంభే కటాక్షరుచిపుంజమయే భవత్యాః |
బద్ధో‌உపి భక్తినిగలైర్మమ చిత్తహస్తీ
స్తంభం చ బంధమపి ముంచతి హంత చిత్రమ్ ||41||

కామాక్షి కాష్ణర్యమపి సంతతమంజనం చ
బిభ్రన్నిసర్గతరలో‌உపి భవత్కటాక్షః |
వైమల్యమన్వహమనంజనతా చ భూయః
స్థైర్యం చ భక్తహృదయాయ కథం దదాతి ||42||

మందస్మితస్తబకితం మణికుండలాంశు-
స్తోమప్రవాలరుచిరం శిశిరీకృతాశమ్ |
కామాక్షి రాజతి కటాక్షరుచేః కదంబమ్
ఉద్యానమంబ కరుణాహరిణేక్షణాయాః ||43||

కామాక్షి తావకకటాక్షమహేంద్రనీల-
సింహాసనం శ్రితవతో మకరధ్వజస్య |
సామ్రాజ్యమంగలవిధౌ ముణికుండలశ్రీః
నీరాజనోత్సవతరంగితదీపమాలా ||44||

మాతః క్షణం స్నపయ మాం తవ వీక్షితేన
మందాక్షితేన సుజనైరపరోక్షితేన |
కామాక్షి కర్మతిమిరోత్కరభాస్కరేణ
శ్రేయస్కరేణ మధుపద్యుతితస్కరేణ ||45||

ప్రేమాపగాపయసి మజ్జనమారచయ్య
యుక్తః స్మితాంశుకృతభస్మవిలేపనేన |
కామాక్షి కుండలమణిద్యుతిభిర్జటాలః
శ్రీకంఠమేవ భజతే తవ దృష్టిపాతః ||46||

కైవల్యదాయ కరుణారసకింకరాయ
కామాక్షి కందలితవిభ్రమశంకరాయ |
ఆలోకనాయ తవ భక్తశివంకరాయ
మాతర్నమో‌உస్తు పరతంత్రితశంకరాయ ||47||

సామ్రాజ్యమంగలవిధౌ మకరధ్వజస్య
లోలాలకాలికృతతోరణమాల్యశోభే |
కామేశ్వరి ప్రచలదుత్పలవైజయంతీ-
చాతుర్యమేతి తవ చంచలదృష్టిపాతః ||48||

మార్గేణ మంజుకచకాంతితమోవృతేన
మందాయమానగమనా మదనాతురాసౌ |
కామాక్షి దృష్టిరయతే తవ శంకరాయ
సంకేతభూమిమచిరాదభిసారికేవ ||49||

వ్రీడనువృత్తిరమణీకృతసాహచర్యా
శైవాలితాం గలరుచా శశిశేఖరస్య |
కామాక్షి కాంతిసరసీం త్వదపాంగలక్ష్మీః
మందం సమాశ్రయతి మజ్జనఖేలనాయ ||50||

కాషాయమంశుకమివ ప్రకటం దధానో
మాణిక్యకుండలరుచిం మమతావిరోధీ |
శ్రుత్యంతసీమని రతః సుతరాం చకాస్తి
కామాక్షి తావకకటాక్షయతీశ్వరో‌உసౌ ||51||

పాషాణ ఏవ హరినీలమణిర్దినేషు
ప్రమ్లనతాం కువలయం ప్రకటీకరోతి |
నౌమిత్తికో జలదమేచకిమా తతస్తే
కామాక్షి శూన్యముపమనమపాంగలక్ష్మ్యాః ||52||

శృంగారవిభ్రమవతీ సుతరాం సలజ్జా
నాసాగ్రమౌక్తికరుచా కృతమందహాసా |
శ్యామా కటాక్షసుషమా తవ యుక్తమేతత్
కామాక్షి చుంబతి దిగంబరవక్త్రబింబమ్ ||53||

నీలోత్పలేన మధుపేన చ దృష్టిపాతః
కామాక్షి తుల్య ఇతి తే కథమామనంతి |
శైత్యేన నిందయతి యదన్వహమిందుపాదాన్
పాథోరుహేణ యదసౌ కలహాయతే చ ||54||

ఓష్ఠప్రభాపటలవిద్రుమముద్రితే తే
భ్రూవల్లివీచిసుభగే ముఖకాంతిసింధౌ |
కామాక్షి వారిభరపూరణలంబమాన-
కాలాంబువాహసరణిం లభతే కటాక్షః ||55||

మందస్మితైర్ధవలితా మణికుండలాంశు-
సంపర్కలోహితరుచిస్త్వదపాంగధారా |
కామాక్షి మల్లికుసుమైర్నవపల్లవైశ్చ
నీలోత్పలైశ్చ రచితేవ విభాతి మాలా ||56||

కామాక్షి శీతలకృపారసనిర్ఝరాంభః-
సంపర్కపక్ష్మలరుచిస్త్వదపాంగమాలా |
గోభిః సదా పురరిపోరభిలష్యమాణా
దూర్వాకదంబకవిడంబనమాతనోతి ||57||

హృత్పంకజం మమ వికాసయతు ప్రముష్ణ-
న్నుల్లాసముత్పలరుచేస్తమసాం నిరోద్ధా |
దోషానుషంగజడతాం జగతాం ధునానః
కామాక్షి వీక్షణవిలాసదినోదయస్తే ||58||

చక్షుర్విమోహయతి చంద్రవిభూషణస్య
కామాక్షి తావకకటాక్షతమఃప్రరోహః |
ప్రత్యఙ్ముఖం తు నయనం స్తిమితం మునీనాం
ప్రాకాశ్యమేవ నయతీతి పరం విచిత్రమ్ ||59||

కామాక్షి వీక్షణరుచా యుధి నిర్జితం తే
నీలోత్పలం నిరవశేషగతాభిమానమ్ |
ఆగత్య తత్పరిసరం శ్రవణవతంస-
వ్యోజేన నూనమభయార్థనమాతనోతి ||60||

ఆశ్చర్యమంబ మదానాభ్యుదయావలంబః
కామాక్షి చంచలనిరీక్షణవిభ్రమస్తే |
ధైర్యం విధూయ తనుతే హృది రాగబంధం
శంభోస్తదేవ విపరీతతయా మునీనామ్ ||61||

జంతోః సకృత్ప్రణమతో జగదీడ్యతాం చ
తేజాస్వితాం చ నిశితాం చ మతిం సభాయామ్ |
కామాక్షి మాక్షికఝరీమివ వైఖరీం చ
లక్ష్మీం చ పక్ష్మలయతి క్షణవీక్షణం తే ||62||

కాదంబినీ కిమయతే న జలానుషంగం
భృంగావలీ కిమురరీకురుతే న పద్మమ్ |
కిం వా కలిందతనయా సహతే న భంగం
కామాక్షి నిశ్చయపదం న తవాక్షిలక్ష్మీః ||63||

కాకోలపావకతృణీకరణే‌உపి దక్షః
కామాక్షి బాలకసుధాకరశేఖరస్య |
అత్యంతశీతలతమో‌உప్యనుపారతం తే
చిత్తం విమోహయతి చిత్రమయం కటాక్షః ||64||

కార్పణ్యపూరపరివర్ధితమంబ మోహ-
కందోద్గతం భవమయం విషపాదపం మే |
తుంగం ఛినత్తు తుహినాద్రిసుతే భవత్యాః
కాంచీపురేశ్వరి కటాక్షకుఠారధారా ||65||

కామాక్షి ఘోరభవరోగచికిత్సనార్థ-
మభ్యర్థ్య దేశికకటాక్షభిషక్ప్రసాదాత్ |
తత్రాపి దేవి లభతే సుకృతీ కదాచి-
దన్యస్య దుర్లభమపాంగమహౌషధం తే ||66||

కామాక్షి దేశికకృపాంకురమాశ్రయంతో
నానాతపోనియమనాశితపాశబంధాః |
వాసాలయం తవ కటాక్షమముం మహాంతో
లబ్ధ్వా సుఖం సమాధియో విచరంతి లోకే ||67||

సాకూతసంలపితసంభృతముగ్ధహాసం
వ్రీడానురాగసహచారి విలోకనం తే |
కామాక్షి కామపరిపంథిని మారవీర-
సామ్రాజ్యవిభ్రమదశాం సఫలీకరోతి ||68||

కామాక్షి విభ్రమబలైకనిధిర్విధాయ
భ్రూవల్లిచాపకుటిలీకృతిమేవ చిత్రమ్ |
స్వాధీనతాం తవ నినాయ శశాంకమౌలే-
రంగార్ధరాజ్యసుఖలాభమపాంగవీరః ||69||

కామాంకురైకనిలయస్తవ దృష్టిపాతః
కామాక్షి భక్తమనసాం ప్రదదాతు కామాన్ |
రాగాన్వితః స్వయమపి ప్రకటీకరోతి
వైరాగ్యమేవ కథమేష మహామునీనామ్ ||70||

కాలాంబువాహనివహైః కలహాయతే తే
కామాక్షి కాలిమమదేన సదా కటాక్షః |
చిత్రం తథాపి నితరామముమేవ దృష్ట్వా
సోత్కంఠ ఏవ రమతే కిల నీలకంఠః ||71||

కామాక్షి మన్మథరిపుం ప్రతి మారతాప-
మోహాంధకారజలదాగమనేన నృత్యన్ |
దుష్కర్మకంచుకికులం కబలీకరోతు
వ్యామిశ్రమేచకరుచిస్త్వదపాంగకేకీ ||72||

కామాక్షి మన్మథరిపోరవలోకనేషు
కాంతం పయోజమివ తావకమక్షిపాతమ్ |
ప్రేమాగమో దివసవద్వికచీకరోతి
లజ్జాభరో రజనివన్ముకులీకరోతి ||73||

మూకో విరించతి పరం పురుషః కురూపః
కందర్పతి త్రిదశరాజతి కింపచానః |
కామాక్షి కేవలముపక్రమకాల ఏవ
లీలాతరంగితకటాక్షరుచః క్షణం తే ||74||

నీలాలకా మధుకరంతి మనోఙ్ఞనాసా-
ముక్తారుచః ప్రకటకందబిసాంకురంతి |
కారుణ్యమంబ మకరందతి కామకోటి
మన్యే తతః కమలమేవ విలోచనం తే ||75||

ఆకాంక్ష్యమాణఫలదానవిచక్షణాయాః |
కామాక్షి తావకకటాక్షకకామధేనోః |
సంపర్క ఏవ కథమంబ విముక్తపాశ-
బంధాః స్ఫుటం తనుభృతః పశుతాం త్యజంతి ||76||

సంసారఘర్మపరితాపజుషాం నరాణాం
కామాక్షి శీతలతరాణి తవేక్షితాని |
చంద్రాతపంతి ఘనచందనకర్దమంతి
ముక్తాగుణంతి హిమవారినిషేచనంతి ||77||

ప్రేమాంబురాశిసతతస్నపితాని చిత్రం
కామాక్షి తావకకటాక్షనిరీక్షణాని |
సంధుక్షయంతి ముహురింధనరాశిరీత్యా
మారద్రుహో మనసి మన్మథచిత్రభానుమ్ ||78||

కాలాంజనప్రతిభటం కమనీయకాంత్యా
కందర్పతంత్రకలయా కలితానుభావమ్ |
కాంచీవిహారరసికే కలుషార్తిచోరం
కల్లోలయస్వ మయి తే కరుణాకటాక్షమ్ ||79||

క్రాంతేన మన్మథదేన విమోహ్యమాన-
స్వాంతేన చూతతరుమూలగతస్య పుంసః |
కాంతేన కించిదవలోకయ లోచనస్య
ప్రాంతేన మాం జనని కాంచిపురీవిభూషే ||80||

కామాక్షి కో‌உపి సుజనాస్త్వదపాంగసంగే
కంఠేన కందలితకాలిమసంప్రదాయాః |
ఉత్తంసకల్పితచకోరకుటుంబపోషా
నక్తందివసప్రసవభూనయనా భవంతి ||81||

నీలోత్పలప్రసవకాంతినిర్దశనేన
కారుణ్యవిభ్రమజుషా తవ వీక్షణేన |
కామాక్షి కర్మజలధేః కలశీసుతేన
పాశత్రయాద్వయమమీ పరిమోచనీయాః ||82||

అత్యంతచంచలమకృత్రిమమంజనం కిం
ఝంకారభంగిరహితా కిము భృంగమాలా |
ధూమాంకురః కిము హుతాశనసంగహీనః
కామాక్షి నేత్రరుచినీలిమకందలీ తే ||83||

కామాక్షి నిత్యమయమంజలిరస్తు ముక్తి-
బీజాయ విభ్రమమదోదయఘూర్ణితాయ |
కందర్పదర్పపునరుద్భవసిద్ధిదాయ
కల్యాణదాయ తవ దేవి దృగంచలాయ ||84||

దర్పాంకురో మకరకేతనవిభ్రమాణాం
నిందాంకురో విదలితోత్పలచాతురీణామ్ |
దీపాంకురో భవతమిస్రకదంబకానాం
కామాక్షి పాలయతు మాం త్వదపాంగపాతః ||85||

కైవల్యదివ్యమణిరోహణపర్వతేభ్యః
కారుణ్యనిర్ఝరపయఃకృతమంజనేభ్యః |
కామాక్షి కింకరితశంకరమానసేభ్య-
స్తేభ్యో నమో‌உస్తు తవ వీక్షణవిభ్రమేభ్యః ||86||

అల్పీయ ఏవ నవముత్పలమంబ హీనా
మీనస్య వా సరణిరంబురుహాం చ కిం వా |
దూరే మృగీదృగసమంజసమంజనం చ
కామాక్షి వీక్షణరుచౌ తవ తర్కయామః ||87||

మిశ్రీభవద్గరలపంకిలశంకరోరస్-
సీమాంగణే కిమపి రింఖణమాదధానః |
హేలావధూతలలితశ్రవణోత్పలో‌உసౌ
కామాక్షి బాల ఇవ రాజతి తే కటాక్షః ||88||

ప్రౌఢికరోతి విదుషాం నవసూక్తిధాటీ-
చూతాటవీషు బుధకోకిలలాల్యమానమ్ |
మాధ్వీరసం పరిమలం చ నిరర్గలం తే
కామాక్షి వీక్షణవిలాసవసంతలక్ష్మీః ||89||

కూలంకషం వితనుతే కరుణాంబువర్షీ
సారస్వతం సుకృతినః సులభం ప్రవాహమ్ |
తుచ్ఛీకరోతి యమునాంబుతరంగభంగీం
కామాక్షి కిం తవ కటాక్షమహాంబువాహః ||90||

జగర్తి దేవి కరుణాశుకసుందరీ తే
తాటంకరత్నరుచిదాడిమఖండశోణే |
కామాక్షి నిర్భరకటాక్షమరీచిపుంజ-
మాహేంద్రనీలమణిపంజరమధ్యభాగే ||91||

కామాక్షి సత్కువలయస్య సగోత్రభావా-
దాక్రామతి శ్రుతిమసౌ తవ దృష్టిపాతః |
కించ స్ఫుటం కుటిలతాం ప్రకటీకరోతి
భ్రూవల్లరీపరిచితస్య ఫలం కిమేతత్ ||92||

ఏషా తవాక్షిసుషమా విషమాయుధస్య
నారాచవర్షలహరీ నగరాజకన్యే |
శంకే కరోతి శతధా హృది ధైర్యముద్రాం
శ్రీకామకోటి యదసౌ శిశిరాంశుమౌలేః ||93||

బాణేన పుష్పధనుషః పరికల్ప్యమాన-
త్రాణేన భక్తమనసాం కరుణాకరేణ |
కోణేన కోమలదృశస్తవ కామకోటి
శోణేన శోషయ శివే మమ శోకసింధుమ్ ||94||

మారద్రుహా ముకుటసీమని లాల్యమానే
మందాకినీపయసి తే కుటిలం చరిష్ణుః |
కామాక్షి కోపరభసాద్వలమానమీన-
సందేహమంకురయతి క్షణమక్షిపాతః ||95||

కామాక్షి సంవలితమౌక్తికకుండలాంశు-
చంచత్సితశ్రవణచామరచాతురీకః |
స్తంభే నిరంతరమపాంగమయే భవత్యా
బద్ధశ్చకాస్తి మకరధ్వజమత్తహస్తీ ||96||

యావత్కటాక్షరజనీసమయాగమస్తే
కామాక్షి తావదచిరాన్నమతాం నరాణామ్ |
ఆవిర్భవత్యమృతదీధితిబింబమంబ
సంవిన్మయం హృదయపూర్వగిరీంద్రశృంగే ||97||

కామాక్షి కల్పవిటపీవ భవత్కటాక్షో
దిత్సుః సమస్తవిభవం నమతాం నరాణామ్ |
భృంగస్య నీలనలినస్య చ కాంతిసంప-
త్సర్వస్వమేవ హరతీతి పరం విచిత్రమ్ ||98||

అత్యంతశీతలమనర్గలకర్మపాక-
కాకోలహారి సులభం సుమనోభిరేతత్ |
పీయూషమేవ తవ వీక్షణమంబ కింతు
కామాక్షి నీలమిదమిత్యయమేవ భేదః ||99||

అఙ్ఞాతభక్తిరసమప్రసరద్వివేక-
మత్యంతగర్వమనధీతసమస్తశాస్త్రమ్ |
అప్రాప్తసత్యమసమీపగతం చ ముక్తేః
కామాక్షి నైవ తవ స్పృహయతి దృష్టిపాతః ||100||

(కామాక్షి మామవతు తే కరుణాకటాక్షః)
పాతేన లోచనరుచేస్తవ కామకోటి
పోతేన పతకపయోధిభయాతురాణామ్ |
పూతేన తేన నవకాంచనకుండలాంశు-
వీతేన శీతలయ భూధరకన్యకే మామ్ ||101||

|| ఇతి కటాక్షశతకం సంపూర్ణమ్ ||

Join on Facebook, Twitter

Browse by Popular Topics