Malayalam

Devi Aswadhati (Amba Stuti) – Malayalam

Comments Off on Devi Aswadhati (Amba Stuti) – Malayalam 10 April 2016

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: കാളിദാസ

(കാളിദാസ കൃതമ്)

ചെടീ ഭവന്നിഖില ഖെടീ കദംബവന വാടീഷു നാകി പടലീ
കൊടീര ചാരുതര കൊടീ മണീകിരണ കൊടീ കരംബിത പദാ |
പാടീരഗംധി കുചശാടീ കവിത്വ പരിപാടീമഗാധിപ സുതാ
ഘൊടീഖുരാദധിക ധാടീമുദാര മുഖ വീടീരസെന തനുതാമ് || 1 || ശാ. ||

ദ്വൈപായന പ്രഭൃതി ശാപായുധ ത്രിദിവ സൊപാന ധൂളി ചരണാ
പാപാപഹ സ്വമനു ജാപാനുലീന ജന താപാപനൊദ നിപുണാ |
നീപാലയാ സുരഭി ധൂപാലകാ ദുരിതകൂപാദുദന്ചയതുമാമ്
രൂപാധികാ ശിഖരി ഭൂപാല വംശമണി ദീപായിതാ ഭഗവതീ || 2 || ശാ. ||

യാളീഭി രാത്മതനുതാലീനകൃത്പ്രിയക പാളീഷു ഖെലതി ഭവാ
വ്യാളീ നകുല്യസിത ചൂളീ ഭരാ ചരണ ധൂളീ ലസന്മണിഗണാ |
യാളീ ഭൃതി ശ്രവസി താളീ ദളം വഹതി യാളീക ശൊഭി തിലകാ
സാളീ കരൊതു മമ കാളീ മനഃ സ്വപദ നാളീക സെവന വിധൗ || 3 || ശാ. ||

ബാലാമൃതാംശു നിഭ ഫാലാമനാ ഗരുണ ചെലാ നിതംബ ഫലകെ
കൊലാഹല ക്ഷപിത കാലാമരാകുശല കീലാല ശൊഷണ രവിഃ |
സ്ഥൂലാകുചെ ജലദ നീലാകചെ കലിത വീലാ കദംബ വിപിനെ
ശൂലായുധ പ്രണതി ശീലാ ദധാതു ഹൃദി ശൈലാധി രാജ തനയാ || 4 || ശാ. ||

കംബാവതീവ സവിഡംബാ ഗളെന നവ തുംബാഭ വീണ സവിധാ
ബിംബാധരാ വിനത ശംബായുധാദി നികുരുംബാ കദംബ വിപിനെ |
അംബാ കുരംഗ മദജംബാല രൊചി രിഹ ലംബാലകാ ദിശതു മെ
ശം ബാഹുലെയ ശശി ബിംബാഭി രാമ മുഖ സംബാധിതാ സ്തന ഭരാ || 5 || ശാ. ||

ദാസായമാന സുമഹാസാ കദംബവന വാസാ കുസുംഭ സുമനൊ
വാസാ വിപംചി കൃത രാസാ വിധൂത മധു മാസാരവിംദ മധുരാ |
കാസാര സൂന തതി ഭാസാഭിരാമ തനു രാസാര ശീത കരുണാ
നാസാ മണി പ്രവര ഭാസാ ശിവാ തിമിര മാസായെ ദുപരതിമ് || 6 || ശാ. ||

ന്യംകാകരെ വപുഷി കംകാള രക്ത പുഷി കംകാദി പക്ഷി വിഷയെ
ത്വം കാമനാ മയസി കിം കാരണം ഹൃദയ പംകാരി മെ ഹി ഗിരിജാമ് |
ശംകാശിലാ നിശിത ടംകായമാന പദ സംകാശമാന സുമനൊ
ഝംകാരി ഭൃംഗതതി മംകാനുപെത ശശി സംകാശ വക്ത്ര കമലാമ് || 7 || ശാ. ||

ജംഭാരി കുംഭി പൃഥു കുംഭാപഹാസി കുച സംഭാവ്യ ഹാര ലതികാ
രംഭാ കരീംദ്ര കര ദംഭാപഹൊരുഗതി ഡിംഭാനുരംജിത പദാ |
ശംഭാ ഉദാര പരിരംഭാംകുരത് പുലക ദംഭാനുരാഗ പിശുനാ
ശം ഭാസുരാഭരണ ഗുംഭാ സദാ ദിശതു ശുംഭാസുര പ്രഹരണാ || 8 || ശാ. ||

ദാക്ഷായണീ ദനുജ ശിക്ഷാ വിധൗ വികൃത ദീക്ഷാ മനൊഹര ഗുണാ
ഭിക്ഷാശിനൊ നടന വീക്ഷാ വിനൊദ മുഖി ദക്ഷാധ്വര പ്രഹരണാ |
വീക്ഷാം വിധെഹി മയി ദക്ഷാ സ്വകീയ ജന പക്ഷാ വിപക്ഷ വിമുഖീ
യക്ഷെശ സെവിത നിരാക്ഷെപ ശക്തി ജയ ലക്ഷാവധാന കലനാ || 9 || ശാ. ||

വംദാരു ലൊക വര സംധായിനീ വിമല കുംദാവദാത രദനാ
ബൃംദാരു ബൃംദ മണി ബൃംദാരവിംദ മകരംദാഭിഷിക്ത ചരണാ |
മംദാനിലാ കലിത മംദാര ദാമഭിരമംദാഭിരാമ മകുടാ
മംദാകിനീ ജവന ഭിംദാന വാചമരവിംദാനനാ ദിശതു മെ || 10 || ശാ. ||

യത്രാശയൊ ലഗതി തത്രാഗജാ ഭവതു കുത്രാപി നിസ്തുല ശുകാ
സുത്രാമ കാല മുഖ സത്രാസകപ്രകര സുത്രാണ കാരി ചരണാ |
ഛത്രാനിലാതിരയ പത്ത്രാഭിഭിരാമ ഗുണ മിത്രാമരീ സമ വധൂഃ
കു ത്രാസഹീന മണി ചിത്രാകൃതി സ്ഫുരിത പുത്രാദി ദാന നിപുണാ || 11 || ശാ. ||

കൂലാതിഗാമി ഭയ തൂലാവളിജ്വലനകീലാ നിജസ്തുതി വിധാ
കൊലാഹലക്ഷപിത കാലാമരീ കുശല കീലാല പൊഷണ രതാ |
സ്ഥൂലാകുചെ ജലദ നീലാകചെ കലിത ലീലാ കദംബ വിപിനെ
ശൂലായുധ പ്രണതി ശീലാ വിഭാതു ഹൃദി ശൈലാധിരാജ തനയാ || 12 || ശാ. ||

ഇന്ധാന കീര മണിബന്ധാ ഭവെ ഹൃദയബന്ധാ വതീവ രസികാ
സന്ധാവതീ ഭുവന സന്ധാരണെ പ്യമൃത സിന്ധാവുദാര നിലയാ |
ഗന്ധാനുഭാവ മുഹുരന്ധാലി പീത കച ബന്ധാ സമര്പയതു മെ
ശം ധാമ ഭാനുമപി രുന്ധാന മാശു പദ സന്ധാന മപ്യനുഗതാ || 13 || ശാ. ||

Malayalam

Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Malayalam

Comments Off on Bhartruhari Sataka Trisati – Vairaagya Satakam – Malayalam 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: ഭര്തൃഹരി

ചൂഡോത്തംസിതചന്ദ്രചാരുകലികാചഞ്ചച്ഛിഖാഭാസ്വരോ
ലീലാദഗ്ധവിലോലകാമശലഭഃ ശ്രേയോദശാഗ്രേ സ്ഫുരന് |
അന്തഃസ്ഫൂര്ജദ്‌അപാരമോഹതിമിരപ്രാഗ്ഭാരമ് ഉച്ചാടയന്
ശ്വേതഃസദ്മനി യോഗിനാം വിജയതേ ജ്ഞാനപ്രദീപോ ഹരഃ || 3.1 ||

ഭ്രാന്തം ദേശമ് അനേകദുര്ഗവിഷമം പ്രാപ്തം ന കിഞ്ചിത്ഫലം
ത്യക്ത്വാ ജാതികുലാഭിമാനമ് ഉചിതം സേവാ കൃതാ നിഷ്ഫലാ |
ഭുക്തം മാനവിവര്ജിതം പരഗൃഹേഷ്വാശങ്കയാ കാകവത്
തൃഷ്ണേ ജൃമ്ഭസി പാപകര്മപിശുനേ നാദ്യാപി സന്തുഷ്യസി || 3.2 ||

ഉത്ഖാതം നിധിശങ്കയാ ക്ഷിതിതലം ധ്മാതാ ഗിരേര്ധാതവോ
നിസ്തീര്ണഃ സരിതാം പതിര്നൃപതയോ യത്നേന സന്തോഷിതാഃ |
മന്ത്രാരാധനതത്പരേണ മനസാ നീതാഃ ശ്മശാനേ നിശാഃ
പ്രാപ്തഃ കാണവരാടകോ‌உപി ന മയാ തൃഷ്ണേ സകാമാ ഭവ || 3.3 ||

ഖലാലാപാഃ സൗഢാഃ കഥമ് അപി തദ്‌ആരാധനപരൈര്നിഗൃഹ്യാന്തര്
ബാഷ്പം ഹസിതമ് അപി ശൂന്യേന മനസാ |
കൃതോ വിത്തസ്തമ്ഭപ്രതിഹതധിയാമ് അഞ്ജലിരപി
ത്വമ് ആശേ മോഘാശേ കിമ അപരമ് അതോ നര്തയസി മാമ് || 3.4 ||

അമീഷാം പ്രാണാനാം തുലിതവിസിനീപത്രപയസാം
കൃതേ കിം നാസ്മാഭിര്വിഗലിതവിവേകൈര്വ്യവസിതമ് |
യദ്‌ആഢ്യാനാമ് അഗ്രേ ദ്രവിണമദനിഃസംജ്ഞമനസാം
കൃതം മാവവ്രീഡൈര്നിജഗുണകഥാപാതകമ് അപി || 3.5 ||

ക്ഷാന്തം ന ക്ഷമയാ ഗൃഹോചിതസുഖം ത്യക്തം ന സന്തോഷതഃ
സോഢോ ദുഃസഹശീതതാപപവനക്ലേശോ ന തപ്തം തപഃ |
ധ്യാതം വിത്തമ് അഹര്നിശം നിത്യമിതപ്രാണൈര്ന ശമ്ഭോഃ പദം
തത്തത്കര്മ കൃതം യദേവ മുനിഭിസ്തൈസ്തൈഃ ഫലൈര്വഞ്ചിതാഃ || 3.6 ||

ഭോഗാ ന ഭുക്താ വയമ് ഏവ ഭുക്താസ്
തപോ ന തപ്തം വയമ് ഏവ തപ്താഃ |
കാലോ ന യാതോ വയമ് ഏവ യാതാസ്തൃഷ്ണാ
ന ജീര്ണാ വയമ് ഏവ ജീര്ണാഃ || 3.7 ||

ബലിഭിര്മുഖമ് ആക്രാന്തം പലിതേനാങ്കിതം ശിരഃ |
ഗാത്രാണി ശിഥിലായന്തേ തൃഷ്ണൈകാ തരുണായതേ || 3.8 ||

വിവേകവ്യാകോശേ വിദധതി സമേ ശാമ്യതി തൃഷാ
പരിഷ്വങ്ഗേ തുങ്ഗേ പ്രസരതിതരാം സാ പരിണതാ |
ജരാജീര്ണൈശ്വര്യഗ്രസനഗഹനാക്ഷേപകൃപണസ്തൃഷാപാത്രം
യസ്യാം ഭവതി മരുതാമ് അപ്യധിപതിഃ || 3.81 ||

നിവൃത്താ ഭോഗേച്ഛാ പുരുഷബഹുമാനോ‌உപി ഗലിതഃ
സമാനാഃ സ്വര്യാതാഃ സപദി സുഹൃദോ ജീവിതസമാഃ |
ശനൈര്യഷ്ട്യുത്ഥാനം ഘനതിമിരരുദ്ധേ ച നയനേ
അഹോ മൂഢഃ കായസ്തദപി മരണാപായചകിതഃ || 3.9 ||

ആശാ നാമ നദീ മനോരഥജലാ തൃഷ്ണാതരങ്ഗാകുലാ
രാഗഗ്രാഹവതീ വിതര്കവിഹഗാ ധൈര്യദ്രുമധ്വംസിനീ |
മോഹാവര്തസുദുസ്തരാതിഗഹനാ പ്രോത്തുങ്ഗചിന്താതടീ
തസ്യാഃ പരഗതാ വിശുദ്ധമ് അലസോ നന്ദന്തി യോഗീശ്വരാഃ || 3.10 ||

ന സംസാരോത്പന്നം ചരിതമ് അനുപശ്യാമി കുശലം
വിപാകഃ പുണ്യാനാം ജനയതി ഭയം മേ വിമൃശതഃ |
മഹദ്ഭിഃ പുണ്യൗഘൈശ്ചിരപരിഗൃഹീതാശ്ച വിഷയാ
മഹാന്തോ ജായന്തേ വ്യസനമ് ഇവ ദാതും വിഷയിണാമ് || 3.11 ||

അവശ്യം യാതാരശ്ചിരതരമ് ഉഷിത്വാപി വിഷയാ
വിയോഗേ കോ ഭേദസ്ത്യജതി ന ജനോ യത്സ്വയമ് അമൂന് |
വ്രജന്തഃ സ്വാതന്ത്ര്യാദതുലപരിതാപായ മനസഃ
സ്വയം ത്യക്താ ഹ്യേതേ ശമസുഖമ് അനന്തം വിദധതി || 3.12 ||

ബ്രഹ്മജ്ഞാനവിവേകനിര്മലധിയഃ കുര്വന്ത്യഹോ ദുഷ്കരം
യന്മുഞ്ചന്ത്യുപഭോഗഭാഞ്ജ്യപി ധനാന്യേകാന്തതോ നിഃസ്പൃഹാഃ |
സമ്പ്രാതാന്ന പുരാ ന സമ്പ്രതി ന ച പ്രാപ്തൗ ദൃഢപ്രത്യയാന്
വാഞ്ഛാമാത്രപരിഗ്രഹാനപി പരം ത്യക്തും ന ശക്താ വയമ് || 3.13 ||

ധന്യാനാം ഗിരികന്ദരേഷു വസതാം ജ്യോതിഃ പരം ധ്യായതാമാനന്ദാശ്രു
ജലം പിബന്തി ശകുനാ നിഃശങ്കമ് അങ്കേശയാഃ |
അസ്മാകം തു മനോരഥോപരചിതപ്രാസാദവാപീതടക്രീഡാ
കാനനകേലികൗതുകജുഷാമ് ആയുഃ പരം ക്ഷീയതേ || 3.14 ||

ഭിക്ഷാശതം തദപി നീരസമ് ഏകബാരം
ശയ്യാ ച ഭൂഃ പരിജനോ നിജദേഹമാത്രമ് |
വസ്ത്രം വിശീര്ണശതഖണ്ഡമയീ ച കന്ഥാ
ഹാ ഹാ തഥാപി വിഷയാ ന പരിത്യജന്തി || 3.15 ||

സ്തനൗ മാംസഗ്രന്ഥീ കനകകലശാവിത്യുപമിതീ
മുഖം ശ്ലേഷ്മാഗാരം തദപി ച ശശാങ്കേന തുലിതമ് |
സ്രവന്മൂത്രക്ലിന്നം കരിവരശിരസ്പര്ധി ജഘനം
മുഹുര്നിന്ദ്യം രൂപം കവിജനവിശേഷൈര്ഗുരുകൃതമ് || 3.16 ||

ഏകോ രാഗിഷു രാജതേ പ്രിയതമാദേഹാര്ധഹാരീ ഹരോ
നീരാഗേഷു ജനോ വിമുക്തലലനാസങ്ഗോ ന യസ്മാത്പരഃ |
ദുര്വാരസ്മരബാണപന്നഗവിഷവ്യാബിദ്ധമുഗ്ധോ ജനഃ
ശേഷഃ കാമവിഡമ്ബിതാന്ന വിഷയാന്ഭോക്തും ന മോക്തും ക്ഷമഃ || 3.17 ||

അജാനന്ദാഹാത്മ്യം പതതു ശലഭസ്തീവ്രദഹനേ
സ മീനോ‌உപ്യജ്ഞാനാദ്ബഡിശയുതമ് അശ്നാതു പിശിതമ് |
വിജാനന്തോ‌உപ്യേതേ വയമ് ഇഹ വിയജ്ജാലജടിലാന്
ന മുഞ്ചാമഃ കാനാമ് അഹഹ ഗഹനോ മോഹമഹിമാ || 3.18 ||

തൃഷാ ശുഷ്യത്യാസ്യേ പിബതി സലിലം ശീതമധുരം
ക്ഷുധാര്തഃ ശാല്യന്നം കവലയതി മാംസാദികലിതമ് |
പ്രദീപ്തേ കാമാഗ്നൗ സുദൃഢതരമ് ആലിങ്ഗതി വധൂം
പ്രതീകാരം വ്യാധഃ സുഖമ് ഇതി വിപര്യസ്യതി ജനഃ || 3.19 ||

തുങ്ഗം വേശ്മ സുതാഃ സതാമ് അഭിമതാഃ സങ്ഖ്യാതിഗാഃ സമ്പദഃ
കല്യാണീ ദയിതാ വയശ്ച നവമ് ഇത്യജ്ഞാനമൂഢോ ജനഃ |
മത്വാ വിശ്വമ് അനശ്വരം നിവിശതേ സംസാരകാരാഗൃഹേ
സംദൃശ്യ ക്ഷണഭങ്ഗുരം തദഖിലം ധന്യസ്തു സന്ന്യസ്യതി || 3.20 ||

ദീനാ ദീനമുഖൈഃ സദൈവ ശിശുകൈരാകൃഷ്ടജീര്ണാമ്ബരാ
ക്രോശദ്ഭിഃ ക്ഷുധിതൈര്നിരന്നവിധുരാ ദൃശ്യാ ന ചേദ്ഗേഹിനീ |
യാച്ഞാഭങ്ഗഭയേന ഗദ്ഗദഗലത്രുട്യദ്വിലീനാക്ഷരം
കോ ദേഹീതി വദേത്സ്വദഗ്ധജഠരസ്യാര്ഥേ മനസ്വീ പുമാന് || 3.21 ||

അഭിമതമഹാമാനഗ്രന്ഥിപ്രഭേദപടീയസീ
ഗുരുതരഗുണഗ്രാമാഭോജസ്ഫുടോജ്ജ്വലചന്ദ്രികാ |
വിപുലവിലല്ലജ്ജാവല്ലീവിതാനകുഠാരികാ
ജഠരപിഠരീ ദുസ്പുരേയം കരോതി വിഡമ്ബനമ് || 3.22 ||

പുണ്യേ ഗ്രാമേ വനേ വാ മഹതി സിതപടച്ഛന്നപാലീ കപാലിം
ഹ്യാദായ ന്യായഗര്ഭദ്വിജഹുതഹുതഭുഗ്ധൂമധൂമ്രോപകണ്ഠേ |
ദ്വാരം ദ്വാരം പ്രവിഷ്ടോ വരമ് ഉദരദരീപൂരണായ ക്ഷുധാര്തോ
മാനീ പ്രാണൈഃ സനാഥോ ന പുനരനുദിനം തുല്യകുല്യേസു ദീനഃ || 3.23 ||

ഗങ്ഗാതരങ്ഗകണശീകരശീതലാനി
വിദ്യാധരാധ്യുഷിതചാരുശിലാതലാനി |
സ്ഥാനാനി കിം ഹിമവതഃ പ്രലയം ഗതാനി
യത്സാവമാനപരപിണ്ഡരതാ മനുഷ്യാഃ || 3.24 ||

കിം കന്ദാഃ കന്ദരേഭ്യഃ പ്രലയമ് ഉപഗതാ നിര്ഝരാ വാ ഗിരിഭ്യഃ
പ്രധ്വസ്താ വാ തരുഭ്യഃ സരസഗലഭൃതോ വല്കലിന്യശ്ച ശാഖാഃ |
വീക്ഷ്യന്തേ യന്മുഖാനി പ്രസഭമ് അപഗതപ്രശ്രയാണാം ഖലാനാം
ദുഃഖാപ്തസ്വല്പവിത്തസ്മയപവനവശാനര്തിതഭ്രൂലതാനി || 3.25 ||

പുണ്യൈര്മൂലഫലൈസ്തഥാ പ്രണയിനീം വൃത്തിം കുരുഷ്വാധുനാ
ഭൂശയ്യാം നവപല്ലവൈരകൃപണൈരുത്തിഷ്ഠ യാവോ വനമ് |
ക്ഷുദ്രാണാമ് അവിവേകമൂഢമനസാം യത്രേശ്വരാണാം സദാ
വിത്തവ്യാധിവികാരവിഹ്വലഗിരാം നാമാപി ന ശ്രൂയതേ || 3.26 ||

ഫലം സ്വേച്ഛാലഭ്യം പ്രതിവനമ് അഖേദം ക്ഷിതിരുഹാം
പയഃ സ്ഥാനേ സ്ഥാനേ ശിശിരമധുരം പുണ്യസരിതാമ് |
മൃദുസ്പര്ശാ ശയ്യാ സുലലിതലതാപല്ലവമയീ
സഹന്തേ സന്താപം തദപി ധനിനാം ദ്വാരി കൃപണാഃ || 3.27 ||

യേ വര്തന്തേ ധനപതിപുരഃ പ്രാര്ഥനാദുഃഖഭാജോ
യേ ചാല്പത്വം ദധതി വിഷയാക്ഷേപപര്യാപ്തബുദ്ധേഃ |
തേഷാമ് അന്തഃസ്ഫുരിതഹസിതം വാസരാണി സ്മരേയം
ധ്യാനച്ഛേദേ ശിഖരികുഹരഗ്രാവശയ്യാനിഷണ്ണഃ || 3.28 ||

യേ സന്തോഷനിരന്തരപ്രമുദിതസ്തേഷാം ന ഭിന്നാ മുദോ
യേ ത്വന്യേ ധനലുബ്ധസങ്കലധിയസ്തേസാം ന തൃഷ്ണാഹതാ |
ഇത്ഥം കസ്യ കൃതേ കുതഃ സ വിധിനാ കീദൃക്പദം സമ്പദാം
സ്വാത്മന്യേവ സമാപ്തഹേമമഹിമാ മേരുര്ന മേ രോചതേ || 3.29 ||

ഭിക്ഷാഹാരമ് അദൈന്യമ് അപ്രതിസുഖം ഭീതിച്ഛിദം സര്വതോ
ദുര്മാത്സര്യമദാഭിമാനമഥനം ദുഃഖൗഘവിധ്വംസനമ് |
സര്വത്രാന്വഹമ് അപ്രയത്നസുലഭം സാധുപ്രിയം പാവനം
ശമ്ഭോഃ സത്രമ് അവായമ് അക്ഷയനിധിം ശംസന്തി യോഗീശ്വരാഃ || 3.30 ||

ഭോഗേ രോഗമയം കുലേ ച്യുതിഭയം വിത്തേ നൃപാലാദ്ഭയം
മാനേ ധൈന്യഭയം ബലേ രിപുഭയം രൂപേ ജരായ ഭയമ് |
ശാസ്ത്രേ വാദിഭയം ഗുണേ ഖലഭയം കായേ കൃതാന്താദ്ഭയം
സര്വം വസ്തു ഭയാന്വിതം ഭുവി ന്ണാം വൈരാഗ്യമ് ഏവാഭയമ് || 3.31 ||

ആക്രാന്തം മരണേന ജന്മ ജരസാ ചാത്യുജ്ജ്വലം യൗവനം
സന്തോഷോ ധനലിപ്സയാ ശമമുഖം പ്രൗഢാങ്ഗനാവിഭ്രമൈഃ |
ലോകൈര്മത്സരിഭിര്ഗുണാ വനഭുവോ വ്യാലൈര്നൃപാ ദുര്ജനൈര്
അസ്ഥൈര്യേണ വിഭൂതയോ‌உപ്യപഹതാ ഗ്രസ്തം ന കിം കേന വാ || 3.32 ||

ആധിവ്യാധിശതൈര്ജനസ്യ വിവിധൈരാരോഗ്യമ് ഉന്മൂല്യതേ
ലക്ഷ്മീര്യത്ര പതന്തി തത്ര വിവൃതദ്വാരാ ഇവ വ്യാപദഃ |
ജാതം ജാതമ് അവശ്യമ് ആശു വിവശം മൃത്യുഃ കരോത്യാത്മസാത്
തത്കിം തേന നിരങ്കുശേന വിധിനാ യന്നിര്മിതം സുസ്ഥിരമ് || 3.33 ||

ഭോഗാസ്തുങ്ഗതരങ്ഗഭങ്ഗതരലാഃ പ്രാണാഃ ക്ഷണധ്വംസിനഃ
സ്തോകാന്യേവ ദിനാനി യൗവനസുഖം സ്ഫൂര്തിഃ പ്രിയാസു സ്ഥിതാ |
തത്സംസാരമ് അസാരമ് ഏവ നിഖിലം ബുദ്ധ്വാ ബുധാ ബോധകാ
ലോകാനുഗ്രഹപേശലേന മനസാ യത്നഃ സമാധീയതാമ് || 3.34 ||

ഭോഗാ മേഘവിതാനമധ്യവിലസത്സൗദാമിനീചഞ്ചലാ
ആയുര്വായുവിഘട്ടിതാബ്ജപടലീലീനാമ്ബുവദ്ഭങ്ഗുരമ് |
ലീലാ യൗവനലാലസാസ്തനുഭൃതാമ് ഇത്യാകലയ്യ ദ്രുതം
യോഗേ ധൈര്യസമാധിസിദ്ധിസുലഭേ ബുദ്ധിം വിദധ്വം ബുധാഃ || 3.35 ||

ആയുഃ കല്ലോലലോലം കതിപയദിവസസ്ഥായിനീ യൗവനശ്രീര്
അര്ഥാഃ സങ്കല്പകല്പാ ഘനസമയതഡിദ്വിഭ്രമാ ഭോഗപൂഗാഃ |
കണ്ഠാശ്ലേഷോപഗൂഢ തദപി ച ന ചിരം യത്പ്രിയാഭഃ പ്രണീതം
ബ്രഹ്മണ്യാസക്തചിത്താ ഭവത ഭവമയാമ്ഭോധിപാരം തരീതുമ് || 3.36 ||

കൃച്ഛ്രേണാമേധ്യമധ്യേ നിയമിതതനുഭിഃ സ്ഥീയതേ ഗര്ഭവാസേ
കാന്താവിശ്ലേഷദുഃഖവ്യതികരവിഷമോ യൗവനേ ചോപഭോഗഃ |
വാമാക്ഷീണാമ് അവജ്ഞാവിഹസിതവസതിര്വൃദ്ധഭാവോ‌உന്യസാധുഃ
സംസാരേ രേ മനുഷ്യാ വദത യദി സുഖം സ്വല്പമ് അപ്യസ്തി കിഞ്ചിഥ് || 3.37 ||

വ്യാഘ്രീവ തിഷ്ഠതി ജരാ പരിതര്ജയന്തീ
രോഗാശ്ച ശത്രവ ഇവ പ്രഹരന്തി ദേഹമ് |
ആയുഃ പരിസ്രവന്തി ഭിന്നഘടാദിവാമ്ഭോ
ലോകസ്തഥാപ്യഹിതമ് ആചരതീതി ചിത്രമ് || 3.38 ||

ഭോഗാ ഭങ്ഗുരവൃത്തയോ ബഹുവിധാസ്തൈരേവ ചായം ഭവസ്തത്
കസ്യേഹ കൃതേ പരിഭ്രമത രേ ലോകാഃ കൃതം ചേഷ്ടതൈഃ |
ആശാപാശശതാപശാന്തിവിശദം ചേതഃസമാധീയതാം
കാമോത്പത്തിവശാത്സ്വധാമനി യദി ശ്രദ്ദേയമ് അസ്മദ്വചഃ || 3.39 ||

സഖേ ധന്യാഃ കേചിത്ത്രുടിതഭവബന്ധവ്യതികരാ
വനാന്തേ ചിത്താന്തര്വിഷമ് അവിഷയാശീത്വിഷഗതാഃ |
ശരച്ചന്ദ്രജ്യോത്സ്നാധവലഗഗനാഭോഗസുഭഗാം
നയന്തേ യേ രാത്രിം സുകൃതചയചിന്തൈകശരണാഃ || 3.391 ||

ബ്രഹ്മേന്ദ്രാദിമരുദ്ഗണാംസ്തൃണകണാന്യത്ര സ്ഥിതോ മന്യതേ
യത്സ്വാദാദ്വിരസാ ഭവന്തി വിഭവാസ്ത്രൈലോക്യരാജ്യാദയഃ |
ഭോഗഃ കോ‌உപി സ ഏവ ഏക പരമോ നിത്യോദിതോ ജൃമ്ഭതേ
ഭോഃ സാധോ ക്ഷണഭങ്ഗുരേ തദിതരേ ഭോഗേ രതിം മാ കൃഥാഃ || 3.40 ||

സാ രമ്യാ നഗരീ മഹാന്സ നൃപതിഃ സാമന്തചക്രം ച തത്
പാര്ശ്വേ തസ്യ ച സാ വിദഗ്ധപരിഷത്താശ്ചന്ദ്രബിമ്ബാനനാഃ |
ഉദ്വൃത്തഃ സ രാജപുത്രനിവഹസ്തേ വന്ദിനസ്താഃ കഥാഃ
സര്വം യസ്യ വശാദഗാത്സ്മൃതിപഥം കാലായ തസ്മൈ നമഃ || 3.41 ||

യത്രാനേകഃ ക്വചിദപി ഗൃഹേ തത്ര തിഷ്ഠത്യഥൈകോ
യത്രാപ്യേകസ്തദനു ബഹവസ്തത്ര നൈകോ‌உപി ചാന്തേ |
ഇത്ഥം നയൗ രജനിദിവസൗ ലോലയന്ദ്വാവിവാക്ഷൗ
കാലഃ കല്യോ ഭുവനഫലകേ ക്രഡതി പ്രാണിശാരൈഃ || 3.42 ||

ആദിത്യസ്യ ഗതാഗതൈരഹരഹഃ സംക്ഷീയതേ ജീവിതം
വ്യാപാരൈര്ബഹുകാര്യഭാരഗുരുഭിഃ കാലോ‌உപി ന ജ്ഞായതേ |
ദൃഷ്ട്വാ ജന്മജരാവിപത്തിമരണം ത്രാസശ്ച നോത്പദ്യതേ
പീത്വാ മോഹമയീം പ്രമാദമദിരാമ് ഉന്മത്തഭൂതം ജഗഥ് || 3.43 ||

രാത്രിഃ സൈവ പുനഃ സ ഏവ ദിവസോ മത്വാ മുധാ ജന്തവോ
ധാവന്ത്യുദ്യമിനസ്തഥൈവ നിഭൃതപ്രാരബ്ധതത്തത്ക്രിയാഃ |
വ്യാപാരൈഃ പുനര്‌ഉക്തഭൂതവിഷയൈരിത്ഥം വിധേനാമുനാ
സംസാരേണ കദര്ഥിതാ വയമ് അഹോ മോഹാന്ന ലജ്ജാമഹേ || 3.44 ||

ന ധ്യാനം പദമ് ഈശ്വരസ്യ വിധിവത്സംസാരവിച്ഛിത്തയേ
സ്വര്ഗദ്വാരകപാടപാടനപടുര്ധര്മോ‌உപി നോപാര്ജിതഃ |
നാരീപീനപയോധരോരുയുഗലം സ്വപ്നേ‌உപി നാലിങ്ഗിതം
മാതുഃ കേവലമ് ഏവ യൗവനവനച്ഛേദേ കുഠാരാ വയമ് || 3.45 ||

നാഭ്യസ്താ പ്രതിവാദിവൃന്ദദമനീ വിദ്യാ വിനീതോചിതാ
ഖഡ്ഗാഗ്രൈഃ കരികുമ്ഭപീഠദലനൈര്നാകം ന നീതം യശഃ |
കാന്താകോഉമ്‌അലപല്ലവാധരരസഃ പീതോ ന ചന്ദ്രോദയേ
താരുണ്യം ഗതമ് ഏവ നിഷ്ഫലമ് അഹോ ശൂന്യാലയേ ദീപവഥ് || 3.46 ||

വിദ്യാ നാധിഗതാ കലങ്കരഹിതാ വിത്തം ച നോപാര്ജിതം
ശുശ്രൂഷാപി സമാഹിതേന മനസാ പിത്രോര്ന സമ്പാദിതാ |
ആലോലായതലോചനാഃ പ്രിയതമാഃ സ്വപ്നേ‌உപി നാലിങ്ഗിതാഃ
കാലോ‌உയം പരപിണ്ഡലോലുപതയാ കാകൈരിവ പ്രേര്യതേ || 3.47 ||

വയം യേഭ്യോ ജാതാശ്ചിരപരിഗതാ ഏവ ഖലു തേ
സമം യൈഃ സംവൃദ്ധാഃ സ്മൃതിവിഷയതാം തേ‌உപി ഗമിതാഃ |
ഇദാനീമ് ഏതേ സ്മഃ പ്രതിദിവസമ് ആസന്നപതനാ
ഗതാസ്തുല്യാവസ്ഥാം സികതിലനദീതീരതരുഭിഃ || 3.48 ||

ആയുര്വര്ഷശതം ന്ണാം പരിമിതം രാത്രൗ തദ്‌അര്ധം ഗതം
തസ്യാര്ധസ്യ പരസ്യ ചാര്ധമ് അപരം ബാലത്വവൃദ്ധത്വയോഃ |
ശേഷം വ്യാധിവിയോഗദുഃഖസഹിതം സേവാദിഭിര്നീയതേ
ജീവേ വാരിതരങ്ഗചഞ്ചലതരേ സൗഖ്യം കുതഃ പ്രാണിനാമ് || 3.49 ||

ക്ഷണം ബാലോ ഭൂത്വാ ക്ഷണം പൈ യുവാ കാമരസികഃ
ക്ഷണം വിത്തൈര്ഹീനഃ ക്ഷണമ് അപി ച സമ്പൂര്ണവിഭവഃ |
ജരാജീര്ണൈരങ്ഗൈര്നട ഇവ ബലീമണ്ഡിതതനൂര്
നരഃ സംസാരാന്തേ വിശതി യമധാനീയവനികാമ് || 3.50 ||

ത്വം രാജാ വയമ് അപ്യുപാസിതഗുരുപ്രജ്ഞാഭിമാനോന്നതാഃ
ഖ്യാതസ്ത്വം വിഭവൈര്യശാംസി കവയോ ദിക്ഷു പ്രതന്വന്തി നഃ |
ഇത്ഥം മാനധനാതിദൂരമ് ഉഭയോരപ്യാവയോരന്തരം
യദ്യസ്മാസു പരാങ്മുഖോ‌உസി വയമ് അപ്യേകാന്തതോ നിഃസ്പൃഹാ || 3.51 ||

അര്ഥാനാമ് ഈശിഷേ ത്വം വയമ് അപി ച ഗിരാമ് ഈശ്മഹേ യാവദര്ഥം
ശൂരസ്ത്വം വാദിദര്പവ്യുപശമനവിധാവക്ഷയം പാടവം നഃ |
സേവന്തേ ത്വാം ധനാഢ്യാ മതിമലഹതയേമാമ് അപി ശ്രോതുകാമാമയ്യ്
അപ്യാസ്ഥാ ന തേ ചേത്ത്വയി മമ നിതരാമ് ഏവ രാജന്നനാസ്ഥാ || 3.52 ||

വയമ് ഇഹ പരിതുഷ്ടാ വല്കലൈസ്ത്വം ദുകൂലൈഃ
സമ ഇഹ പരിതോഷോ നിര്വിശേഷോ വിശേഷഃ |
സ തു ഭവതു ദരിദ്രോ യസ്യ തൃഷ്ണാ വിശാലാ
മനസി ച പരിതുഷ്ടേ കോ‌உര്ഥവാന്കോ ദരിദ്രഃ || 3.53 ||

ഫലമ് അലമ് അശനായ സ്വാദു പാനായ തോയം
ക്ഷിതിരപി ശയനാര്ഥം വാസസേ വല്കലം ച |
നവഘനമധുപാനഭ്രാന്തസര്വേന്ദ്രിയാണാമവിനയമ്
അനുമന്തും നോത്സഹേ ദുര്ജനാനാമ് || 3.54 ||

അശ്നീമഹി വയം ഭിക്ഷാമ് ആശാവാസോ വസീമഹി |
ശയീമഹി മഹീപൃഷ്ഠേ കുര്വീമഹി കിമ് ഈശ്വരൈഃ || 3.55 ||

ന നടാ നാ വിടാ ന ഗായകാ ന ച സഭ്യേതരവാദചുഞ്ചവഃ |
നൃപമ് ഈക്ഷിതുമ് അത്ര കേ വയം സ്തനഭാരാനമിതാ ന യോഷിതഃ || 3.56 ||

വിപുലഹൃദയൈരീശൈരേതജ്ജഗജ്ജനിതം പുരാ
വിധൃതമ് അപരൈര്ദത്തം ചാന്യൈര്വിജിത്യ തൃണം യഥാ |
ഇഹ ഹി ഭുവനാന്യന്യൈര്ധീരാശ്ചതുര്ദശ ഭുഞ്ജതേ
കതിപയപുരസ്വാമ്യേ പുംസാം ക ഏഷ മദജ്വരഃ || 3.57 ||

അഭുക്തായാം യസ്യാം ക്ഷണമ് അപി ന യാതം നൃപശതൈര്
ധുവസ്തസ്യാ ലാഭേ ക ഇവ ബഹുമാനഃ ക്ഷിതിഭൃതാമ് |
തദ്‌അംശസ്യാപ്യംശേ തദ്‌അവയലേശേ‌உപി പതയോ
വിഷാദേ കര്തവ്യേ വിദധതി ജഡാഃ പ്രത്യുത മുദമ് || 3.58 ||

മൃത്പിണ്ഡോ ജലരേഖയാ ബലയതിഃ സര്വോ‌உപ്യയം നന്വണുഃ
സ്വാംശീകൃത്യ സ ഏവ സങ്ഗരശതൈ രാജ്ഞാം ഗണാ ഭുഞ്ജതേ |
യേ ദദ്യുര്ദദതോ‌உഥവാ കിമ് അപരം ക്ഷുദ്രാ ദരിദ്രം ഭൃശം
ധിഗ്ധിക്താന്പുരുഷാധമാന്ധനകണാന്വാഞ്ഛന്തി തേഭ്യോ‌உപി യേ || 3.59 ||

സ ജാതഃ കോ‌உപ്യാസീന്മദനരിപുണാ മൂര്ധ്നി ധവലം
കപാലം യസ്യോച്ചൈര്വിനിഹിതമ് അലങ്കാരവിധയേ |
നൃഭിഃ പ്രാണത്രാണപ്രവണമതിഭിഃ കൈശ്ചിദധുനാ
നമദ്ഭിഃ കഃ പുംസാമ് അയമ് അതുലദര്പജ്വരഭരഃ || 3.60 ||

പരേഷാം ചേതാംസി പ്രതിദിവസമ് ആരാധ്യ ബഹുധാ
പ്രസാദം കിം നേതും വിശസി ഹൃദയ ക്ലേശകലിതമ് |
പ്രസന്നേ ത്വയ്യന്തഃസവയമുദിതചിന്താമണിഗണോ
വിവിക്തഃ സങ്കല്പഃ കിമ് അഭിലഷിതം പുഷ്യതി ന തേ || 3.61 ||

സത്യാമ് ഏവ ത്രിലോകീസരിതി ഹരശിരശ്ചുമ്ബിനീവച്ഛടായാം
സദ്വൃത്തിം കല്പയന്ത്യാം ബടവിടപഭവൈര്വല്കലൈഃ സത്ഫലൈശ്ച |
കോ‌உയം വിദ്വാന്വിപത്തിജ്വരജനിതരുജാതീവദുഃഖാസികാനാം
വക്ത്രം വീക്ഷേത ദുഃസ്ഥേ യദി ഹി ന വിഭൃയാത്സ്വേ കുടുമ്ബേ‌உനുകമ്പാമ് || 3.611 ||

പരിഭ്രമസി കിം മുധാ ക്വചന ചിത്ത വിശ്രാമ്യതാം
സ്വയം ഭവതി യദ്യഥാ ഭവതി തത്തഥാ നാന്യഥാ |
അതീതമ് അനനുസ്മരന്നപി ച ഭാവ്യസങ്കല്പയന്നതര്കിത
സമാഗമാനുഭവാമി ഭോഗനാഹമ് || 3.62 ||

ഏതസ്മാദ്വിരമേന്ദ്രിയാര്ഥഗഹനാദായാസകാദാശ്രയശ്രേയോ
മാര്ഗമ് അശേഷദുഃഖശമനവ്യാപാരദക്ഷം ക്ഷണാത് |
സ്വാത്മീഭാവമ് ഉപൈഹി സന്ത്യജ നിജാം കല്ലോലലോലം ഗതിം
മാ ഭൂയോ ഭജ ഭങ്ഗുരാം ഭവരതിം ചേതഃ പ്രസീദാധുനാ || 3.63 ||

മോഹം മാര്ജയ താമ് ഉപാര്ജയ രതിം ചന്ദ്രാര്ധചൂഡാമണൗ
ചേതഃ സ്വര്ഗതരങ്ഗിണീതടഭുവാമ് ആസങ്ഗമ് അങ്ഗീകുരു |
കോ വാ വീചിഷു ബുദ്ബുദേഷു ച തഡില്ലേഖാസു ച ശ്രീഷു ച
ജ്വാലാഗ്രേഷു ച പന്നഗേഷു സരിദ്വേഗേഷു ച ചപ്രത്യയഃ || 3.64 ||

ചേതശ്ചിന്തയ മാ രമാം സകൃദിമാമ് അസ്ഥായിനീമ് ആസ്ഥയാ
ഭൂപാലഭ്രുകുടീകുടീവിഹരണവ്യാപാരപണ്യാങ്ഗനാമ് |
കന്ഥാകഞ്ചുകിനഃ പ്രവിശ്യ ഭവനദ്വാരാണി വാരാണസീരഥ്യാ
പങ്ക്തിഷു പാണിപാത്രപതിതാം ഭിക്ഷാമ് അപേക്ഷാമഹേ || 3.65 ||

അഗ്രേ ഗീതം സരസകവയഃ പാര്ശ്വയോര്ദാക്ഷിണാത്യാഃ
പശ്ചാല്ലീലാവലയരണിതം ചാമരഗ്രാഹിണീനാമ് |
യദ്യസ്ത്യേവം കുരു ഭവരസാസ്വാദനേ ലമ്പടത്വം
നോ ചേച്ചേതഃ പ്രവിശ സഹസാ നിര്വികല്പേ സമാധൗ || 3.66 ||

പ്രാപ്താഃ ശ്രിയഃ സകലകാമദുധാസ്തതഃ കിം
ന്യസ്തം പദം ശിരസി വിദ്വിഷതാം തതഃ കിമ് |
സമ്പാദിതാഃ പ്രണയിനോ വിഭവൈസ്തതഃ കിം
കല്പം സ്ഥിതാസ്തനുഭൃതാം തനവസ്തതഃ കിമ് || 3.67 ||

ഭക്തിര്ഭവേ മരണജന്മഭയം ഹൃദിസ്ഥം
സ്നേഹോ ന ബന്ധുഷു ന മന്മഥജാ വികാരാഃ |
സംസര്ജ ദോഷരഹിതാ വിജയാ വനാന്താ
വൈരാഗ്യമ് അസ്തി കിമ് ഇതഃ പരമര്ഥനീയമ് || 3.68 ||

തസ്മാദനന്തമ് അജരം പരമം വികാസി
തദ്ബ്രഹ്മ ചിന്തയ കിമ് ഏഭിരസദ്വികല്പൈഃ |
യസ്യാനുഷങ്ഗിണ ഇമേ ഭുവനാധിപത്യഭോഗാദയഃ
കൃപണലോകമതാ ഭവന്തി || 3.69 ||

പാതാലമ് ആവിശസി യാസി നഭോ വിലങ്ഘ്യ
ദിങ്മണ്ഡലം ഭ്രമസി മാനസ ചാപലേന |
ഭ്രാന്ത്യാപി ജാതു വിമലം കഥമ് ആത്മനീനം
ന ബ്രഹ്മ സംസരസി വിര്വൃതിമമ് ഏഷി യേന || 3.70 ||

കിം വേദൈഃ സ്മൃതിഭിഃ പുരാണപഠനൈഃ ശാസ്ത്രൈര്മഹാവിസ്തരൈഃ
സ്വര്ഗഗ്രാമകുടീനിവാസഫലദൈഃ കര്മക്രിയാവിഭ്രമൈഃ |
മുക്ത്വൈകം ഭവദുഃഖഭാരരചനാവിധ്വംസകാലാനലം
സ്വാത്മാനന്ദപദപ്രവേശകലനം ശേസൈര്വാണിഗ്വൃത്തിഭിഃ || 3.71 ||

നായം തേ സമയോ രഹസ്യമ് അധുനാ നിദ്രാതി നാഥോ യദി
സ്ഥിത്വാ ദ്രക്ഷ്യതി കുപ്യതി പ്രഭുരിതി ദ്വാരേഷു യേഷാം വചഃ |
ചേതസ്താനപഹായ യാഹി ഭവനം ദേവസ്യ വിശ്വേശിതുര്
നിര്ദൗവാരികനിര്ദയോക്ത്യ്‌അപരുഷം നിഃസോഉമ്‌അശര്മപ്രദമ് || 3.711 ||

യതോ മേരുഃ ശ്രീമാന്നിപതതി യുഗാന്താഗ്നിവലിതഃ
സമുദ്രാഃ ശുഷ്യന്തി പ്രചുരമകരഗ്രാഹനിലയാഃ |
ധരാ ഗച്ഛത്യന്തം ധരണിധരപാദൈരപി ധൃതാ
ശരീരേ കാ വാര്താ കരികലഭകര്ണാഗ്രചപലേ || 3.72 ||

ഗാത്രം സങ്കുചിതം ഗതിര്വിഗലിതാ ഭ്രഷ്ടാ ച ദന്താവലിര്
ദൃഷ്ടിര്നക്ഷ്യതി വര്ധതേ വധിരതാ വക്ത്രം ച ലാലായതേ |
വാക്യം നാദ്രിയതേ ച ബാന്ധവജനോ ഭാര്യാ ന ശുശ്രൂഷതേ
ഹാ കഷ്ടം പുരുഷസ്യ ജീര്ണവയസഃ പുത്രോ‌உപ്യമിത്രായതേ || 3.73 ||

വര്ണം സിതം ശിരസി വീക്ഷ്യ ശിരോരുഹാണാം
സ്ഥാനം ജരാപരിഭവസ്യ തദാ പുമാംസമ് |
ആരോപിതാംസ്ഥിശതകം പരിഹൃത്യ യാന്തി
ചണ്ഡാലകൂപമ് ഇവ ദൂരതരം തരുണ്യഃ || 3.74 ||

യാവത്സ്വസ്ഥമ് ഇദം ശരീരമ് അരുജം യാവച്ച ദൂരേ ജരാ
യാവച്ചേന്ദ്രിയശക്തിരപ്രതിഹതാ യാവത്ക്ഷയോ നായുഷഃ |
ആത്മശ്രേയസി താവദേവ വിദുഷാ കാര്യഃ പ്രയത്നോ മഹാന്
സന്ദീപ്തേ ഭവനേ തു കൂപഖനനം പ്രത്യുദ്യമഃ കീദൃശഃ || 3.75 ||

തപസ്യന്തഃ സന്തഃ കിമ് അധിനിവസാമഃ സുരനദീം
ഗുണോദാരാന്ദാരാനുത പരിചരാമഃ സവിനയമ് |
പിബാമഃ ശാസ്ത്രൗഘാനുതവിവിധകാവ്യാമൃതരസാന്
ന വിദ്മഃ കിം കുര്മഃ കതിപയനിമേഷായുഷി ജനേ || 3.76 ||

ദുരാരാധ്യാശ്ചാമീ തുരഗചലചിത്താഃ ക്ഷിതിഭുജോ
വയം തു സ്ഥൂലേച്ഛാഃ സുമഹതി ഫലേ ബദ്ധമനസഃ |
ജരാ ദേഹം മൃത്യുര്ഹരതി ദയിതം ജീവിതമ് ഇദം
സഖേ നാന്യച്ഛ്രേയോ ജഗതി വിദുഷേ‌உന്യത്ര തപസഃ || 3.77 ||

മാനേ മ്ലായിനി ഖണ്ഡിതേ ച വസുനി വ്യര്ഥേ പ്രയാതേ‌உര്ഥിനി
ക്ഷീണേ ബന്ധുജനേ ഗതേ പരിജനേ നഷ്ടേ ശനൈര്യൗവനേ |
യുക്തം കേവലമ് ഏതദേവ സുധിയാം യജ്ജഹ്നുകന്യാപയഃപൂതാഗ്രാവ
ഗിരീന്ദ്രകന്ദരതടീകുഞ്ജേ നിവാസഃ ക്വചിഥ് || 3.78 ||

രമ്യാശ്ചന്ദ്രമരീചയസ്തൃണവതീ രമ്യാ വനാന്തസ്ഥലീ
രമ്യം സാധുസമാഗമാഗതസുഖം കാവ്യേഷു രമ്യാഃ കഥാഃ |
കോപോപാഹിതബാഷ്പബിന്ദുതരലം രമ്യം പ്രിയായാ മുഖം
സര്വം രമ്യമ് അനിത്യതാമ് ഉപഗതേ ചിത്തേ ന കിഞ്ചിത്പുനഃ || 3.79 ||

രമ്യം ഹര്മ്യതലം ന കിം വസതയേ ശ്രവ്യം ന ഗേയാദികം
കിം വാ പ്രാണസമാസമാഗമസുഖം നൈവാധികപ്രീതയേ |
കിന്തു ഭ്രാന്തപതങ്ഗക്ഷപവനവ്യാലോലദീപാങ്കുരച്ഛായാ
ചഞ്ചലമ് ആകലയ്യ സകലം സന്തോ വനാന്തം ഗതാഃ || 3.80 ||

ആ സംസാരാത്ത്രിഭുവനമ് ഇദം ചിന്വതാം താത്താദൃങ്നൈവാസ്മാകം
നയനപദവീം ശ്രോത്രമാര്ഗം ഗതോ വാ |
യോ‌உയം ധത്തേ വിഷയകരിണോ ഗാഢഗൂഢാഭിമാനക്ഷീവസ്യാന്തഃ
കരണകരിണഃ സംയമാലാനലീലാമ് || 3.81 ||

യദേതത്സ്വച്ഛന്ദം വിഹരണമ് അകാര്പണ്യമ് അശനം
സഹാര്യൈഃ സംവാസഃ ശ്രുതമ് ഉപശമൈകവ്രതഫലമ് |
മനോ മന്ദസ്പന്ദം ബഹിരപി ചിരസ്യാപി വിമൃശന്ന
ജാനേ കസ്യൈഷാ പരിണതിരുദാരസ്യ തപസഃ || 3.82 ||

ജീര്ണാ ഏവ മനോരഥാശ്ച ഹൃദയേ യാതം ച തദ്യൗവനം
ഹന്താങ്ഗേഷു ഗുണാശ്ബന്ധ്യഫലതാം യാതാ ഗുണജ്ഞൈര്വിനാ |
കിം യുക്തം സഹസാഭ്യുപൈതി ബലവാന്കാലഃ കൃതാന്തോ‌உക്ഷമീ
ഹാ ജ്ഞാതം മദനാന്തകാങ്ഘ്രിയുഗലം മുക്ത്വാസ്തി നാന്യോ ഗതിഃ || 3.83 ||

മഹേശ്വരേ വാ ജഗതാമ് അധീശ്വരേ
ജനാര്ദനേ വാ ജഗദ്‌അന്തരാത്മനി |
ന വസ്തുഭേദപ്രതിപത്തിരസ്തി മേ
തഥാപി ഭക്തിസ്തരുണേന്ദുശേഖരേ || 3.84 ||

സ്ഫുരത്സ്ഫാരജ്യോത്സ്നാധവലിതതലേ ക്വാപി പുലിനേ
സുഖാസീനാഃ ശാന്തധ്വന്തിസു രജനീഷു ദ്യുസരിതഃ |
ഭവാഭോഗോദ്വിഗ്നാഃ ശിവ ശിവ ശിവേത്യുച്ചവചസഃ
കദാ യാസ്യാമോ‌உതര്ഗതബഹുലബാഷ്പാകുലദശാമ് || 3.85 ||

മഹാദേവോ ദേവഃ സരിദപി ച സൈഷാ സുരസരിദ്ഗുഹാ
ഏവാഗാരം വസനമ് അപി താ ഏവ ഹരിതഃ |
സുഹൃദാ കാലോ‌உയം വ്രതമ് ഇദമ് അദൈന്യവ്രതമ് ഇദം
കിയദ്വാ വക്ഷ്യാമോ വടവിടപ ഏവാസ്തു ദയിതാ || 3. ||

വിതീര്ണേ സര്വസ്വേ തരുണകരുണാപൂര്ണഹൃദയാഃ
സ്മരന്തഃ സംസാരേ വിഗുണപരിണാമാം വിധിഗതിമ് |
വയം പുണ്യാരണ്യേ പരിണതശരച്ചന്ദ്രകിരണാസ്
ത്രിയാമാ നേസ്യാമോ ഹരചരണചിന്തൈകശരണാഃ || 3.86 ||

കദാ വാരാണസ്യാമ് അമരതടിനീരോധസി വസന്
വസാനഃ കൗപീനം ശിരസി നിദധാനോ‌உഞ്ജലിപുടമ് |
അയേ ഗൗരീനാഥ ത്രിപുരഹര ശമ്ഭോ ത്രിനയന
പ്രസീദേത്യാക്രോശന്നിമിഷമ് ഇവ നേഷ്യാമി ദിവസാന് || 3.87 ||

ഉദ്യാനേഷു വിചിത്രഭോജനവിധിസ്തീവ്രാതിതീവ്രം തപഃ
കൗപീനാവരണം സുവസ്ത്രമ് അമിതം ഭിക്ഷാടനം മണ്ഡനമ് |
ആസന്നം മരണം ച മങ്ഗലസമം യസ്യാം സമുത്പദ്യതേ
താം കാശീം പരിഹൃത്യ ഹന്ത വിബുധൈരന്യത്ര കിം സ്ഥീയതേ || 3. ||

സ്നാത്വാ ഗാങ്ഗൈഃ പയോഭിഃ ശുചികുസുമഫലൈരര്ചയിത്വാ വിഭോ ത്വാ
ധ്യേയേ ധ്യാനം നിവേശ്യ ക്ഷിതിധരകുഹരഗ്രാവപര്യങ്കമൂലേ |
ആത്മാരാമഃ ഫലാശീ ഗുരുവചനരതസ്ത്വത്പ്രസാദാത്സ്മരാരേ
ദുഃഖം മോക്ഷ്യേ കദാഹം സമകരചരണേ പുംസി സേവാസമുത്ഥമ് || 3.88 ||

ഏകാകീ നിഃസ്പൃഹഃ ശാന്തഃ പാണിപാത്രോ ദിഗമ്ബരഃ |
കദാ ശമ്ഭോ ഭവിഷ്യാമി കര്മനിര്മൂലനക്ഷമഃ || 3.89 ||

പാണിം പാത്രയതാം നിസര്ഗശുചിനാ ഭൈക്ഷേണ സന്തുഷ്യതാം
യത്ര ക്വാപി നിഷീദതാം ബഹുതൃണം വിശ്വം മുഹുഃ പശ്യതാമ് |
അത്യാഗേ‌உപി തനോരഖണ്ഡപരമാനന്ദാവബോധസ്പൃശാ
മധ്വാ കോ‌உപി ശിവപ്രസാദസുലഭഃ സമ്പത്സ്യതേ യോഗിനാമ് || 3.90 ||

കൗപീനം ശതഖണ്ഡജര്ജരതരം കന്ഥാ പുനസ്താദൃശീ
നൈശ്ചിന്ത്യം നിരപേക്ഷഭൈക്ഷ്യമ് അശനം നിദ്രാ ശ്മശാനേ വനേ |
സ്വാതന്ത്ര്യേണ നിരങ്കുശം വിഹരണം സ്വാന്തം പ്രശാന്തം സദാ
സ്ഥൈര്യം യോഗമഹോത്സവേ‌உപി ച യദി ത്രൈലോക്യരാജ്യേന കിമ് || 3.91 ||

ബ്രഹ്മാണ്ഡം മണ്ഡലീമാത്രം കിം ലോഭായ മനസ്വിനഃ |
ശഫരീസ്ഫുര്തേനാബ്ധിഃ ക്ഷുബ്ധോ ന ഖലു ജായതേ || 3.92 ||

മാതര്ലക്ഷ്മി ഭജസ്വ കഞ്ചിദപരം മത്കാങ്ക്ഷിണീ മാ സ്മ ഭൂര്
ഭോഗേഷു സ്പൃഹയാലവസ്തവ വശേ കാ നിഃസ്പൃഹാണാമ് അസി |
സദ്യഃ സ്യൂതപലാശപത്രപുടികാപാത്രൈഃ പവിത്രീകൃതൈര്
ഭിക്ഷാവസ്തുഭിരേവ സമ്പ്രതി വയം വൃത്തിം സമീഹാമഹേ || 3.93 ||

മഹാശയ്യാ പൃഥ്വീ വിപുലമ് ഉപധാനം ഭുജലതാം
വിതാനം ചാകാശം വ്യജനമ് അനുകൂലോ‌உയമ് അനിലഃ |
ശരച്ചന്ദ്രോ ദീപോ വിരതിവനിതാസങ്ഗമുദിതഃ
സുഖീ ശാന്തഃ ശേതേ മുനിരതനുഭൂതിര്നൃപ ഇവ || 3.94 ||

ഭിക്ഷാസീ ജനമധ്യസങ്ഗരഹിതഃ സ്വായത്തചേഷ്ടഃ സദാ
ഹാനാദാനവിരക്തമാര്ഗനിരതഃ കശ്ചിത്തപസ്വീ സ്ഥിതഃ |
രഥ്യാകീര്ണവിശീര്ണജീര്ണവസനഃ സമ്പ്രാപ്തകന്ഥാസനോ
നിര്മാനോ നിരഹങ്കൃതിഃ ശമസുഖാഭോഗൈകബദ്ധസ്പൃഹഃ || 3.95 ||

ചണ്ഡാലഃ കിമ് അയം ദ്വിജാതിരഥവാ ശൂദ്രോ‌உഥ കിം താപസഃ
കിം വാ തത്ത്വവിവേകപേശലമതിര്യോഗീശ്വരഃ കോ‌உപി കിമ് |
ഇത്യുത്പന്നവികല്പജല്പമുഖരൈരാഭാഷ്യമാണാ ജനൈര്
ന ക്രുദ്ധാഃ പഥി നൈവ തുഷ്ടമനസോ യാന്തി സ്വയം യോഗിനഃ || 3.96 ||

ഹിംസാശൂന്യമ് അയത്നലഭ്യമ് അശനം ധാത്രാ മരുത്കല്പിതം
വ്യാലാനം പശവസ്തൃണാങ്കുരഭുജസ്തുഷ്ടാഃ സ്ഥലീശായിനഃ |
സംസാരാര്ണവലങ്ഘനക്ഷമധിയാം വൃത്തിഃ കൃതാ സാ നൃണാം
താമ് അന്വേഷയതാം പ്രയാന്തി സതതം സര്വം സമാപ്തിം ഗുണാഃ || 3.97 ||

ഗങ്ഗാതീരേ ഹിമഗിരിശിലാബദ്ധപദ്മാസനസ്യ
ബ്രഹ്മധ്യാനാഭ്യസനവിധിനാ യോഗനിദ്രാം ഗതസ്യ |
കിം തൈര്ഭാവ്യം മമ സുദിവസൈര്യത്ര തേ നിര്വിശങ്കാഃ
കണ്ഡൂയന്തേ ജരഠഹരിണാഃ സ്വാങ്ഗമ് അങ്ഗേ മദീയേ || 3.98 ||

ജീര്ണാഃ കന്ഥാ തതഃ കിം സിതമ് അമലപടം പട്ടസൂത്രം തതഃ കിം
ഏകാ ഭാര്യാ തതഃ കിം ഹയകരിസുഗണൈരാവൃതോ വാ തതഃ കിമ് |
ഭക്തം ഭുക്തം തതഃ കിം കദശനമ് അഥവാ വാസരാന്തേ തതഃ കിം
വ്യക്തജ്യോതിര്ന വാന്തര്മഥിതഭവഭയം വൈഭവം വാ തതഃ കിമ് || 3. ||

പാണിഃ പാത്രം പവിത്രം ഭ്രമണപരിഗതം ഭൈക്ഷ്യമ് അക്ഷയ്യമ് അന്നം
വിസ്തീര്ണം വസ്ത്രമ് ആശാദശകമ് അചപലം തല്പമ് അസ്വല്പമ് ഉര്വീമ് |
യേഷാം നിഃസങ്ഗതാങ്ഗീകരണപരിണതസ്വാന്തസന്തോഷിണസ്തേ
ധന്യാഃ സംന്യസ്തദൈന്യവ്യതികരനികരാഃ കര്മ നിര്മൂലയന്തി || 3.99 ||

ത്രൈലോക്യാധിപതിത്വമ് ഏവ വിരസം യസ്മിന്മഹാശാസനേ
തല്ലബ്ധ്വാസനവസ്ത്രമാനഘടനേ ഭോഗേ രതിം മാ കൃഥാഃ |
ഭോഗഃ കോ‌உപി സ ഏക ഏവ പരമോ നിത്യോദിതാ ജൃമ്ഭനേ
യത്സ്വാദാദ്വിരസാ ഭവന്തി വിസയാസ്ത്രൈലോക്യരാജ്യാദയഃ || 3.991 ||

മാതര്മേദിനി താത മാരുതി സഖേ തേജഃ സുബന്ധോ ജല
ഭ്രാതര്വ്യോഉമ്‌അ നിബദ്ധ ഏഷ ഭവതാമ് അന്ത്യഃ പ്രണാമാഞ്ജലിഃ |
യുഷ്മത്സങ്ഗവശോപജാതസുകൃതസ്ഫാരസ്ഫുരന്നിര്മലജ്ഞാനാപാസ്ത
സമസ്തമോഹമഹിമാ ലീനേ പരബ്രഹ്മണി || 3.100 ||

ശയ്യാ ശൈലശിലാഗൃഹം ഗിരിഗുഹാ വസ്ത്രം തരുണാം ത്വചഃ
സാരങ്ഗാഃ സുഹൃദോ നനു ക്ഷിതിരുഹാം വൃത്തിഃ ഫലൈഃ കോഉമ്‌അലൈഃ |
യേസാം നിര്ഝരമ് അമ്ബുപാനമ് ഉചിതം രത്യൈ തു വിദ്യാങ്ഗനാ
മന്യേ തേ പരമേശ്വരാഃ ശിരസി യരി ബദ്ധോ ന സേവാഞ്ജലിഃ || 3.1001 ||

ധൈര്യം യസ്യ പിതാ ക്ഷമാ ച ജനനീ ശാന്തിശ്ചിരം ഗേഹിനീ
സത്യം മിത്രമ് ഇദം ദയാ ച ഭഗിനീ ഭ്രാതാ മനഃസംയമഃ |
ശയ്യാ ഭൂമിതലം ദിശോ‌உപി വസനം ജ്ഞാനാമൃതം ഭോജനം
ഹ്യേതേ യസ്യ കുടുമ്ബിനോ വദ സഖേ കസ്മാദ്ഭയം യോഗിനഃ || 3.1002 ||

അഹോ വാ ഹാരേ വാ ബലവതി രിപൗ വാ സുഹൃദി വാ
മണൗ വാ ലോഷ്ഠേ വാ കുസുമശയനേ വാ ദൃഷദി വാ |
തൃണേ വാ സ്ത്രൈണേ വാ മമ സമദൃശോ യാന്തി ദിവസാഃ
ക്വചിത്പുണ്യാരണ്യേ ശിവ ശിവ ശിവേതി പ്രലപതഃ || 3.1003 ||

Malayalam

Bhartruhari Sataka Trisati – Srungaara Satakam – Malayalam

Comments Off on Bhartruhari Sataka Trisati – Srungaara Satakam – Malayalam 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: ഭര്തൃഹരി

ശമ്ഭുസ്വയമ്ഭുഹരയോ ഹരിണേക്ഷണാനാം
യേനാക്രിയന്ത സതതം ഗൃഹകുമ്ഭദാസാഃ |
വാചാമ് അഗോചരചരിത്രവിചിത്രിതായ
തസ്മൈ നമോ ഭഗവതേ മകരധ്വജായ || 2.1 ||

സ്മിതേന ഭാവേന ച ലജ്ജയാ ഭിയാ
പരാണ്മുഖൈരര്ധകടാക്ഷവീക്ഷണൈഃ |
വചോഭിരീര്ഷ്യാകലഹേന ലീലയാ
സമസ്തഭാവൈഃ ഖലു ബന്ധനം സ്ത്രിയഃ || 2.2 ||

ഭ്രൂചാതുര്യാത്കുഷ്ചിതാക്ഷാഃ കടാക്ഷാഃ
സ്നിഗ്ധാ വാചോ ലജ്ജിതാന്താശ്ച ഹാസാഃ |
ലീലാമന്ദം പ്രസ്ഥിതം ച സ്ഥിതം ച
സ്ത്രീണാമ് ഏതദ്ഭൂഷണം ചായുധം ച || 2.3 ||

ക്വചിത്സഭ്രൂഭങ്ഗൈഃ ക്വചിദപി ച ലജ്ജാപരിഗതൈഃ
ക്വചിദ്ഭൂരിത്രസ്തൈഃ ക്വചിദപി ച ലീലാവിലലിതൈഃ |
കുമാരീണാമ് ഏതൈര്മദനസുഭഗൈര്നേത്രവലിതൈഃ
സ്ഫുരന്നീലാബ്ജാനാം പ്രകരപരികീര്ണാ ഇവ ദിശഃ || 2.4 ||

വക്ത്രം ചന്ദ്രവികാസി പങ്കജപരീഹാസക്ഷമേ ലോചനേ
വര്ണഃ സ്വര്ണമ് അപാകരിഷ്ണുരലിനീജിഷ്ണുഃ കചാനാം ചയഃ |
ബക്ഷോജാവിഭകുമ്ഭവിഭ്രമഹരൗ ഗുര്വീ നിതമ്ബസ്ഥലീ
വാചാം ഹാരി ച മാര്ദവം യുവതീഷു സ്വാഭാവികം മണ്ഡനമ് || 2.5 ||

സ്മിതകിഞ്ചിന്മുഗ്ധം സരലതരലോ ദൃഷ്ടിവിഭവഃ
പരിസ്പന്ദോ വാചാമ് അഭിനവവിലാസോക്തിസരസഃ |
ഗതാനാമ് ആരമ്ഭഃ കിസലയിതലീലാപരികരഃ
സ്പൃശന്ത്യാസ്താരുണ്യം കിമ് ഇവ ന ഹി രമ്യം മൃഗദൃശഃ || 2.6 ||

ദ്രഷ്ടവ്യേഷു കിമ് ഉത്തമം മൃഗദൃശഃ പ്രേമപ്രസന്നം മുഖം
ഘ്രാതവേഷ്വപി കിം തദ്‌ആസ്യപവനഃ ശ്രവ്യേഷു കിം തദ്വചഃ |
കിം സ്വാദ്യേഷു തദ്‌ഓഷ്ഠപല്ലവരസഃ സ്പൃശ്യേഷു കിം തദ്വപുര്ധ്യേയം
കിം നവയൗവനേ സഹൃദയൈഃ സര്വത്ര തദ്വിഭ്രമാഃ || 2.7 ||

ഏതാശ്ചലദ്വലയസംഹതിമേഖലോത്ഥഝങ്കാര
നൂപുരപരാജിതരാജഹംസ്യഃ |
കുര്വന്തി കസ്യ ന മനോ വിവശം തരുണ്യോ
വിത്രസ്തമുഗ്ധഹരിണീസദൃശൈഃ കടാക്ഷൈഃ || 2.8 ||

കുങ്കുമപങ്കകലങ്കിതദേഹാ
ഗൗരപയോധരകമ്പിതഹാരാ |
നൂപുരഹംസരണത്പദ്മാ
കം ന വശീകുരുതേ ഭുവി രാമാ || 2.9 ||

നൂനം ഹി തേ കവിവരാ വിപരീതവാചോ
യേ നിത്യമ് ആഹുരബലാ ഇതി കാമിനീസ്താഃ |
യാഭിര്വിലോലിതരതാരകദൃഷ്ടിപാതൈഃ
ശക്രാദയോ‌உപി വിജിതാസ്ത്വബലാഃ കഥം താഃ || 2.10 ||

നൂനമ് ആജ്ഞാകരസ്തസ്യാഃ സുഭ്രുവോ മകരധ്വജഃ |
യതസ്തന്നേത്രസഞ്ചാരസൂചിതേഷു പ്രവര്തതേ || 2.11 ||

കേശാഃ സംയമിനഃ ശ്രുതേരപി പരം പാരം ഗതേ ലോചനേ
അന്തര്വക്ത്രമ് അപി സ്വഭാവശുചിഭീഃ കീര്ണം ദ്വിജാനാം ഗണൈഃ |
മുക്താനാം സതതാധിവാസരുചിരൗ വക്ഷോജകുമ്ഭാവിമാവിത്ഥം
തന്വി വപുഃ പ്രശാന്തമ് അപി തേരാഗം കരോത്യേവ നഃ || 2.12 ||

മുഗ്ധേ ധാനുഷ്കതാ കേയമ് അപൂര്വാ ത്വയി ദൃശ്യതേ |
യയാ വിധ്യസി ചേതാംസി ഗുണൈരേവ ന സായകൈഃ || 2.13 ||

സതി പ്രദീപേ സത്യഗ്നൗ സത്സു താരാരവീന്ദുഷു |
വിനാ മേ മൃഗശാവാക്ഷ്യാ തമോഭൂതമ് ഇദം ജഗഥ് || 2.14 ||

ഉദ്വൃത്തഃ സ്തനഭാര ഏഷ തരലേ നേത്രേ ചലേ ഭ്രൂലതേ
രാഗാധിഷ്ഠിതമ് ഓഷ്ഠപല്ലവമ് ഇദം കുര്വന്തു നാമ വ്യഥാമ് |
സൗഭാഗ്യാക്ഷരമാലികേവ ലിഖിതാ പുഷ്പായുധേന സ്വയം
മധ്യസ്ഥാപി കരോതി താപമ് അധികം രോഉമ്‌ആവലിഃ കേന സാ || 2.15 ||

മുഖേന ചന്ദ്രകാന്തേന മഹാനീലൈഃ ശിരോരുഹൈഃ |
കരാഭ്യാം പദ്മരാഗാഭ്യാം രേജേ രത്നമയീവ സാ || 2.16 ||

ഗുരുണാ സ്തനഭാരേണ മുഖചന്ദ്രേണ ഭാസ്വതാ |
ശനൈശ്ചരാഭ്യാം പാദാഭ്യാം രേജേ ഗ്രഹമയീവ സാ || 2.17 ||

തസ്യാഃ സ്തനൗ യദി ഘനൗ ജഘനം ച ഹാരി
വക്ത്രം ച ചാരു തവ ചിത്ത കിമ് ആകുലത്വമ് |
പുണ്യം കുരുഷ്വ യദി തേഷു തവാസ്തി വാഞ്ഛാ
പുണ്യൈര്വിനാ ന ഹി ഭവന്തി സമീഹിതാര്ഥാഃ || 2.18 ||

ഇമേ താരുണ്യശ്രീനവപരിമലാഃ പ്രൗഢസുരതപ്രതാപ
പ്രാരമ്ഭാഃ സ്മരവിജയദാനപ്രതിഭുവഃ |
ചിരം ചേതശ്ചോരാ അഭിനവവികാരൈകഗുരവോ
വിലാസവ്യാപാരാഃ കിമ് അപി വിജയന്തേ മൃഗദൃശാമ് || 2.19 ||

പ്രണയമധുരാഃ പ്രേമോദ്ഗാരാ രസാശ്രയതാം ഗതാഃ
ഫണിതിമധുരാ മുഗ്ധപ്രായാഃ പ്രകാശിതസമ്മദാഃ |
പ്രകൃതിസുഭഗാ വിസ്രമ്ഭാര്ദ്രാഃ സ്മരോദയദായിനീ
രഹസി കിമ് അപി സ്വൈരാലാപാ ഹരന്തി മൃഗീദൃശാമ് || 2.20 ||

വിശ്രമ്യ വിശ്രമ്യ വനദ്രുമാണാം
ഛായാസു തന്വീ വിചചാര കാചിത് |
സ്തനോത്തരീയേണ കരോദ്ധൃതേന
നിവാരയന്തീ ശശിനോ മയൂഖാന് || 2.21 ||

അദര്ശനേ ദര്ശനമാത്രകാമാ
ദൃഷ്ട്വാ പരിഷ്വങ്ഗസുഖൈകലോലാ |
ആലിങ്ഗിതായാം പുനരായതാക്ഷ്യാമാശാസ്മഹേ
വിഗ്രഹയോരഭേദമ് || 2.22 ||

മാലതീ ശിരസി ജൃമ്ഭണം മുഖേ
ചന്ദനം വപുഷി കുങ്കുമാവിലമ് |
വക്ഷസി പ്രിയതമാ മദാലസാ
സ്വര്ഗ ഏഷ പരിശിഷ്ട ആഗമഃ || 2.23 ||

പ്രാങ്മാമ് ഏതി മനാഗനാഗതരസം ജാതാഭിലാഷാം തതഃ
സവ്രീഡം തദനു ശ്ലഥോദ്യമമ് അഥ പ്രധ്വസ്തധൈര്യം പുനഃ |
പ്രേമാര്ദ്രം സ്പൃഹണീയനിര്ഭരരഹഃ ക്രീഡാപ്രഗല്ഭം തതോ
നിഃസങ്ഗാങ്ഗവികര്ഷണാധികസുഖരമ്യം കുലസ്ത്രീരതമ് || 2.24 ||

ഉരസി നിപതിതാനാം സ്രസ്തധമ്മില്ലകാനാം
മുകുലിതനയനാനാം കിഞ്ചിദ്‌ഉന്മീലിതാനാമ് |
ഉപരി സുരതഖേദസ്വിന്നഗണ്ഡസ്ഥലാനാമധര
മധു വധൂനാം ഭാഗ്യവന്തഃ പിബന്തി || 2.25 ||

ആമീലിതനയനാനാം യഃ
സുരതരസോ‌உനു സംവിദം ഭാതി |
മിഥുരൈര്മിഥോ‌உവധാരിതമവിതഥമ്
ഇദമ് ഏവ കാമനിര്ബര്ഹണമ് || 2.26 ||

ഇദമ് അനുചിതമ് അക്രമശ്ച പുംസാം
യദിഹ ജരാസ്വപി മന്മഥാ വികാരാഃ |
തദപി ച ന കൃതം നിതമ്ബിനീനാം
സ്തനപതനാവധി ജീവിതം രതം വാ || 2.27 ||

രാജസ്തൃഷ്ണാമ്ബുരാശേര്ന ഹി ജഗതി ഗതഃ കശ്ചിദേവാവസാനം
കോ വാര്ഥോ‌உര്ഥൈഃ പ്രഭൂതൈഃ സ്വവപുഷി ഗലിതേ യൗവനേ സാനുരാഗേ |
ഗച്ഛാമഃ സദ്മ യാവദ്വികസിതനയനേന്ദീവരാലോകിനീനാമാക്രമ്യാക്രമ്യ
രൂപം ഝടിതി ന ജരയാ ലുപ്യതേ പ്രേയസീനാമ് || 2.28 ||

രാഗസ്യാഗാരമ് ഏകം നരകശതമഹാദുഃഖസമ്പ്രാപ്തിഹേതുര്മോഹസ്യോത്പത്തി
ബീജം ജലധരപടലം ജ്ഞാനതാരാധിപസ്യ |
കന്ദര്പസ്യൈകമിത്രം പ്രകടിതവിവിധസ്പഷ്ടദോഷപ്രബന്ധം
ലോകേ‌உസ്മിന്ന ഹ്യര്ഥവ്രജകുലഭവനയൗവനാദന്യദസ്തി || 2.29 ||

ശൃങ്ഗാരദ്രുമനീരദേ പ്രസൃമരക്രീഡാരസസ്രോതസി
പ്രദ്യുമ്നപ്രിയബാന്ധവേ ചതുരവാങ്മുക്താഫലോദന്വതി |
തന്വീനേത്രചകോരപാവനവിധൗ സൗഭാഗ്യലക്ഷ്മീനിധൗ
ധന്യഃ കോ‌உപി ന വിക്രിയാം കലയതി പ്രാപ്തേ നവേ യൗവനേ || 2.30 ||

സംസാരേ‌உസ്മിന്നസാരേ കുനൃപതിഭവനദ്വാരസേവാകലങ്കവ്യാസങ്ഗ
വ്യസ്തധൈര്യം കഥമ് അമലധിയോ മാനസം സംവിദധ്യുഃ |
യദ്യേതാഃ പ്രോദ്യദ്‌ഇന്ദുദ്യുതിനിചയഭൃതോ ന സ്യുരമ്ഭോജനേത്രാഃ
പ്രേങ്ഖത്കാഞ്ചീകലാപാഃ സ്തനഭരവിനമന്മധ്യഭാജസ്തരുണ്യഃ || 2.31 ||

സിദ്ധാധ്യാസിതകന്ദരേ ഹരവൃഷസ്കന്ധാവരുഗ്ണദ്രുമേ
ഗങ്ഗാധൗതശിലാതലേ ഹിമവതഃ സ്ഥാനേ സ്ഥിതേ ശ്രേയസി |
കഃ കുര്വീത ശിരഃ പ്രണാമമലിനം മ്ലാനം മനസ്വീ ജനോ
യദ്വിത്രസ്തകുരങ്ഗശാവനയനാ ന സ്യുഃ സ്മരാസ്ത്രം സ്ത്രിയഃ || 2.32 ||

സംസാര തവ പര്യന്തപദവീ ന ദവീയസീ |
അന്തരാ ദുസ്തരാ ന സ്യുര്യദി തേ മദിരേക്ഷണാമ് || 2.33 ||

ദിശ വനഹരിണീഭ്യോ വംശകാണ്ഡച്ഛവീനാം
കവലമ് ഉപലകോടിച്ഛിന്നമൂലം കുശാനാമ് |
ശകയുവതികപോലാപാണ്ഡുതാമ്ബൂലവല്ലീദലമ്
അരുണനഖാഗ്രൈഃ പാടിതം വാ വധൂഭ്യഃ || 2.34 ||

അസാരാഃ സര്വേ തേ വിരതിവിരസാഃ പാപവിഷയാ
ജുഗുപ്സ്യന്താം യദ്വാ നനു സകലദോഷാസ്പദമ് ഇതി |
തഥാപ്യേതദ്ഭൂമൗ നഹി പരഹിതാത്പുണ്യമ് അധികം
ന ചാസ്മിന്സംസാരേ കുവലയദൃശോ രമ്യമ് അപരമ് || 2.35 ||

ഏതത്കാമഫലോ ലോകേ യദ്ദ്വയോരേകചിത്തതാ |
അന്യചിത്തകൃതേ കാമേ ശവയോരിവ സങ്ഗമഃ || 2.351 ||

മാത്സര്യമ് ഉത്സാര്യ വിചാര്യ കാര്യമാര്യാഃ
സമര്യാദമ് ഇദം വദന്തു |
സേവ്യാ നിതമ്ബാഃ കിമ് ഉ ഭൂധരാണാമത
സ്മരസ്മേരവിലാസിനീനാമ് || 2.36 ||

സംസാരേ സ്വപ്നസാരേ പരിണതിതരലേ ദ്വേ ഗതീ പണ്ഡിതാനാം
തത്ത്വജ്ഞാനാമൃതാമ്ഭഃപ്ലവലലിതധിയാം യാതു കാലഃ കഥഞ്ചിത് |
നോ ചേന്മുഗ്ധാങ്ഗനാനാം സ്തനജഘനഘനാഭോഗസമ്ഭോഗിനീനാം
സ്ഥൂലോപസ്ഥസ്ഥലീഷു സ്ഥഗിതകരതലസ്പര്ശലീലോദ്യമാനാമ് || 2.37 ||

ആവാസഃ ക്രിയതാം ഗങ്ഗേ പാപഹാരിണി വാരിണി |
സ്തനദ്വയേ തരുണ്യാ വാ മനോഹാരിണി ഹാരിണി || 2.38 ||

കിമ് ഇഹ ബഹുഭിരുക്തൈര്യുക്തിശൂന്യൈഃ പ്രലാപൈര്ദ്വയമ്
ഇഹ പുരുഷാണാം സര്വദാ സേവനീയമ് |
അഭിനവമദലീലാലാലസം സുന്ദരീണാം
സ്തനഭരപരിഖിന്നം യൗവനം വാ വനം വാ || 2.39 ||

സത്യം ജനാ വച്മി ന പക്ഷപാതാല്
ലോകേഷു സപ്തസ്വപി തഥ്യമ് ഏതത് |
നാന്യന്മനോഹാരി നിതമ്ബിനീഭ്യോ
ദുഃഖൈകഹേതുര്ന ച കശ്ചിദന്യഃ || 2.40 ||

കാന്തേത്യുത്പലലോചനേതി വിപുലശ്രോണീഭരേത്യുന്നമത്പീനോത്തുങ്ഗ
പയോധരേതി സമുഖാമ്ഭോജേതി സുഭ്രൂരിതി |
ദൃഷ്ട്വാ മാദ്യതി മോദതേ‌உഭിരമതേ പ്രസ്തൗതി വിദ്വാനപി
പ്രത്യക്ഷാശുചിഭസ്ത്രികാം സ്ത്രിയമ് അഹോ മോഹസ്യ ദുശ്ചേഷ്ടിതമ് || 2.41 ||

സ്മൃതാ ഭവതി താപായ ദൃഷ്ടാ ചോന്മാദകാരിണീ |
സ്പൃഷ്ടാ ഭവതി മോഹായ സാ നാമ ദയിതാ കഥമ് || 2.42 ||

താവദേവാമൃതമയീ യാവല്ലോചനഗോചരാ |
ചക്ഷുഷ്പഥാദതീതാ തു വിഷാദപ്യതിരിച്യതേ || 2.43 ||

നാമൃതം ന വിഷം കിഞ്ചിദേതാം മുക്ത്വാ നിതമ്ബിനീമ് |
സൈവാമൃതലതാ രക്താ വിരക്താ വിഷവല്ലരീ || 2.44 ||

ആവര്തഃ സംശയാനാമ് അവിനയഭുവനം പട്ടണം സാഹസാനാം
ദോഷാണാം സന്നിധാനം കപടശതമയം ക്ഷേത്രമ് അപ്രത്യയാനാമ് |
സ്വര്ഗദ്വാരസ്യ വിഘ്നോ നരകപുരമുഖ സര്വമായാകരണ്ഡം
സ്ത്രീയന്ത്രം കേന സൃഷ്ടം വിഷമ് അമൃതമയം പ്രാണിലോകസ്യ പാശഃ || 2.45 ||

നോ സത്യേന മൃഗാങ്ക ഏഷ വദനീഭൂതോ ന ചേന്ദീവരദ്വന്ദ്വം
ലോചനതാം ഗത ന കനകൈരപ്യങ്ഗയഷ്ടിഃ കൃതാ |
കിന്ത്വേവം കവിഭിഃ പ്രതാരിതമനാസ്തത്ത്വം വിജാനന്നപി
ത്വങ്മാംസാസ്ഥിമയം വപുര്മൃഗദൃശാം മന്ദോ ജനഃ സേവതേ || 2.46 ||

ലീലാവതീനാം സഹജാ വിലാസാസ്ത
ഏവ മൂഢസ്യ ഹൃദി സ്ഫുരന്തി |
രാഗോ നലിന്യാ ഹി നിസര്ഗസിദ്ധസ്തത്ര
ഭ്രമ്ത്യേവ വൃഥാ ഷഡ്‌അങ്ഘ്രിഃ || 2.47 ||

സംമോഹയന്തി മദയന്തി വിഡമ്ബയന്തി
നിര്ഭര്ത്സ്യന്തി രമയന്തി വിഷാദയന്തി |
ഏതാഃ പ്രവിശ്യ സദയം ഹൃദയം നരാണാം
കിം നാമ വാമനയനാ ന സമാചരന്തി || 2.471 ||

യദേതത്പൂര്ണേന്ദുദ്യുതിഹരമ് ഉദാരാകൃതി പരം
മുഖാബ്ജം തന്വങ്ഗ്യാഃ കില വസതി യത്രാധരമധു |
ഇദം തത്കിം പാകദ്രുമഫലമ് ഇദാനീമ് അതിരസവ്യതീതേ‌உസ്മിന്
കാലേ വിഷമ് ഇവ ഭവിഷ്യ്ത്യസുഖദമ് || 2.48 ||

ഉന്മീലത്ത്രിവലീതരങ്ഗനിലയാ പ്രോത്തുങ്ഗപീനസ്തനദ്വന്ദ്വേനോദ്ഗത
ചക്രവാകയുഗലാ വക്ത്രാമ്ബുജോദ്ഭാസിനീ |
കാന്താകാരധരാ നദീയമ് അഭിതഃ ക്രൂരാത്ര നാപേക്ഷതേ
സംസാരാര്ണവമജ്ജനം യദി തദാ ദൂരേണ സന്ത്യജ്യതാമ് || 2.49 ||

ജല്പന്തി സാര്ധമ് അന്യേന പശ്യന്ത്യന്യം സവിഭ്രമാഃ |
ഹൃദ്ഗതം ചിന്തയന്ത്യന്യം പ്രിയഃ കോ നാമ യോഷിതാമ് || 2.50 ||

മധു തിഷ്ഠതി വാചി യോഷിതാം ഹൃദി ഹാലാഹലമ് ഏവ കേവലമ് |
അത‌ഏവ നിപീയതേ‌உധരോ ഹൃദയം മുഷ്ടിഭിരേവ താഡ്യതേ || 2.51 ||

അപസര സഖേ ദൂരാദസ്മാത്കടാക്ഷവിഷാനലാത്
പ്രകൃതിവിഷമാദ്യോഷിത്സര്പാദ്വിലാസഫണാഭൃതഃ |
ഇതരഫണിനാ ദഷ്ടഃ ശക്യശ്ചികിത്സിതുമ് ഔഷധൈശ്ചതുര്
വനിതാഭോഗിഗ്രസ്തം ഹി മന്ത്രിണഃ || 2.52 ||

വിസ്താരിതം മകരകേതനധീവരേണ
സ്ത്രീസംജ്ഞിതം ബഡിശമ് അത്ര ഭവാമ്ബുരാശൗ |
യേനാചിരാത്തദ്‌അധരാമിഷലോലമര്ത്യ
മത്സ്യാന്വികൃഷ്യ വിപചത്യനുരാഗവഹ്നൗ || 2.53 ||

കാമിനീകായകാന്താരേ കുചപര്വതദുര്ഗമേ |
മാ സംചര മനഃ പാന്ഥ തത്രാസ്തേ സ്മരതസ്കരഃ || 2.54 ||

വ്യാദീര്ഘേണ ചലേന വക്ത്രഗതിനാ തേജസ്വിനാ ഭോഗിനാ
നീലാബ്ജദ്യുതിനാഹിനാ പരമ് അഹം ദൃഷ്ടോ ന തച്ചക്ഷുഷാ |
ദൃഷ്ടേ സന്തി ചികിത്സകാ ദിശി ദിശി പ്രായേണ ദര്മാര്ഥിനോ
മുഗ്ധാക്ഷ്ക്ഷണവീക്ഷിതസ്യ ന ഹി മേ വൈദ്യോ ന ചാപ്യൗഷധമ് || 2.55 ||

ഇഹ ഹി മധുരഗീതം നൃത്യമ് ഏതദ്രസോ‌உയം
സ്ഫുരതി പരിമലോ‌உസൗ സ്പര്ശ ഏഷ സ്തനാനാമ് |
ഇതി ഹതപരമാര്ഥൈരിന്ദ്രിയൈര്ഭ്രാമ്യമാണഃ
സ്വഹിതകരണധൂര്തൈഃ പഞ്ചഭിര്വഞ്ചിതോ‌உസ്മി || 2.56 ||

ന ഗമ്യോ മന്ത്രാണാം ന ച ഭവതി ഭൈഷജ്യവിഷയോ
ന ചാപി പ്രധ്വംസം വ്രജതി വിവിധൈഃ ശാന്തികശതൈഃ |
ഭ്രമാവേശാദങ്ഗേ കമ് അപി വിദധദ്ഭങ്ഗമ് അസകൃത്
സ്മരാപസ്മാരോ‌உയം ഭ്രമയതി ദൃശം ഘൂര്ണയതി ച || 2.57 ||

ജാത്യ്‌അന്ധായ ച ദുര്മുഖായ ച ജരാജീര്ണാ ഖിലാങ്ഗായ ച
ഗ്രാമീണായ ച ദുഷ്കുലായ ച ഗലത്കുഷ്ഠാഭിഭൂതായ ച |
യച്ഛന്തീഷു മനോഹരം നിജവപുലക്ഷ്മീലവശ്രദ്ധയാ
പണ്യസ്ത്രീഷു വിവേകകല്പലതികാശസ്ത്രീഷു രാജ്യേത കഃ || 2.58 ||

വേശ്യാസൗ മദനജ്വാലാ
രൂപേ‌உന്ധനവിവര്ധിതാ |
കാമിഭിര്യത്ര ഹൂയന്തേ
യൗവനാനി ധനാനി ച || 2.59 ||

കശ്ചുമ്ബതി കുലപുരുഷോ വേശ്യാധരപല്ലവം മനോജ്ഞമ് അപി |
ചാരഭടചോരചേടകനടവിടനിഷ്ഠീവനശരാവമ് || 2.60 ||

ധന്യാസ്ത ഏവ ധവലായതലോചനാനാം
താരുണ്യദര്പഘനപീനപയോധരാണാമ് |
ക്ഷാമോദരോപരി ലസത്ത്രിവലീലതാനാം
ദൃഷ്ട്വാകൃതിം വികൃതിമ് ഏതി മനോ ന യേഷാമ് || 2.61 ||

ബാലേ ലീലാമുകുലിതമ് അമീ മന്ഥരാ ദൃഷ്ടിപാതാഃ
കിം ക്ഷിപ്യന്തേ വിരമവിരമ വ്യര്ഥ ഏഷ ശ്രമസ്തേ |
സമ്പ്രത്യന്യേ വയമ് ഉപരതം ബാല്യമ് ആസ്ഥാ വനാന്തേ
ക്ഷീണോ മോഹസ്തൃണമ് ഇവ ജഗജ്ജാലമ് ആലോകയാമഃ || 2.62 ||

ഇയം ബാലാ മാം പ്രത്യനവരതമ് ഇന്ദീവരദലപ്രഭാ
ചീരം ചക്ഷുഃ ക്ഷിപതി കിമ് അഭിപ്രേതമ് അനയാ |
ഗതോ മോഹോ‌உസ്മാകം സ്മരശബരബാണവ്യതികരജ്വര
ജ്വാലാ ശാന്താ തദപി ന വരാകീ വിരമതി || 2.63 ||

കിം കന്ദര്പ കരം കദര്ഥയസി രേ കോദണ്ഡടങ്കാരിതം
രേ രേ കോകില കോഉമ്‌അലം കലരവം കിം വാ വൃഥാ ജല്പസി |
മുഗ്ധേ സ്നിഗ്ധവിദഗ്ധചാരുമധുരൈര്ലോലൈഃ കടാക്ഷൈരലം
ചേതശ്ചുമ്ബിതചന്ദ്രചൂഡചരണധ്യാനാമൃതം വര്തതേ || 2.64 ||

വിരഹേ‌உപി സങ്ഗമഃ ഖലു
പരസ്പരം സങ്ഗതം മനോ യേഷാമ് |
ഹൃദയമ് അപി വിഘട്ടിതം ചേത്
സങ്ഗീ വിരഹം വിശേഷയതി || 2.65 ||

കിം ഗതേന യദി സാ ന ജീവതി
പ്രാണിതി പ്രിയതമാ തഥാപി കിമ് |
ഇത്യുദീക്ഷ്യ നവമേഘമാലികാം
ന പ്രയാതി പഥികഃ സ്വമന്ദിരമ് || 2.66 ||

വിരമത ബുധാ യോഷിത്സങ്ഗാത്സുഖാത്ക്ഷണഭങ്ഗുരാത്
കുരുത കരുണാമൈത്രീപ്രജ്ഞാവധൂജനസങ്ഗമമ് |
ന ഖലു നരകേ ഹാരാക്രാന്തം ഘനസ്തനമണ്ഡലം
ശരണമ് അഥവാ ശ്രോണീബിമ്ബം രണന്മണിമേഖലമ് || 2.67 ||

യദാ യോഗാഭ്യാസവ്യസനകൃശയോരാത്മമനസോരവിച്ഛിന്നാ
മൈത്രീ സ്ഫുരതി കൃതിനസ്തസ്യ കിമ് ഉ തൈഃ |
പ്രിയാണാമ് ആലാപൈരധരമധുഭിര്വക്ത്രവിധുഭിഃ
സനിശ്വാസാമോദൈഃ സകുചകലശാശ്ലേഷസുരതൈഃ || 2.68 ||

യദാസീദജ്ഞാനം സ്മരതിമിരസഞ്ചാരജനിതം
തദാ ദൃഷ്ടനാരീമയമ് ഇദമ് അശേഷം ജഗദിതി |
ഇദാനീമ് അസ്മാകം പടുതരവിവേകാഞ്ജനജുഷാം
സമീഭൂതാ ദൃഷ്ടിസ്ത്രിഭുവനമ് അപി ബ്രഹ്മ മനുതേ || 2.69 ||

താവദേവ കൃതിനാമ് അപി സ്ഫുരത്യേഷ
നിര്മലവിവേകദീപകഃ |
യാവദേവ ന കുരങ്ഗചക്ഷുഷാം
താഡ്യതേ ചടുലലോചനാഞ്ചലൈഃ || 2.70 ||

വചസി ഭവതി സങ്ഗത്യാഗമ് ഉദ്ദിശ്യ വാര്താ
ശ്രുതിമുഖരമുഖാനാം കേവലം പണ്ഡിതാനാമ് |
ജഘനമ് അരുണരത്നഗ്രന്ഥികാഞ്ചീകലാപം
കുവലയനയനാനാം കോ വിഹാതും സമര്ഥഃ || 2.71 ||

സ്വപരപ്രതാരകോ‌உസൗ
നിന്ദതി യോ‌உലീകപണ്ഡിതോ യുവതീഃ |
യസ്മാത്തപസോ‌உപി ഫലം
സ്വര്ഗഃ സ്വര്ഗേ‌உപി ചാപ്സരസഃ || 2.72 ||

മത്തേഭകുമ്ഭദലനേ ഭുവി സന്തി ധീരാഃ
കേചിത്പ്രചണ്ഡമൃഗരാജവധേ‌உപി ദക്ഷാഃ |
കിന്തു ബ്രവീമി ബലിനാം പുരതഃ പ്രസഹ്യ
കന്ദര്പദര്പദലനേ വിരലാ മനുഷ്യാഃ || 2.73 ||

സന്മാര്ഗേ താവദാസ്തേ പ്രഭവതി ച നരസ്താവദേവേന്ദ്രിയാണാം
ലജ്ജാം താവദ്വിധത്തേ വിനയമ് അപി സമാലമ്ബതേ താവദേവ |
ഭ്രൂചാപാകൃഷ്ടമുക്താഃ ശ്രവണപഥഗതാ നീലപക്ഷ്മാണ ഏതേ
യാവല്ലീലാവതീനാം ഹൃദി ന ധൃതിമുഷോ ദൃഷ്ടിബാണാഃ പതന്തി || 2.74 ||

ഉന്മത്തപ്രേമസംരമ്ഭാദ്
ആരഭന്തേ യദ്‌അങ്ഗനാഃ |
തത്ര പ്രത്യൂഹമ് ആധാതും
ബ്രഹ്മാപി ഖലു കാതരഃ || 2.75 ||

താവന്മഹത്ത്വം പാണ്ഡിത്യം
കുലീനത്വം വിവേകിതാ |
യാവജ്ജ്വലതി നാങ്ഗേഷു
ഹതഃ പഞ്ചേഷുപാവകഃ || 2.76 ||

ശാസ്ത്രജ്ഞോ‌உപി പ്രഗുണിതനയോ‌உത്യാന്തബാധാപി ബാഢം
സംസാരേ‌உസ്മിന്ഭവതി വിരലോ ഭാജനം സദ്ഗതീനാമ് |
യേനൈതസ്മിന്നിരയനഗരദ്വാരമ് ഉദ്ഘാടയന്തീ
വാമാക്ഷീണാം ഭവതി കുടിലാ ഭ്രൂലതാ കുഞ്ചികേവ || 2.77 ||

കൃശഃ കാണഃ ഖഞ്ജഃ ശ്രവണരഹിതഃ പുച്ഛവികലോ
വ്രണീ പൂയക്ലിന്നഃ കൃമികുലശതൈരാവൃതതനുഃ |
ക്ഷുധാ ക്ഷാമോ ജീര്ണഃ പിഠരകകപാലാര്പിതഗലഃ
ശുനീമ് അന്വേതി ശ്വാ ഹതമ് അപി ച ഹന്ത്യേവ മദനഃ || 2.78 ||

സ്ത്രീമുദ്രാം കുസുമായുധസ്യ ജയിനീം സര്വാര്ഥസമ്പത്കരീം
യേ മൂഢാഃ പ്രവിഹായ യാന്തി കുധിയോ മിഥ്യാഫലാന്വേഷിണഃ |
തേ തേനൈവ നിഹത്യ നിര്ദയതരം നഗ്നീകൃതാ മുണ്ഡിതാഃ
കേചിത്പഞ്ചശിഖീകൃതാശ്ച ജടിലാഃ കാപാലികാശ്ചാപരേ || 2.79 ||

വിശ്വാമിത്രപരാശരപ്രഭൃതയോ വാതാമ്ബുപര്ണാശനാസ്തേ‌உപി
സ്ത്രീമുഖപങ്കജം സുലലിതം ദൃഷ്ട്വൈവ മോഹം ഗതാഃ |
ശാല്യന്നം സഘൃതം പയോദധിയുതം യേ ഭുഞ്ജതേ മാനവാസ്തേഷാമ്
ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹോ യദി ഭവേദ്വിന്ധ്യഃ പ്ലവേത്സാഗരേ || 2.80 ||

പരിമലഭൃതോ വാതാഃ ശാഖാ നവാങ്കുരകോടയോ
മധുരവിധുരോത്കണ്ഠാഭാജഃ പ്രിയാ പികപക്ഷിണാമ് |
വിരലവിരസസ്വേദോദ്ഗാരാ വധൂവദനേന്ദവഃ
പ്രസരതി മധൗ ധാത്ര്യാം ജാതോ ന കസ്യ ഗുണോദയഃ || 2.81 ||

മധുരയം മധുരൈരപി കോകിലാ
കലരവൈര്മലയസ്യ ച വായുഭിഃ |
വിരഹിണഃ പ്രഹിണസ്തി ശരീരിണോ
വിപദി ഹന്ത സുധാപി വിഷായതേ || 2.82 ||

ആവാസഃ കിലകിഞ്ചിതസ്യ ദയിതാപാര്ശ്വേ വിലാസാലസാഃ
കര്ണേ കോകിലകാമിനീകലരവഃ സ്മേരോ ലതാമണ്ഡപഃ |
ഗോഷ്ഠീ സത്കവിഭിഃ സമം കതിപയൈര്മുഗ്ധാഃ സുധാംശോഃ കരാഃ
കേഷാംചിത്സുഖയന്തി ചാത്ര ഹൃദയം ചൈത്രേ വിചിത്രാഃ ക്ഷപാഃ || 2.83 ||

പാന്ഥ സ്ത്രീവിരഹാനലാഹുതികലാമ് ആതന്വതീ മഞ്ജരീമാകന്ദേഷു
പികാങ്ഗനാഭിരധുനാ സോത്കണ്ഠമ് ആലോക്യതേ |
അപ്യേതേ നവപാടലാപരിമലപ്രാഗ്ഭാരപാടച്ചരാ
വാന്തിക്ലാന്തിവിതാനതാനവകൃതഃ ശ്രീഖണ്ഡശൈലാനിലാഃ || 2.84 ||

പ്രഥിതഃ പ്രണയവതീനാം
താവത്പദമ് ആതനോതു ഹൃദി മാനഃ |
ഭവതി ന യാവച്ചന്ദനതരു
സുരഭിര്മലയപവമാനഃ || 2.85 ||

സഹകാരകുസുമകേസരനികര
ഭരാമോദമൂര്ച്ഛിതദിഗ്‌അന്തേ |
മധുരമധുരവിധുരമധുപേ
മധൗ ഭവേത്കസ്യ നോത്കണ്ഠാ || 2.86 ||

അച്ഛാച്ഛചന്ദനരസാര്ദ്രതരാ മൃഗാക്ഷ്യോ
ധാരാഗൃഹാണി കുസുമാനി ച കോഉമ്‌ഉദീ ച |
മന്ദോ മരുത്സുമനസഃ ശുചി ഹര്മ്യപൃഷ്ഠം
ഗ്രീഷ്മേ മദം ച മദനം ച വിവര്ധയന്തി || 2.87 ||

സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാ വ്യജനപവനശ്ചന്ദ്രകിരണാഃ
പരാഗഃ കാസാരോ മലയജരജഃ ശീധു വിശദമ് |
ശുചിഃ സൗധോത്സങ്ഗഃ പ്രതനു വസനം പങ്കജദൃശോ
നിദാഘര്താവേതദ്വിലസതി ലഭന്തേ സുകൃതിനഃ || 2.88 ||

സുധാശുഭ്രം ധാമ സ്ഫുരദ്‌അമലരശ്മിഃ ശശധരഃ
പ്രിയാവക്ത്രാമ്ഭോജം മലയജരജശ്ചാതിസുരഭിഃ |
സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാസ്തദിദമ് അഖിലം രാഗിണി ജനേ
കരോത്യന്തഃ ക്ഷോഭം ന തു വിഷയസംസര്ഗവിമുഖേ || 2.89 ||

തരുണീവേഷോദ്ദീപിതകാമാ
വികസജ്ജാതീപുഷ്പസുഗന്ധിഃ |
ഉന്നതപീനപയോധരഭാരാ
പ്രാവൃട്തനുതേ കസ്യ ന ഹര്ഷമ് || 2.90 ||

വിയദ്‌ഉപചിതമേഘം ഭൂമയഃ കന്ദലിന്യോ
നവകുടജകദമ്ബാമോദിനോ ഗന്ധവാഹാഃ |
ശിഖികുലകലകേകാരാവരമ്യാ വനാന്താഃ
സുഖിനമ് അസുഖിനം വാ സര്വമ് ഉത്കണ്ഠയന്തി || 2.91 ||

ഉപരി ഘനം ഘനപടലം
തിര്യഗ്ഗിരയോ‌உപി നര്തിതമയൂരാഃ |
ക്ഷിതിരപി കന്ദലധവലാ
ദൃഷ്ടിം പഥികഃ ക്വ പാതയതി || 2.92 ||

ഇതോ വിദ്യുദ്വല്ലീവിലസിതമ് ഇതഃ കേതകിതരോഃ
സ്ഫുരന്ഗന്ധഃ പ്രോദ്യജ്ജലദനിനദസ്ഫൂര്ജിതമ് ഇതഃ |
ഇതഃ കേകിക്രീഡാകലകലരവഃ പക്ഷ്മലദൃശാം
കഥം യാസ്യന്ത്യേതേ വിരഹദിവസാഃ സമ്ഭൃതരസാഃ || 2.93 ||

അസൂചിസഞ്ചാരേ തമസി നഭസി പ്രൗഢജലദധ്വനി
പ്രാജ്ഞംമന്യേ പതതി പൃഷതാനാം ച നിചയേ |
ഇദം സൗദാമിന്യാഃ കനകകമനീയം വിലസിതം
മുദം ച മ്ലാനിം ച പ്രഥയതി പഥി സ്വൈരസുദൃശാമ് || 2.94 ||

ആസാരേണ ന ഹര്മ്യതഃ പ്രിയതമൈര്യാതും ബഹിഃ ശക്യതേ
ശീതോത്കമ്പനിമിത്തമ് ആയതദൃശാ ഗാഢം സമാലിങ്ഗ്യതേ |
ജാതാഃ ശീകരശീതലാശ്ച മരുതോരത്യന്തഖേദച്ഛിദോ
ധന്യാനാം ബത ദുര്ദിനം സുദിനതാം യാതി പ്രിയാസങ്ഗമേ || 2.95 ||

അര്ധം സുപ്ത്വാ നിശായാഃ സരഭസസുരതായാസസന്നശ്ലഥാങ്ഗപ്രോദ്ഭൂതാസഹ്യ
തൃഷ്ണോ മധുമദനിരതോ ഹര്മ്യപൃഷ്ഠേ വിവിക്തേ |
സമ്ഭോഗക്ലാന്തകാന്താശിഥിലഭുജലതാവര്ജിതം കര്കരീതോ
ജ്യോത്സ്നാഭിന്നാച്ഛധാരം പിബതി ന സലിലം ശാരദം മന്ദപുണ്യഃ || 2.96 ||

ഹേമന്തേ ദധിദുഗ്ധസര്പിരശനാ മാഞ്ജിഷ്ഠവാസോഭൃതഃ
കാശ്മീരദ്രവസാന്ദ്രദിഗ്ധവപുഷശ്ഛിന്നാ വിചിത്രൈ രതൈഃ |
വൃത്തോരുസ്തനകാമിനോജനകൃതാശ്ലേഷാ ഗൃഹാഭ്യന്തരേ
താമ്ബൂലീദലപൂഗപൂരിതമുഖാ ധന്യാഃ സുഖം ശേരതേ || 2.97 ||

പ്രദുയത്പ്രൗഢപ്രിയങ്ഗുദ്യുതിഭൃതി വികസത്കുന്ദമാദ്യദ്ദ്വിരേഫേ
കാലേ പ്രാലേയവാതപ്രചലവിലസിതോദാരമന്ദാരധാമ്നി |
യേഷാം നോ കണ്ഠലഗ്നാ ക്ഷണമ് അപി തുഹിനക്ഷോദദക്ഷാ മൃഗാക്ഷീ
തേസാമ് ആയാമയാമാ യമസദനസമാ യാമിനീ യാതി യൂനാമ് || 2.98 ||

ചുമ്ബന്തോ ഗണ്ഡഭിത്തീരലകവതി മുഖേ സീത്കൃതാന്യാദധാനാ
വക്ഷഃസൂത്കഞ്ചുകേഷു സ്തനഭരപുലകോദ്ഭേദമ് ആപാദയന്തഃ |
ഊരൂനാകമ്പയന്തഃ പൃഥുജഘനതടാത്സ്രംസയന്തോ‌உംശുകാനി
വ്യക്തം കാന്താജനാനാം വിടചരിതഭൃതഃ ശൈശിരാ വാന്തി വാതാഃ || 2.99 ||

കേശാനാകുലയന്ദൃശോ മുകുലയന്വാസോ ബലാദാക്ഷിപന്നാതന്വന്
പുലകോദ്ഗമം പ്രകടയന്നാവേഗകമ്പം ശനൈഃ |
ബാരം ബാരമ് ഉദാരസീത്കൃതകൃതോ ദന്തച്ഛദാന്പീഡയന്
പ്രായഃ ശൈശിര ഏഷ സമ്പ്രതി മരുത്കാന്താസു കാന്തായതേ || 2.100 ||

യദ്യസ്യ നാസ്തി രുചിരം തസ്മിംസ്തസ്യ സ്പൃഹാ മനോജ്ഞേ‌உപി |
രമണീയേ‌உപി സുധാംശൗ ന മനഃകാമഃ സരോജിന്യാഃ || 2.101 ||

വൈരാഗ്യേ സംചരത്യേകോ നീതൗ ഭ്രമതി ചാപരഃ |
ശൃങ്ഗാരേ രമതേ കശ്ചിദ്ഭുവി ഭേദാഃ പരസ്പരമ് || 2.102 ||

ഇതി ശുഭം ഭൂയാത് |

ശൃങ്ഗാരശതകമ്
ഭര്തൃഹരേഃ

ശമ്ഭുസ്വയമ്ഭുഹരയോ ഹരിണേക്ഷണാനാം
യേനാക്രിയന്ത സതതം ഗൃഹകുമ്ഭദാസാഃ |
വാചാമ് അഗോചരചരിത്രവിചിത്രിതായ
തസ്മൈ നമോ ഭഗവതേ മകരധ്വജായ || 2.1 ||

സ്മിതേന ഭാവേന ച ലജ്ജയാ ഭിയാ
പരാണ്മുഖൈരര്ധകടാക്ഷവീക്ഷണൈഃ |
വചോഭിരീര്ഷ്യാകലഹേന ലീലയാ
സമസ്തഭാവൈഃ ഖലു ബന്ധനം സ്ത്രിയഃ || 2.2 ||

ഭ്രൂചാതുര്യാത്കുഷ്ചിതാക്ഷാഃ കടാക്ഷാഃ
സ്നിഗ്ധാ വാചോ ലജ്ജിതാന്താശ്ച ഹാസാഃ |
ലീലാമന്ദം പ്രസ്ഥിതം ച സ്ഥിതം ച
സ്ത്രീണാമ് ഏതദ്ഭൂഷണം ചായുധം ച || 2.3 ||

ക്വചിത്സഭ്രൂഭങ്ഗൈഃ ക്വചിദപി ച ലജ്ജാപരിഗതൈഃ
ക്വചിദ്ഭൂരിത്രസ്തൈഃ ക്വചിദപി ച ലീലാവിലലിതൈഃ |
കുമാരീണാമ് ഏതൈര്മദനസുഭഗൈര്നേത്രവലിതൈഃ
സ്ഫുരന്നീലാബ്ജാനാം പ്രകരപരികീര്ണാ ഇവ ദിശഃ || 2.4 ||

വക്ത്രം ചന്ദ്രവികാസി പങ്കജപരീഹാസക്ഷമേ ലോചനേ
വര്ണഃ സ്വര്ണമ് അപാകരിഷ്ണുരലിനീജിഷ്ണുഃ കചാനാം ചയഃ |
ബക്ഷോജാവിഭകുമ്ഭവിഭ്രമഹരൗ ഗുര്വീ നിതമ്ബസ്ഥലീ
വാചാം ഹാരി ച മാര്ദവം യുവതീഷു സ്വാഭാവികം മണ്ഡനമ് || 2.5 ||

സ്മിതകിഞ്ചിന്മുഗ്ധം സരലതരലോ ദൃഷ്ടിവിഭവഃ
പരിസ്പന്ദോ വാചാമ് അഭിനവവിലാസോക്തിസരസഃ |
ഗതാനാമ് ആരമ്ഭഃ കിസലയിതലീലാപരികരഃ
സ്പൃശന്ത്യാസ്താരുണ്യം കിമ് ഇവ ന ഹി രമ്യം മൃഗദൃശഃ || 2.6 ||

ദ്രഷ്ടവ്യേഷു കിമ് ഉത്തമം മൃഗദൃശഃ പ്രേമപ്രസന്നം മുഖം
ഘ്രാതവേഷ്വപി കിം തദ്‌ആസ്യപവനഃ ശ്രവ്യേഷു കിം തദ്വചഃ |
കിം സ്വാദ്യേഷു തദ്‌ഓഷ്ഠപല്ലവരസഃ സ്പൃശ്യേഷു കിം തദ്വപുര്ധ്യേയം
കിം നവയൗവനേ സഹൃദയൈഃ സര്വത്ര തദ്വിഭ്രമാഃ || 2.7 ||

ഏതാശ്ചലദ്വലയസംഹതിമേഖലോത്ഥഝങ്കാര
നൂപുരപരാജിതരാജഹംസ്യഃ |
കുര്വന്തി കസ്യ ന മനോ വിവശം തരുണ്യോ
വിത്രസ്തമുഗ്ധഹരിണീസദൃശൈഃ കടാക്ഷൈഃ || 2.8 ||

കുങ്കുമപങ്കകലങ്കിതദേഹാ
ഗൗരപയോധരകമ്പിതഹാരാ |
നൂപുരഹംസരണത്പദ്മാ
കം ന വശീകുരുതേ ഭുവി രാമാ || 2.9 ||

നൂനം ഹി തേ കവിവരാ വിപരീതവാചോ
യേ നിത്യമ് ആഹുരബലാ ഇതി കാമിനീസ്താഃ |
യാഭിര്വിലോലിതരതാരകദൃഷ്ടിപാതൈഃ
ശക്രാദയോ‌உപി വിജിതാസ്ത്വബലാഃ കഥം താഃ || 2.10 ||

നൂനമ് ആജ്ഞാകരസ്തസ്യാഃ സുഭ്രുവോ മകരധ്വജഃ |
യതസ്തന്നേത്രസഞ്ചാരസൂചിതേഷു പ്രവര്തതേ || 2.11 ||

കേശാഃ സംയമിനഃ ശ്രുതേരപി പരം പാരം ഗതേ ലോചനേ
അന്തര്വക്ത്രമ് അപി സ്വഭാവശുചിഭീഃ കീര്ണം ദ്വിജാനാം ഗണൈഃ |
മുക്താനാം സതതാധിവാസരുചിരൗ വക്ഷോജകുമ്ഭാവിമാവിത്ഥം
തന്വി വപുഃ പ്രശാന്തമ് അപി തേരാഗം കരോത്യേവ നഃ || 2.12 ||

മുഗ്ധേ ധാനുഷ്കതാ കേയമ് അപൂര്വാ ത്വയി ദൃശ്യതേ |
യയാ വിധ്യസി ചേതാംസി ഗുണൈരേവ ന സായകൈഃ || 2.13 ||

സതി പ്രദീപേ സത്യഗ്നൗ സത്സു താരാരവീന്ദുഷു |
വിനാ മേ മൃഗശാവാക്ഷ്യാ തമോഭൂതമ് ഇദം ജഗഥ് || 2.14 ||

ഉദ്വൃത്തഃ സ്തനഭാര ഏഷ തരലേ നേത്രേ ചലേ ഭ്രൂലതേ
രാഗാധിഷ്ഠിതമ് ഓഷ്ഠപല്ലവമ് ഇദം കുര്വന്തു നാമ വ്യഥാമ് |
സൗഭാഗ്യാക്ഷരമാലികേവ ലിഖിതാ പുഷ്പായുധേന സ്വയം
മധ്യസ്ഥാപി കരോതി താപമ് അധികം രോഉമ്‌ആവലിഃ കേന സാ || 2.15 ||

മുഖേന ചന്ദ്രകാന്തേന മഹാനീലൈഃ ശിരോരുഹൈഃ |
കരാഭ്യാം പദ്മരാഗാഭ്യാം രേജേ രത്നമയീവ സാ || 2.16 ||

ഗുരുണാ സ്തനഭാരേണ മുഖചന്ദ്രേണ ഭാസ്വതാ |
ശനൈശ്ചരാഭ്യാം പാദാഭ്യാം രേജേ ഗ്രഹമയീവ സാ || 2.17 ||

തസ്യാഃ സ്തനൗ യദി ഘനൗ ജഘനം ച ഹാരി
വക്ത്രം ച ചാരു തവ ചിത്ത കിമ് ആകുലത്വമ് |
പുണ്യം കുരുഷ്വ യദി തേഷു തവാസ്തി വാഞ്ഛാ
പുണ്യൈര്വിനാ ന ഹി ഭവന്തി സമീഹിതാര്ഥാഃ || 2.18 ||

ഇമേ താരുണ്യശ്രീനവപരിമലാഃ പ്രൗഢസുരതപ്രതാപ
പ്രാരമ്ഭാഃ സ്മരവിജയദാനപ്രതിഭുവഃ |
ചിരം ചേതശ്ചോരാ അഭിനവവികാരൈകഗുരവോ
വിലാസവ്യാപാരാഃ കിമ് അപി വിജയന്തേ മൃഗദൃശാമ് || 2.19 ||

പ്രണയമധുരാഃ പ്രേമോദ്ഗാരാ രസാശ്രയതാം ഗതാഃ
ഫണിതിമധുരാ മുഗ്ധപ്രായാഃ പ്രകാശിതസമ്മദാഃ |
പ്രകൃതിസുഭഗാ വിസ്രമ്ഭാര്ദ്രാഃ സ്മരോദയദായിനീ
രഹസി കിമ് അപി സ്വൈരാലാപാ ഹരന്തി മൃഗീദൃശാമ് || 2.20 ||

വിശ്രമ്യ വിശ്രമ്യ വനദ്രുമാണാം
ഛായാസു തന്വീ വിചചാര കാചിത് |
സ്തനോത്തരീയേണ കരോദ്ധൃതേന
നിവാരയന്തീ ശശിനോ മയൂഖാന് || 2.21 ||

അദര്ശനേ ദര്ശനമാത്രകാമാ
ദൃഷ്ട്വാ പരിഷ്വങ്ഗസുഖൈകലോലാ |
ആലിങ്ഗിതായാം പുനരായതാക്ഷ്യാമാശാസ്മഹേ
വിഗ്രഹയോരഭേദമ് || 2.22 ||

മാലതീ ശിരസി ജൃമ്ഭണം മുഖേ
ചന്ദനം വപുഷി കുങ്കുമാവിലമ് |
വക്ഷസി പ്രിയതമാ മദാലസാ
സ്വര്ഗ ഏഷ പരിശിഷ്ട ആഗമഃ || 2.23 ||

പ്രാങ്മാമ് ഏതി മനാഗനാഗതരസം ജാതാഭിലാഷാം തതഃ
സവ്രീഡം തദനു ശ്ലഥോദ്യമമ് അഥ പ്രധ്വസ്തധൈര്യം പുനഃ |
പ്രേമാര്ദ്രം സ്പൃഹണീയനിര്ഭരരഹഃ ക്രീഡാപ്രഗല്ഭം തതോ
നിഃസങ്ഗാങ്ഗവികര്ഷണാധികസുഖരമ്യം കുലസ്ത്രീരതമ് || 2.24 ||

ഉരസി നിപതിതാനാം സ്രസ്തധമ്മില്ലകാനാം
മുകുലിതനയനാനാം കിഞ്ചിദ്‌ഉന്മീലിതാനാമ് |
ഉപരി സുരതഖേദസ്വിന്നഗണ്ഡസ്ഥലാനാമധര
മധു വധൂനാം ഭാഗ്യവന്തഃ പിബന്തി || 2.25 ||

ആമീലിതനയനാനാം യഃ
സുരതരസോ‌உനു സംവിദം ഭാതി |
മിഥുരൈര്മിഥോ‌உവധാരിതമവിതഥമ്
ഇദമ് ഏവ കാമനിര്ബര്ഹണമ് || 2.26 ||

ഇദമ് അനുചിതമ് അക്രമശ്ച പുംസാം
യദിഹ ജരാസ്വപി മന്മഥാ വികാരാഃ |
തദപി ച ന കൃതം നിതമ്ബിനീനാം
സ്തനപതനാവധി ജീവിതം രതം വാ || 2.27 ||

രാജസ്തൃഷ്ണാമ്ബുരാശേര്ന ഹി ജഗതി ഗതഃ കശ്ചിദേവാവസാനം
കോ വാര്ഥോ‌உര്ഥൈഃ പ്രഭൂതൈഃ സ്വവപുഷി ഗലിതേ യൗവനേ സാനുരാഗേ |
ഗച്ഛാമഃ സദ്മ യാവദ്വികസിതനയനേന്ദീവരാലോകിനീനാമാക്രമ്യാക്രമ്യ
രൂപം ഝടിതി ന ജരയാ ലുപ്യതേ പ്രേയസീനാമ് || 2.28 ||

രാഗസ്യാഗാരമ് ഏകം നരകശതമഹാദുഃഖസമ്പ്രാപ്തിഹേതുര്മോഹസ്യോത്പത്തി
ബീജം ജലധരപടലം ജ്ഞാനതാരാധിപസ്യ |
കന്ദര്പസ്യൈകമിത്രം പ്രകടിതവിവിധസ്പഷ്ടദോഷപ്രബന്ധം
ലോകേ‌உസ്മിന്ന ഹ്യര്ഥവ്രജകുലഭവനയൗവനാദന്യദസ്തി || 2.29 ||

ശൃങ്ഗാരദ്രുമനീരദേ പ്രസൃമരക്രീഡാരസസ്രോതസി
പ്രദ്യുമ്നപ്രിയബാന്ധവേ ചതുരവാങ്മുക്താഫലോദന്വതി |
തന്വീനേത്രചകോരപാവനവിധൗ സൗഭാഗ്യലക്ഷ്മീനിധൗ
ധന്യഃ കോ‌உപി ന വിക്രിയാം കലയതി പ്രാപ്തേ നവേ യൗവനേ || 2.30 ||

സംസാരേ‌உസ്മിന്നസാരേ കുനൃപതിഭവനദ്വാരസേവാകലങ്കവ്യാസങ്ഗ
വ്യസ്തധൈര്യം കഥമ് അമലധിയോ മാനസം സംവിദധ്യുഃ |
യദ്യേതാഃ പ്രോദ്യദ്‌ഇന്ദുദ്യുതിനിചയഭൃതോ ന സ്യുരമ്ഭോജനേത്രാഃ
പ്രേങ്ഖത്കാഞ്ചീകലാപാഃ സ്തനഭരവിനമന്മധ്യഭാജസ്തരുണ്യഃ || 2.31 ||

സിദ്ധാധ്യാസിതകന്ദരേ ഹരവൃഷസ്കന്ധാവരുഗ്ണദ്രുമേ
ഗങ്ഗാധൗതശിലാതലേ ഹിമവതഃ സ്ഥാനേ സ്ഥിതേ ശ്രേയസി |
കഃ കുര്വീത ശിരഃ പ്രണാമമലിനം മ്ലാനം മനസ്വീ ജനോ
യദ്വിത്രസ്തകുരങ്ഗശാവനയനാ ന സ്യുഃ സ്മരാസ്ത്രം സ്ത്രിയഃ || 2.32 ||

സംസാര തവ പര്യന്തപദവീ ന ദവീയസീ |
അന്തരാ ദുസ്തരാ ന സ്യുര്യദി തേ മദിരേക്ഷണാമ് || 2.33 ||

ദിശ വനഹരിണീഭ്യോ വംശകാണ്ഡച്ഛവീനാം
കവലമ് ഉപലകോടിച്ഛിന്നമൂലം കുശാനാമ് |
ശകയുവതികപോലാപാണ്ഡുതാമ്ബൂലവല്ലീദലമ്
അരുണനഖാഗ്രൈഃ പാടിതം വാ വധൂഭ്യഃ || 2.34 ||

അസാരാഃ സര്വേ തേ വിരതിവിരസാഃ പാപവിഷയാ
ജുഗുപ്സ്യന്താം യദ്വാ നനു സകലദോഷാസ്പദമ് ഇതി |
തഥാപ്യേതദ്ഭൂമൗ നഹി പരഹിതാത്പുണ്യമ് അധികം
ന ചാസ്മിന്സംസാരേ കുവലയദൃശോ രമ്യമ് അപരമ് || 2.35 ||

ഏതത്കാമഫലോ ലോകേ യദ്ദ്വയോരേകചിത്തതാ |
അന്യചിത്തകൃതേ കാമേ ശവയോരിവ സങ്ഗമഃ || 2.351 ||

മാത്സര്യമ് ഉത്സാര്യ വിചാര്യ കാര്യമാര്യാഃ
സമര്യാദമ് ഇദം വദന്തു |
സേവ്യാ നിതമ്ബാഃ കിമ് ഉ ഭൂധരാണാമത
സ്മരസ്മേരവിലാസിനീനാമ് || 2.36 ||

സംസാരേ സ്വപ്നസാരേ പരിണതിതരലേ ദ്വേ ഗതീ പണ്ഡിതാനാം
തത്ത്വജ്ഞാനാമൃതാമ്ഭഃപ്ലവലലിതധിയാം യാതു കാലഃ കഥഞ്ചിത് |
നോ ചേന്മുഗ്ധാങ്ഗനാനാം സ്തനജഘനഘനാഭോഗസമ്ഭോഗിനീനാം
സ്ഥൂലോപസ്ഥസ്ഥലീഷു സ്ഥഗിതകരതലസ്പര്ശലീലോദ്യമാനാമ് || 2.37 ||

ആവാസഃ ക്രിയതാം ഗങ്ഗേ പാപഹാരിണി വാരിണി |
സ്തനദ്വയേ തരുണ്യാ വാ മനോഹാരിണി ഹാരിണി || 2.38 ||

കിമ് ഇഹ ബഹുഭിരുക്തൈര്യുക്തിശൂന്യൈഃ പ്രലാപൈര്ദ്വയമ്
ഇഹ പുരുഷാണാം സര്വദാ സേവനീയമ് |
അഭിനവമദലീലാലാലസം സുന്ദരീണാം
സ്തനഭരപരിഖിന്നം യൗവനം വാ വനം വാ || 2.39 ||

സത്യം ജനാ വച്മി ന പക്ഷപാതാല്
ലോകേഷു സപ്തസ്വപി തഥ്യമ് ഏതത് |
നാന്യന്മനോഹാരി നിതമ്ബിനീഭ്യോ
ദുഃഖൈകഹേതുര്ന ച കശ്ചിദന്യഃ || 2.40 ||

കാന്തേത്യുത്പലലോചനേതി വിപുലശ്രോണീഭരേത്യുന്നമത്പീനോത്തുങ്ഗ
പയോധരേതി സമുഖാമ്ഭോജേതി സുഭ്രൂരിതി |
ദൃഷ്ട്വാ മാദ്യതി മോദതേ‌உഭിരമതേ പ്രസ്തൗതി വിദ്വാനപി
പ്രത്യക്ഷാശുചിഭസ്ത്രികാം സ്ത്രിയമ് അഹോ മോഹസ്യ ദുശ്ചേഷ്ടിതമ് || 2.41 ||

സ്മൃതാ ഭവതി താപായ ദൃഷ്ടാ ചോന്മാദകാരിണീ |
സ്പൃഷ്ടാ ഭവതി മോഹായ സാ നാമ ദയിതാ കഥമ് || 2.42 ||

താവദേവാമൃതമയീ യാവല്ലോചനഗോചരാ |
ചക്ഷുഷ്പഥാദതീതാ തു വിഷാദപ്യതിരിച്യതേ || 2.43 ||

നാമൃതം ന വിഷം കിഞ്ചിദേതാം മുക്ത്വാ നിതമ്ബിനീമ് |
സൈവാമൃതലതാ രക്താ വിരക്താ വിഷവല്ലരീ || 2.44 ||

ആവര്തഃ സംശയാനാമ് അവിനയഭുവനം പട്ടണം സാഹസാനാം
ദോഷാണാം സന്നിധാനം കപടശതമയം ക്ഷേത്രമ് അപ്രത്യയാനാമ് |
സ്വര്ഗദ്വാരസ്യ വിഘ്നോ നരകപുരമുഖ സര്വമായാകരണ്ഡം
സ്ത്രീയന്ത്രം കേന സൃഷ്ടം വിഷമ് അമൃതമയം പ്രാണിലോകസ്യ പാശഃ || 2.45 ||

നോ സത്യേന മൃഗാങ്ക ഏഷ വദനീഭൂതോ ന ചേന്ദീവരദ്വന്ദ്വം
ലോചനതാം ഗത ന കനകൈരപ്യങ്ഗയഷ്ടിഃ കൃതാ |
കിന്ത്വേവം കവിഭിഃ പ്രതാരിതമനാസ്തത്ത്വം വിജാനന്നപി
ത്വങ്മാംസാസ്ഥിമയം വപുര്മൃഗദൃശാം മന്ദോ ജനഃ സേവതേ || 2.46 ||

ലീലാവതീനാം സഹജാ വിലാസാസ്ത
ഏവ മൂഢസ്യ ഹൃദി സ്ഫുരന്തി |
രാഗോ നലിന്യാ ഹി നിസര്ഗസിദ്ധസ്തത്ര
ഭ്രമ്ത്യേവ വൃഥാ ഷഡ്‌അങ്ഘ്രിഃ || 2.47 ||

സംമോഹയന്തി മദയന്തി വിഡമ്ബയന്തി
നിര്ഭര്ത്സ്യന്തി രമയന്തി വിഷാദയന്തി |
ഏതാഃ പ്രവിശ്യ സദയം ഹൃദയം നരാണാം
കിം നാമ വാമനയനാ ന സമാചരന്തി || 2.471 ||

യദേതത്പൂര്ണേന്ദുദ്യുതിഹരമ് ഉദാരാകൃതി പരം
മുഖാബ്ജം തന്വങ്ഗ്യാഃ കില വസതി യത്രാധരമധു |
ഇദം തത്കിം പാകദ്രുമഫലമ് ഇദാനീമ് അതിരസവ്യതീതേ‌உസ്മിന്
കാലേ വിഷമ് ഇവ ഭവിഷ്യ്ത്യസുഖദമ് || 2.48 ||

ഉന്മീലത്ത്രിവലീതരങ്ഗനിലയാ പ്രോത്തുങ്ഗപീനസ്തനദ്വന്ദ്വേനോദ്ഗത
ചക്രവാകയുഗലാ വക്ത്രാമ്ബുജോദ്ഭാസിനീ |
കാന്താകാരധരാ നദീയമ് അഭിതഃ ക്രൂരാത്ര നാപേക്ഷതേ
സംസാരാര്ണവമജ്ജനം യദി തദാ ദൂരേണ സന്ത്യജ്യതാമ് || 2.49 ||

ജല്പന്തി സാര്ധമ് അന്യേന പശ്യന്ത്യന്യം സവിഭ്രമാഃ |
ഹൃദ്ഗതം ചിന്തയന്ത്യന്യം പ്രിയഃ കോ നാമ യോഷിതാമ് || 2.50 ||

മധു തിഷ്ഠതി വാചി യോഷിതാം ഹൃദി ഹാലാഹലമ് ഏവ കേവലമ് |
അത‌ഏവ നിപീയതേ‌உധരോ ഹൃദയം മുഷ്ടിഭിരേവ താഡ്യതേ || 2.51 ||

അപസര സഖേ ദൂരാദസ്മാത്കടാക്ഷവിഷാനലാത്
പ്രകൃതിവിഷമാദ്യോഷിത്സര്പാദ്വിലാസഫണാഭൃതഃ |
ഇതരഫണിനാ ദഷ്ടഃ ശക്യശ്ചികിത്സിതുമ് ഔഷധൈശ്ചതുര്
വനിതാഭോഗിഗ്രസ്തം ഹി മന്ത്രിണഃ || 2.52 ||

വിസ്താരിതം മകരകേതനധീവരേണ
സ്ത്രീസംജ്ഞിതം ബഡിശമ് അത്ര ഭവാമ്ബുരാശൗ |
യേനാചിരാത്തദ്‌അധരാമിഷലോലമര്ത്യ
മത്സ്യാന്വികൃഷ്യ വിപചത്യനുരാഗവഹ്നൗ || 2.53 ||

കാമിനീകായകാന്താരേ കുചപര്വതദുര്ഗമേ |
മാ സംചര മനഃ പാന്ഥ തത്രാസ്തേ സ്മരതസ്കരഃ || 2.54 ||

വ്യാദീര്ഘേണ ചലേന വക്ത്രഗതിനാ തേജസ്വിനാ ഭോഗിനാ
നീലാബ്ജദ്യുതിനാഹിനാ പരമ് അഹം ദൃഷ്ടോ ന തച്ചക്ഷുഷാ |
ദൃഷ്ടേ സന്തി ചികിത്സകാ ദിശി ദിശി പ്രായേണ ദര്മാര്ഥിനോ
മുഗ്ധാക്ഷ്ക്ഷണവീക്ഷിതസ്യ ന ഹി മേ വൈദ്യോ ന ചാപ്യൗഷധമ് || 2.55 ||

ഇഹ ഹി മധുരഗീതം നൃത്യമ് ഏതദ്രസോ‌உയം
സ്ഫുരതി പരിമലോ‌உസൗ സ്പര്ശ ഏഷ സ്തനാനാമ് |
ഇതി ഹതപരമാര്ഥൈരിന്ദ്രിയൈര്ഭ്രാമ്യമാണഃ
സ്വഹിതകരണധൂര്തൈഃ പഞ്ചഭിര്വഞ്ചിതോ‌உസ്മി || 2.56 ||

ന ഗമ്യോ മന്ത്രാണാം ന ച ഭവതി ഭൈഷജ്യവിഷയോ
ന ചാപി പ്രധ്വംസം വ്രജതി വിവിധൈഃ ശാന്തികശതൈഃ |
ഭ്രമാവേശാദങ്ഗേ കമ് അപി വിദധദ്ഭങ്ഗമ് അസകൃത്
സ്മരാപസ്മാരോ‌உയം ഭ്രമയതി ദൃശം ഘൂര്ണയതി ച || 2.57 ||

ജാത്യ്‌അന്ധായ ച ദുര്മുഖായ ച ജരാജീര്ണാ ഖിലാങ്ഗായ ച
ഗ്രാമീണായ ച ദുഷ്കുലായ ച ഗലത്കുഷ്ഠാഭിഭൂതായ ച |
യച്ഛന്തീഷു മനോഹരം നിജവപുലക്ഷ്മീലവശ്രദ്ധയാ
പണ്യസ്ത്രീഷു വിവേകകല്പലതികാശസ്ത്രീഷു രാജ്യേത കഃ || 2.58 ||

വേശ്യാസൗ മദനജ്വാലാ
രൂപേ‌உന്ധനവിവര്ധിതാ |
കാമിഭിര്യത്ര ഹൂയന്തേ
യൗവനാനി ധനാനി ച || 2.59 ||

കശ്ചുമ്ബതി കുലപുരുഷോ വേശ്യാധരപല്ലവം മനോജ്ഞമ് അപി |
ചാരഭടചോരചേടകനടവിടനിഷ്ഠീവനശരാവമ് || 2.60 ||

ധന്യാസ്ത ഏവ ധവലായതലോചനാനാം
താരുണ്യദര്പഘനപീനപയോധരാണാമ് |
ക്ഷാമോദരോപരി ലസത്ത്രിവലീലതാനാം
ദൃഷ്ട്വാകൃതിം വികൃതിമ് ഏതി മനോ ന യേഷാമ് || 2.61 ||

ബാലേ ലീലാമുകുലിതമ് അമീ മന്ഥരാ ദൃഷ്ടിപാതാഃ
കിം ക്ഷിപ്യന്തേ വിരമവിരമ വ്യര്ഥ ഏഷ ശ്രമസ്തേ |
സമ്പ്രത്യന്യേ വയമ് ഉപരതം ബാല്യമ് ആസ്ഥാ വനാന്തേ
ക്ഷീണോ മോഹസ്തൃണമ് ഇവ ജഗജ്ജാലമ് ആലോകയാമഃ || 2.62 ||

ഇയം ബാലാ മാം പ്രത്യനവരതമ് ഇന്ദീവരദലപ്രഭാ
ചീരം ചക്ഷുഃ ക്ഷിപതി കിമ് അഭിപ്രേതമ് അനയാ |
ഗതോ മോഹോ‌உസ്മാകം സ്മരശബരബാണവ്യതികരജ്വര
ജ്വാലാ ശാന്താ തദപി ന വരാകീ വിരമതി || 2.63 ||

കിം കന്ദര്പ കരം കദര്ഥയസി രേ കോദണ്ഡടങ്കാരിതം
രേ രേ കോകില കോഉമ്‌അലം കലരവം കിം വാ വൃഥാ ജല്പസി |
മുഗ്ധേ സ്നിഗ്ധവിദഗ്ധചാരുമധുരൈര്ലോലൈഃ കടാക്ഷൈരലം
ചേതശ്ചുമ്ബിതചന്ദ്രചൂഡചരണധ്യാനാമൃതം വര്തതേ || 2.64 ||

വിരഹേ‌உപി സങ്ഗമഃ ഖലു
പരസ്പരം സങ്ഗതം മനോ യേഷാമ് |
ഹൃദയമ് അപി വിഘട്ടിതം ചേത്
സങ്ഗീ വിരഹം വിശേഷയതി || 2.65 ||

കിം ഗതേന യദി സാ ന ജീവതി
പ്രാണിതി പ്രിയതമാ തഥാപി കിമ് |
ഇത്യുദീക്ഷ്യ നവമേഘമാലികാം
ന പ്രയാതി പഥികഃ സ്വമന്ദിരമ് || 2.66 ||

വിരമത ബുധാ യോഷിത്സങ്ഗാത്സുഖാത്ക്ഷണഭങ്ഗുരാത്
കുരുത കരുണാമൈത്രീപ്രജ്ഞാവധൂജനസങ്ഗമമ് |
ന ഖലു നരകേ ഹാരാക്രാന്തം ഘനസ്തനമണ്ഡലം
ശരണമ് അഥവാ ശ്രോണീബിമ്ബം രണന്മണിമേഖലമ് || 2.67 ||

യദാ യോഗാഭ്യാസവ്യസനകൃശയോരാത്മമനസോരവിച്ഛിന്നാ
മൈത്രീ സ്ഫുരതി കൃതിനസ്തസ്യ കിമ് ഉ തൈഃ |
പ്രിയാണാമ് ആലാപൈരധരമധുഭിര്വക്ത്രവിധുഭിഃ
സനിശ്വാസാമോദൈഃ സകുചകലശാശ്ലേഷസുരതൈഃ || 2.68 ||

യദാസീദജ്ഞാനം സ്മരതിമിരസഞ്ചാരജനിതം
തദാ ദൃഷ്ടനാരീമയമ് ഇദമ് അശേഷം ജഗദിതി |
ഇദാനീമ് അസ്മാകം പടുതരവിവേകാഞ്ജനജുഷാം
സമീഭൂതാ ദൃഷ്ടിസ്ത്രിഭുവനമ് അപി ബ്രഹ്മ മനുതേ || 2.69 ||

താവദേവ കൃതിനാമ് അപി സ്ഫുരത്യേഷ
നിര്മലവിവേകദീപകഃ |
യാവദേവ ന കുരങ്ഗചക്ഷുഷാം
താഡ്യതേ ചടുലലോചനാഞ്ചലൈഃ || 2.70 ||

വചസി ഭവതി സങ്ഗത്യാഗമ് ഉദ്ദിശ്യ വാര്താ
ശ്രുതിമുഖരമുഖാനാം കേവലം പണ്ഡിതാനാമ് |
ജഘനമ് അരുണരത്നഗ്രന്ഥികാഞ്ചീകലാപം
കുവലയനയനാനാം കോ വിഹാതും സമര്ഥഃ || 2.71 ||

സ്വപരപ്രതാരകോ‌உസൗ
നിന്ദതി യോ‌உലീകപണ്ഡിതോ യുവതീഃ |
യസ്മാത്തപസോ‌உപി ഫലം
സ്വര്ഗഃ സ്വര്ഗേ‌உപി ചാപ്സരസഃ || 2.72 ||

മത്തേഭകുമ്ഭദലനേ ഭുവി സന്തി ധീരാഃ
കേചിത്പ്രചണ്ഡമൃഗരാജവധേ‌உപി ദക്ഷാഃ |
കിന്തു ബ്രവീമി ബലിനാം പുരതഃ പ്രസഹ്യ
കന്ദര്പദര്പദലനേ വിരലാ മനുഷ്യാഃ || 2.73 ||

സന്മാര്ഗേ താവദാസ്തേ പ്രഭവതി ച നരസ്താവദേവേന്ദ്രിയാണാം
ലജ്ജാം താവദ്വിധത്തേ വിനയമ് അപി സമാലമ്ബതേ താവദേവ |
ഭ്രൂചാപാകൃഷ്ടമുക്താഃ ശ്രവണപഥഗതാ നീലപക്ഷ്മാണ ഏതേ
യാവല്ലീലാവതീനാം ഹൃദി ന ധൃതിമുഷോ ദൃഷ്ടിബാണാഃ പതന്തി || 2.74 ||

ഉന്മത്തപ്രേമസംരമ്ഭാദ്
ആരഭന്തേ യദ്‌അങ്ഗനാഃ |
തത്ര പ്രത്യൂഹമ് ആധാതും
ബ്രഹ്മാപി ഖലു കാതരഃ || 2.75 ||

താവന്മഹത്ത്വം പാണ്ഡിത്യം
കുലീനത്വം വിവേകിതാ |
യാവജ്ജ്വലതി നാങ്ഗേഷു
ഹതഃ പഞ്ചേഷുപാവകഃ || 2.76 ||

ശാസ്ത്രജ്ഞോ‌உപി പ്രഗുണിതനയോ‌உത്യാന്തബാധാപി ബാഢം
സംസാരേ‌உസ്മിന്ഭവതി വിരലോ ഭാജനം സദ്ഗതീനാമ് |
യേനൈതസ്മിന്നിരയനഗരദ്വാരമ് ഉദ്ഘാടയന്തീ
വാമാക്ഷീണാം ഭവതി കുടിലാ ഭ്രൂലതാ കുഞ്ചികേവ || 2.77 ||

കൃശഃ കാണഃ ഖഞ്ജഃ ശ്രവണരഹിതഃ പുച്ഛവികലോ
വ്രണീ പൂയക്ലിന്നഃ കൃമികുലശതൈരാവൃതതനുഃ |
ക്ഷുധാ ക്ഷാമോ ജീര്ണഃ പിഠരകകപാലാര്പിതഗലഃ
ശുനീമ് അന്വേതി ശ്വാ ഹതമ് അപി ച ഹന്ത്യേവ മദനഃ || 2.78 ||

സ്ത്രീമുദ്രാം കുസുമായുധസ്യ ജയിനീം സര്വാര്ഥസമ്പത്കരീം
യേ മൂഢാഃ പ്രവിഹായ യാന്തി കുധിയോ മിഥ്യാഫലാന്വേഷിണഃ |
തേ തേനൈവ നിഹത്യ നിര്ദയതരം നഗ്നീകൃതാ മുണ്ഡിതാഃ
കേചിത്പഞ്ചശിഖീകൃതാശ്ച ജടിലാഃ കാപാലികാശ്ചാപരേ || 2.79 ||

വിശ്വാമിത്രപരാശരപ്രഭൃതയോ വാതാമ്ബുപര്ണാശനാസ്തേ‌உപി
സ്ത്രീമുഖപങ്കജം സുലലിതം ദൃഷ്ട്വൈവ മോഹം ഗതാഃ |
ശാല്യന്നം സഘൃതം പയോദധിയുതം യേ ഭുഞ്ജതേ മാനവാസ്തേഷാമ്
ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹോ യദി ഭവേദ്വിന്ധ്യഃ പ്ലവേത്സാഗരേ || 2.80 ||

പരിമലഭൃതോ വാതാഃ ശാഖാ നവാങ്കുരകോടയോ
മധുരവിധുരോത്കണ്ഠാഭാജഃ പ്രിയാ പികപക്ഷിണാമ് |
വിരലവിരസസ്വേദോദ്ഗാരാ വധൂവദനേന്ദവഃ
പ്രസരതി മധൗ ധാത്ര്യാം ജാതോ ന കസ്യ ഗുണോദയഃ || 2.81 ||

മധുരയം മധുരൈരപി കോകിലാ
കലരവൈര്മലയസ്യ ച വായുഭിഃ |
വിരഹിണഃ പ്രഹിണസ്തി ശരീരിണോ
വിപദി ഹന്ത സുധാപി വിഷായതേ || 2.82 ||

ആവാസഃ കിലകിഞ്ചിതസ്യ ദയിതാപാര്ശ്വേ വിലാസാലസാഃ
കര്ണേ കോകിലകാമിനീകലരവഃ സ്മേരോ ലതാമണ്ഡപഃ |
ഗോഷ്ഠീ സത്കവിഭിഃ സമം കതിപയൈര്മുഗ്ധാഃ സുധാംശോഃ കരാഃ
കേഷാംചിത്സുഖയന്തി ചാത്ര ഹൃദയം ചൈത്രേ വിചിത്രാഃ ക്ഷപാഃ || 2.83 ||

പാന്ഥ സ്ത്രീവിരഹാനലാഹുതികലാമ് ആതന്വതീ മഞ്ജരീമാകന്ദേഷു
പികാങ്ഗനാഭിരധുനാ സോത്കണ്ഠമ് ആലോക്യതേ |
അപ്യേതേ നവപാടലാപരിമലപ്രാഗ്ഭാരപാടച്ചരാ
വാന്തിക്ലാന്തിവിതാനതാനവകൃതഃ ശ്രീഖണ്ഡശൈലാനിലാഃ || 2.84 ||

പ്രഥിതഃ പ്രണയവതീനാം
താവത്പദമ് ആതനോതു ഹൃദി മാനഃ |
ഭവതി ന യാവച്ചന്ദനതരു
സുരഭിര്മലയപവമാനഃ || 2.85 ||

സഹകാരകുസുമകേസരനികര
ഭരാമോദമൂര്ച്ഛിതദിഗ്‌അന്തേ |
മധുരമധുരവിധുരമധുപേ
മധൗ ഭവേത്കസ്യ നോത്കണ്ഠാ || 2.86 ||

അച്ഛാച്ഛചന്ദനരസാര്ദ്രതരാ മൃഗാക്ഷ്യോ
ധാരാഗൃഹാണി കുസുമാനി ച കോഉമ്‌ഉദീ ച |
മന്ദോ മരുത്സുമനസഃ ശുചി ഹര്മ്യപൃഷ്ഠം
ഗ്രീഷ്മേ മദം ച മദനം ച വിവര്ധയന്തി || 2.87 ||

സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാ വ്യജനപവനശ്ചന്ദ്രകിരണാഃ
പരാഗഃ കാസാരോ മലയജരജഃ ശീധു വിശദമ് |
ശുചിഃ സൗധോത്സങ്ഗഃ പ്രതനു വസനം പങ്കജദൃശോ
നിദാഘര്താവേതദ്വിലസതി ലഭന്തേ സുകൃതിനഃ || 2.88 ||

സുധാശുഭ്രം ധാമ സ്ഫുരദ്‌അമലരശ്മിഃ ശശധരഃ
പ്രിയാവക്ത്രാമ്ഭോജം മലയജരജശ്ചാതിസുരഭിഃ |
സ്രജോ ഹൃദ്യാമോദാസ്തദിദമ് അഖിലം രാഗിണി ജനേ
കരോത്യന്തഃ ക്ഷോഭം ന തു വിഷയസംസര്ഗവിമുഖേ || 2.89 ||

തരുണീവേഷോദ്ദീപിതകാമാ
വികസജ്ജാതീപുഷ്പസുഗന്ധിഃ |
ഉന്നതപീനപയോധരഭാരാ
പ്രാവൃട്തനുതേ കസ്യ ന ഹര്ഷമ് || 2.90 ||

വിയദ്‌ഉപചിതമേഘം ഭൂമയഃ കന്ദലിന്യോ
നവകുടജകദമ്ബാമോദിനോ ഗന്ധവാഹാഃ |
ശിഖികുലകലകേകാരാവരമ്യാ വനാന്താഃ
സുഖിനമ് അസുഖിനം വാ സര്വമ് ഉത്കണ്ഠയന്തി || 2.91 ||

ഉപരി ഘനം ഘനപടലം
തിര്യഗ്ഗിരയോ‌உപി നര്തിതമയൂരാഃ |
ക്ഷിതിരപി കന്ദലധവലാ
ദൃഷ്ടിം പഥികഃ ക്വ പാതയതി || 2.92 ||

ഇതോ വിദ്യുദ്വല്ലീവിലസിതമ് ഇതഃ കേതകിതരോഃ
സ്ഫുരന്ഗന്ധഃ പ്രോദ്യജ്ജലദനിനദസ്ഫൂര്ജിതമ് ഇതഃ |
ഇതഃ കേകിക്രീഡാകലകലരവഃ പക്ഷ്മലദൃശാം
കഥം യാസ്യന്ത്യേതേ വിരഹദിവസാഃ സമ്ഭൃതരസാഃ || 2.93 ||

അസൂചിസഞ്ചാരേ തമസി നഭസി പ്രൗഢജലദധ്വനി
പ്രാജ്ഞംമന്യേ പതതി പൃഷതാനാം ച നിചയേ |
ഇദം സൗദാമിന്യാഃ കനകകമനീയം വിലസിതം
മുദം ച മ്ലാനിം ച പ്രഥയതി പഥി സ്വൈരസുദൃശാമ് || 2.94 ||

ആസാരേണ ന ഹര്മ്യതഃ പ്രിയതമൈര്യാതും ബഹിഃ ശക്യതേ
ശീതോത്കമ്പനിമിത്തമ് ആയതദൃശാ ഗാഢം സമാലിങ്ഗ്യതേ |
ജാതാഃ ശീകരശീതലാശ്ച മരുതോരത്യന്തഖേദച്ഛിദോ
ധന്യാനാം ബത ദുര്ദിനം സുദിനതാം യാതി പ്രിയാസങ്ഗമേ || 2.95 ||

അര്ധം സുപ്ത്വാ നിശായാഃ സരഭസസുരതായാസസന്നശ്ലഥാങ്ഗപ്രോദ്ഭൂതാസഹ്യ
തൃഷ്ണോ മധുമദനിരതോ ഹര്മ്യപൃഷ്ഠേ വിവിക്തേ |
സമ്ഭോഗക്ലാന്തകാന്താശിഥിലഭുജലതാവര്ജിതം കര്കരീതോ
ജ്യോത്സ്നാഭിന്നാച്ഛധാരം പിബതി ന സലിലം ശാരദം മന്ദപുണ്യഃ || 2.96 ||

ഹേമന്തേ ദധിദുഗ്ധസര്പിരശനാ മാഞ്ജിഷ്ഠവാസോഭൃതഃ
കാശ്മീരദ്രവസാന്ദ്രദിഗ്ധവപുഷശ്ഛിന്നാ വിചിത്രൈ രതൈഃ |
വൃത്തോരുസ്തനകാമിനോജനകൃതാശ്ലേഷാ ഗൃഹാഭ്യന്തരേ
താമ്ബൂലീദലപൂഗപൂരിതമുഖാ ധന്യാഃ സുഖം ശേരതേ || 2.97 ||

പ്രദുയത്പ്രൗഢപ്രിയങ്ഗുദ്യുതിഭൃതി വികസത്കുന്ദമാദ്യദ്ദ്വിരേഫേ
കാലേ പ്രാലേയവാതപ്രചലവിലസിതോദാരമന്ദാരധാമ്നി |
യേഷാം നോ കണ്ഠലഗ്നാ ക്ഷണമ് അപി തുഹിനക്ഷോദദക്ഷാ മൃഗാക്ഷീ
തേസാമ് ആയാമയാമാ യമസദനസമാ യാമിനീ യാതി യൂനാമ് || 2.98 ||

ചുമ്ബന്തോ ഗണ്ഡഭിത്തീരലകവതി മുഖേ സീത്കൃതാന്യാദധാനാ
വക്ഷഃസൂത്കഞ്ചുകേഷു സ്തനഭരപുലകോദ്ഭേദമ് ആപാദയന്തഃ |
ഊരൂനാകമ്പയന്തഃ പൃഥുജഘനതടാത്സ്രംസയന്തോ‌உംശുകാനി
വ്യക്തം കാന്താജനാനാം വിടചരിതഭൃതഃ ശൈശിരാ വാന്തി വാതാഃ || 2.99 ||

കേശാനാകുലയന്ദൃശോ മുകുലയന്വാസോ ബലാദാക്ഷിപന്നാതന്വന്
പുലകോദ്ഗമം പ്രകടയന്നാവേഗകമ്പം ശനൈഃ |
ബാരം ബാരമ് ഉദാരസീത്കൃതകൃതോ ദന്തച്ഛദാന്പീഡയന്
പ്രായഃ ശൈശിര ഏഷ സമ്പ്രതി മരുത്കാന്താസു കാന്തായതേ || 2.100 ||

യദ്യസ്യ നാസ്തി രുചിരം തസ്മിംസ്തസ്യ സ്പൃഹാ മനോജ്ഞേ‌உപി |
രമണീയേ‌உപി സുധാംശൗ ന മനഃകാമഃ സരോജിന്യാഃ || 2.101 ||

വൈരാഗ്യേ സംചരത്യേകോ നീതൗ ഭ്രമതി ചാപരഃ |
ശൃങ്ഗാരേ രമതേ കശ്ചിദ്ഭുവി ഭേദാഃ പരസ്പരമ് || 2.102 ||

Malayalam

Bhartruhari Sataka Trisati – Neeti Satakam – Malayalam

Comments Off on Bhartruhari Sataka Trisati – Neeti Satakam – Malayalam 24 December 2014

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: ഭര്തൃഹരി

ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നാനന്തചിന്മാത്രമൂര്തയേ |
സ്വാനുഭൂത്യേകമാനായ നമഃ ശാന്തായ തേജസേ || 1.1 ||

ബോദ്ധാരോ മത്സരഗ്രസ്താഃ
പ്രഭവഃ സ്മയദൂഷിതാഃ |
അബോധോപഹതാഃ ചാന്യേ
ജീര്ണമ് അങ്ഗേ സുഭാഷിതമ് || 1.2 ||

അജ്ഞഃ സുഖമ് ആരാധ്യഃ
സുഖതരമ് ആരാധ്യതേ വിശേഷജ്ഞഃ |
ജ്ഞാനലവദുര്വിദഗ്ധം
ബ്രഹ്മാപി തം നരം ന രഞ്ജയതി || 1.3 ||

പ്രസഹ്യ മണിമ് ഉദ്ധരേന്മകരവക്ത്രദംഷ്ട്രാന്തരാത്
സമുദ്രമ് അപി സന്തരേത്പ്രചലദൂര്മിമാലാകുലമ് |
ഭുജങ്ഗമ് അപി കോപിതം ശിരസി പുഷ്പവദ്ധാരയേത്
ന തു പ്രതിനിവിഷ്ടമൂ‌ഋഖജനചിത്തമ് ആരാധയേഥ് || 1.4 ||

ലഭേത സികതാസു തൈലമ് അപി യത്നതഃ പീഡയന്
പിബേച്ച മൃഗതൃഷ്ണികാസു സലിലം പിപാസാര്ദിതഃ |
ക്വചിദപി പര്യടന്ശശവിഷാണമ് ആസാദയേത്
ന തു പ്രതിനിവിഷ്ടമൂര്ഖചിത്തമ് ആരാധയേഥ് || 1.5 ||

വ്യാലം ബാലമൃണാലതന്തുഭിരസൗ രോദ്ധും സമുജ്ജൃമ്ഭതേ
ഛേത്തും വജ്രമണിം ശിരീഷകുസുമപ്രാന്തേന സന്നഹ്യതി |
മാധുര്യം മധുബിന്ദുനാ രചയിതും ക്ഷാരാമുധേരീഹതേ
നേതും വാഞ്ഛന്തി യഃ ഖലാന്പഥി സതാം സൂക്തൈഃ സുധാസ്യന്ദിഭിഃ || 1.6 ||

സ്വായത്തമ് ഏകാന്തഗുണം വിധാത്രാ
വിനിര്മിതം ഛാദനമ് അജ്ഞതായാഃ |
വിശേഷാ‌അതഃ സര്വവിദാം സമാജേ
വിഭൂഷണം മൗനമ് അപണ്ഡിതാനാമ് || 1.7 ||

യദാ കിഞ്ചിജ്ജ്ഞോ‌உഹം ദ്വിപ ഇവ മദാന്ധഃ സമഭവം
തദാ സര്വജ്ഞോ‌உസ്മീത്യഭവദവലിപ്തം മമ മനഃ
യദാ കിഞ്ചിത്കിഞ്ചിദ്ബുധജനസകാശാദവഗതം
തദാ മൂര്ഖോ‌உസ്മീതി ജ്വര ഇവ മദോ മേ വ്യപഗതഃ || 1.8 ||

കൃമികുലചിത്തം ലാലാക്ലിന്നം വിഗന്ധിജുഗുപ്സിതം
നിരുപമരസം പ്രീത്യാ ഖാദന്നരാസ്ഥി നിരാമിഷമ് |
സുരപതിമ് അപി ശ്വാ പാര്ശ്വസ്ഥം വിലോക്യ ന ശങ്കതേ
ന ഹി ഗണയതി ക്ഷുദ്രോ ജന്തുഃ പരിഗ്രഹഫല്ഗുതാമ് || 1.9 ||

ശിരഃ ശാര്വം സ്വര്ഗാത്പശുപതിശിരസ്തഃ ക്ഷിതിധരം
മ്ഹീധ്രാദുത്തുങ്ഗാദവനിമ് അവനേശ്ചാപി ജലധിമ് |
അധോ‌உധോ ഗങ്ഗേയം പദമ് ഉപഗതാ സ്തോകമ്
അഥവാവിവേകഭ്രഷ്ടാനാം ഭവതി വിനിപാതഃ ശതമുഖഃ || 1.10 ||

ശക്യോ വാരയിതും ജലേന ഹുതഭുക്ച്ഛത്രേണ സൂര്യാതപോ
നാഗേന്ദ്രോ നിശിതാഗ്കുശേന സമദോ ദണ്ഡേന ഗോഗര്ദഭൗ |
വ്യാധിര്ഭേഷജസങ്ഗ്രഹൈശ്ച വിവിധൈര്മന്ത്രപ്രയോഗൈര്വിഷം
സര്വസ്യൗഷധമ് അസ്തി ശാസ്ത്രവിഹിതം മൂര്ഖസ്യ നസ്ത്യൗഷധിമ് || 1.11 ||

സാഹിത്യസങ്ഗീതകലാവിഹീനഃ
സാക്ഷാത്പശുഃ പുച്ഛവിഷാണഹീനഃ |
തൃണം ന ഖാദന്നപി ജീവമാനസ്
തദ്ഭാഗധേയം പരമം പശൂനാമ് || 1.12 ||

യേഷാം ന വിദ്യാ ന തപോ ന ദാനം
ജ്ഞാനം ന ശീലം ന ഗുണോ ന ധര്മഃ |
തേ മര്ത്യലോകേ ഭുവി ഭാരഭൂതാ
മനുഷ്യരൂപേണ മൃഗാശ്ചരന്തി || 1.13 ||

വരം പര്വതദുര്ഗേഷു
ഭ്രാന്തം വനചരൈഃ സഹ
ന മൂര്ഖജനസമ്പര്കഃ
സുരേന്ദ്രഭവനേഷ്വപി || 1.14 ||

ശാസ്ത്രോപസ്കൃതശബ്ദസുന്ദരഗിരഃ ശിഷ്യപ്രദേയാഗമാ
വിഖ്യാതാഃ കവയോ വസന്തി വിഷയേ യസ്യ പ്രഭോര്നിര്ധനാഃ |
തജ്ജാഡ്യം വസുധാദിപസ്യ കവയസ്ത്വര്ഥം വിനാപീശ്വരാഃ
കുത്സ്യാഃ സ്യുഃ കുപരീക്ഷകാ ഹി മണയോ യൈരര്ഘതഃ പാതിതാഃ || 1.15 ||

ഹര്തുര്യാതി ന ഗോചരം കിമ് അപി ശം പുഷ്ണാതി യത്സര്വദാ‌உപ്യ്
അര്ഥിഭ്യഃ പ്രതിപാദ്യമാനമ് അനിശം പ്രാപ്നോതി വൃദ്ധിം പരാമ് |
കല്പാന്തേഷ്വപി ന പ്രയാതി നിധനം വിദ്യാഖ്യമ് അന്തര്ധനം
യേഷാം താന്പ്രതി മാനമ് ഉജ്ഝത നൃപാഃ കസ്തൈഃ സഹ സ്പര്ധതേ || 1.16 ||

അധിഗതപരമാര്ഥാന്പണ്ഡിതാന്മാവമംസ്ഥാസ്
തൃണമ് ഇവ ലഘു ലക്ഷ്മീര്നൈവ താന്സംരുണദ്ധി |
അഭിനവമദലേഖാശ്യാമഗണ്ഡസ്ഥലാനാം
ന ഭവതി ബിസതന്തുര്വാരണം വാരണാനാമ് || 1.17 ||

അമ്ഭോജിനീവനവിഹാരവിലാസമ് ഏവ
ഹംസസ്യ ഹന്തി നിതരാം കുപിതോ വിധാതാ |
ന ത്വസ്യ ദുഗ്ധജലഭേദവിധൗ പ്രസിദ്ധാം
വൈദഗ്ധീകീര്തിമ് അപഹര്തുമ് അസൗ സമര്ഥഃ || 1.18 ||

കേയൂരാണി ന ഭൂഷയന്തി പുരുഷം ഹാരാ ന ചന്ദ്രോജ്ജ്വലാ
ന സ്നാനം ന വിലേപനം ന കുസുമം നാലങ്കൃതാ മൂര്ധജാഃ |
വാണ്യേകാ സമലങ്കരോതി പുരുഷം യാ സംസ്കൃതാ ധാര്യതേ
ക്ഷീയന്തേ ഖലു ഭൂഷണാനി സതതം വാഗ്ഭൂഷണം ഭൂഷണമ് || 1.19 ||

വിദ്യാ നാമ നരസ്യ രൂപമ് അധികം പ്രച്ഛന്നഗുപ്തം ധനം
വിദ്യാ ഭോഗകരീ യശഃസുഖകരീ വിദ്യാ ഗുരൂണാം ഗുരുഃ |
വിദ്യാ ബന്ധുജനോ വിദേശഗമനേ വിദ്യാ പരാ ദേവതാ
വിദ്യാ രാജസു പൂജ്യതേ ന തു ധനം വിദ്യാവിഹീനഃ പശുഃ || 1.20 ||

ക്ഷാന്തിശ്ചേത്കവചേന കിം കിമ് അരിഭിഃ ക്രോധോ‌உസ്തി ചേദ്ദേഹിനാം
ജ്ഞാതിശ്ചേദനലേന കിം യദി സുഹൃദ്ദിവ്യൗഷധം കിം ഫലമ് |
കിം സര്പൈര്യദി ദുര്ജനാഃ കിമ് ഉ ധനൈര്വിദ്യാ‌உനവദ്യാ യദി
വ്രീഡാ ചേത്കിമ് ഉ ഭൂഷണൈഃ സുകവിതാ യദ്യസ്തി രാജ്യേന കിമ് || 1.21 ||

ദാക്ഷിണ്യം സ്വജനേ ദയാ പരിജനേ ശാഠ്യം സദാ ദുര്ജനേ
പ്രീതിഃ സാധുജനേ നയോ നൃപജനേ വിദ്വജ്ജനേ ചാര്ജവമ് |
ശൗര്യം ശത്രുജനേ ക്ഷമാ ഗുരുജനേ കാന്താജനേ ധൃഷ്ടതാ
യേ ചൈവം പുരുഷാഃ കലാസു കുശലാസ്തേഷ്വേവ ലോകസ്ഥിതിഃ || 1.22 ||

ജാഡ്യം ധിയോ ഹരതി സിഞ്ചതി വാചി സത്യം
മാനോന്നതിം ദിശതി പാപമ് അപാകരോതി |
ചേതഃ പ്രസാദയതി ദിക്ഷു തനോതി കീര്തിം
സത്സങ്ഗതിഃ കഥയ കിം ന കരോതി പുംസാമ് || 1.23 ||

ജയന്തി തേ സുകൃതിനോ
രസസിദ്ധാഃ കവീശ്വരാഃ |
നാസ്തി യേഷാം യശഃകായേ
ജരാമരണജം ഭയമ് || 1.24 ||

സൂനുഃ സച്ചരിതഃ സതീ പ്രിയതമാ സ്വാമീ പ്രസാദോന്മുഖഃ
സ്നിഗ്ധം മിത്രമ് അവഞ്ചകഃ പരിജനോ നിഃക്ലേശലേശം മനഃ |
ആകാരോ രുചിരഃ സ്ഥിരശ്ച വിഭവോ വിദ്യാവദാതം മുഖം
തുഷ്ടേ വിഷ്ടപകഷ്ടഹാരിണി ഹരൗ സമ്പ്രാപ്യതേ ദേഹിനാ || 1.25 ||

പ്രാണാഘാതാന്നിവൃത്തിഃ പരധനഹരണേ സംയമഃ സത്യവാക്യം
കാലേ ശക്ത്യാ പ്രദാനം യുവതിജനകഥാമൂകഭാവഃ പരേഷാമ് |
തൃഷ്ണാസ്രോതോ വിഭങ്ഗോ ഗുരുഷു ച വിനയഃ സര്വഭൂതാനുകമ്പാ
സാമാന്യഃ സര്വശാസ്ത്രേഷ്വനുപഹതവിധിഃ ശ്രേയസാമ് ഏഷ പന്ഥാഃ || 1.26 ||

പ്രാരഭ്യതേ ന ഖലു വിഘ്നഭയേന നീചൈഃ
പ്രാരഭ്യ വിഘ്നവിഹതാ വിരമന്തി മധ്യാഃ |
വിഘ്നൈഃ പുനഃ പുനരപി പ്രതിഹന്യമാനാഃ
പ്രാരബ്ധമ് ഉത്തമജനാ ന പരിത്യജന്തി || 1.27 ||

അസന്തോ നാഭ്യര്ഥ്യാഃ സുഹൃദപി ന യാച്യഃ കൃശധനഃ
പ്രിയാ ന്യായ്യാ വൃത്തിര്മലിനമ് അസുഭങ്ഗേ‌உപ്യസുകരമ് |
വിപദ്യുച്ചൈഃ സ്ഥേയം പദമ് അനുവിധേയം ച മഹതാം
സതാം കേനോദ്ദിഷ്ടം വിഷമമ് അസിധാരാവ്രതമ് ഇദമ് || 1.28 ||

ക്ഷുത്ക്ഷാമോ‌உപി ജരാകൃശോ‌உപി ശിഥിലപ്രാണോ‌உപി കഷ്ടാം ദശാമ്
ആപന്നോ‌உപി വിപന്നദീധിതിരിതി പ്രാണേഷു നശ്യത്സ്വപി |
മത്തേഭേന്ദ്രവിഭിന്നകുമ്ഭപിശിതഗ്രാസൈകബദ്ധസ്പൃഹഃ
കിം ജീര്ണം തൃണമ് അത്തി മാനമഹതാമ് അഗ്രേസരഃ കേസരീ || 1.29 ||

സ്വല്പസ്നായുവസാവശേഷമലിനം നിര്മാംസമ് അപ്യസ്ഥി ഗോഃ
ശ്വാ ലബ്ധ്വാ പരിതോഷമ് ഏതി ന തു തത്തസ്യ ക്ഷുധാശാന്തയേ |
സിംഹോ ജമ്ബുകമ് അങ്കമ് ആഗതമ് അപി ത്യക്ത്വാ നിഹന്തി ദ്വിപം
സര്വഃ കൃച്ഛ്രഗതോ‌உപി വാഞ്ഛന്തി ജനഃ സത്ത്വാനുരൂപം ഫലമ് || 1.30 ||

ലാങ്ഗൂലചാലനമ് അധശ്ചരണാവപാതം
ഭൂമൗ നിപത്യ വദനോദരദര്ശനം ച |
ശ്വാ പിണ്ഡദസ്യ കുരുതേ ഗജപുങ്ഗവസ്തു
ധീരം വിലോകയതി ചാടുശതൈശ്ച ഭുങ്ക്തേ || 1.31 ||

പരിവര്തിനി സംസാരേ
മൃതഃ കോ വാ ന ജായതേ |
സ ജാതോ യേന ജാതേന
യാതി വംശഃ സമുന്നതിമ് || 1.32 ||

കുസുമസ്തവകസ്യേവ
ദ്വയീ വൃത്തിര്മനസ്വിനഃ |
മൂര്ധ്നി വാ സര്വലോകസ്യ
ശീര്യതേ വന ഏവ വാ || 1.33 ||

സന്ത്യന്യേ‌உപി ബൃഹസ്പതിപ്രഭൃതയഃ സമ്ഭാവിതാഃ പഞ്ചഷാസ്
താന്പ്രത്യേഷ വിശേഷവിക്രമരുചീ രാഹുര്ന വൈരായതേ |
ദ്വാവേവ ഗ്രസതേ ദിവാകരനിശാപ്രാണേശ്വരൗ ഭാസ്കരൗ
ഭ്രാതഃ പര്വണി പശ്യ ദാനവപതിഃ ശീര്ഷാവശേഷാകൃതിഃ || 1.34 ||

വഹതി ഭുവനശ്രേണിം ശേഷഃ ഫണാഫലകസ്ഥിതാം
കമഠപതിനാ മധ്യേപൃഷ്ഠം സദാ സ ച ധാര്യതേ |
തമ് അപി കുരുതേ ക്രോഡാധീനം പയോധിരനാദരാദ്
അഹഹ മഹതാം നിഃസീമാനശ്ചരിത്രവിഭൂതയഃ || 1.35 ||

വരം പക്ഷച്ഛേദഃ സമദമഘവന്മുക്തകുലിശപ്രഹാരൈര്
ഉദ്ഗച്ഛദ്ബഹുലദഹനോദ്ഗാരഗുരുഭിഃ |
തുഷാരാദ്രേഃ സൂനോരഹഹ പിതരി ക്ലേശവിവശേ
ന ചാസൗ സമ്പാതഃ പയസി പയസാം പത്യുരുചിതഃ || 1.36 ||

സിംഹഃ ശിശുരപി നിപതതി
മദമലിനകപോലഭിത്തിഷു ഗജേഷു |
പ്രകൃതിരിയം സത്ത്വവതാം
ന ഖലു വയസ്തേജസോ ഹേതുഃ || 1.37 ||

ജാതിര്യാതു രസാതലം ഗുണഗണൈസ്തത്രാപ്യധോ ഗമ്യതാം
ശീലം ശൈലതടാത്പതത്വഭിജനഃ സന്ദഹ്യതാം വഹ്നിനാ |
ശൗര്യേ വൈരിണി വജ്രമ് ആശു നിപതത്വര്ഥോ‌உസ്തു നഃ കേവലം
യേനൈകേന വിനാ ഗുണസ്തൃണലവപ്രായാഃ സമസ്താ ഇമേ || 1.38 ||

ധനമ് അര്ജയ കാകുത്സ്ഥ
ധനമൂലമ് ഇദം ജഗത് |
അന്തരം നാഭിജാനാമി
നിര്ധനസ്യ മൃതസ്യ ച || 1.39 ||

താനീന്ദ്രിയാണ്യവികലാനി തദേവ നാമ
സാ ബുദ്ധിരപ്രതിഹതാ വചനം തദേവ |
അര്ഥോഷ്മണാ വിരഹിതഃ പുരുഷഃ ക്ഷണേന
സോ‌உപ്യന്യ ഏവ ഭവതീതി വിചിത്രമ് ഏതഥ് || 1.40 ||

യസ്യാസ്തി വിത്തം സ നരഃ കുലീനഃ
സ പണ്ഡിതഃ സ ശ്രുതവാന്ഗുണജ്ഞഃ |
സ ഏവ വക്താ സ ച ദര്ശനീയഃ
സര്വേ ഗുണാഃ കാഞ്ചനമ് ആശ്രയന്തി || 1.41 ||

ദൗര്മന്ത്ര്യാന്നൃപതിര്വിനശ്യതി യതിഃ സങ്ഗാത്സുതോ ലാലനാത്
വിപ്രോ‌உനധ്യയനാത്കുലം കുതനയാച്ഛീലം ഖലോപാസനാത് |
ഹ്രീര്മദ്യാദനവേക്ഷണാദപി കൃഷിഃ സ്നേഹഃ പ്രവാസാശ്രയാന്
മൈത്രീ ചാപ്രണയാത്സമൃദ്ധിരനയാത്ത്യാഗപ്രമാദാദ്ധനമ് || 1.42 ||

ദാനം ഭോഗോ നാശസ്തിസ്രോ
ഗതയോ ഭവന്തി വിത്തസ്യ |
യോ ന ദദാതി ന ഭുങ്ക്തേ
തസ്യ തൃതീയാ ഗതിര്ഭവതി || 1.43 ||

മണിഃ ശാണോല്ലീഢഃ സമരവിജയീ ഹേതിദലിതോ
മദക്ഷീണോ നാഗഃ ശരദി സരിതഃ ശ്യാനപുലിനാഃ |
കലാശേഷശ്ചന്ദ്രഃ സുരതമൃദിതാ ബാലവനിതാ
തന്നിമ്നാ ശോഭന്തേ ഗലിതവിഭവാശ്ചാര്ഥിഷു നരാഃ || 1.44 ||

പരിക്ഷീണഃ കശ്ചിത്സ്പൃഹയതി യവാനാം പ്രസൃതയേ
സ പശ്ചാത്സമ്പൂര്ണഃ കലയതി ധരിത്രീം തൃണസമാമ് |
അതശ്ചാനൈകാന്ത്യാദ്ഗുരുലഘുതയാ‌உര്ഥേഷു ധനിനാമ്
അവസ്ഥാ വസ്തൂനി പ്രഥയതി ച സങ്കോചയതി ച || 1.45 ||

രാജന്ദുധുക്ഷസി യദി ക്ഷിതിധേനുമ് ഏതാം
തേനാദ്യ വത്സമ് ഇവ ലോകമ് അമും പുഷാണ
തസ്മിംശ്ച സമ്യഗനിശം പരിപോഷ്യമാണേ
നാനാഫലൈഃ ഫലതി കല്പലതേവ ഭൂമിഃ || 1.46 ||

സത്യാനൃതാ ച പരുഷാ പ്രിയവാദിനീ ച
ഹിംസ്രാ ദയാലുരപി ചാര്ഥപരാ വദാന്യാ |
നിത്യവ്യയാ പ്രചുരനിത്യധനാഗമാ ച
വാരാങ്ഗനേവ നൃപനീതിരനേകരൂപാ || 1.47 ||

ആജ്ഞാ കീര്തിഃ പാലനം ബ്രാഹ്മണാനാം
ദാനം ഭോഗോ മിത്രസംരക്ഷണം ച
യേഷാമ് ഏതേ ഷഡ്ഗുണാ ന പ്രവൃത്താഃ
കോ‌உര്ഥസ്തേഷാം പാര്ഥിവോപാശ്രയേണ || 1.48 ||

യദ്ധാത്രാ നിജഭാലപട്ടലിഖിതം സ്തോകം മഹദ്വാ ധനം
തത്പ്രാപ്നോതി മരുസ്ഥലേ‌உപി നിതരാം മേരൗ തതോ നാധികമ് |
തദ്ധീരോ ഭവ വിത്തവത്സു കൃപണാം വൃത്തിം വൃഥാ സാ കൃഥാഃ
കൂപേ പശ്യ പയോനിധാവപി ഘടോ ഗൃഹ്ണാതി തുല്യം ജലമ് || 1.49 ||

ത്വമ് ഏവ ചാതകാധാരോ‌உ
സീതി കേഷാം ന ഗോചരഃ |
കിമ് അമ്ഭോദവരാസ്മാകം
കാര്പണ്യോക്തം പ്രതീക്ഷസേ || 1.50 ||

രേ രേ ചാതക സാവധാനമനസാ മിത്ര ക്ഷണം ശ്രൂയതാമ്
അമ്ഭോദാ ബഹവോ വസന്തി ഗഗനേ സര്വേ‌உപി നൈതാദൃശാഃ |
കേചിദ്വൃഷ്ടിഭിരാര്ദ്രയന്തി വസുധാം ഗര്ജന്തി കേചിദ്വൃഥാ
യം യം പശ്യസി തസ്യ തസ്യ പുരതോ മാ ബ്രൂഹി ദീനം വചഃ || 1.51 ||

അകരുണത്വമ് അകാരണവിഗ്രഹഃ
പരധനേ പരയോഷിതി ച സ്പൃഹാ |
സുജനബന്ധുജനേഷ്വസഹിഷ്ണുതാ
പ്രകൃതിസിദ്ധമ് ഇദം ഹി ദുരാത്മനാമ് || 1.52 ||

ദുര്ജനഃ പരിഹര്തവ്യോ
വിദ്യയാ‌உലകൃതോ‌உപി സന് |
മണിനാ ഭൂഷിതഃ സര്പഃ
കിമ് അസൗ ന ഭയങ്കരഃ || 1.53 ||

ജാഡ്യം ഹ്രീമതി ഗണ്യതേ വ്രതരുചൗ ദമ്ഭഃ ശുചൗ കൈതവം
ശൂരേ നിര്ഘൃണതാ മുനൗ വിമതിതാ ദൈന്യം പ്രിയാലാപിനി |
തേജസ്വിന്യവലിപ്തതാ മുഖരതാ വക്തര്യശക്തിഃ സ്ഥിരേ
തത്കോ നാമ ഗുണോ ഭവേത്സ ഗുണിനാം യോ ദുര്ജനൈര്നാങ്കിതഃ || 1.54 ||

ലോഭശ്ചേദഗുണേന കിം പിശുനതാ യദ്യസ്തി കിം പാതകൈഃ
സത്യം ചേത്തപസാ ച കിം ശുചി മനോ യദ്യസ്തി തീര്ഥേന കിമ് |
സൗജന്യം യദി കിം ഗുണൈഃ സുമഹിമാ യദ്യസ്തി കിം മണ്ഡനൈഃ
സദ്വിദ്യാ യദി കിം ധനൈരപയശോ യദ്യസ്തി കിം മൃത്യുനാ || 1.55 ||

ശശീ ദിവസധൂസരോ ഗലിതയൗവനാ കാമിനീ
സരോ വിഗതവാരിജം മുഖമ് അനക്ഷരം സ്വാകൃതേഃ |
പ്രഭുര്ധനപരായണഃ സതതദുര്ഗതഃ സജ്ജനോ
നൃപാങ്ഗണഗതഃ ഖലോ മനസി സപ്ത ശല്യാനി മേ || 1.56 ||

ന കശ്ചിച്ചണ്ഡകോപാനാമ്
ആത്മീയോ നാമ ഭൂഭുജാമ് |
ഹോതാരമ് അപി ജുഹ്വാനം
സ്പൃഷ്ടോ വഹതി പാവകഃ || 1.57 ||

മൗനോഉമ്‌ഊകഃ പ്രവചനപടുര്ബാടുലോ ജല്പകോ വാ
ധൃഷ്ടഃ പാര്ശ്വേ വസതി ച സദാ ദൂരതശ്ചാപ്രഗല്ഭഃ |
ക്ഷാന്ത്യാ ഭീരുര്യദി ന സഹതേ പ്രായശോ നാഭിജാതഃ
സേവാധര്മഃ പരമഗഹനോ യോഗിനാമ് അപ്യഗമ്യഃ || 1.58 ||

ഉദ്ഭാസിതാഖിലഖലസ്യ വിശൃങ്ഖലസ്യ
പ്രാഗ്ജാതവിസ്തൃതനിജാധമകര്മവൃത്തേഃ |
ദൈവാദവാപ്തവിഭവസ്യ ഗുണദ്വിഷോ‌உസ്യ
നീചസ്യ ഗോചരഗതൈഃ സുഖമ് ആപ്യതേ || 1.59 ||

ആരമ്ഭഗുര്വീ ക്ഷയിണീ ക്രമേണ
ലഘ്വീ പുരാ വൃദ്ധിമതീ ച പശ്ചാത് |
ദിനസ്യ പൂര്വാര്ധപരാര്ധഭിന്നാ
ഛായേവ മൈത്രീ ഖലസജ്ജനാനാമ് || 1.60 ||

മൃഗമീനസജ്ജനാനാം തൃണജലസന്തോഷവിഹിതവൃത്തീനാമ് |
ലുബ്ധകധീവരപിശുനാ നിഷ്കാരണവൈരിണോ ജഗതി || 1.61 ||

വാഞ്ഛാ സജ്ജനസങ്ഗമേ പരഗുണേ പ്രീതിര്ഗുരൗ നമ്രതാ
വിദ്യായാം വ്യസനം സ്വയോഷിതി രതിര്ലോകാപവാദാദ്ഭയമ് |
ഭക്തിഃ ശൂലിനി ശക്തിരാത്മദമനേ സംസര്ഗമുക്തിഃ ഖലേ
യേഷ്വേതേ നിവസന്തി നിര്മലഗുണാസ്തേഭ്യോ നരേഭ്യോ നമഃ || 1.62 ||

വിപദി ധൈര്യമ് അഥാഭ്യുദയേ ക്ഷമാ
സദസി വാക്യപടുതാ യുധി വിക്രമഃ |
യശസി ചാഭിരുചിര്വ്യസനം ശ്രുതൗ
പ്രകൃതിസിദ്ധമ് ഇദം ഹി മഹാത്മനാമ് || 1.63 ||

പ്രദാനം പ്രച്ഛന്നം ഗൃഹമ് ഉപഗതേ സമ്ഭ്രമവിധിഃ
പ്രിയം കൃത്വാ മൗനം സദസി കഥനം ചാപ്യുപകൃതേഃ |
അനുത്സേകോ ലക്ഷ്മ്യാമ് അനഭിഭവഗന്ധാഃ പരകഥാഃ
സതാം കേനോദ്ദിഷ്ടം വിഷമമ് അസിധാരാവ്രതമ് ഇദമ് || 1.64 ||

കരേ ശ്ലാഘ്യസ്ത്യാഗഃ ശിരസി ഗുരുപാദപ്രണയിതാ
മുഖേ സത്യാ വാണീ വിജയി ഭുജയോര്വീര്യമ് അതുലമ് |
ഹൃദി സ്വച്ഛാ വൃത്തിഃ ശ്രുതിമ് അധിഗതം ച ശ്രവണയോര്
വിനാപ്യൈശ്വര്യേണ പ്രകൃതിമഹതാം മണ്ഡനമ് ഇദമ് || 1.65 ||

സമ്പത്സു മഹതാം ചിത്തം
ഭവത്യുത്പലകോഉമ്‌അലമ് |ആപത്സു ച മഹാശൈലശിലാ
സങ്ഘാതകര്കശമ് || 1.66 ||

സന്തപ്തായസി സംസ്ഥിതസ്യ പയസോ നാമാപി ന ജ്ഞായതേ
മുക്താകാരതയാ തദേവ നലിനീപത്രസ്ഥിതം രാജതേ |
സ്വാത്യാം സാഗരശുക്തിമധ്യപതിതം തന്മൗക്തികം ജായതേ
പ്രായേണാധമമധ്യമോത്തമഗുണഃ സംസര്ഗതോ ജായതേ || 1.67 ||

പ്രീണാതി യഃ സുചരിതൈഃ പിതരം സ പുത്രോ
യദ്ഭര്തുരേവ ഹിതമ് ഇച്ഛതി തത്കലത്രമ് |
തന്മിത്രമ് ആപദി സുഖേ ച സമക്രിയം യദ്
ഏതത്ത്രയം ജഗതി പുണ്യകൃതോ ലഭന്തേ || 1.68 ||

ഏകോ ദേവഃ കേശവോ വാ ശിവോ വാ
ഹ്യേകം മിത്രം ഭൂപതിര്വാ യതിര്വാ |
ഏകോ വാസഃ പത്തനേ വാ വനേ വാ
ഹ്യേകാ ഭാര്യാ സുന്ദരീ വാ ദരീ വാ || 1.69 ||

നമ്രത്വേനോന്നമന്തഃ പരഗുണകഥനൈഃ സ്വാന്ഗുണാന്ഖ്യാപയന്തഃ
സ്വാര്ഥാന്സമ്പാദയന്തോ വിതതപൃഥുതരാരമ്ഭയത്നാഃ പരാര്ഥേ |
ക്ഷാന്ത്യൈവാക്ഷേപരുക്ഷാക്ഷരമുഖരമുഖാന്ദുര്ജനാന്ദൂഷയന്തഃ
സന്തഃ സാശ്ചര്യചര്യാ ജഗതി ബഹുമതാഃ കസ്യ നാഭ്യര്ചനീയാഃ || 1.70 ||

ഭവന്തി നമ്രാസ്തരവഃ ഫലോദ്ഗമൈര്
നവാമ്ബുഭിര്ദൂരാവലമ്ബിനോ ഘനാഃ |
അനുദ്ധതാഃ സത്പുരുഷാഃ സമൃദ്ധിഭിഃ
സ്വഭാവ ഏഷ പരോപകാരിണാമ് || 1.71 ||

ശ്രോത്രം ശ്രുതേനൈവ ന കുണ്ഡലേന
ദാനേന പാണിര്ന തു കങ്കണേന |
വിഭാതി കായഃ കരുണപരാണാം
പരോപകാരൈര്ന തു ചന്ദനേന || 1.72 ||

പാപാന്നിവാരയതി യോജയതേ ഹിതായ
ഗുഹ്യം നിഗൂഹതി ഗുണാന്പ്രകടീകരോതി |
ആപദ്ഗതം ച ന ജഹാതി ദദാതി കാലേ
സന്മിത്രലക്ഷണമ് ഇദം പ്രവദന്തി സന്തഃ || 1.73 ||

പദ്മാകരം ദിനകരോ വികചീകരോതി
ചമ്ദ്ര്പ്വോലാസയതി കൈരവചക്രവാലമ് |
നാഭ്യര്ഥിതോ ജലധരോ‌உപി ജലം ദദാതി
സന്തഃ സ്വയം പരഹിതേ വിഹിതാഭിയോഗാഃ || 1.74 ||

ഏകേ സത്പുരുഷാഃ പരാര്ഥഘടകാഃ സ്വാര്ഥം പരിത്യജന്തി യേ
സാമാന്യാസ്തു പരാര്ഥമ് ഉദ്യമഭൃതഃ സ്വാര്ഥാവിരോധേന യേ |
തേ‌உമീ മാനുഷരാക്ഷസാഃ പരഹിതം സ്വാര്ഥായ നിഘ്നന്തി യേ
യേ തു ഘ്നന്തി നിരര്ഥകം പരഹിതം തേ കേ ന ജാനീമഹേ || 1.75 ||

ക്ഷീരേണാത്മഗതോദകായ ഹി ഗുണാ ദത്താ പുരാ തേ‌உഖിലാ
ക്ഷീരോത്താപമ് അവേക്ഷ്യ തേന പയസാ സ്വാത്മാ കൃശാനൗ ഹുതഃ |
ഗന്തും പാവകമ് ഉന്മനസ്തദഭവദ്ദൃഷ്ട്വാ തു മിത്രാപദം
യുക്തം തേന ജലേന ശാമ്യതി സതാം മൈത്രീ പുനസ്ത്വീദൃശീ || 1.76 ||

ഇതഃ സ്വപിതി കേശവഃ കുലമ് ഇതസ്തദീയദ്വിഷാമ്
ഇതശ്ച ശരണാര്ഥിനാം ശിഖരിണാം ഗണാഃ ശേരതേ |
ഇതോ‌உപി ബഡവാനലഃ സഹ സമസ്തസംവര്തകൈ‌ഋ
അഹോ വിതതമ് ഊര്ജിതം ഭരസഹം സിന്ധോര്വപുഃ || 1.77 ||

തൃഷ്ണാം ഛിന്ധി ഭജ ക്ഷമാം ജഹി മദം പാപേ രതിം മാ കൃഥാഃ
സത്യം ബ്രൂഹ്യനുയാഹി സാധുപദവീം സേവസ്വ വിദ്വജ്ജനമ് |
മാന്യാന്മാനയ വിദ്വിഷോ‌உപ്യനുനയ പ്രഖ്യാപയ പ്രശ്രയം
കീര്തിം പാലയ ദുഃഖിതേ കുരു ദയാമ് ഏതത്സതാം ചേഷ്ടിതമ് || 1.78 ||

മനസി വചസി കായേ പുണ്യപീയൂഷപൂര്ണാസ്
ത്രിഭുവനമ് ഉപകാരശ്രേണിഭിഃ പ്രീണയന്തഃ |
പരഗുണപരമാണൂന്പര്വതീകൃത്യ നിത്യം
നിജഹൃദി വികസന്തഃ സന്ത സന്തഃ കിയന്തഃ || 1.79 ||

കിം തേന ഹേമഗിരിണാ രജതാദ്രിണാ വാ
യത്രാശ്രിതാശ്ച തരവസ്തരവസ്ത ഏവ |
മന്യാമഹേ മലയമ് ഏവ യദ്‌ആശ്രയേണ
കങ്കോലനിമ്ബകടുജാ അപി ചന്ദനാഃ സ്യുഃ || 1.80 ||

രത്നൈര്മഹാര്ഹൈസ്തുതുഷുര്ന ദേവാ
ന ഭേജിരേ ഭീമവിഷേണ ഭീതിമ് |
സുധാം വിനാ ന പരയുര്വിരാമം
ന നിശ്ചിതാര്ഥാദ്വിരമന്തി ധീരാഃ || 1.81 ||

ക്വചിത്പൃഥ്വീശയ്യഃ ക്വചിദപി ച പരങ്കശയനഃ
ക്വചിച്ഛാകാഹാരഃ ക്വചിദപി ച ശാല്യോദനരുചിഃ |
ക്വചിത്കന്ഥാധാരീ ക്വചിദപി ച ദിവ്യാമ്ബരധരോ
മനസ്വീ കാര്യാര്ഥീ ന ഗണയതി ദുഃഖം ന ച സുഖമ് || 1.82 ||

ഐശ്വര്യസ്യ വിഭൂഷണം സുജനതാ ശൗര്യസ്യ വാക്സംയമോ
ജ്ഞാനസ്യോപശമഃ ശ്രുതസ്യ വിനയോ വിത്തസ്യ പാത്രേ വ്യയഃ |
അക്രോധസ്തപസഃ ക്ഷമാ പ്രഭവിതുര്ധര്മസ്യ നിര്വാജതാ
സര്വേഷാമ് അപി സര്വകാരണമ് ഇദം ശീലം പരം ഭൂഷണമ് || 1.83 ||

നിന്ദന്തു നീതിനിപുണാ യദി വാ സ്തുവന്തു
ലക്ഷ്മീഃ സമാവിശതു ഗച്ഛതു വാ യഥേഷ്ഠമ് |
അദ്യൈവ വാ മരണമ് അസ്തു യുഗാന്തരേ വാ
ന്യായ്യാത്പഥഃ പ്രവിചലന്തി പദം ന ധീരാഃ || 1.84 ||

ഭഗ്നാശസ്യ കരണ്ഡപിണ്ഡിതതനോര്മ്ലാനേന്ദ്രിയസ്യ ക്ഷുധാ
കൃത്വാഖുര്വിവരം സ്വയം നിപതിതോ നക്തം മുഖേ ഭോഗിനഃ |
തൃപ്തസ്തത്പിശിതേന സത്വരമ് അസൗ തേനൈവ യാതഃ യഥാ
ലോകാഃ പശ്യത ദൈവമ് ഏവ ഹി നൃണാം വൃദ്ധൗ ക്ഷയേ കാരണമ് || 1.85 ||

ആലസ്യം ഹി മനുഷ്യാണാം
ശരീരസ്ഥോ മഹാന്രിപുഃ |
നാസ്ത്യുദ്യമസമോ ബന്ധുഃ
കുര്വാണോ നാവസീദതി || 1.86 ||

ഛിന്നോ‌உപി രോഹതി തര്ക്ഷീണോ‌உപ്യുപചീയതേ പുനശ്ചന്ദ്രഃ |
ഇതി വിമൃശന്തഃ സന്തഃ സന്തപ്യന്തേ ന ദുഃഖേഷു || 1.87 ||

നേതാ യസ്യ ബൃഹസ്പതിഃ പ്രഹരണം വജ്രം സുരാഃ സൈനികാഃ
സ്വര്ഗോ ദുര്ഗമ് അനുഗ്രഹഃ കില ഹരേരൈരാവതോ വാരണഃ |
ഇത്യൈശ്വര്യബലാന്വിതോ‌உപി ബലഭിദ്ഭഗ്നഃ പരൈഃ സങ്ഗരേ
തദ്വ്യക്തം നനു ദൈവമ് ഏവ ശരണം ധിഗ്ധിഗ്വൃഥാ പൗരുഷമ് || 1.88 ||

കര്മായത്തം ഫലം പുംസാം
ബുദ്ധിഃ കര്മാനുസാരിണീ |
തഥാപി സുധിയാ ഭാവ്യം
സുവിചാര്യൈവ കുര്വതാ || 1.89 ||

ഖല്വാതോ ദിവസേശ്വരസ്യ കിരണൈഃ സന്താഡിതോ മസ്തകേ
വാഞ്ഛന്ദേശമ് അനാതപം വിധിവശാത്താലസ്യ മൂലം ഗതഃ |
തത്രാപ്യസ്യ മഹാഫലേന പതതാ ഭഗ്നം സശബ്ദം ശിരഃ
പ്രായോ ഗച്ഛതി യത്ര ഭാഗ്യരഹിതസ്തത്രൈവ യാന്ത്യാപദഃ || 1.90 ||

രവിനിശാകരയോര്ഗ്രഹപീഡനം
ഗജഭുജങ്ഗമയോരപി ബന്ധനമ് |
മതിമതാം ച വിലോക്യ ദരിദ്രതാം
വിധിരഹോ ബലവാനിതി മേ മതിഃ || 1.91 ||

സൃജതി താവദശേഷഗുണകരം
പുരുഷരത്നമ് അലങ്കരണം ഭുവഃ |
തദപി തത്ക്ഷണഭങ്ഗി കരോതി
ചേദഹഹ കഷ്ടമ് അപണ്ഡിതതാ വിധേഃ || 1.92 ||

പത്രം നൈവ യദാ കരീരവിടപേ ദോഷോ വസന്തസ്യ കിമ്
നോലൂകോ‌உപ്യവ‌ഓകതേ യദി ദിവാ സൂര്യസ്യ കിം ദൂഷണമ് |
ധാരാ നൈവ പതന്തി ചാതകമുഖേ മേഘസ്യ കിം ദൂഷണമ്
യത്പൂര്വം വിധിനാ ലലാടലിഖിതം തന്മാര്ജിതും കഃ ക്ഷമഃ || 1.93 ||

നമസ്യാമോ ദേവാന്നനു ഹതവിധേസ്തേ‌உപി വശഗാ
വിധിര്വന്ദ്യഃ സോ‌உപി പ്രതിനിയതകര്മൈകഫലദഃ |
ഫലം കര്മായത്തം യദി കിമ് അമരൈഃ കിം ച വിധിനാ
നമസ്തത്കര്മഭ്യോ വിധിരപി ന യേഭ്യഃ പ്രഭവതി || 1.94 ||

ബ്രഹ്മാ യേന കുലാലവന്നിയമിതോ ബ്രഹ്മാഡഭാണ്ഡോദരേ
വിഷ്ണുര്യേന ദശാവതാരഗഹനേ ക്ഷിപ്തോ മഹാസങ്കടേ |
രുദ്രോ യേന കപാലപാണിപുടകേ ഭിക്ഷാടനം കാരിതഃ
സൂര്യോ ഭ്രാമ്യതി നിത്യമ് ഏവ ഗഗനേ തസ്മൈ നമഃ കര്മണേ || 1.95 ||

നൈവാകൃതിഃ ഫലതി നൈവാ കുലം ന ശീലം
വിദ്യാപി നൈവ ന ച യത്നകൃതാപി സേവാ |
ഭാഗ്യാനി പൂര്വതപസാ ഖലു സഞ്ചിതാനി
കാലേ ഫലന്തി പുരുഷസ്യ യഥൈവ വൃക്ഷാഃ || 1.96 ||

വനേ രണേ ശത്രുജലാഗ്നിമധ്യേ
മഹാര്ണവേ പര്വതമസ്തകേ വാ |
സുപ്തം പ്രമത്തം വിഷമസ്ഥിതം വാ
രക്ഷന്തി പുണ്യാനി പുരാകൃതാനി || 1.97 ||

യാ സാധൂംശ്ച ഖലാന്കരോതി വിദുഷോ മൂര്ഖാന്ഹിതാന്ദ്വേഷിണഃ
പ്രത്യക്ഷം കുരുതേ പരീക്ഷമ് അമൃതം ഹാലാഹലം തത്ക്ഷണാത് |
താമ് ആരാധയ സത്ക്രിയാം ഭഗവതീം ഭോക്തും ഫലം വാഞ്ഛിതം
ഹേ സാധോ വ്യസനൈര്ഗുണേഷു വിപുലേഷ്വാസ്ഥാം വൃഥാ മാ കൃഥാഃ || 1.98 ||

ഗുണവദഗുണവദ്വാ കുര്വതാ കാര്യജാതം
പരിണതിരവധാര്യാ യത്നതഃ പണ്ഡിതേന |
അതിരഭസകൃതാനാം കര്മണാമ് ആവിപത്തേര്
ഭവതി ഹൃദയദാഹീ ശല്യതുല്യോ വിപാകഃ || 1.99 ||

സ്ഥാല്യാം വൈദൂര്യമയ്യാം പചതി തിലകണാംശ്ചന്ദനൈരിന്ധനൗഘൈഃ
സൗവര്ണൈര്ലാങ്ഗലാഗ്രൈര്വിലിഖതി വസുധാമ് അര്കമൂലസ്യ ഹേതോഃ |
കൃത്വാ കര്പൂരഖണ്ഡാന്വൃത്തിമ് ഇഹ കുരുതേ കോദ്രവാണാം സമന്താത്
പ്രാപ്യേമാം കര്മ്ഭൂമിം ന ചരതി മനുജോ യസ്തോപ മന്ദഭാഗ്യഃ || 1.100 ||

മജ്ജത്വമ്ഭസി യാതു മേരുശിഖരം ശത്രും ജയത്വാഹവേ
വാണിജ്യം കൃഷിസേവനേ ച സകലാ വിദ്യാഃ കലാഃ ശിക്ഷതാമ് |
ആകാശം വിപുലം പ്രയാതു ഖഗവത്കൃത്വാ പ്രയത്നം പരം
നാഭാവ്യം ഭവതീഹ കര്മവശതോ ഭാവ്യസ്യ നാശഃ കുതഃ || 1.101 ||

ഭീമം വനം ഭവതി തസ്യ പുരം പ്രധാനം
സര്വോ ജനഃ സ്വജനതാമ് ഉപയാതി തസ്യ |
കൃത്സ്നാ ച ഭൂര്ഭവതി സന്നിധിരത്നപൂര്ണാ
യസ്യാസ്തി പൂര്വസുകൃതം വിപുലം നരസ്യ || 1.102 ||

കോ ലാഭോ ഗുണിസങ്ഗമഃ കിമ് അസുഖം പ്രാജ്ഞേതരൈഃ സങ്ഗതിഃ
കാ ഹാനിഃ സമയച്യുതിര്നിപുണതാ കാ ധര്മതത്ത്വേ രതിഃ |
കഃ ശൂരോ വിജിതേന്ദ്രിയഃ പ്രിയതമാ കാ‌உനുവ്രതാ കിം ധനം
വിദ്യാ കിം സുഖമ് അപ്രവാസഗമനം രാജ്യം കിമ് ആജ്ഞാഫലമ് || 1.103 ||

അപ്രിയവചനദരിദ്രൈഃ പ്രിയവചനധനാഢ്യൈഃ സ്വദാരപരിതുഷ്ടൈഃ |
പരപരിവാദനിവൃത്തൈഃ ക്വചിത്ക്വചിന്മണ്ഡിതാ വസുധാ || 1.104 ||

കദര്ഥിതസ്യാപി ഹി ധൈര്യവൃത്തേര്
ന ശക്യതേ ധൈര്യഗുണഃ പ്രമാര്ഷ്ടുമ് |
അധോഉമ്‌ഉഖസ്യാപി കൃതസ്യ വഹ്നേര്
നാധഃ ശിഖാ യാതി കദാചിദേവ || 1.105 ||

കാന്താകടാക്ഷവിശിഖാ ന ലുനന്തി യസ്യ
ചിത്തം ന നിര്ദഹതി കിപകൃശാനുതാപഃ |
കര്ഷന്തി ഭൂരിവിഷയാശ്ച ന ലോഭപാശൈര്
ലോകത്രയം ജയതി കൃത്സ്നമ് ഇദം സ ധീരഃ || 1.106 ||

ഏകേനാപി ഹി ശൂരേണ
പാദാക്രാന്തം മഹീതലമ് |
ക്രിയതേ ഭാസ്കരേണൈവ
സ്ഫാരസ്ഫുരിതതേജസാ || 1.107 ||

വഹ്നിസ്തസ്യ ജലായതേ ജലനിധിഃ കുല്യായതേ തത്ക്ഷണാന്
മേരുഃ സ്വല്പശിലായതേ മൃഗപതിഃ സദ്യഃ കുരങ്ഗായതേ |
വ്യാലോ മാല്യഗുണായതേ വിഷരസഃ പീയൂഷവര്ഷായതേ
യസ്യാങ്ഗേ‌உഖിലലോകവല്ലഭതമം ശീലം സമുന്മീലതി || 1.108 ||

ലജ്ജാഗുണൗഘജനനീം ജനനീമ് ഇവ സ്വാമ്
അത്യന്തശുദ്ധഹൃദയാമ് അനുവര്തമാനാമ് |
തേജസ്വിനഃ സുഖമ് അസൂനപി സന്ത്യജനതി
സത്യവ്രതവ്യസനിനോ ന പുനഃ പ്രതിജ്ഞാമ് || 1.109 ||

Malayalam

Sri Rama Mangalasasanam (Prapatti & Mangalam) – Malayalam

Comments Off on Sri Rama Mangalasasanam (Prapatti & Mangalam) – Malayalam 15 May 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 
മംഗളം കൗസലേംദ്രായ മഹനീയ ഗുണാത്മനേ |
ചക്രവര്തി തനൂജായ സാര്വഭൗമായ മംഗളമ് || 1 ||

വേദവേദാംത വേദ്യായ മേഘശ്യാമല മൂര്തയേ |
പുംസാം മോഹന രൂപായ പുണ്യശ്ലോകായ മംഗളമ് || 2 ||

വിശ്വാമിത്രാംത രംഗായ മിഥിലാ നഗരീ പതേ |
ഭാഗ്യാനാം പരിപാകായ ഭവ്യരൂപായ മംഗളമ് || 3 ||

പിത്രുഭക്തായ സതതം ഭാതൃഭിഃ സഹ സീതയാ |
നംദിതാഖില ലോകായ രാമഭദ്രായ മംഗളമ് || 4 ||

ത്യക്ത സാകേത വാസായ ചിത്രകൂട വിഹാരിണേ |
സേവ്യായ സര്വയമിനാം ധീരോദാത്തായ മംഗളമ് || 5 ||

സൗമിത്രിണാച ജാനക്യാ ചാപ ബാണാസി ധാരിണേ |
സംസേവ്യായ സദാ ഭക്ത്യാ സ്വാമിനേ മമ മംഗളമ് || 6 ||

ദംഡകാരണ്യ വാസായ ഖരദൂഷണ ശത്രവേ |
ഗൃധ്ര രാജായ ഭക്തായ മുക്തി ദായാസ്തു മംഗളമ് || 7 ||

സാദരം ശബരീ ദത്ത ഫലമൂല ഭിലാഷിണേ |
സൗലഭ്യ പരിപൂര്ണായ സത്യോദ്രിക്തായ മംഗളമ് || 8 ||

ഹനുംത്സമവേതായ ഹരീശാഭീഷ്ട ദായിനേ |
വാലി പ്രമധ നായാസ്തു മഹാധീരായ മംഗളമ് || 9 ||

ശ്രീമതേ രഘു വീരായ സേതൂല്ലംഘിത സിംധവേ |
ജിതരാക്ഷസ രാജായ രണധീരായ മംഗളമ് || 10 ||

വിഭീഷണ കൃതേ പ്രീത്യാ ലംകാഭീഷ്ട പ്രദായിനേ |
സര്വലോക ശരണ്യായ ശ്രീരാഘവായ മംഗളമ് || 11 ||

ആഗത്യ നഗരീം ദിവ്യാമഭിഷിക്തായ സീതയാ |
രാജാധി രാജ രാജായ രാമഭദ്രായ മംഗളമ് || 12 ||

ഭ്രഹ്മാദി ദേവസേവ്യായ ഭ്രഹ്മണ്യായ മഹാത്മനേ |
ജാനകീ പ്രാണ നാഥായ രഘുനാഥായ മംഗളമ് || 13 ||

ശ്രീസൗമ്യ ജാമാതൃമുനേഃ കൃപയാസ്മാനു പേയുഷേ |
മഹതേ മമ നാഥായ രഘുനാഥായ മംഗളമ് || 14 ||

മംഗളാശാസന പരൈര്മദാചാര്യ പുരോഗമൈ |
സര്വൈശ്ച പൂര്വൈരാചാര്ര്യൈഃ സത്കൃതായാസ്തു മംഗളമ് || 15 ||

രമ്യജാ മാതൃ മുനിനാ മംഗളാ ശാസനം കൃതമ് |
ത്രൈലോക്യാധിപതിഃ ശ്രീമാന് കരോതു മംഗളം സദാ ||

Malayalam

Shiva Bhujanga Prayata Stotram – Malayalam

Comments Off on Shiva Bhujanga Prayata Stotram – Malayalam 12 May 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: ആദി ശംകരാചാര്യ

കൃപാസാഗരായാശുകാവ്യപ്രദായ
പ്രണമ്രാഖിലാഭീഷ്ടസന്ദായകായ |
യതീന്ദ്രൈരുപാസ്യാങ്ഘ്രിപാഥോരുഹായ
പ്രബോധപ്രദാത്രേ നമഃ ശങ്കരായ ||1||

ചിദാനന്ദരൂപായ ചിന്മുദ്രികോദ്യ-
ത്കരായേശപര്യായരൂപായ തുഭ്യമ് |
മുദാ ഗീയമാനായ വേദോത്തമാങ്ഗൈഃ
ശ്രിതാനന്ദദാത്രേ നമഃ ശങ്കരായ ||2||

ജടാജൂടമധ്യേ പുരാ യാ സുരാണാം
ധുനീ സാദ്യ കര്മന്ദിരൂപസ്യ ശമ്ഭോഃ
ഗലേ മല്ലികാമാലികാവ്യാജതസ്തേ
വിഭാതീതി മന്യേ ഗുരോ കിം തഥൈവ ||3||

നഖേന്ദുപ്രഭാധൂതനമ്രാലിഹാര്ദാ-
ന്ധകാരവ്രജായാബ്ജമന്ദസ്മിതായ |
മഹാമോഹപാഥോനിധേര്ബാഡബായ
പ്രശാന്തായ കുര്മോ നമഃ ശങ്കരായ ||4||

പ്രണമ്രാന്തരങ്ഗാബ്ജബോധപ്രദാത്രേ
ദിവാരാത്രമവ്യാഹതോസ്രായ കാമമ് |
ക്ഷപേശായ ചിത്രായ ലക്ഷ്മ ക്ഷയാഭ്യാം
വിഹീനായ കുര്മോ നമഃ ശങ്കരായ ||5||

പ്രണമ്രാസ്യപാഥോജമോദപ്രദാത്രേ
സദാന്തസ്തമസ്തോമസംഹാരകര്ത്രേ |
രജന്യാ മപീദ്ധപ്രകാശായ കുര്മോ
ഹ്യപൂര്വായ പൂഷ്ണേ നമഃ ശങ്കരായ ||6||

നതാനാം ഹൃദബ്ജാനി ഫുല്ലാനി ശീഘ്രം
കരോമ്യാശു യോഗപ്രദാനേന നൂനമ് |
പ്രബോധായ ചേത്ഥം സരോജാനി ധത്സേ
പ്രഫുല്ലാനി കിം ഭോ ഗുരോ ബ്രൂഹി മഹ്യമ് ||7||

പ്രഭാധൂതചന്ദ്രായുതായാഖിലേഷ്ട-
പ്രദായാനതാനാം സമൂഹായ ശീഘ്രമ്|
പ്രതീപായ നമ്രൗഘദുഃഖാഘപങ്ക്തേ-
ര്മുദാ സര്വദാ സ്യാന്നമഃ ശങ്കരായ ||8||

വിനിഷ്കാസിതാനീശ തത്ത്വാവബോധാ –
ന്നതാനാം മനോഭ്യോ ഹ്യനന്യാശ്രയാണി |
രജാംസി പ്രപന്നാനി പാദാമ്ബുജാതം
ഗുരോ രക്തവസ്ത്രാപദേശാദ്ബിഭര്ഷി ||9||

മതേര്വേദശീര്ഷാധ്വസമ്പ്രാപകായാ-
നതാനാം ജനാനാം കൃപാര്ദ്രൈഃ കടാക്ഷൈഃ |
തതേഃ പാപബൃന്ദസ്യ ശീഘ്രം നിഹന്ത്രേ
സ്മിതാസ്യായ കുര്മോ നമഃ ശങ്കരായ ||10||

സുപര്വോക്തിഗന്ധേന ഹീനായ തൂര്ണം
പുരാ തോടകായാഖിലജ്ഞാനദാത്രേ|
പ്രവാലീയഗര്വാപഹാരസ്യ കര്ത്രേ
പദാബ്ജമ്രദിമ്നാ നമഃ ശങ്കരായ ||11||

ഭവാമ്ഭോധിമഗ്നാന്ജനാന്ദുഃഖയുക്താന്
ജവാദുദ്ദിധീര്ഷുര്ഭവാനിത്യഹോ‌உഹമ് |
വിദിത്വാ ഹി തേ കീര്തിമന്യാദൃശാമ്ഭോ
സുഖം നിര്വിശങ്കഃ സ്വപിമ്യസ്തയത്നഃ ||12||

||ഇതി ശ്രീശങ്കരാചാര്യ ഭുജങ്ഗപ്രയാതസ്തോത്രമ്||

Malayalam

Daridrya Dahana Shiva Stotram – Malayalam

Comments Off on Daridrya Dahana Shiva Stotram – Malayalam 29 April 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: വസിഷ്ഠ മഹര്ഷി

വിശ്വേശ്വരായ നരകാര്ണവ താരണായ
കര്ണാമൃതായ ശശിശേഖര ധാരണായ |
കര്പൂരകാന്തി ധവളായ ജടാധരായ
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 1 ||

ഗൗരീപ്രിയായ രജനീശ കളാധരായ
കാലാന്തകായ ഭുജഗാധിപ കംകണായ |
ഗംഗാധരായ ഗജരാജ വിമര്ധനായ
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 2 ||

ഭക്തപ്രിയായ ഭവരോഗ ഭയാപഹായ
ഉഗ്രായ ദുഃഖ ഭവസാഗര താരണായ |
ജ്യോതിര്മയായ ഗുണനാമ സുനൃത്യകായ
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 3 ||

ചര്മാംബരായ ശവഭസ്മ വിലേപനായ
ഫാലേക്ഷണായ മണികുംഡല മംഡിതായ |
മംജീരപാദയുഗളായ ജടാധരായ
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 4 ||

പംചാനനായ ഫണിരാജ വിഭൂഷണായ
ഹേമാംകുശായ ഭുവനത്രയ മംഡിതായ
ആനംദ ഭൂമി വരദായ തമോപയായ |
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 5 ||

ഭാനുപ്രിയായ ഭവസാഗര താരണായ
കാലാന്തകായ കമലാസന പൂജിതായ |
നേത്രത്രയായ ശുഭലക്ഷണ ലക്ഷിതായ
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 6 ||

രാമപ്രിയായ രഘുനാഥ വരപ്രദായ
നാഗപ്രിയായ നരകാര്ണവ താരണായ |
പുണ്യായ പുണ്യഭരിതായ സുരാര്ചിതായ
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 7 ||

മുക്തേശ്വരായ ഫലദായ ഗണേശ്വരായ
ഗീതാപ്രിയായ വൃഷഭേശ്വര വാഹനായ |
മാതംഗചര്മ വസനായ മഹേശ്വരായ
ദാരിദ്ര്യദുഃഖ ദഹനായ നമശ്ശിവായ || 8 ||

വസിഷ്ഠേന കൃതം സ്തോത്രം സര്വരോഗ നിവാരണമ് |
സര്വസംപത്കരം ശീഘ്രം പുത്രപൗത്രാദി വര്ധനമ് |
ത്രിസംധ്യം യഃ പഠേന്നിത്യം ന ഹി സ്വര്ഗ മവാപ്നുയാത് || 9 ||

|| ഇതി ശ്രീ വസിഷ്ഠ വിരചിതം ദാരിദ്ര്യദഹന ശിവസ്തോത്രമ് സംപൂര്ണമ് ||

Malayalam

Gopala Krishna Dasavatharam – Malayalam

Comments Off on Gopala Krishna Dasavatharam – Malayalam 29 April 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 
മല്ലെപൂലഹാരമെയ്യവേ
ഓയമ്മ നന്നു മത്സ്യാവതാരുഡനവേ

മല്ലെപൂലഹാരമേസെദാ ഗോപാലകൃഷ്ണ
മത്സ്യാവതാരുഡനെദ

കുപ്പികുച്ചുല ജഡലുവെയ്യവേ
ഓയമ്മ നന്നു കൂര്മാവതാരുഡനവേ

കുപ്പികുച്ചുല ജഡലുവേസെദാ ഗോപാലകൃഷ്ണ
കൂര്മാവതാരുഡനെദ

വരമുലിച്ചി ദീവിംചവേ
ഓയമ്മ നന്നു വരഹാവതാരുഡനവേ

വരമുലിച്ചി ദീവിംചെദ ഗോപാലകൃഷ്ണ
വരഹാവതാരുഡനെദ

നാണ്യമൈന നഗലുവേയവേ
ഓയമ്മ നന്നു നരസിംഹാവതാരുഡനവേ

നാണ്യമൈന നഗലുവേസെദാ ഗോപാലകൃഷ്ണ
നരസിംഹാവതാരുഡനെദ

വായുവേഗ രഥമുനിയ്യവേ
ഓയമ്മ നന്നു വാമനവതാരുഡനവേ

വായുവേഗ രഥമുനിച്ചെദാ ഗോപാലകൃഷ്ണ
വാമനാവതാരുഡനെദ

പാലു പോസി ബുവ്വപെട്ടവേ
ഓയമ്മ നന്നു പരശുരാമാവതാരുഡനവേ

പാലു പോസി ബുവ്വപെട്ടെദ ഗോപാലകൃഷ്ണ
പരശുരാമാവതാരുഡനെദ

ആനംദബാലുഡനവേ
ഓയമ്മ നന്നു അയോധ്യവാസുഡനവേ

ആനംദബാലുഡനെദ ഗോപാലകൃഷ്ണ
അയോധ്യവാസുഡനെദ

ഗോവുലുകാചെ ബാലുഡനവെ
ഓയമ്മ നന്നു ഗോപാലകൃഷ്ണുഡനവേ

ഗോവുലുകാചെ ബാലുഡനെദ
നാ തംഡ്രി നിന്നു ഗോപാലകൃഷ്ണുഡനെദ

ബുധ്ധുലു കലിപി മുദ്ദപെട്ടവേ
ഓയമ്മ നന്നു ബുധ്ധാവതാരുഡനവേ

ബുധ്ധുലു കലിപി മുദ്ദപെട്ടെദ ഗോപാലകൃഷ്ണ
ബുധ്ധാവതാരുഡനെദ

കാള്ളകു പസിഡിഗജ്ജെലു കട്ടവേ
ഓയമ്മ നന്നു കലികാവതാരുഡനവേ

കാള്ളകു പസിഡിഗജ്ജെലു കട്ടെദ ഗോപാലകൃഷ്ണ
കലികാവതാരുഡനെദ

Malayalam

Mooka Pancha Sathi 5 – Mandasmitha Satakam – Malayalam

Comments Off on Mooka Pancha Sathi 5 – Mandasmitha Satakam – Malayalam 18 February 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: ശ്രീ മൂക ശംകരേംദ്ര സരസ്വതി

ബധ്നീമോ വയമഞ്ജലിം പ്രതിദിനം ബന്ധച്ഛിദേ ദേഹിനാം
കന്ദര്പാഗമതന്ത്രമൂലഗുരവേ കല്യാണകേലീഭുവേ |
കാമാക്ഷ്യാ ഘനസാരപുഞ്ജരജസേ കാമദ്രുഹശ്ചക്ഷുഷാം
മന്ദാരസ്തബകപ്രഭാമദമുഷേ മന്ദസ്മിതജ്യോതിഷേ ||1||

സധ്രീചേ നവമല്ലികാസുമനസാം നാസാഗ്രമുക്താമണേ-
രാചാര്യായ മൃണാലകാണ്ഡമഹസാം നൈസര്ഗികായ ദ്വിഷേ |
സ്വര്ധുന്യാ സഹ യുധ്വേന ഹിമരുചേരര്ധാസനാധ്യാസിനേ
കാമാക്ഷ്യാഃ സ്മിതമഞ്ജരീധവലിമാദ്വൈതായ തസ്മൈ നമഃ ||2||

കര്പൂരദ്യുതിചാതുരീമതിതരാമല്പീയസീം കുര്വതീ
ദൗര്ഭാഗ്യോദയമേവ സംവിദധതീ ദൗഷാകരീണാം ത്വിഷാമ് |
ക്ഷുല്ലാനേവ മനോജ്ഞമല്ലിനികരാന്ഫുല്ലാനപി വ്യഞ്ജതീ
കാമാക്ഷ്യാ മൃദുലസ്മിതാംശുലഹരീ കാമപ്രസൂരസ്തു മേ ||3||

യാ പീനസ്തനമണ്ഡലോപരി ലസത്കര്പൂരലേപായതേ
യാ നീലേക്ഷണരാത്രികാന്തിതതിഷു ജ്യോത്സ്നാപ്രരോഹായതേ |
യാ സൗന്ദര്യധുനീതരങ്ഗതതിഷു വ്യാലോലഹംസായതേ
കാമാക്ഷ്യാഃ ശിശിരീകരോതു ഹൃദയം സാ മേ സ്മിതപ്രാചുരീ ||4||

യേഷാം ഗച്ഛതി പൂര്വപക്ഷസരണിം കൗമുദ്വതഃ ശ്വേതിമാ
യേഷാം സന്തതമാരുരുക്ഷതി തുലാകക്ഷ്യാം ശരച്ചന്ദ്രമാഃ |
യേഷാമിച്ഛതി കമ്ബുരപ്യസുലഭാമന്തേവസത്പ്രക്രിയാം
കാമാക്ഷ്യാ മമതാം ഹരന്തു മമ തേ ഹാസത്വിഷാമങ്കുരാഃ ||5||

ആശാസീമസു സന്തതം വിദധതീ നൈശാകരീം വ്യാക്രിയാം
കാശാനാമഭിമാനഭങ്ഗകലനാകൗശല്യമാബിഭ്രതീ |
ഈശാനേന വിലോകിതാ സകുതുകം കാമാക്ഷി തേ കല്മഷ-
ക്ലേശാപായകരീ ചകാസ്തി ലഹരീ മന്ദസ്മിതജ്യോതിഷാമ് ||6||

ആരൂഢസ്യ സമുന്നതസ്തനതടീസാമ്രാജ്യസിംഹാസനം
കന്ദര്പസ്യ വിഭോര്ജഗത്ത്രയപ്രാകട്യമുദ്രാനിധേഃ |
യസ്യാശ്ചാമരചാതുരീം കലയതേ രശ്മിച്ഛടാ ചഞ്ചലാ
സാ മന്ദസ്മിതമഞ്ജരീ ഭവതു നഃ കാമായ കാമാക്ഷി തേ ||7||

ശമ്ഭോര്യാ പരിരമ്ഭസമ്ഭ്രമവിധൗ നൈര്മല്യസീമാനിധിഃ
ഗൈര്വാണീവ തരങ്ഗിണീ കൃതമൃദുസ്യന്ദാം കലിന്ദാത്മജാമ് |
കല്മാഷീകുരുതേ കലങ്കസുഷമാം കണ്ഠസ്ഥലീചുമ്ബിനീം
കാമാക്ഷ്യാഃ സ്മിതകന്ദലീ ഭവതു നഃ കല്യാണസന്ദോഹിനീ ||8||

ജേതും ഹാരലതാമിവ സ്തനതടീം സംജഗ്മുഷീ സന്തതം
ഗന്തും നിര്മലതാമിവ ദ്വിഗുണിതാം മഗ്നാ കൃപാസ്ത്രോതസി |
ലബ്ധും വിസ്മയനീയതാമിവ ഹരം രാഗാകുലം കുര്വതീ
മഞ്ജുസ്തേ സ്മിതമഞ്ജരീ ഭവഭയം മഥ്നാതു കാമാക്ഷി മേ ||9||

ശ്വേതാപി പ്രകടം നിശാകരരുചാം മാലിന്യമാതന്വതീ
ശീതാപി സ്മരപാവകം പശുപതേഃ സന്ധുക്ഷയന്തീ സദാ |
സ്വാഭാവ്യാദധരാശ്രിതാപി നമതാമുച്ചൈര്ദിശന്തീ ഗതിം
കാമാക്ഷി സ്ഫുടമന്തരാ സ്ഫുരതു നസ്ത്വന്മന്ദഹാസപ്രഭാ ||10||

വക്ത്രശ്രീസരസീജലേ തരലിതഭ്രൂവല്ലികല്ലോലിതേ
കാലിമ്നാ ദധതീ കടാക്ഷജനുഷാ മാധുവ്രതീം വ്യാപൃതിമ് |
നിര്നിദ്രാമലപുണ്ഡരീകകുഹനാപാണ്ഡിത്യമാബിഭ്രതീ
കാമാക്ഷ്യാഃ സ്മിതചാതുരീ മമ മനഃ കാതര്യമുന്മൂലയേത് ||11||

നിത്യം ബാധിതബന്ധുജീവമധരം മൈത്രീജുഷം പല്ലവൈഃ
ശുദ്ധസ്യ ദ്വിജമണ്ഡലസ്യ ച തിരസ്കര്താരമപ്യാശ്രിതാ |
യാ വൈമല്യവതീ സദൈവ നമതാം ചേതഃ പുനീതേതരാം
കാമാക്ഷ്യാ ഹൃദയം പ്രസാദയതു മേ സാ മന്ദഹാസപ്രഭാ ||12||

ദ്രുഹ്യന്തീ തമസേ മുഹുഃ കുമുദിനീസാഹായ്യമാബിഭ്രതീ
യാന്തീ ചന്ദ്രകിശോരശേഖരവപുഃസൗധാങ്ഗണേ പ്രേങ്ഖണമ് |
ജ്ഞാനാമ്ഭോനിധിവീചികാം സുമനസാം കൂലംകഷാം കുര്വതീ
കാമാക്ഷ്യാഃ സ്മിതകൗമുദീ ഹരതു മേ സംസാരതാപോദയമ് ||13||

കാശ്മീരദ്രവധാതുകര്ദമരുചാ കല്മാഷതാം ബിഭ്രതീ
ഹംസൗധൈരിവ കുര്വതീ പരിചിതിം ഹാരീകൃതൈര്മൗക്തികൈഃ |
വക്ഷോജന്മതുഷാരശൈലകടകേ സംചാരമാതന്വതീ
കാമാക്ഷ്യാ മൃദുലസ്മിതദ്യുതിമയീ ഭാഗീരഥീ ഭാസതേ ||14||

കമ്ബോര്വംശപരമ്പരാ ഇവ കൃപാസന്താനവല്ലീഭുവഃ
സമ്ഫുല്ലസ്തബകാ ഇവ പ്രസൃമരാ മൂര്താഃ പ്രസാദാ ഇവ |
വാക്പീയൂഷകണാ ഇവ ത്രിപഥഗാപര്യായഭേദാ ഇവ
ഭ്രാജന്തേ തവ മന്ദഹാസകിരണാഃ കാഞ്ചീപുരീനായികേ ||15||

വക്ഷോജേ ഘനസാരപത്രരചനാഭങ്ഗീസപത്നായിതാ
കണ്ഠേ മൗക്തികഹാരയഷ്ടികിരണവ്യാപാരമുദ്രായിതാ |
ഓഷ്ഠശ്രീനികുരുമ്ബപല്ലവപുടേ പ്രേങ്ഖത്പ്രസൂനായിതാ
കാമാക്ഷി സ്ഫുരതാം മദീയഹൃദയേ ത്വന്മന്ദഹാസപ്രഭാ ||16||

യേഷാം ബിന്ദുരിവോപരി പ്രചലിതോ നാസാഗ്രമുക്താമണിഃ
യേഷാം ദീന ഇവാധികണ്ഠമയതേ ഹാരഃ കരാലമ്ബനമ് |
യേഷാം ബന്ധുരിവോഷ്ഠയോരരുണിമാ ധത്തേ സ്വയം രഞ്ജനം
കാമാക്ഷ്യാഃ പ്രഭവന്തു തേ മമ ശിവോല്ലാസായ ഹാസാങ്കുരാഃ ||17||

യാ ജാഡ്യാമ്ബുനിധിം ക്ഷിണോതി ഭജതാം വൈരായതേ കൈരവൈഃ
നിത്യം യാം നിയമേന യാ ച യതതേ കര്തും ത്രിണേത്രോത്സവമ് |
ബിമ്ബം ചാന്ദ്രമസം ച വഞ്ചയതി യാ ഗര്വേണ സാ താദൃശീ
കാമാക്ഷി സ്മിതമഞ്ജരീ തവ കഥം ജ്യോത്സ്നേത്യസൗ കീര്ത്യതേ ||18||

ആരുഢാ രഭസാത്പുരഃ പുരരിപോരാശ്ലേഷണോപക്രമേ
യാ തേ മാതരുപൈതി ദിവ്യതടിനീശങ്കാകരീ തത്ക്ഷണമ് |
ഓഷ്ഠൗ വേപയതി ഭ്രുവൗ കുടിലയത്യാനമ്രയത്യാനനം
താം വന്ദേ മൃദുഹാസപൂരസുഷമാമേകാമ്രനാഥപ്രിയേ ||19||

വക്ത്രേന്ദോസ്തവ ചന്ദ്രികാ സ്മിതതതിര്വല്ഗു സ്ഫുരന്തീ സതാം
സ്യാച്ചേദ്യുക്തിമിദം ചകോരമനസാം കാമാക്ഷി കൗതൂഹലമ് |
ഏതച്ചിത്രമഹര്നിശം യദധികാമേഷാ രുചിം ഗാഹതേ
ബിമ്ബോഷ്ഠദ്യുമണിപ്രഭാസ്വപി ച യദ്ബിബ്ബോകമാലമ്ബതേ ||20||

സാദൃശ്യം കലശാമ്ബുധേര്വഹതി യത്കാമാക്ഷി മന്ദസ്മിതം
ശോഭാമോഷ്ഠരുചാമ്ബ വിദ്രുമഭവാമേതാദ്ഭിദാം ബ്രൂമഹേ |
ഏകസ്മാദുദിതം പുരാ കില പപൗ ശര്വഃ പുരാണഃ പുമാന്
ഏതന്മധ്യസമുദ്ഭവം രസയതേ മാധുര്യരൂപം രസമ് ||21||

ഉത്തുങ്ഗസ്തനകുമ്ഭശൈലകടകേ വിസ്താരികസ്തൂരികാ-
പത്രശ്രീജുഷി ചഞ്ചലാഃ സ്മിതരുചഃ കാമാക്ഷി തേ കോമലാഃ |
സന്ധ്യാദീധിതിരഞ്ജിതാ ഇവ മുഹുഃ സാന്ദ്രാധരജ്യോതിഷാ
വ്യാലോലാമലശാരദാഭ്രശകലവ്യാപാരമാതന്വതേ ||22||

ക്ഷീരം ദൂരത ഏവ തിഷ്ഠതു കഥം വൈമല്യമാത്രാദിദം
മാതസ്തേ സഹപാഠവീഥിമയതാം മന്ദസ്മിതൈര്മഞ്ജുലൈഃ |
കിം ചേയം തു ഭിദാസ്തി ദോഹനവശാദേകം തു സംജായതേ
കാമാക്ഷി സ്വയമര്ഥിതം പ്രണമതാമന്യത്തു ദോദുഹ്യതേ ||23||

കര്പൂരൈരമൃതൈര്ജഗജ്ജനനി തേ കാമാക്ഷി ചന്ദ്രാതപൈഃ
മുക്താഹാരഗുണൈര്മൃണാലവലയൈര്മുഗ്ധസ്മിതശ്രീരിയമ് |
ശ്രീകാഞ്ചീപുരനായികേ സമതയാ സംസ്തൂയതേ സജ്ജനൈഃ
തത്താദൃങ്മമ താപശാന്തിവിധയേ കിം ദേവി മന്ദായതേ ||24||

മധ്യേഗര്ഭിതമഞ്ജുവാക്യലഹരീമാധ്വീഝരീശീതലാ
മന്ദാരസ്തബകായതേ ജനനി തേ മന്ദസ്മിതാംശുച്ഛടാ |
യസ്യാ വര്ധയിതും മുഹുര്വികസനം കാമാക്ഷി കാമദ്രുഹോ
വല്ഗുര്വീക്ഷണവിഭ്രമവ്യതികരോ വാസന്തമാസായതേ ||25||

ബിമ്ബോഷ്ഠദ്യുതിപുഞ്ജരഞ്ജിതരുചിസ്ത്വന്മന്ദഹാസച്ഛടാ |
കല്യാണം ഗിരിസാര്വഭൗമതനയേ കല്ലോലയത്വാശു മേ |
ഫുല്ലന്മല്ലിപിനദ്ധഹല്ലകമയീ മാലേവ യാ പേശലാ
ശ്രീകാഞ്ചീശ്വരി മാരമര്ദിതുരുരോമധ്യേ മുഹുര്ലമ്ബതേ ||26||

ബിഭ്രാണാ ശരദഭ്രവിഭ്രമദശാം വിദ്യോതമാനാപ്യസോ
കാമാക്ഷി സ്മിതമഞ്ജരീ കിരതി തേ കാരുണ്യധാരാരസമ് |
ആശ്ചര്യം ശിശിരീകരോതി ജഗതീശ്ചാലോക്യ ചൈനാമഹോ
കാമം ഖേലതി നീലകണ്ഠഹൃദയം കൗതൂഹലാന്ദോലിതമ് ||27||

പ്രേങ്ഖത്പ്രൗഢകടാക്ഷകുഞ്ജകുഹരേഷ്വത്യച്ഛഗുച്ഛായിതം
വക്ത്രേന്ദുച്ഛവിസിന്ധുവീചിനിചയേ ഫേനപ്രതാനായിതമ് |
നൈരന്തര്യവിജൃമ്ഭിതസ്തനതടേ നൈചോലപട്ടായിതം
കാലുഷ്യം കബലീകരോതു മമ തേ കാമാക്ഷി മന്ദസ്മിതമ് ||28||

പീയൂഷം തവ മന്ഥരസ്മിതമിതി വ്യര്ഥൈവ സാപപ്രഥാ
കാമാക്ഷി ധ്രുവമീദൃശം യദി ഭവേദേതത്കഥം വാ ശിവേ |
മന്ദാരസ്യ കഥാലവം ന സഹതേ മഥ്നാതി മന്ദാകിനീ-
മിന്ദും നിന്ദതി കീര്തിതേ‌உപി കലശീപാഥോധിമീര്ഷ്യായതേ ||29||

വിശ്വേഷാം നയനോത്സവം വിതനുതാം വിദ്യോതതാം ചന്ദ്രമാ
വിഖ്യാതോ മദനാന്തകേന മുകുടീമധ്യേ ച സംമാന്യതാമ് |
ആഃ കിം ജാതമനേന ഹാസസുഷമാമാലോക്യ കാമാക്ഷി തേ
കാലങ്കീമവലമ്ബതേ ഖലു ദശാം കല്മാഷഹീനോ‌உപ്യസൗ ||30||

ചേതഃ ശീതലയന്തു നഃ പശുപതേരാനന്ദജീവാതവോ
നമ്രാണാം നയനാധ്വസീമസു ശരച്ചന്ദ്രാതപോപക്രമാഃ |
സംസാരാഖ്യസരോരുഹാകരഖലീകാരേ തുഷാരോത്കരാഃ
കാമാക്ഷി സ്മരകീര്തിബീജനികരാസ്ത്വന്മന്ദഹാസാങ്കുരാഃ ||31||

കര്മൗഘാഖ്യതമഃകചാകചികരാന്കാമാക്ഷി സംചിന്തയേ
ത്വന്മന്ദസ്മിതരോചിഷാം ത്രിഭുവനക്ഷേമംകരാനങ്കുരാന് |
യേ വക്ത്രം ശിശിരശ്രിയോ വികസിതം ചന്ദ്രാതപാമ്ഭോരുഹ-
ദ്വേഷോദ്ധേഷോണചാതുരീമിവ തിരസ്കര്തും പരിഷ്കുര്വതേ ||32||

കുര്യുര്നഃ കുലശൈലരാജതനയേ കൂലംകഷം മങ്ഗലം
കുന്ദസ്പര്ധനചുഞ്ചവസ്തവ ശിവേ മന്ദസ്മിതപ്രക്രമാഃ |
യേ കാമാക്ഷി സമസ്തസാക്ഷിനയനം സന്തോഷയന്തീശ്വരം
കര്പൂരപ്രകരാ ഇവ പ്രസൃമരാഃ പുംസാമസാധാരണാഃ ||33||

കമ്രേണ സ്നപയസ്വ കര്മകുഹനാചോരേണ മാരാഗമ-
വ്യാഖ്യാശിക്ഷണദീക്ഷിതേന വിദുഷാമക്ഷീണലക്ഷ്മീപുഷാ |
കാമാക്ഷി സ്മിതകന്ദലേന കലുഷസ്ഫോടക്രിയാചുഞ്ചുനാ
കാരുണ്യാമൃതവീചികാവിഹരണപ്രാചുര്യധുര്യേണ മാമ് ||34||

ത്വന്മന്ദസ്മിതകന്ദലസ്യ നിയതം കാമാക്ഷി ശങ്കാമഹേ
ബിമ്ബഃ കശ്ചന നൂതനഃ പ്രചലിതോ നൈശാകരഃ ശീകരഃ |
കിംച ക്ഷീരപയോനിധിഃ പ്രതിനിധിഃ സ്വര്വാഹിനീവീചികാ-
ബിബ്വോകോ‌உപി വിഡമ്ബ ഏവ കുഹനാ മല്ലീമതല്ലീരുചഃ ||35||

ദുഷ്കര്മാര്കനിസര്ഗകര്കശമഹസ്സമ്പര്കതപതം മില-
ത്പങ്കം ശങ്കരവല്ലഭേ മമ മനഃ കാഞ്ചീപുരാലംക്രിയേ |
അമ്ബ ത്വന്മൃദുലസ്മിതാമൃതരസേ മങ്ക്ത്വാ വിധൂയ വ്യഥാ-
മാനന്ദോദയസൗധശൃങ്ഗപദവീമാരോഢുമാകാങ്ക്ഷതി ||36||

നമ്രാണാം നഗരാജശേഖരസുതേ നാകാലയാനാം പുരഃ
കാമാക്ഷി ത്വരയാ വിപത്പ്രശമേന കാരുണ്യധാരാഃ കിരന് |
ആഗച്ഛന്തമനുഗ്രഹം പ്രകടയന്നാനന്ദബീജാനി തേ
നാസീരേ മൃദുഹാസ ഏവ തനുതേ നാഥേ സുധാശീതലഃ ||37||

കാമാക്ഷി പ്രഥമാനവിഭ്രമനിധിഃ കന്ദര്പദര്പപ്രസൂഃ
മുഗ്ധസ്തേ മൃദുഹാസ ഏവ ഗിരിജേ മുഷ്ണാതു മേ കില്ബിഷമ് |
യം ദ്രഷ്ടും വിഹിതേ കരഗ്രഹ ഉമേ ശമ്ഭുസ്ത്രപാമീലിതം
സ്വൈരം കാരയതി സ്മ താണ്ഡവവിനോദാനന്ദിനാ തണ്ഡുനാ ||38||

ക്ഷുണ്ണം കേനചിദേവ ധീരമനസാ കുത്രാപി നാനാജനൈഃ
കര്മഗ്രന്ഥിനിയന്ത്രിതൈരസുഗമം കാമാക്ഷി സാമാന്യതഃ |
മുഗ്ധൈര്ദ്രുഷ്ടുമശക്യമേവ മനസാ മൂഢസയ മേ മൗക്തികം
മാര്ഗം ദര്ശയതു പ്രദീപ ഇവ തേ മന്ദസ്മിതശ്രീരിയമ് ||39||

ജ്യോത്സ്നാകാന്തിഭിരേവ നിര്മലതരം നൈശാകരം മണ്ഡലം
ഹംസൈരേവ ശരദ്വിലാസസമയേ വ്യാകോചമമ്ഭോരുഹമ് |
സ്വച്ഛൈരേവ വികസ്വരൈരുഡുഗുണൈഃ കാമാക്ഷി ബിമ്ബം ദിവഃ
പുണ്യൈരേവ മൃദുസ്മിതൈസ്തവ മുഖം പുഷ്ണാതി ശോഭാഭരമ് ||40||

മാനഗ്രന്ഥിവിധുന്തുദേന രഭസാദാസ്വാദ്യമാനേ നവ-
പ്രേമാഡമ്ബരപൂര്ണിമാഹിമകരേ കാമാക്ഷി തേ തത്ക്ഷണമ് |
ആലോക്യ സ്മിതചന്ദ്രികാം പുനരിമാമുന്മീലനം ജഗ്മുഷീം
ചേതഃ ശീലയതേ ചകോരചരിതം ചന്ദ്രാര്ധചൂഡാമണേഃ ||41||

കാമാക്ഷി സ്മിതമഞ്ജരീം തവ ഭജേ യസ്യാസ്ത്വിഷാമങ്കുരാ-
നാപീനസ്തനപാനലാലസതയാ നിശ്ശങ്കമങ്കേശയഃ |
ഊര്ധ്വം വീക്ഷ്യ വികര്ഷതി പ്രസൃമരാനുദ്ദാമയാ ശുണ്ഡയാ
സൂനുസുതേ ബിസശങ്കയാശു കുഹനാദന്താവലഗ്രാമണീഃ ||42||

ഗാഢാശ്ലേഷവിമര്ദസമ്ഭ്രമവശാദുദ്ദാമമുക്താഗുണ-
പ്രാലമ്ബേ കുചകുമ്ഭയോര്വിഗലിതേ ദക്ഷദ്വിഷോ വക്ഷസി |
യാ സഖ്യേന പിനഹ്യതി പ്രചുരയാ ഭാസാ തദീയാം ദശാം
സാ മേ ഖേലതു കാമകോടി ഹൃദയേ സാന്ദ്രസ്മിതാംശുച്ഛടാ ||43||

മന്ദാരേ തവ മന്ഥരസ്മിതരുചാം മാത്സര്യമാലോക്യതേ
കാമാക്ഷി സ്മരശാസനേ ച നിയതോ രാഗോദയോ ലക്ഷ്യതേ |
ചാന്ദ്രീഷു ദ്യുതിമഞ്ജരീഷു ച മഹാന്ദ്വേഷാങ്കുരോ ദൃശ്യതേ
ശുദ്ധാനാം കഥമീദൃശീ ഗിരിസുതേ‌உതിശുദ്ധാ ദശാ കഥ്യതാമ് ||44||

പീയൂഷം ഖലു പീയതേ സുരജനൈര്ദുഗ്ധാമ്ബുധിര്മഥ്യതേ
മാഹേശൈശ്ച ജടാകലാപനിഗഡൈര്മന്ദാകിനീ നഹ്യതേ |
ശീതാംശുഃ പരിഭൂയതേ ച തമസാ തസ്മാദനേതാദൃശീ
കാമാക്ഷി സ്മിതമഞ്ജരീ തവ വചോവൈദഗ്ധ്യമുല്ലങ്ഘതേ ||45||

ആശങ്കേ തവ മന്ദഹാസലഹരീമന്യാദൃശീം ചന്ദ്രികാ-
മേകാമ്രേശകുടുമ്ബിനി പ്രതിപദം യസ്യാഃ പ്രഭാസംഗമേ |
വക്ഷോജാമ്ബുരുഹേ ന തേ രചയതഃ കാംചിദ്ദശാം കൗങ്മലീ-
മാസ്യാമ്ഭോരുഹമമ്ബ കിംച ശനകൈരാലമ്ബതേ ഫുല്ലതാമ് ||46||

ആസ്തീര്ണാധരകാന്തിപല്ലവചയേ പാതം മുഹുര്ജഗ്മുഷീ
മാരദ്രോഹിണി കന്ദലത്സ്മരശരജ്വാലാവലീര്വ്യഞ്ജതീ |
നിന്ദന്തീ ഘനസാരഹാരവലയജ്യോത്സ്നാമൃണാലാനി തേ
കാമാക്ഷി സ്മിതചാതുരീ വിരഹിണീരീതിം ജഗാഹേതരാമ് ||47||

സൂര്യാലോകവിധൗ വികാസമധികം യാന്തീ ഹരന്തീ തമ-
സ്സന്ദോഹം നമതാം നിജസ്മരണതോ ദോഷാകരദ്വേഷിണീ |
നിര്യാന്തീ വദനാരവിന്ദകുഹരാന്നിര്ധൂതജാഡ്യാ നൃണാം
ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതദ്യുതിമയീ ചിത്രീയതേ ചന്ദ്രികാ ||48||

കുണ്ഠീകുര്യുരമീ കുബോധഘടനാമസ്മന്മനോമാഥിനീം
ശ്രീകാമാക്ഷി ശിവംകരാസ്തവ ശിവേ ശ്രീമന്ദഹാസാങ്കുരാഃ |
യേ തന്വന്തി നിരന്തരം തരുണിമസ്തമ്ബേരമഗ്രാമണീ-
കുമ്ഭദ്വന്ദ്വവിഡമ്ബിനി സ്തനതടേ മുക്താകുഥാഡമ്ബരമ് ||49||

പ്രേങ്ഖന്തഃ ശരദമ്ബുദാ ഇവ ശനൈഃ പ്രേമാനിലൈഃ പ്രേരിതാ
മജ്ജന്തോ മന്ദനാരികണ്ഠസുഷമാസിന്ധൗ മുഹുര്മന്ഥരമ് |
ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതാംശുനികരാഃ ശ്യാമായമാനശ്രിയോ
നീലാമ്ഭോധരനൈപുണീം തത ഇതോ നിര്നിദ്രയന്ത്യഞ്ജസാ ||50||

വ്യാപാരം ചതുരാനനൈകവിഹൃതൗ വ്യാകുര്വതീ കുര്വതീ
രുദ്രാക്ഷഗ്രഹണം മഹേശി സതതം വാഗൂര്മികല്ലോലിതാ |
ഉത്ഫുല്ലം ധവലാരവിന്ദമധരീകൃത്യ സ്ഫുരന്തീ സദാ
ശ്രീകാമാക്ഷി സരസ്വതീ വിജയതേ ത്വന്മന്ദഹാസപ്രഭാ ||51||

കര്പൂരദ്യുതിതസ്കരേണ മഹസാ കല്മാഷയത്യാനനം
ശ്രീകാഞ്ചീപുരനായികേ പതിരിവ ശ്രീമന്ദഹാസോ‌உപി തേ |
ആലിങ്ഗത്യതിപീവരാം സ്തനതടീം ബിമ്ബാധരം ചുമ്ബതി
പ്രൗഢം രാഗഭരം വ്യനക്തി മനസോ ധൈര്യം ധുനീതേതരാമ് ||52||

വൈശദ്യേന ച വിശ്വതാപഹരണക്രീഡാപടീയസ്തയാ
പാണ്ഡിത്യേന പചേലിമേന ജഗതാം നേത്രോത്സവോത്പാദേന |
കാമാക്ഷി സ്മിതകന്ദലൈസ്തവ തുലാമാരോഢുമുദ്യോഗിനീ
ജ്യോത്സ്നാസൗ ജലരാശിപോഷണതയാ ദൂഷ്യാം പ്രപന്നാ ദശാമ് ||53||

ലാവണ്യാമ്ബുജിനീമൃണാലവലയൈഃ ശൃങ്ഗാരഗന്ധദ്വിപ-
ഗ്രാമണ്യഃ ശ്രുതിചാമരൈസ്തരുണിമസ്വാരാജ്യതേജോങ്കുരൈഃ |
ആനന്ദാമൃതസിന്ധുവീചിപൃഷതൈരാസ്യാബ്ജഹംസൈസ്തവ
ശ്രീകാമാക്ഷി മഥാന മന്ദഹസിതൈര്മത്കം മനഃകല്മഷമ് ||54||

ഉത്തുങ്ഗസ്തനമണ്ഡലീപരിചലന്മാണിക്യഹാരച്ഛടാ-
ചഞ്ചച്ഛോണിമപുഞ്ജമധ്യസരണിം മാതഃ പരിഷ്കുര്വതീ |
യാ വൈദഗ്ധ്യമുപൈതി ശംകരജടാകാന്താരവാടീപത-
ത്സ്വര്വാപീപയസഃ സ്മിതദ്യുതിരസൗ കാമാക്ഷി തേ മഞ്ജുലാ ||55||

സന്നാമൈകജുഷാ ജനേന സുലഭം സംസൂചയന്തീ ശനൈ-
രുത്തുങ്ഗസ്യ ചിരാദനുഗ്രഹതരോരുത്പത്സ്യമാനം ഫലമ് |
പ്രാഥമ്യേന വികസ്വരാ കുസുമവത്പ്രാഗല്ഭ്യമഭ്യേയുഷീ
കാമാക്ഷി സ്മിതചാതുരീ തവ മമ ക്ഷേമംകരീ കല്പതാമ് ||56||

ധാനുഷ്കാഗ്രസരസ്യ ലോലകുടിലഭ്രൂലേഖയാ ബിഭ്രതോ
ലീലാലോകശിലീമുഖം നവവയസ്സാമ്രാജ്യലക്ഷ്മീപുഷഃ |
ജേതും മന്മഥമര്ദിനം ജനനി തേ കാമാക്ഷി ഹാസഃ സ്വയം
വല്ഗുര്വിഭ്രമഭൂഭൃതോ വിതനുതേ സേനാപതിപ്രക്രിയാമ് ||57||

യന്നാകമ്പത കാലകൂടകബലീകാരേ ചുചുമ്ബേ ന യദ്-
ഗ്ലാന്യാ ചക്ഷുഷി രൂഷിതാനലശിഖേ രുദ്രസ്യ തത്താദൃശമ് |
ചേതോ യത്പ്രസഭം സ്മരജ്വരശിഖിജ്വാലേന ലേലിഹ്യതേ
തത്കാമാക്ഷി തവ സ്മിതാംശുകലികാഹേലാഭവം പ്രാഭവമ് ||58||

സമ്ഭിന്നേവ സുപര്വലോകതടിനീ വീചീചയൈര്യാമുനൈഃ
സംമിശ്രേവ ശശാങ്കദീപ്തിലഹരീ നീലൈര്മഹാനീരദൈഃ |
കാമാക്ഷി സ്ഫുരിതാ തവ സ്മിതരുചിഃ കാലാഞ്ജനസ്പര്ധിനാ
കാലിമ്നാ കചരോചിഷാം വ്യതികരേ കാംചിദ്ദശാമശ്നുതേ ||59||

ജാനീമോ ജഗദീശ്വരപ്രണയിനി ത്വന്മന്ദഹാസപ്രഭാം
ശ്രീകാമാക്ഷി സരോജിനീമഭിനവാമേഷാ യതഃ സര്വദാ |
ആസ്യേന്ദോരവലോകേന പശുപതേരഭ്യേതി സമ്ഫുല്ലതാം
തന്ദ്രാലുസ്തദഭാവ ഏവ തനുതേ തദ്വൈപരീത്യക്രമമ് ||60||

യാന്തീ ലോഹിതിമാനമഭ്രതടിനീ ധാതുച്ഛടാകര്ദമൈഃ
ഭാന്തീ ബാലഗഭസ്തിമാലികിരണൈര്മേഘാവലീ ശാരദീ |
ബിമ്ബോഷ്ഠദ്യുതിപുഞ്ജചുമ്ബനകലാശോണായമാനേന തേ
കാമാക്ഷി സ്മിതരോചിഷാ സമദശാമാരോഢുമാകാങ്ക്ഷതേ ||61||

ശ്രീകാമാക്ഷി മുഖേന്ദുഭൂഷണമിദം മന്ദസ്മിതം താവകം
നേത്രാനന്ദകരം തഥാ ഹിമകരോ ഗച്ഛേദ്യഥാ തിഗ്മതാമ് |
ശീതം ദേവി തഥാ യഥാ ഹിമജലം സന്താപമുദ്രാസ്പദം
ശ്വേതം കിംച തഥാ യഥാ മലിനതാം ധത്തേ ച മുക്താമണിഃ ||62||

ത്വന്മന്ദസ്മിതമഞ്ജരീം പ്രസൃമരാം കാമാക്ഷി ചന്ദ്രാതപം
സന്തഃ സന്തതമാമനന്ത്യമലതാ തല്ലക്ഷണം ലക്ഷ്യതേ |
അസ്മാകം ന ധുനോതി താപകമധികം ധൂനോതി നാഭ്യന്തരം
ധ്വാന്തം തത്ഖലു ദുഃഖിനോ വയമിദം കേനോതി നോ വിദ്മഹേ ||63||

നമ്രസ്യ പ്രണയപ്രരൂഢകലഹച്ഛേദായ പാദാബ്ജയോഃ
മന്ദം ചന്ദ്രകിശോരശേഖരമണേഃ കാമാക്ഷി രാഗേണ തേ |
ബന്ധൂകപ്രസവശ്രിയം ജിതവതോ ബംഹീയസീം താദൃശീം
ബിമ്ബോഷ്ഠസ്യ രുചിം നിരസ്യ ഹസിതജ്യോത്സ്നാ വയസ്യായതേ ||64||

മുക്താനാം പരിമോചനം വിദധതസ്തത്പ്രീതിനിഷ്പാദിനീ
ഭൂയോ ദൂരത ഏവ ധൂതമരുതസ്തത്പാലനം തന്വതീ |
ഉദ്ഭൂതസ്യ ജലാന്തരാദവിരതം തദ്ദൂരതാം ജഗ്മുഷീ
കാമാക്ഷി സ്മിതമഞ്ജരീ തവ കഥം കമ്ബോസ്തുലാമശ്നുതേ ||65||

ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതദ്യുതിഝരീവൈദഗ്ധ്യലീലായിതം
പശ്യന്തോ‌உപി നിരന്തരം സുവിമലംമന്യാ ജഗന്മണ്ഡലേ |
ലോകം ഹാസയിതും കിമര്ഥമനിശം പ്രാകാശ്യമാതന്വതേ
മന്ദാക്ഷം വിരഹയ്യ മങ്ഗലതരം മന്ദാരചന്ദ്രാദയഃ ||66||

ക്ഷീരാബ്ധേരപി ശൈലരാജതനയേ ത്വന്മന്ദഹാസസ്യ ച
ശ്രീകാമാക്ഷി വലക്ഷിമോദയനിധേഃ കിംചിദ്ഭിദാം ബ്രൂമഹേ |
ഏകസ്മൈ പുരുഷായ ദേവി സ ദദൗ ലക്ഷ്മീം കദാചിത്പുരാ
സര്വേഭ്യോ‌உപി ദദാത്യസൗ തു സതതം ലക്ഷ്മീം ച വാഗീശ്വരീമ് ||67||

ശ്രീകാഞ്ചീപുരരത്നദീപകലികേ താന്യേവ മേനാത്മജേ
ചാകോരാണി കുലാനി ദേവി സുതരാം ധന്യാനി മന്യാമഹേ |
കമ്പാതീരകുടുമ്ബചംക്രമകലാചുഞ്ചൂനി ചഞ്ചൂപുടൈഃ
നിത്യം യാനി തവ സ്മിതേന്ദുമഹസാമാസ്വാദമാതന്വതേ ||68||

ശൈത്യപ്രക്രമമാശ്രിതോ‌உപി നമതാം ജാഡ്യപ്രഥാം ധൂനയന്
നൈര്മല്യം പരമം ഗതോ‌உപി ഗിരിശം രാഗാകുലം ചാരയന് |
ലീലാലാപപുരസ്സരോ‌உപി സതതം വാചംയമാന്പ്രീണയന്
കാമാക്ഷി സ്മിതരോചിഷാം തവ സമുല്ലാസഃ കഥം വര്ണ്യതേ ||69||

ശ്രോണീചഞ്ചലമേഖലാമുഖരിതം ലീലാഗതം മന്ഥരം
ഭ്രൂവല്ലീചലനം കടാക്ഷവലനം മന്ദാക്ഷവീക്ഷാചണമ് |
യദ്വൈദഗ്ധ്യമുഖേന മന്മഥരിപും സംമോഹയന്ത്യഞ്ജസാ
ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതായ സതതം തസ്മൈ നമ്സകുര്മഹേ ||70||

ശ്രീകാമാക്ഷി മനോജ്ഞമന്ദഹസിതജ്യോതിഷ്പ്രരോഹേ തവ
സ്ഫീതശ്വേതിമസാര്വഭൗമസരണിപ്രാഗല്ഭ്യമഭ്യേയുഷി |
ചന്ദ്രോ‌உയം യുവരാജതാം കലയതേ ചേടീധുരം ചന്ദ്രികാ
ശുദ്ധാ സാ ച സുധാഝരീ സഹചരീസാധര്മ്യമാലമ്ബതേ ||71||

ജ്യോത്സ്നാ കിം തനുതേ ഫലം തനുമതാമൗഷ്ണ്യപ്രശാന്തിം വിനാ
ത്വന്മന്ദസ്മിതരോചിഷാ തനുമതാം കാമാക്ഷി രോചിഷ്ണുനാ |
സന്താപോ വിനിവാര്യതേ നവവയഃപ്രാചുര്യമങ്കൂര്യതേ
സൗന്ദര്യം പരിപൂര്യതേ ജഗതി സാ കീര്തിശ്ച സംചാര്യതേ ||72||

വൈമല്യം കുമുദശ്രിയാം ഹിമരുചഃ കാന്ത്യൈവ സന്ധുക്ഷ്യതേ
ജ്യോത്സ്നാരോചിരപി പ്രദോഷസമയം പ്രാപ്യൈവ സമ്പദ്യതേ |
സ്വച്ഛത്വം നവമൗക്തികസ്യ പരമം സംസ്കാരതോ ദൃശ്യതേ
കാമാക്ഷ്യാഃ സ്മിതദീധിതേര്വിശദിമാ നൈസര്ഗികോ ഭാസതേ ||73||

പ്രാകാശ്യം പരമേശ്വരപ്രണയിനി ത്വന്മന്ദഹാസശ്രിയഃ
ശ്രീകാമാക്ഷി മമ ക്ഷിണോതു മമതാവൈചക്ഷണീമക്ഷയാമ് |
യദ്ഭീത്യേവ നിലീയതേ ഹിമകരോ മേഘോദരേ ശുക്തികാ-
ഗര്ഭേ മൗക്തികമണ്ഡലീ ച സരസീമധ്യേ മൃണാലീ ച സാ ||74||

ഹേരമ്ബേ ച ഗുഹേ ഹര്ഷഭരിതം വാത്സല്യമങ്കൂരയത്
മാരദ്രോഹിണി പൂരുഷേ സഹഭുവം പ്രേമാങ്കുരം വ്യഞ്ജയത് |
ആനമ്രേഷു ജനേഷു പൂര്ണകരുണാവൈദഗ്ധ്യമുത്താലയത്
കാമാക്ഷി സ്മിതമഞ്ജസാ തവ കഥംകാരം മയാ കഥ്യതേ ||75||

സംക്രുദ്ധദ്വിജരാജകോ‌உപ്യവിരതം കുര്വന്ദ്വിജൈഃ സംഗമം
വാണീപദ്ധതിദൂരഗോ‌உപി സതതം തത്സാഹചര്യം വഹന് |
അശ്രാന്തം പശുദുര്ലഭോ‌உപി കലയന്പത്യൗ പശൂനാം രതിം
ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതാമൃതരസസ്യന്ദോ മയി സ്പന്ദതാമ് ||76||

ശ്രീകാമാക്ഷി മഹേശ്വരേ നിരുപമപ്രേമാങ്കുരപ്രക്രമമ്ം
നിത്യം യഃ പ്രകടീകരോതി സഹജാമുന്നിദ്രയന്മാധുരീമ് |
തത്താദൃക്തവ മന്ദഹാസമഹിമാ മാതഃ കഥം മാനിതാം
തന്മൂര്ധ്നാ സുരനിമ്നഗാം ച കലികാമിന്ദോശ്ച താം നിന്ദതി ||77||

യേ മാധുര്യവിഹാരമണ്ടപഭുവോ യേ ശൈത്യമുദ്രാകരാ
യേ വൈശദ്യദശാവിശേഷസുഭഗാസ്തേ മന്ദഹാസാങ്കുരാഃ |
കാമാക്ഷ്യാഃ സഹജം ഗുണത്രയമിദം പര്യായതഃ കുര്വതാം
വാണീഗുമ്ഫനഡമ്ബരേ ച ഹൃദയേ കീര്തിപ്രരോഹേ ച മേ ||78||

കാമാക്ഷ്യാ മൃദുലസ്മിതാംശുനികരാ ദക്ഷാന്തകേ വീക്ഷണേ
മന്ദാക്ഷഗ്രഹിലാ ഹിമദ്യുതിമയൂഖാക്ഷേപദീക്ഷാങ്കുരാഃ |
ദാക്ഷ്യം പക്ഷ്മലയന്തു മാക്ഷികഗുഡദ്രാക്ഷാഭവം വാക്ഷു മേ
സൂക്ഷ്മം മോക്ഷപഥം നിരീക്ഷിതുമപി പ്രക്ഷാലയേയുര്മനഃ ||79||

ജാത്യാ ശീതശീതലാനി മധുരാണ്യേതാനി പൂതാനി തേ
ഗാങ്ഗാനീവ പയാംസി ദേവി പടലാന്യല്പസ്മിതജ്യോതിഷാമ് |
ഏനഃപങ്കപരമ്പരാമലിനിതാമേകാമ്രനാഥപ്രിയേ
പ്രജ്ഞാനാത്സുതരാം മദീയധിഷണാം പ്രക്ഷാലയന്തു ക്ഷണാത് ||80||

അശ്രാന്തം പരതന്ത്രിതഃ പശുപതിസ്ത്വന്മന്ദഹാസാങ്കുരൈഃ
ശ്രീകാമാക്ഷി തദീയവര്ണസമതാസങ്ഗേന ശങ്കാമഹേ |
ഇന്ദും നാകധുനീം ച ശേഖരയതേ മാലാം ച ധത്തേ നവൈഃ
വൈകുണ്ഠൈരവകുണ്ഠനം ച കുരുതേ ധൂലീചയൈര്ഭാസ്മനൈഃ ||81||

ശ്രീകാഞ്ചീപുരദേവതേ മൃദുവചസ്സൗരഭ്യമുദ്രാസ്പദം
പ്രൗഢപ്രേമലതാനവീനകുസുമം മന്ദസ്മിതം താവകമ് |
മന്ദം കന്ദലതി പ്രിയസ്യ വദനാലോകേ സമാഭാഷണേ
ശ്ലക്ഷ്ണേ കുങ്മലതി പ്രരൂഢപുലകേ ചാശ്ലോഷണേ ഫുല്ലതി ||82||

കിം ത്രൈസ്രോതസമമ്ബികേ പരിണതം സ്രോതശ്ചതുര്ഥം നവം
പീയൂഷസ്യ സമസ്തതാപഹരണം കിംവാ ദ്വിതീയം വപുഃ |
കിംസ്വിത്ത്വന്നികടം ഗതം മധുരിമാഭ്യാസായ ഗവ്യം പയഃ
ശ്രീകാഞ്ചീപുരനായകപ്രിയതമേ മന്ദസ്മിതം താവകമ് ||83||

ഭൂഷാ വക്ത്രസരോരുഹസ്യ സഹജാ വാചാം സഖീ ശാശ്വതീ
നീവീ വിഭ്രമസന്തതേഃ പശുപതേഃ സൗധീ ദൃശാം പാരണാ |
ജീവാതുര്മദനശ്രിയഃ ശശിരുചേരുച്ചാടനീ ദേവതാ
ശ്രീകാമാക്ഷി ഗിരാമഭൂമിമയതേ ഹാസപ്രഭാമഞ്ജരീ ||84||

സൂതിഃ ശ്വേതിമകന്ദലസ്യ വസതിഃ ശൃങ്ഗാരസാരശ്രിയഃ
പൂര്തിഃ സൂക്തിഝരീരസസ്യ ലഹരീ കാരുണ്യപാഥോനിധേഃ |
വാടീ കാചന കൗസുമീ മധുരിമസ്വാരാജ്യലക്ഷ്മ്യാസ്തവ
ശ്രീകാമാക്ഷി മമാസ്തു മങ്ഗലകരീ ഹാസപ്രഭാചാതുരീ ||85||

ജന്തൂനാം ജനിദുഃഖമൃത്യുലഹരീസന്താപനം കൃന്തതഃ
പ്രൗഢാനുഗ്രഹപൂര്ണശീതലരുചോ നിത്യോദയം ബിഭ്രതഃ |
ശ്രീകാമാക്ഷി വിസൃത്വരാ ഇവ കരാ ഹാസാങ്കുരാസ്തേ ഹഠാ-
ദാലോകേന നിഹന്യുരന്ധതമസസ്തോമസ്യ മേ സന്തതിമ് ||86||

ഉത്തുങ്ഗസ്തനമണ്ഡലസ്യ വിലസല്ലാവണ്യലീലാനടീ-
രങ്ഗസ്യ സ്ഫുടമൂര്ധ്വസീമനി മുഹുഃ പ്രാകാശ്യമഭ്യേയുഷീ |
ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതദ്യുതിതതിര്ബിമ്ബോഷ്ഠകാന്ത്യങ്കുരൈഃ
ചിത്രാം വിദ്രുമമുദ്രിതാം വിതനുതേ മൗക്തീം വിതാനശ്രിയമ് ||87||

സ്വാഭാവ്യാത്തവ വക്ത്രമേവ ലലിതം സന്തോഷസമ്പാദനം
ശമ്ഭോഃ കിം പുനരഞ്ചിതസ്മിതരുചഃ പാണ്ഡിത്യപാത്രീകൃതമ് |
അമ്ഭോജം സ്വത ഏവ സര്വജഗതാം ചക്ഷുഃപ്രിയമ്ഭാവുകം
കാമാക്ഷി സ്ഫുരിതേ ശരദ്വികസിതേ കീദൃഗ്വിധം ഭ്രാജതേ ||88||

പുമ്ഭിര്നിര്മലമാനസൗര്വിദധതേ മൈത്രീം ദൃഢം നിര്മലാം
ലബ്ധ്വാ കര്മലയം ച നിര്മലതരാം കീര്തിം ലഭന്തേതരാമ് |
സൂക്തിം പക്ഷ്മലയന്തി നിര്മലതമാം യത്താവകാഃ സേവകാഃ
തത്കാമാക്ഷി തവ സ്മിതസ്യ കലയാ നൈര്മല്യസീമാനിധേഃ ||89||

ആകര്ഷന്നയനാനി നാകിസദസാം ശൈത്യേന സംസ്തമ്ഭയ-
ന്നിന്ദും കിംച വിമോഹയന്പശുപതിം വിശ്വാര്തിമുച്ചാടയന് |
ഹിംസത്സംസൃതിഡമ്ബരം തവ ശിവേ ഹാസാഹ്വയോ മാന്ത്രികഃ
ശ്രീകാമാക്ഷി മദീയമാനസതമോവിദ്വേഷണേ ചേഷ്ടതാമ് ||90||

ക്ഷേപീയഃ ക്ഷപയന്തു കല്മഷഭയാന്യസ്മാകമല്പസ്മിത-
ജ്യോതിര്മണ്ഡലചംക്രമാസ്തവ ശിവേ കാമാക്ഷി രോചിഷ്ണവഃ |
പീഡാകര്മഠകര്മഘര്മസമയവ്യാപാരതാപാനല-
ശ്രീപാതാ നവഹര്ഷവര്ഷണസുധാസ്രോതസ്വിനീശീകരാഃ ||91||

ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതൈന്ദവമഹഃപൂരേ പരിമ്ഫൂര്ജതി
പ്രൗഢാം വാരിധിചാതുരീം കലയതേ ഭക്താത്മനാം പ്രാതിഭമ് |
ദൗര്ഗത്യപ്രസരാസ്തമഃപടലികാസാധര്മ്യമാബിഭ്രതേ
സര്വം കൈരവസാഹചര്യപദവീരീതിം വിധത്തേ പരമ് ||92||

മന്ദാരാദിഷു മന്മഥാരിമഹിഷി പ്രാകാശ്യരീതിം നിജാം
കാദാചിത്കതയാ വിശങ്ക്യ ബഹുശോ വൈശദ്യമുദ്രാഗുണഃ |
സാതത്യേന തവ സ്മിതേ വിതനുതേ സ്വൈരാസനാവാസനാമ് ||93||

ഇന്ധാനേ ഭവവീതിഹോത്രനിവഹേ കര്മൗഘചണ്ഡാനില-
പ്രൗഢിമ്നാ ബഹുലീകൃതേ നിപതിതം സന്താപചിന്താകുലമ് |
മാതര്മാം പരിഷിഞ്ച കിംചിദമലൈഃ പീയൂഷവര്ഷൈരിവ
ശ്രീകാമാക്ഷി തവ സ്മിതദ്യുതികണൈഃ ശൈശിര്യലീലാകരൈഃ ||94||

ഭാഷായാ രസനാഗ്രഖേലനജുഷഃ ശൃങ്ഗാരമുദ്രാസഖീ-
ലീലാജാതരതേഃ സുഖേന നിയമസ്നാനായ മേനാത്മജേ |
ശ്രീകാമാക്ഷി സുധാമയീവ ശിശിരാ സ്രോതസ്വിനീ താവകീ
ഗാഢാനന്ദതരങ്ഗിതാ വിജയതേ ഹാസപ്രഭാചാതുരീ ||95||

സന്താപം വിരലീകരോതു സകലം കാമാക്ഷി മച്ചേതനാ
മജ്ജന്തീ മധുരസ്മിതാമരധുനീകല്ലോലജാലേഷു തേ |
നൈരന്തര്യമുപേത്യ മന്മഥമരുല്ലോലേഷു യേഷു സ്ഫുടം
പ്രേമേന്ദുഃ പ്രതിബിമ്ബിതോ വിതനുതേ കൗതൂഹലം ധൂര്ജടേഃ ||96||

ചേതഃക്ഷീരപയോധിമന്ഥരചലദ്രാഗാഖ്യമന്ഥാചല-
ക്ഷോഭവ്യാപൃതിസമ്ഭവാം ജനനി തേ മന്ദസ്മിതശ്രീസുധാമ് |
സ്വാദംസ്വാദമുദീതകൗതുകരസാ നേത്രത്രയീ ശാംകരീ
ശ്രീകാമാക്ഷി നിരന്തരം പരിണമത്യാനന്ദവീചീമയീ ||97||

ആലോകേ തവ പഞ്ചസായകരിപോരുദ്ദാമകൗതൂഹല-
പ്രേങ്ഖന്മാരുതഘട്ടനപ്രചലിതാദാനന്ദദുഗ്ധാമ്ബുധേഃ |
കാചിദ്വീചിരുദഞ്ചതി പ്രതിനവാ സംവിത്പ്രരോഹാത്മികാ
താം കാമാക്ഷി കവീശ്വരാഃ സ്മിതമിതി വ്യാകുര്വതേ സര്വദാ ||98||

സൂക്തിഃ ശീലയതേ കിമദ്രിതനയേ മന്ദസ്മിതാത്തേ മുഹുഃ
മാധുര്യാഗമസമ്പ്രദായമഥവാ സൂക്തേര്നു മന്ദസ്മിതമ് |
ഇത്ഥം കാമപി ഗാഹതേ മമ മനഃ സന്ദേഹമാര്ഗഭ്രമിം
ശ്രീകാമാക്ഷി ന പാരമാര്ഥ്യസരണിസ്ഫൂര്തൗ നിധത്തേ പദമ് ||99||

ക്രീഡാലോലകൃപാസരോരുഹമുഖീസൗധാങ്ഗണേഭ്യഃ കവി-
ശ്രേണീവാക്പരിപാടികാമൃതഝരീസൂതീഗൃഹേഭ്യഃ ശിവേ |
നിര്വാണാങ്കുരസാര്വഭൗമപദവീസിംഹാസനേഭ്യസ്തവ
ശ്രീകാമാക്ഷി മനോജ്ഞമന്ദഹസിതജ്യോതിഷ്കണേഭ്യോ നമഃ ||100||

ആര്യാമേവ വിഭാവയന്മനസി യഃ പാദാരവിന്ദം പുരഃ
പശ്യന്നാരഭതേ സ്തുതിം സ നിയതം ലബ്ധ്വാ കടാക്ഷച്ഛവിമ് |
കാമാക്ഷ്യാ മൃദുലസ്മിതാംശുലഹരീജ്യോത്സ്നാവയസ്യാന്വിതാമ്
ആരോഹത്യപവര്ഗസൗധവലഭീമാനന്ദവീചീമയീമ് ||101||

|| ഇതി മന്ദസ്മിതശതകം സമ്പൂര്ണമ് ||

|| ഇതി ശ്രീ മൂകപഞ്ചശതീ സമ്പൂര്ണാ ||

||ഓഉമ് തത് സത് ||

Malayalam

Mooka Pancha Sathi 4 – Kataakshya Satakam – Malayalam

Comments Off on Mooka Pancha Sathi 4 – Kataakshya Satakam – Malayalam 18 February 2013

PDFLarge PDFMultimediaMeaning

View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Oriya Bengali |

 

രചന: ശ്രീ മൂക ശംകരേംദ്ര സരസ്വതി

മോഹാന്ധകാരനിവഹം വിനിഹന്തുമീഡേ
മൂകാത്മനാമപി മഹാകവിതാവദാന്യാന് |
ശ്രീകാഞ്ചിദേശശിശിരീകൃതിജാഗരൂകാന്
ഏകാമ്രനാഥതരുണീകരുണാവലോകാന് ||1||

മാതര്ജയന്തി മമതാഗ്രഹമോക്ഷണാനി
മാഹേന്ദ്രനീലരുചിശിക്ഷണദക്ഷിണാനി |
കാമാക്ഷി കല്പിതജഗത്ത്രയരക്ഷണാനി
ത്വദ്വീക്ഷണാനി വരദാനവിചക്ഷണാനി ||2||

ആനങ്ഗതന്ത്രവിധിദര്ശിതകൗശലാനാമ്
ആനന്ദമന്ദപരിഘൂര്ണിതമന്ഥരാണാമ് |
താരല്യമമ്ബ തവ താഡിതകര്ണസീമ്നാം
കാമാക്ഷി ഖേലതി കടാക്ഷനിരീക്ഷണാനാമ് ||3||

കല്ലോലിതേന കരുണാരസവേല്ലിതേന
കല്മാഷിതേന കമനീയമൃദുസ്മിതേന |
മാമഞ്ചിതേന തവ കിംചന കുഞ്ചിതേന
കാമാക്ഷി തേന ശിശിരീകുരു വീക്ഷിതേന ||4||

സാഹായ്യകം ഗതവതീ മുഹുരര്ജനസ്യ
മന്ദസ്മിതസ്യ പരിതോഷിതഭീമചേതാഃ |
കാമാക്ഷി പാണ്ഡവചമൂരിവ താവകീനാ
കര്ണാന്തികം ചലതി ഹന്ത കടാക്ഷലക്ഷ്മീഃ ||5||

അസ്തം ക്ഷണാന്നയതു മേ പരിതാപസൂര്യമ്
ആനന്ദചന്ദ്രമസമാനയതാം പ്രകാശമ് |
കാലാന്ധകാരസുഷുമാം കലയന്ദിഗന്തേ
കാമാക്ഷി കോമലകടാക്ഷനിശാഗമസ്തേ ||6||

താടാങ്കമൗക്തികരുചാങ്കുരദന്തകാന്തിഃ
കാരുണ്യഹസ്തിപശിഖാമണിനാധിരൂഢഃ |
ഉന്മൂലയത്വശുഭപാദപമസ്മദീയം
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷമതങ്ഗജേതന്ദ്രഃ ||7||

ഛായാഭരണേ ജഗതാം പരിതാപഹാരീ
താടങ്കരത്നമണിതല്ലജപല്ലവശ്രീഃ |
കാരുണ്യനാമ വികിരന്മകരന്ദജാലം
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷസുരദ്രുമസ്തേ ||8||

സൂര്യാശ്രയപ്രണയിനീ മണികുണ്ഡലാംശു-
ലൗഹിത്യകോകനദകാനനമാനനീയാ |
യാന്തീ തവ സ്മരഹരാനനകാന്തിസിന്ധും
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷകലിന്ദകന്യാ ||9||

പ്രാപ്നോതി യം സുകൃതിനം തവ പക്ഷപാതാത്
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിലാസകലാപുരന്ധ്രീ |
സദ്യസ്തമേവ കില മുക്തിവധൂര്വൃണീതേ
തസ്മാന്നിതാന്തമനയോരിദമൈകമത്യമ് ||10||

യാന്തീ സദൈവ മരുതാമനുകൂലഭാവം
ഭ്രൂവല്ലിശക്രധനുരുല്ലസിതാ രസാര്ദ്രാ |
കാമാക്ഷി കൗതുകതരങ്ഗിതനീലകണ്ഠാ
കാദമ്ബിനീവ തവ ഭാതി കടാക്ഷമാലാ ||11||

ഗങ്ഗാമ്ഭസി സ്മിതമയേ തപനാത്മജേവ
ഗങ്ഗാധരോരസി നവോത്പലമാലികേവ |
വക്ത്രപ്രഭാസരസി ശൈവലമണ്ഡലീവ
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷരുചിച്ഛടാ തേ ||12||

സംസ്കാരതഃ കിമപി കന്ദലിതാന് രസജ്ഞ-
കേദാരസീമ്നി സുധിയാമുപഭോഗയോഗ്യാന് |
കല്യാണസൂക്തിലഹരീകലമാംകുരാന്നഃ
കാമാക്ഷി പക്ഷ്മലയതു ത്വദപാങ്ഗമേഘഃ ||13||

ചാഞ്ചല്യമേവ നിയതം കലയന്പ്രകൃത്യാ
മാലിന്യഭൂഃ ശ്രതിപഥാക്രമജാഗരൂകഃ |
കൈവല്യമേവ കിമു കല്പയതേ നതാനാം
കാമാക്ഷി ചിത്രമപി തേ കരുണാകടാക്ഷഃ ||14||

സംജീവനേ ജനനി ചൂതശിലീമുഖസ്യ
സംമോഹനേ ശശികിശോരകശേഖരസ്യ |
സംസ്തമ്ഭനേ ച മമതാഗ്രഹചേഷ്ടിതസ്യ
കാമാക്ഷി വീക്ഷണകലാ പരമൗഷധം തേ ||15||

നീലോ‌உപി രാഗമധികം ജനയന്പുരാരേഃ
ലോലോ‌உപി ഭക്തിമധികാം ദൃഢയന്നരാണാമ് |
വക്രോ‌உപി ദേവി നമതാം സമതാം വിതന്വന്
കാമാക്ഷി നൃത്യതു മയി ത്വദപാങ്ഗപാതഃ ||16||

കാമദ്രുഹോ ഹൃദയയന്ത്രണജാഗരൂകാ
കാമാക്ഷി ചഞ്ചലദൃഗഞ്ചലമേഖലാ തേ |
ആശ്ചര്യമമ്ബ ഭജതാം ഝടിതി സ്വകീയ-
സമ്പര്ക ഏവ വിധുനോതി സമസ്തബന്ധാന് ||17||

കുണ്ഠീകരോതു വിപദം മമ കുഞ്ചിതഭ്രൂ-
ചാപാഞ്ചിതഃ ശ്രിതവിദേഹഭവാനുരാഗഃ |
രക്ഷോപകാരമനിശം ജനയഞ്ജഗത്യാം
കാമാക്ഷി രാമ ഇവ തേ കരുണാകടാക്ഷഃ ||18||

ശ്രീകാമകോടി ശിവലോചനശോഷിതസ്യ
ശൃങ്ഗാരബീജവിഭവസ്യ പുനഃപ്രരോഹേ |
പ്രേമാമ്ഭസാര്ദ്രമചിരാത്പ്രചുരേണ ശങ്കേ
കേദാരമമ്ബ തവ കേവലദൃഷ്ടിപാതമ് ||19||

മാഹാത്മ്യശേവധിരസൗ തവ ദുര്വിലങ്ഘ്യ-
സംസാരവിന്ധ്യഗിരികുണ്ഠനകേലിചുഞ്ചുഃ |
ധൈര്യാമ്ബുധിം പശുപതേശ്ചുലകീകരോതി
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിജൃമ്ഭണകുമ്ഭജന്മാ ||20||

പീയൂഷവര്ഷവശിശിരാ സ്ഫുടദുത്പലശ്രീ-
മൈത്രീ നിസര്ഗമധുരാ കൃതതാരകാപ്തിഃ |
കാമാക്ഷി സംശ്രിതവതീ വപുരഷ്ടമൂര്തേഃ
ജ്യോത്സ്നായതേ ഭഗവതി ത്വദപാങ്ഗമാലാ ||21||

അമ്ബ സ്മരപ്രതിഭടസ്യ വപുര്മനോജ്ഞമ്
അമ്ഭോജകാനനമിവാഞ്ചിതകണ്ടകാഭമ് |
ഭൃങ്ഗീവ ചുമ്ബതി സദൈവ സപക്ഷപാതാ
കാമാക്ഷി കോമലരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗമാലാ ||22||

കേശപ്രഭാപടലനീലവിതാനജാലേ
കാമാക്ഷി കുണ്ഡലമണിച്ഛവിദീപശോഭേ |
ശങ്കേ കടാക്ഷരുചിരങ്ഗതലേ കൃപാഖ്യാ
ശൈലൂഷികാ നടതി ശംകരവല്ലഭേ തേ ||23||

അത്യന്തശീതലമതന്ദ്രയതു ക്ഷണാര്ധമ്
അസ്തോകവിഭ്രമമനങ്ഗവിലാസകന്ദമ് |
അല്പസ്മിതാദൃതമപാരകൃപാപ്രവാഹമ്
അക്ഷിപ്രരോഹമചിരാന്മയി കാമകോടി ||24||

മന്ദാക്ഷരാഗതരലീകൃതിപാരതന്ത്ര്യാത്
കാമാക്ഷി മന്ഥരതരാം ത്വദപാങ്ഗഡോലാമ് |
ആരുഹ്യ മന്ദമതികൗതുകശാലി ചക്ഷുഃ
ആനന്ദമേതി മുഹുരര്ധശശാങ്കമൗലേഃ ||25||

ത്രൈയമ്ബകം ത്രിപുരസുന്ദരി ഹര്മ്യഭൂമി-
രങ്ഗം വിഹാരസരസീ കരുണാപ്രവാഹഃ |
ദാസാശ്ച വാസവമുഖാഃ പരിപാലനീയം
കാമാക്ഷി വിശ്വമപി വീക്ഷണഭൂഭൃതസ്തേ ||26||

വാഗീശ്വരീ സഹചരീ നിയമേന ലക്ഷ്മീഃ
ഭ്രൂവല്ലരീവശകരീ ഭുവനാനി ഗേഹമ് |
രൂപം ത്രിലോകനയനാമൃതമമ്ബ തേഷാം
കാമാക്ഷി യേഷു തവ വീക്ഷണപാരതന്ത്രീ ||27||

മാഹേശ്വരം ഝടിതി മാനസമീനമമ്ബ
കാമാക്ഷി ധൈര്യജലധൗ നിതരാം നിമഗ്നമ് |
ജാലേന ശൃങ്ഖലയതി ത്വദപാങ്ഗനാമ്നാ
വിസ്താരിതേന വിഷമായുധദാശകോ‌உസൗ ||28||

ഉന്മഥ്യ ബോധകമലാകാരമമ്ബ ജാഡ്യ-
സ്തമ്ബേരമം മമ മനോവിപിനേ ഭ്രമന്തമ് |
കുണ്ഠീകുരുഷ്വ തരസാ കുടിലാഗ്രസീമ്നാ
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷമഹാങ്കുശേന ||29||

ഉദ്വേല്ലിതസ്തബകിതൈര്ലലിതൈര്വിലാസൈഃ
ഉത്ഥായ ദേവി തവ ഗാഢകടാക്ഷകുഞ്ജാത് |
ദൂരം പലായയതു മോഹമൃഗീകുലം മേ
കാമാക്ഷി സ്തവരമനുഗ്രഹകേസരീന്ദ്രഃ ||30||

സ്നേഹാദൃതാം വിദലിതോത്പലകന്തിചോരാം
ജേതാരമേവ ജഗദീശ്വരി ജേതുകാമഃ |
മാനോദ്ധതോ മകരകേതുരസൗ ധുനീതേ
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷകൃപാണവല്ലീമ് ||31||

ശ്രൗതീം വ്രജന്നപി സദാ സരണിം മുനീനാം
കാമാക്ഷി സന്തതമപി സ്മൃതിമാര്ഗഗാമീ |
കൗടില്യമമ്ബ കഥമസ്ഥിരതാം ച ധത്തേ
ചൗര്യം ച പങ്കജരുചാം ത്വദപാങ്ഗപാതഃ ||32||

നിത്യം ശ്രേതുഃ പരിചിതൗ യതമാനമേവ
നീലോത്പലം നിജസമീപനിവാസലോലമ് |
പ്രീത്യൈവ പാഠയതി വീക്ഷണദേശികേന്ദ്രഃ
കാമാക്ഷീ കിന്തു തവ കാലിമസമ്പ്രദായമ് ||33||

ഭ്രാന്ത്വാ മുഹുഃ സ്തബകിതസ്മിതഫേനരാശൗ
കാമാക്ഷി വക്ത്രരുചിസംചയവാരിരാശൗ |
ആനന്ദതി ത്രിപുരമര്ദനനേത്രലക്ഷ്മീഃ
ആലമ്ബ്യ ദേവി തവ മന്ദമപാങ്ഗസേതുമ് ||34||

ശ്യാമാ തവ ത്രിപുരസുന്ദരി ലോചനശ്രീഃ
കാമാക്ഷി കന്ദലിതമേദുരതാരകാന്തിഃ |
ജ്യോത്സ്നാവതീ സ്മിതരുചാപി കഥം തനോതി
സ്പര്ധാമഹോ കുവലയൈശ്ച തഥാ ചകോരൈഃ ||35||

കാലാഞ്ജനം ച തവ ദേവി നിരീക്ഷണം ച
കാമാക്ഷി സാമ്യസരണിം സമുപൈതി കാന്ത്യാ |
നിശ്ശേഷനേത്രസുലഭം ജഗതീഷു പൂര്വ-
മന്യത്ത്രിനേത്രസുലഭം തുഹിനാദ്രികന്യേ ||36||

ധൂമാങ്കുരോ മകരകേതനപാവകസ്യ
കാമാക്ഷി നേത്രരുചിനീലിമചാതുരീ തേ |
അത്യന്തമദ്ഭുതമിദം നയനത്രയസ്യ
ഹര്ഷോദയം ജനയതേ ഹരുണാങ്കമൗലേഃ ||37||

ആരഭ്ഭലേശസമയേ തവ വീക്ഷണസ്സ
കാമാക്ഷി മൂകമപി വീക്ഷണമാത്രനമ്രമ് |
സര്വജ്ഞതാ സകലലോകസമക്ഷമേവ
കീര്തിസ്വയംവരണമാല്യവതീ വൃണീതേ ||38||

കാലാമ്ബുവാഹ ഉവ തേ പരിതാപഹാരീ
കാമാക്ഷി പുഷ്കരമധഃകുരുതേ കടാഖ്ഷഃ |
പൂര്വഃ പരം ക്ഷണരുചാ സമുപൈതി മൈത്രീ-
മന്യസ്തു സ.തതരുചിം പ്രകടീകരോതി ||39||

സൂക്ഷ്മേ‌உപി ദുര്ഗമതരേ‌உപി ഗുരുപ്രസാദ-
സാഹായ്യകേന വിചരന്നപവര്ഗമാര്ഗേ |
സംസാരപങ്കനിചയേ ന പതത്യമൂം തേ
കാമാക്ഷി ഗാഢമവലമ്ബ്യ കടാക്ഷയഷ്ടിമ് ||40||

കാമാക്ഷി സന്തതമസൗ ഹരിനീലരത്ന-
സ്തമ്ഭേ കടാക്ഷരുചിപുഞ്ജമയേ ഭവത്യാഃ |
ബദ്ധോ‌உപി ഭക്തിനിഗലൈര്മമ ചിത്തഹസ്തീ
സ്തമ്ഭം ച ബന്ധമപി മുഞ്ചതി ഹന്ത ചിത്രമ് ||41||

കാമാക്ഷി കാഷ്ണര്യമപി സന്തതമഞ്ജനം ച
ബിഭ്രന്നിസര്ഗതരലോ‌உപി ഭവത്കടാക്ഷഃ |
വൈമല്യമന്വഹമനഞ്ജനതാ ച ഭൂയഃ
സ്ഥൈര്യം ച ഭക്തഹൃദയായ കഥം ദദാതി ||42||

മന്ദസ്മിതസ്തബകിതം മണികുണ്ഡലാംശു-
സ്തോമപ്രവാലരുചിരം ശിശിരീകൃതാശമ് |
കാമാക്ഷി രാജതി കടാക്ഷരുചേഃ കദമ്ബമ്
ഉദ്യാനമമ്ബ കരുണാഹരിണേക്ഷണായാഃ ||43||

കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷമഹേന്ദ്രനീല-
സിംഹാസനം ശ്രിതവതോ മകരധ്വജസ്യ |
സാമ്രാജ്യമങ്ഗലവിധൗ മുണികുണ്ഡലശ്രീഃ
നീരാജനോത്സവതരങ്ഗിതദീപമാലാ ||44||

മാതഃ ക്ഷണം സ്നപയ മാം തവ വീക്ഷിതേന
മന്ദാക്ഷിതേന സുജനൈരപരോക്ഷിതേന |
കാമാക്ഷി കര്മതിമിരോത്കരഭാസ്കരേണ
ശ്രേയസ്കരേണ മധുപദ്യുതിതസ്കരേണ ||45||

പ്രേമാപഗാപയസി മജ്ജനമാരചയ്യ
യുക്തഃ സ്മിതാംശുകൃതഭസ്മവിലേപനേന |
കാമാക്ഷി കുണ്ഡലമണിദ്യുതിഭിര്ജടാലഃ
ശ്രീകണ്ഠമേവ ഭജതേ തവ ദൃഷ്ടിപാതഃ ||46||

കൈവല്യദായ കരുണാരസകിംകരായ
കാമാക്ഷി കന്ദലിതവിഭ്രമശംകരായ |
ആലോകനായ തവ ഭക്തശിവംകരായ
മാതര്നമോ‌உസ്തു പരതന്ത്രിതശംകരായ ||47||

സാമ്രാജ്യമങ്ഗലവിധൗ മകരധ്വജസ്യ
ലോലാലകാലികൃതതോരണമാല്യശോഭേ |
കാമേശ്വരി പ്രചലദുത്പലവൈജയന്തീ-
ചാതുര്യമേതി തവ ചഞ്ചലദൃഷ്ടിപാതഃ ||48||

മാര്ഗേണ മഞ്ജുകചകാന്തിതമോവൃതേന
മന്ദായമാനഗമനാ മദനാതുരാസൗ |
കാമാക്ഷി ദൃഷ്ടിരയതേ തവ ശംകരായ
സംകേതഭൂമിമചിരാദഭിസാരികേവ ||49||

വ്രീഡനുവൃത്തിരമണീകൃതസാഹചര്യാ
ശൈവാലിതാം ഗലരുചാ ശശിശേഖരസ്യ |
കാമാക്ഷി കാന്തിസരസീം ത്വദപാങ്ഗലക്ഷ്മീഃ
മന്ദം സമാശ്രയതി മജ്ജനഖേലനായ ||50||

കാഷായമംശുകമിവ പ്രകടം ദധാനോ
മാണിക്യകുണ്ഡലരുചിം മമതാവിരോധീ |
ശ്രുത്യന്തസീമനി രതഃ സുതരാം ചകാസ്തി
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷയതീശ്വരോ‌உസൗ ||51||

പാഷാണ ഏവ ഹരിനീലമണിര്ദിനേഷു
പ്രമ്ലനതാം കുവലയം പ്രകടീകരോതി |
നൗമിത്തികോ ജലദമേചകിമാ തതസ്തേ
കാമാക്ഷി ശൂന്യമുപമനമപാങ്ഗലക്ഷ്മ്യാഃ ||52||

ശൃങ്ഗാരവിഭ്രമവതീ സുതരാം സലജ്ജാ
നാസാഗ്രമൗക്തികരുചാ കൃതമന്ദഹാസാ |
ശ്യാമാ കടാക്ഷസുഷമാ തവ യുക്തമേതത്
കാമാക്ഷി ചുമ്ബതി ദിഗമ്ബരവക്ത്രബിമ്ബമ് ||53||

നീലോത്പലേന മധുപേന ച ദൃഷ്ടിപാതഃ
കാമാക്ഷി തുല്യ ഇതി തേ കഥമാമനന്തി |
ശൈത്യേന നിന്ദയതി യദന്വഹമിന്ദുപാദാന്
പാഥോരുഹേണ യദസൗ കലഹായതേ ച ||54||

ഓഷ്ഠപ്രഭാപടലവിദ്രുമമുദ്രിതേ തേ
ഭ്രൂവല്ലിവീചിസുഭഗേ മുഖകാന്തിസിന്ധൗ |
കാമാക്ഷി വാരിഭരപൂരണലമ്ബമാന-
കാലാമ്ബുവാഹസരണിം ലഭതേ കടാക്ഷഃ ||55||

മന്ദസ്മിതൈര്ധവലിതാ മണികുണ്ഡലാംശു-
സമ്പര്കലോഹിതരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗധാരാ |
കാമാക്ഷി മല്ലികുസുമൈര്നവപല്ലവൈശ്ച
നീലോത്പലൈശ്ച രചിതേവ വിഭാതി മാലാ ||56||

കാമാക്ഷി ശീതലകൃപാരസനിര്ഝരാമ്ഭഃ-
സമ്പര്കപക്ഷ്മലരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗമാലാ |
ഗോഭിഃ സദാ പുരരിപോരഭിലഷ്യമാണാ
ദൂര്വാകദമ്ബകവിഡമ്ബനമാതനോതി ||57||

ഹൃത്പങ്കജം മമ വികാസയതു പ്രമുഷ്ണ-
ന്നുല്ലാസമുത്പലരുചേസ്തമസാം നിരോദ്ധാ |
ദോഷാനുഷങ്ഗജഡതാം ജഗതാം ധുനാനഃ
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിലാസദിനോദയസ്തേ ||58||

ചക്ഷുര്വിമോഹയതി ചന്ദ്രവിഭൂഷണസ്യ
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷതമഃപ്രരോഹഃ |
പ്രത്യങ്മുഖം തു നയനം സ്തിമിതം മുനീനാം
പ്രാകാശ്യമേവ നയതീതി പരം വിചിത്രമ് ||59||

കാമാക്ഷി വീക്ഷണരുചാ യുധി നിര്ജിതം തേ
നീലോത്പലം നിരവശേഷഗതാഭിമാനമ് |
ആഗത്യ തത്പരിസരം ശ്രവണവതംസ-
വ്യോജേന നൂനമഭയാര്ഥനമാതനോതി ||60||

ആശ്ചര്യമമ്ബ മദാനാഭ്യുദയാവലമ്ബഃ
കാമാക്ഷി ചഞ്ചലനിരീക്ഷണവിഭ്രമസ്തേ |
ധൈര്യം വിധൂയ തനുതേ ഹൃദി രാഗബന്ധം
ശമ്ഭോസ്തദേവ വിപരീതതയാ മുനീനാമ് ||61||

ജന്തോഃ സകൃത്പ്രണമതോ ജഗദീഡ്യതാം ച
തേജാസ്വിതാം ച നിശിതാം ച മതിം സഭായാമ് |
കാമാക്ഷി മാക്ഷികഝരീമിവ വൈഖരീം ച
ലക്ഷ്മീം ച പക്ഷ്മലയതി ക്ഷണവീക്ഷണം തേ ||62||

കാദമ്ബിനീ കിമയതേ ന ജലാനുഷങ്ഗം
ഭൃങ്ഗാവലീ കിമുരരീകുരുതേ ന പദ്മമ് |
കിം വാ കലിന്ദതനയാ സഹതേ ന ഭങ്ഗം
കാമാക്ഷി നിശ്ചയപദം ന തവാക്ഷിലക്ഷ്മീഃ ||63||

കാകോലപാവകതൃണീകരണേ‌உപി ദക്ഷഃ
കാമാക്ഷി ബാലകസുധാകരശേഖരസ്യ |
അത്യന്തശീതലതമോ‌உപ്യനുപാരതം തേ
ചിത്തം വിമോഹയതി ചിത്രമയം കടാക്ഷഃ ||64||

കാര്പണ്യപൂരപരിവര്ധിതമമ്ബ മോഹ-
കന്ദോദ്ഗതം ഭവമയം വിഷപാദപം മേ |
തുങ്ഗം ഛിനത്തു തുഹിനാദ്രിസുതേ ഭവത്യാഃ
കാഞ്ചീപുരേശ്വരി കടാക്ഷകുഠാരധാരാ ||65||

കാമാക്ഷി ഘോരഭവരോഗചികിത്സനാര്ഥ-
മഭ്യര്ഥ്യ ദേശികകടാക്ഷഭിഷക്പ്രസാദാത് |
തത്രാപി ദേവി ലഭതേ സുകൃതീ കദാചി-
ദന്യസ്യ ദുര്ലഭമപാങ്ഗമഹൗഷധം തേ ||66||

കാമാക്ഷി ദേശികകൃപാംകുരമാശ്രയന്തോ
നാനാതപോനിയമനാശിതപാശബന്ധാഃ |
വാസാലയം തവ കടാക്ഷമമും മഹാന്തോ
ലബ്ധ്വാ സുഖം സമാധിയോ വിചരന്തി ലോകേ ||67||

സാകൂതസംലപിതസമ്ഭൃതമുഗ്ധഹാസം
വ്രീഡാനുരാഗസഹചാരി വിലോകനം തേ |
കാമാക്ഷി കാമപരിപന്ഥിനി മാരവീര-
സാമ്രാജ്യവിഭ്രമദശാം സഫലീകരോതി ||68||

കാമാക്ഷി വിഭ്രമബലൈകനിധിര്വിധായ
ഭ്രൂവല്ലിചാപകുടിലീകൃതിമേവ ചിത്രമ് |
സ്വാധീനതാം തവ നിനായ ശശാങ്കമൗലേ-
രങ്ഗാര്ധരാജ്യസുഖലാഭമപാങ്ഗവീരഃ ||69||

കാമാംകുരൈകനിലയസ്തവ ദൃഷ്ടിപാതഃ
കാമാക്ഷി ഭക്തമനസാം പ്രദദാതു കാമാന് |
രാഗാന്വിതഃ സ്വയമപി പ്രകടീകരോതി
വൈരാഗ്യമേവ കഥമേഷ മഹാമുനീനാമ് ||70||

കാലാമ്ബുവാഹനിവഹൈഃ കലഹായതേ തേ
കാമാക്ഷി കാലിമമദേന സദാ കടാക്ഷഃ |
ചിത്രം തഥാപി നിതരാമമുമേവ ദൃഷ്ട്വാ
സോത്കണ്ഠ ഏവ രമതേ കില നീലകണ്ഠഃ ||71||

കാമാക്ഷി മന്മഥരിപും പ്രതി മാരതാപ-
മോഹാന്ധകാരജലദാഗമനേന നൃത്യന് |
ദുഷ്കര്മകഞ്ചുകികുലം കബലീകരോതു
വ്യാമിശ്രമേചകരുചിസ്ത്വദപാങ്ഗകേകീ ||72||

കാമാക്ഷി മന്മഥരിപോരവലോകനേഷു
കാന്തം പയോജമിവ താവകമക്ഷിപാതമ് |
പ്രേമാഗമോ ദിവസവദ്വികചീകരോതി
ലജ്ജാഭരോ രജനിവന്മുകുലീകരോതി ||73||

മൂകോ വിരിഞ്ചതി പരം പുരുഷഃ കുരൂപഃ
കന്ദര്പതി ത്രിദശരാജതി കിമ്പചാനഃ |
കാമാക്ഷി കേവലമുപക്രമകാല ഏവ
ലീലാതരങ്ഗിതകടാക്ഷരുചഃ ക്ഷണം തേ ||74||

നീലാലകാ മധുകരന്തി മനോജ്ഞനാസാ-
മുക്താരുചഃ പ്രകടകന്ദബിസാങ്കുരന്തി |
കാരുണ്യമമ്ബ മകരന്ദതി കാമകോടി
മന്യേ തതഃ കമലമേവ വിലോചനം തേ ||75||

ആകാംക്ഷ്യമാണഫലദാനവിചക്ഷണായാഃ |
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷകകാമധേനോഃ |
സമ്പര്ക ഏവ കഥമമ്ബ വിമുക്തപാശ-
ബന്ധാഃ സ്ഫുടം തനുഭൃതഃ പശുതാം ത്യജന്തി ||76||

സംസാരഘര്മപരിതാപജുഷാം നരാണാം
കാമാക്ഷി ശീതലതരാണി തവേക്ഷിതാനി |
ചന്ദ്രാതപന്തി ഘനചന്ദനകര്ദമന്തി
മുക്താഗുണന്തി ഹിമവാരിനിഷേചനന്തി ||77||

പ്രേമാമ്ബുരാശിസതതസ്നപിതാനി ചിത്രം
കാമാക്ഷി താവകകടാക്ഷനിരീക്ഷണാനി |
സന്ധുക്ഷയന്തി മുഹുരിന്ധനരാശിരീത്യാ
മാരദ്രുഹോ മനസി മന്മഥചിത്രഭാനുമ് ||78||

കാലാഞ്ജനപ്രതിഭടം കമനീയകാന്ത്യാ
കന്ദര്പതന്ത്രകലയാ കലിതാനുഭാവമ് |
കാഞ്ചീവിഹാരരസികേ കലുഷാര്തിചോരം
കല്ലോലയസ്വ മയി തേ കരുണാകടാക്ഷമ് ||79||

ക്രാന്തേന മന്മഥദേന വിമോഹ്യമാന-
സ്വാന്തേന ചൂതതരുമൂലഗതസ്യ പുംസഃ |
കാന്തേന കിംചിദവലോകയ ലോചനസ്യ
പ്രാന്തേന മാം ജനനി കാഞ്ചിപുരീവിഭൂഷേ ||80||

കാമാക്ഷി കോ‌உപി സുജനാസ്ത്വദപാങ്ഗസംഗേ
കണ്ഠേന കന്ദലിതകാലിമസമ്പ്രദായാഃ |
ഉത്തംസകല്പിതചകോരകുടുമ്ബപോഷാ
നക്തന്ദിവസപ്രസവഭൂനയനാ ഭവന്തി ||81||

നീലോത്പലപ്രസവകാന്തിനിര്ദശനേന
കാരുണ്യവിഭ്രമജുഷാ തവ വീക്ഷണേന |
കാമാക്ഷി കര്മജലധേഃ കലശീസുതേന
പാശത്രയാദ്വയമമീ പരിമോചനീയാഃ ||82||

അത്യന്തചഞ്ചലമകൃത്രിമമഞ്ജനം കിം
ഝംകാരഭങ്ഗിരഹിതാ കിമു ഭൃങ്ഗമാലാ |
ധൂമാങ്കുരഃ കിമു ഹുതാശനസംഗഹീനഃ
കാമാക്ഷി നേത്രരുചിനീലിമകന്ദലീ തേ ||83||

കാമാക്ഷി നിത്യമയമഞ്ജലിരസ്തു മുക്തി-
ബീജായ വിഭ്രമമദോദയഘൂര്ണിതായ |
കന്ദര്പദര്പപുനരുദ്ഭവസിദ്ധിദായ
കല്യാണദായ തവ ദേവി ദൃഗഞ്ചലായ ||84||

ദര്പാങ്കുരോ മകരകേതനവിഭ്രമാണാം
നിന്ദാങ്കുരോ വിദലിതോത്പലചാതുരീണാമ് |
ദീപാങ്കുരോ ഭവതമിസ്രകദമ്ബകാനാം
കാമാക്ഷി പാലയതു മാം ത്വദപാങ്ഗപാതഃ ||85||

കൈവല്യദിവ്യമണിരോഹണപര്വതേഭ്യഃ
കാരുണ്യനിര്ഝരപയഃകൃതമഞ്ജനേഭ്യഃ |
കാമാക്ഷി കിംകരിതശങ്കരമാനസേഭ്യ-
സ്തേഭ്യോ നമോ‌உസ്തു തവ വീക്ഷണവിഭ്രമേഭ്യഃ ||86||

അല്പീയ ഏവ നവമുത്പലമമ്ബ ഹീനാ
മീനസ്യ വാ സരണിരമ്ബുരുഹാം ച കിം വാ |
ദൂരേ മൃഗീദൃഗസമഞ്ജസമഞ്ജനം ച
കാമാക്ഷി വീക്ഷണരുചൗ തവ തര്കയാമഃ ||87||

മിശ്രീഭവദ്ഗരലപങ്കിലശങ്കരോരസ്-
സീമാങ്ഗണേ കിമപി രിങ്ഖണമാദധാനഃ |
ഹേലാവധൂതലലിതശ്രവണോത്പലോ‌உസൗ
കാമാക്ഷി ബാല ഇവ രാജതി തേ കടാക്ഷഃ ||88||

പ്രൗഢികരോതി വിദുഷാം നവസൂക്തിധാടീ-
ചൂതാടവീഷു ബുധകോകിലലാല്യമാനമ് |
മാധ്വീരസം പരിമലം ച നിരര്ഗലം തേ
കാമാക്ഷി വീക്ഷണവിലാസവസന്തലക്ഷ്മീഃ ||89||

കൂലംകഷം വിതനുതേ കരുണാമ്ബുവര്ഷീ
സാരസ്വതം സുകൃതിനഃ സുലഭം പ്രവാഹമ് |
തുച്ഛീകരോതി യമുനാമ്ബുതരങ്ഗഭങ്ഗീം
കാമാക്ഷി കിം തവ കടാക്ഷമഹാമ്ബുവാഹഃ ||90||

ജഗര്തി ദേവി കരുണാശുകസുന്ദരീ തേ
താടങ്കരത്നരുചിദാഡിമഖണ്ഡശോണേ |
കാമാക്ഷി നിര്ഭരകടാക്ഷമരീചിപുഞ്ജ-
മാഹേന്ദ്രനീലമണിപഞ്ജരമധ്യഭാഗേ ||91||

കാമാക്ഷി സത്കുവലയസ്യ സഗോത്രഭാവാ-
ദാക്രാമതി ശ്രുതിമസൗ തവ ദൃഷ്ടിപാതഃ |
കിംച സ്ഫുടം കുടിലതാം പ്രകടീകരോതി
ഭ്രൂവല്ലരീപരിചിതസ്യ ഫലം കിമേതത് ||92||

ഏഷാ തവാക്ഷിസുഷമാ വിഷമായുധസ്യ
നാരാചവര്ഷലഹരീ നഗരാജകന്യേ |
ശംകേ കരോതി ശതധാ ഹൃദി ധൈര്യമുദ്രാം
ശ്രീകാമകോടി യദസൗ ശിശിരാംശുമൗലേഃ ||93||

ബാണേന പുഷ്പധനുഷഃ പരികല്പ്യമാന-
ത്രാണേന ഭക്തമനസാം കരുണാകരേണ |
കോണേന കോമലദൃശസ്തവ കാമകോടി
ശോണേന ശോഷയ ശിവേ മമ ശോകസിന്ധുമ് ||94||

മാരദ്രുഹാ മുകുടസീമനി ലാല്യമാനേ
മന്ദാകിനീപയസി തേ കുടിലം ചരിഷ്ണുഃ |
കാമാക്ഷി കോപരഭസാദ്വലമാനമീന-
സന്ദേഹമങ്കുരയതി ക്ഷണമക്ഷിപാതഃ ||95||

കാമാക്ഷി സംവലിതമൗക്തികകുണ്ഡലാംശു-
ചഞ്ചത്സിതശ്രവണചാമരചാതുരീകഃ |
സ്തമ്ഭേ നിരന്തരമപാങ്ഗമയേ ഭവത്യാ
ബദ്ധശ്ചകാസ്തി മകരധ്വജമത്തഹസ്തീ ||96||

യാവത്കടാക്ഷരജനീസമയാഗമസ്തേ
കാമാക്ഷി താവദചിരാന്നമതാം നരാണാമ് |
ആവിര്ഭവത്യമൃതദീധിതിബിമ്ബമമ്ബ
സംവിന്മയം ഹൃദയപൂര്വഗിരീന്ദ്രശൃങ്ഗേ ||97||

കാമാക്ഷി കല്പവിടപീവ ഭവത്കടാക്ഷോ
ദിത്സുഃ സമസ്തവിഭവം നമതാം നരാണാമ് |
ഭൃങ്ഗസ്യ നീലനലിനസ്യ ച കാന്തിസമ്പ-
ത്സര്വസ്വമേവ ഹരതീതി പരം വിചിത്രമ് ||98||

അത്യന്തശീതലമനര്ഗലകര്മപാക-
കാകോലഹാരി സുലഭം സുമനോഭിരേതത് |
പീയൂഷമേവ തവ വീക്ഷണമമ്ബ കിന്തു
കാമാക്ഷി നീലമിദമിത്യയമേവ ഭേദഃ ||99||

അജ്ഞാതഭക്തിരസമപ്രസരദ്വിവേക-
മത്യന്തഗര്വമനധീതസമസ്തശാസ്ത്രമ് |
അപ്രാപ്തസത്യമസമീപഗതം ച മുക്തേഃ
കാമാക്ഷി നൈവ തവ സ്പൃഹയതി ദൃഷ്ടിപാതഃ ||100||

(കാമാക്ഷി മാമവതു തേ കരുണാകടാക്ഷഃ)
പാതേന ലോചനരുചേസ്തവ കാമകോടി
പോതേന പതകപയോധിഭയാതുരാണാമ് |
പൂതേന തേന നവകാഞ്ചനകുണ്ഡലാംശു-
വീതേന ശീതലയ ഭൂധരകന്യകേ മാമ് ||101||

|| ഇതി കടാക്ഷശതകം സമ്പൂര്ണമ് ||

Join on Facebook, Twitter

Browse by Popular Topics